Nước Đức đã đánh mất điều mình làm tốt nhất

Đây là một thời kỳ khó khăn đối với nước Đức. Một năm sau khi Thủ tướng Friedrich Merz lên nắm quyền, tỷ lệ tín nhiệm của ông đang ở mức thấp và chính phủ liên minh do ông lãnh đạo hoàn toàn không được lòng dân. Tận dụng sự bất mãn lan rộng, đảng cực hữu Lựa chọn Thay thế cho Nước Đức (AfD) đang vươn lên trong các cuộc thăm dò, nhích dần đến đỉnh cao quyền lực. Tệ hơn nữa, nước Mỹ, trong cơn thịnh nộ của Trump, đã tuyên bố rút quân khỏi Đức, gây nguy hiểm cho mối quan hệ địa chính trị nền tảng giữa hai bên. Tất cả những đặc điểm từng định hình quá khứ gần đây của nước Đức — sự ổn định chính trị, sự gắn kết xã hội, và chính sách đối ngoại theo chủ nghĩa Đại Tây Dương — đều đang bị đe dọa.

Tuy nhiên, ẩn dưới tất cả những vấn đề này là một rắc rối sâu xa hơn. Nền kinh tế Đức, từng được biết đến với tính hiệu quả, trật tự và ổn định, đang rơi vào một mớ hỗn độn. Không chỉ là những con số thê thảm — dù về cơ bản đất nước đã chìm trong suy thoái suốt ba năm qua. Hay chuyện cứ độ một tuần lại có một công ty lâu đời nổi tiếng khác tuyên bố sa thải hàng nghìn nhân viên. (Mới nhất là Commerzbank, được thành lập vào năm 1870.) Hay chuyện tháng trước, tờ tuần san danh tiếng Die Zeit bắt đầu đăng tải một loạt bài mang tên “Những lĩnh vực mà nước Đức vẫn còn hoạt động tốt” — tất cả có nghĩa là tình hình thực sự phải rất tệ.

Không, điều tồi tệ nhất là nền kinh tế năng động của chúng tôi đã mang lại cho nước Đức thời hậu chiến một bản sắc. Bất chấp mọi khiếm khuyết, chúng tôi từng có một đất nước vận hành trơn tru hơn những nơi khác. Giờ thì không còn vậy nữa, và chúng tôi đang hoang mang. Dù vậy, một nền kinh tế mạnh hơn vẫn là điều khả thi. Nó có thể không làm thay đổi quỹ đạo chính trị của đất nước, và chắc chắn sẽ không xoa dịu được một Tổng thống Trump đang bất bình. Nhưng nó có thể đảo ngược tình thế trì trệ và khôi phục sức bền huyền thoại của các doanh nghiệp Đức.

Các nhà bình luận có xu hướng tập trung vào những rắc rối của ngày hôm nay. Tuy nhiên, những thăng trầm của nền kinh tế lại là một câu chuyện xưa cũ hơn nhiều. Ở thời kỳ thịnh vượng nhất, Đức là một quốc gia có thuế cao, lương cao và bộ máy hành chính khổng lồ — một điều cần nhớ đối với những ai cho rằng công thức để đổi mới chỉ đơn giản là cắt giảm chi phí kinh doanh. Trong những thập kỷ tăng trưởng mạnh mẽ thời hậu chiến, bản thân nền kinh tế Đức cũng giống như loại sản phẩm mà nó đã chế tạo một cách xuất sắc: một cỗ máy đắt tiền, cực kỳ phức tạp, với các bánh răng ăn khớp nhịp nhàng.

Những bánh răng đó bao gồm một hệ thống giáo dục hướng tới việc cung cấp cho các doanh nghiệp những người lao động thành thạo về kỹ thuật; các nhà quản lý được đào tạo để trở thành kỹ sư hoặc nhà khoa học, chứ không phải nhân viên hành chính tổng hợp; các ngân hàng và công ty bảo hiểm nắm giữ cổ phần lớn trong các công ty lớn nhất, đồng thời tập trung vào các mục tiêu dài hạn hơn là lợi nhuận ngắn hạn; và quan hệ lao động ổn định mang lại cho người lao động những công việc an toàn, lương cao, cũng như trao cho họ tiếng nói trong các quyết định quan trọng. Cùng với nhau, các yếu tố này đóng góp vào ưu thế công nghệ vốn từ lâu gắn liền với thương hiệu Made in Germany.

Tuy nhiên, khi nền kinh tế Mỹ vượt lên vào thập niên 1990, được thúc đẩy bởi sức mạnh tài chính của Phố Wall và tinh thần khởi nghiệp mãnh liệt của Thung lũng Silicon, chúng tôi đã cạn kiệt ý tưởng. Khao khát những điều mới mẻ, nền kinh tế Đức đã mở cửa cho vốn nước ngoài: các ngân hàng và công ty bảo hiểm bán cổ phần của họ trong các công ty Đức, trong khi các giám đốc điều hành doanh nghiệp nhắm đến các nhà đầu tư quốc tế. Trong nỗ lực giành lại khả năng cạnh tranh, chính phủ của Gerhard Schröder đã cải cách thị trường lao động cứng nhắc của đất nước và xóa bỏ một số biện pháp bảo vệ mà người lao động từng được hưởng.

Bề ngoài, nước Đức đã phát triển mạnh mẽ trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ mới, vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính tốt hơn nhiều nước khác và giữ vững cốt lõi công nghiệp của mình. Nhưng nhìn lại, chúng tôi chỉ đang sống bằng thời gian vay mượn. Ví dụ, các nhà sản xuất xe hơi đã bán hàng triệu chiếc xe ở Đông Á nhưng lại thất bại trong việc đầu tư vào quá trình chuyển đổi sang xe điện vốn rất cần thiết. Sự pha trộn tương tự giữa tâm lý ngại rủi ro và tư duy ngắn hạn cũng là đặc điểm của các công ty Đức khác. Thứ giúp duy trì lợi nhuận chính là sự kết hợp giữa khí đốt giá rẻ của Nga, một thị trường Trung Quốc bùng nổ và trật tự thương mại tự do đa phương do Mỹ dẫn đầu.

Trật tự đó giờ đã biến mất, bị chia cắt bởi chủ nghĩa bảo hộ của Mỹ, sự cạnh tranh của Trung Quốc và sự gián đoạn do trí tuệ nhân tạo gây ra. Nhưng thất bại này không nhất thiết trở thành đòn chí mạng. Nước Đức vẫn có thể đại tu mô hình kinh doanh của mình, tái trang bị những yếu tố thành công của hệ thống cũ cho một môi trường mới đầy biến động. Có ba lĩnh vực chính cần tập trung.

Đầu tiên là vấn đề tài chính. Nhiều tập đoàn Đức hiện do các nhà đầu tư không phải người Đức sở hữu phần lớn, và một số công ty Mittelstand quan trọng của đất nước — những doanh nghiệp quy mô vừa, thuộc sở hữu gia đình — đã bị thâu tóm bởi các quỹ đầu tư tư nhân hoặc các nguồn tiền từ bên ngoài khác. Tất nhiên, ảnh hưởng của những nhà đầu tư độc lập tập trung chủ yếu vào kết quả tài chính có thể mang lại lợi ích. Nhưng mọi chuyện đã đi quá xa. Các công ty lâu đời cần một sự hậu thuẫn vững chắc cho phép họ lên kế hoạch dài hạn, còn các công ty non trẻ cần được nuôi dưỡng kiên nhẫn hơn.

Chính phủ dường như cũng đồng tình. Nhận ra rằng có quá nhiều nguồn lực tài chính khổng lồ của đất nước đang nằm im lìm trong các bất động sản, tài sản có thu nhập cố định hoặc tài khoản tiết kiệm cá nhân, chính phủ đã thành lập một sáng kiến đầu tư mang tên “Deutschlandfonds” (Quỹ Đức). Được thiết kế để hỗ trợ các nhà đầu tư tư nhân muốn rót vốn vào các ngành công nghiệp tăng trưởng và các lĩnh vực quan trọng mang tính chiến lược khác, quỹ này là một bước đi đúng hướng. Nhưng rõ ràng còn nhiều điều có thể làm hơn thế.

Tiếp theo là giáo dục. Hệ thống giáo dục nghề nghiệp kép nổi tiếng của Đức, cho phép học sinh hoàn thành việc học nghề ngay tại nơi làm việc, từ lâu đã đảm bảo rằng nền công nghiệp có được nguồn lao động tay nghề cao mà họ cần. Nhưng hệ thống này hiện đang thiếu người đăng ký, một phần do suy giảm dân số, và một phần vì quá nhiều người trẻ chọn theo đuổi các ngành nghề khác. Hơn nữa, các học sinh trung học Đức đang phải chật vật với chính những môn học mà đất nước từng xuất sắc nhất: toán và khoa học tự nhiên.

Nhìn chung, nước Đức đang không đầu tư đủ cho giáo dục — và số tiền được đầu tư cũng không đủ để thúc đẩy sự xuất sắc về khoa học và công nghệ mà nền kinh tế đang rất cần. Các trường đại học kỹ thuật từng đào tạo ra vô số nhân vật đoạt giải Nobel liên tục bị xếp sau các đối thủ được tài trợ tốt hơn ở những nước khác. Việc quay trở lại với các dự án nghiên cứu táo bạo như trong quá khứ — điển hình là sự hợp tác giữa chính phủ, giới học thuật và doanh nghiệp tư nhân — sẽ là một bước khởi đầu.

Cuối cùng là thị trường lao động. Mô hình phúc lợi của nước Đức đã trở nên quá tốn kém, và người Đức sẽ cần phải làm việc nhiều giờ hơn và nhiều năm hơn để duy trì nó. Dù vậy, những thay đổi nên được theo đuổi với tinh thần Sozialpartnerschaft — tức các quan hệ lao động dựa trên sự đồng thuận đã đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thời hậu chiến. Sự tin tưởng lẫn nhau đã bị xói mòn trong những thập kỷ gần đây, và cả hai bên đều phải chịu trách nhiệm về điều này. Các lãnh đạo doanh nghiệp đã phung phí thiện chí bằng cách tự thưởng cho mình những mức lương xa hoa, trong khi các công đoàn lại thường xuyên từ chối ngay cả những thỏa hiệp nhỏ nhất và dễ dàng quay lại với ngôn từ mang tính đấu tranh giai cấp.

Điều thú vị là sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo có thể giúp ích. Xét đến quy mô dẫn đầu về công nghệ của Mỹ, có lẽ quá ngây thơ khi cho rằng nước Đức có thể giành được một phần của miếng bánh. Nhưng trí tuệ nhân tạo lại rất phù hợp để bổ sung cho những thế mạnh truyền thống của Đức về kỹ thuật chất lượng cao. Và một cách tiếp cận có tính đến lợi ích của người lao động có thể đảm bảo một kết quả như mong muốn: công nghệ cải thiện công việc của con người thay vì thay thế họ hàng loạt.

Tất nhiên là không thể quay lại quá khứ. Nhưng có một điều quý giá đã bị mất đi: sự tự tin bẩm sinh vào thế mạnh của đất nước. Ngày nay, tâm trạng chung ở Đức quá ảm đạm. Điều còn thiếu là một ý thức sáng suốt về hướng nên tiến tới. Để thích ứng, nền kinh tế — vẫn đang lớn thứ ba thế giới — cần sự đầu tư thông minh, sự ủng hộ của công chúng và một niềm tin vững chắc vào bản thân. Điều đó sẽ không chấm dứt ngay các vấn đề của đất nước, nhưng nó có thể đưa người Đức trở lại con đường dẫn đến sự thịnh vượng.

Đức mất ngôi sao tấn công trước World Cup 2026

Tiền vệ công 18 tuổi Lennart Karl chấn thương trong buổi tập và phải rút khỏi danh sách tuyển Đức tham dự World Cup 2026.

Karl rời sân tập khoảng 20 phút trước khi buổi tập ngày 5/6 kết thúc, nhưng vẫn có thể tự đi lại. Tiền đạo 18 tuổi được đưa đi kiểm tra y tế và chụp cộng hưởng từ (MRI). Theo kết quả ban đầu, anh bị rách bó cơ và không kịp hồi phục cho World Cup 2026.

HLV Julian Nagelsmann cho biết đội tuyển sẽ chờ kết quả chẩn đoán cuối cùng trước khi đưa ra quyết định thay thế. Tuy nhiên, ngay trong đêm, LĐBĐ Đức (DFB) công bố triệu tập bổ sung tiền vệ Assan Ouedraogo thay Karl.

"Tôi thực sự rất tiếc cho Lenny", Nagelsmann nói sau khi xác nhận học trò phải nghỉ World Cup 2026. "Với sự vô tư, khả năng tạo đột biến, tốc độ và tính cách, cậu ấy đã hòa nhập rất tốt. Đây là cú sốc lớn với cậu ấy cũng như toàn đội. Điều an ủi duy nhất là cậu ấy còn rất trẻ và vẫn còn nhiều giải đấu phía trước. Chúng tôi rất muốn có cậu ấy trong đội hình".

Trên Instagram, Karl bày tỏ sự thất vọng khi không thể dự World Cup đầu tiên trong sự nghiệp. "Tôi không biết phải nói gì, chỉ biết rằng nỗi đau này thật sự khó tả khi bỏ lỡ giải đấu lớn nhất. Tôi đã làm mọi thứ để sẵn sàng, nhưng chấn thương luôn đến vào thời điểm không mong muốn", tiền vệ thuộc biên chế Bayern viết, đồng thời gửi lời chúc đến đồng đội và khẳng định sẽ sớm trở lại mạnh mẽ hơn.

Karl thuộc nhóm cầu thủ U21 hứa hẹn tỏa sáng tại World Cup 2026. Mùa 2025-2026, anh dần chen chân vào đội hình chính của Bayern, có 9 bàn và 7 kiến tạo trên mọi đấu trường. Ở cấp độ quốc tế, Karl từng khoác áo U15, U16, U17 và lần đầu lên tuyển trong dịp FIFA Days hồi tháng 3/2026.

Thần đồng sinh năm 2008 vốn được kỳ vọng tạo sức sống mới cho hàng công tuyển Đức bằng lối chơi giống nhiều siêu sao tiền bối như Arjen Robben, Franck Ribery. Thuận chân trái, thường đá tiền vệ công hoặc dạt phải, Karl nổi bật với những pha đi bóng sát chân, đổi hướng nhanh và sút xa. Anh còn có thể đá như một "số 10" kiểu Thomas Muller hoặc điều phối bóng giống Mesut Özil.

Ouedraogo - người thế chỗ Karl - cũng được đánh giá là "viên ngọc" mới của bóng đá Đức. Anh bắt đầu chơi bóng tại TuS Union 09 Mülheim trước khi gia nhập học viện Schalke 04 vào năm 2014, nơi anh nhanh chóng được đánh giá là một trong những tài năng sáng giá nhất của lò đào tạo này.

Hè 2023, Ouedraogo được đôn lên đội một Schalke khi mới 17 tuổi, rồi cập bến RB Leipzig với mức phí khoảng 11 triệu USD năm 2024, dù từng nhận được sự quan tâm từ Bayern Munich. Anh lựa chọn Leipzig với định hướng ưu tiên phát triển sự nghiệp.

Ở cấp độ quốc tế, Ouedraogo khoác áo U16, U17, là nhân tố quan trọng trong chức vô địch U17 châu Âu 2023, nơi Đức đánh bại Pháp trong loạt luân lưu. Sau đó, anh tiếp tục được triệu tập dự U17 World Cup 2023. Đến năm 2025, Ouedraogo lần đầu được triệu tập lên tuyển Đức và lập tức ghi bàn chỉ sau 102 giây trong trận ra mắt gặp Slovakia.

Về phong cách chơi, Ouedraogo là tiền vệ con thoi hiện đại, có thể sử dụng tốt cả hai chân, sở hữu tốc độ, kỹ thuật, khả năng rê bóng và dứt điểm ấn tượng. Anh có thể chơi ở nhiều vị trí tuyến giữa, nổi bật với khả năng kéo bóng và tạo đột biến. Nhờ thể hình, sức mạnh và kỹ thuật, anh thường được so sánh với những đàn anh như Paul Pogba hay Ryan Gravenberch.

"Với Ouedraogo, chúng tôi có thêm một cầu thủ cũng có màn ra mắt rất ấn tượng như Lenny", Nagelsmann nói, nhấn mạnh Ouedraogo là cầu thủ giàu tiềm năng và từng gây ấn tượng mạnh trong lần đầu khoác áo đội tuyển. "Cậu ấy cũng là một tài năng lớn và sẽ được khuyến khích chơi bóng một cách tự tin, không áp lực".

Tại World Cup 2026, Đức nằm ở bảng E cùng Bờ Biển Ngà, Ecuador và Curacao. Theo siêu máy tính Opta, Đức có 5,1% khả năng vô địch, xếp sau nhóm ứng viên hàng đầu gồm Tây Ban Nha, Pháp, Anh Argentina, Bồ Đào Nha và Brazil.

Ngoại trưởng Đức kêu gọi khẩn thiết đến ông Putin

Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul kêu gọi Tổng thống Nga Vladimir Putin tham gia các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine và cho rằng châu Âu phải tham gia vào bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào.

Phát biểu cùng với người đồng cấp Mexico Roberto Velasco tại Thành phố Mexico hôm thứ Năm, ông Wadephul cho biết cuộc xung đột đã đến giai đoạn mà các nỗ lực nhằm đạt được một giải pháp hòa bình trở nên ngày càng cấp bách.

Những bình luận của ông được đưa ra sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, trong bối cảnh các nỗ lực hòa giải do Mỹ dẫn đầu đang bị đình trệ, đã công bố một bức thư ngỏ đề nghị đàm phán hòa bình trực tiếp với ông Putin.

Ông Wadephul cho rằng Đức và Liên minh châu Âu cần phải được tham gia vào bất kỳ cuộc đàm phán nào, lập luận rằng các vấn đề then chốt như đảm bảo an ninh cho Ukraine và con đường gia nhập EU của Kiev chỉ có thể được thảo luận với sự tham gia của châu Âu.

Ông nói thêm rằng hình thức và thời điểm tham gia có thể được quyết định bất cứ lúc nào.

Hôm trước, tại cuộc họp với lãnh đạo các hãng thông tấn quốc tế, ông Putin tuyên bố rằng các thỏa thuận hòa bình nhân danh Ukraine có thể được ký kết bởi nhiều người, nhưng những người đó phải là người hợp pháp thì các văn kiện như vậy mới được ký kết. Tổng thống cũng lưu ý rằng vấn đề liệu ông Volodymyr Zelenskyy có phải là đại diện hợp pháp của Ukraine hay không là vấn đề thuộc về luật sư và phân tích pháp lý.

Nhiệm kỳ của ông Zelensky kết thúc vào ngày 20 tháng 5 năm 2024. Cuộc bầu cử tổng thống Ukraine đã bị hủy bỏ, với lý do thiết quân luật và tổng động viên. Ông Putin tuyên bố rằng, theo đánh giá sơ bộ, cơ quan quyền lực hợp pháp duy nhất ở Ukraine là quốc hội và chủ tịch Verkhovna Rada .

Lý do có thể khiến máy bay chở khách Đức sập càng

Máy bay sập càng đáp khi đang đứng yên là sự cố rất bất thường, không loại trừ khả năng thiết bị hư hỏng từ trước, theo chuyên gia.

Máy bay chở khách Boeing 787 của hãng hàng không Đức Lufthansa hôm 4/6 bị sập càng khi nằm tại bãi đỗ sân bay Frankfurt, khiến nhiều người bị thương.

Video trích xuất từ camera an ninh cho thấy càng trước của chiếc Boeing 787 sập xuống và chạy về phía trước, làm máy bay chúi mũi và đập xuống nền bê tông. Cửa khoang chứa càng bị gãy rời ra, trong khi cửa khoang hàng lý cũng bị bẻ ngược do vướng xe nâng hàng. Cả hai động cơ máy bay cũng va đập với mặt đất, chưa rõ mức độ hư hỏng.

Lý do dẫn tới sự việc chưa được xác định. Lufthansa cho biết càng đáp "bất ngờ thu lại" khoảng một giờ trước khi máy bay xuất phát, trong khi nhà sản xuất Boeing thông báo "đã nắm thông tin và đang hỗ trợ khách hàng".

Jeff Guzzetti, cựu điều tra viên tai nạn có nhiều năm kinh nghiệm tại Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ, chỉ ra rằng máy bay sập càng trong lúc đứng yên ở bãi đỗ là "rất bất thường". Ông lưu ý còn quá sớm để suy đoán về nguyên nhân sự cố, nhưng nhận định các yếu tố tiềm tàng có thể gồm càng đáp hư hỏng từ trước, lỗi cơ khí hoặc các vấn đề liên quan đến công tác bảo trì.

Theo Guzzetti, các nhà điều tra sẽ xem xét kỹ lưỡng lịch sử bảo dưỡng và hồ sơ hệ thống của máy bay, cũng như xem xét dữ liệu bay để đánh giá cách thức hoạt động của càng đáp trong các lần hạ cánh trước đó. "Họ sẽ xem từng chi tiết của thanh chống càng đáp phía trước và cơ cấu vận hành", ông nói.

Hãng thông tấn AP chỉ ra rằng sự cố tương tự từng xảy ra với máy bay Boeing 787 của hãng hàng không Anh British Airways, khi nó bị sập càng tại bãi đỗ ở sân bay Heathrow ngày 18/1/2021.

Báo cáo được Ủy ban Điều tra Tai nạn Hàng không Anh (AAIB) công bố sau đó cho thấy nguyên nhân là nhóm bảo dưỡng đã lắp chốt khóa càng trước sai vị trí. Điều này khiến càng đáp bị thu vào trong quá trình kiểm tra trước bàn giao, thay vì khóa cứng ở trạng thái thả càng, và làm mũi máy bay đập mạnh xuống nền đất bên dưới.

AAIB kết luận rằng thiết kế càng đáp phía trước có nguy cơ gây ra sự cố nghiêm trọng, do vị trí lắp chốt khóa dễ bị nhầm lẫn. Cơ quan này đã phát hướng dẫn an toàn nhằm ngăn ngừa sự cố tương tự tái diễn, nhưng biện pháp khắc phục dường như chưa được áp dụng trên máy bay Lufthansa.

Boeing 787-8 là một trong những máy bay chở khách hiện đại nhất đang phục vụ trên thế giới. Ra mắt năm 2011, dòng máy bay này được các hãng hàng không toàn cầu sử dụng rộng rãi cho những chuyến bay xuyên lục địa. Thông thường, máy bay có sức chứa 242-290 hành khách, có thể bay liên tục 13.500 km.

Đây là mẫu máy bay có độ tin cậy cao cùng các tính năng an toàn tiên tiến, hồ sơ hoạt động tốt.

Theo Flightradar24, máy bay gặp sự cố mới hoạt động hơn một năm và được bàn giao cho Lufthansa hồi tháng 1, là một trong những phi cơ thân rộng mới nhất được bổ sung vào đội bay của hãng hàng không Đức. Kể từ khi hoạt động hồi tháng 2, chiếc Boeing 787 đã thực hiện tổng cộng 137 chuyến bay.

Nguồn: Nghiên Cứu Quốc Tế; Vnexpress; 24h