'THỦNG' HỆ THỐNG PHÒNG KHÔNG VÌ 'DỐC CẠN' HỆ THỐNG PATRIOT CHO UKRAINE

Việc chuyển giao nhiều hệ thống phòng không cho Ukraine đang khiến năng lực phòng thủ của Đức suy giảm đáng kể.

Theo các quan chức Đức trả lời phỏng vấn tờ The Wall Street Journal, kho dự trữ hệ thống phòng không tầm xa của nước này hiện đã giảm xuống mức đáng lo ngại, làm dấy lên nguy cơ Đức có thể trở nên dễ tổn thương trước các cuộc tấn công bằng tên lửa hoặc đường không trong bối cảnh căng thẳng với Nga gia tăng.

Một trong những nguyên nhân chính là việc Berlin đã chuyển giao nhiều hệ thống MIM-104 Patriot cho Ukraine kể từ năm 2023. Đồng thời, các hệ thống Patriot còn lại của Đức cũng được triển khai tới Ba Lan từ cuối năm 2025 nhằm tăng cường bảo vệ sườn phía đông của NATO. Điều này khiến khả năng phòng thủ trên lãnh thổ Đức bị thu hẹp đáng kể.

Tình hình càng trở nên nhạy cảm hơn khi quân đội Đức tăng cường hiện diện quân sự ở Đông Âu. Ngày 22/5/2025, Bundeswehr đã khánh thành Lữ đoàn Thiết giáp số 45 tại Vilnius, Litva. Đơn vị này được xem là lực lượng cơ giới tiền tuyến của Đức, đóng quân chỉ cách thủ đô Minsk của Belarus khoảng 150 km và cách Moscow chưa tới 800 km.

Trong khi đó, Nga được cho là đã phát triển thêm nhiều loại tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo tầm trung, tầm xa có khả năng vươn tới lãnh thổ Đức. Các báo cáo cũng cho rằng Moscow đã tiếp cận thêm công nghệ tên lửa từ Triều Tiên, làm gia tăng lo ngại về các mối đe dọa tên lửa trong khu vực.

Đức là một trong ba quốc gia đầu tiên, cùng với Mỹ và Hà Lan, cung cấp hệ thống Patriot cho Ukraine vào đầu năm 2023. Tuy nhiên, đến tháng 4/2024, cựu Ngoại trưởng Đức Annalena Baerbock thừa nhận kho dự trữ Patriot của nước này gần như đã cạn kiệt.

Bà Baerbock cho biết, Berlin đã kêu gọi các quốc gia NATO rà soát lại toàn bộ số hệ thống Patriot đang có tại châu Âu và trên thế giới nhằm tìm thêm nguồn cung cho Ukraine. Tuy vậy, việc tiếp tục triển khai các hệ thống Patriot sang Ba Lan sau đó đã khiến áp lực đối với mạng lưới phòng không trong nước của Đức tăng lên đáng kể.

Trong khi đó, nhu cầu về hệ thống Patriot trên chiến trường Ukraine vẫn rất cao. Một số hệ thống được triển khai tại đây đã bị phá hủy hoặc hư hại trong các cuộc tấn công của Nga, buộc Kiev phải liên tục yêu cầu thêm các tổ hợp phòng không mới từ phương Tây.

Để bù đắp thiếu hụt, Bộ Quốc phòng Đức đã đặt mua 8 hệ thống Patriot mới từ Mỹ vào năm 2024, với giá khoảng 2,33 tỷ USD mỗi hệ thống. Tuy nhiên, các tổ hợp này dự kiến sẽ không được bàn giao trong thời gian gần. Nguyên nhân chính là do nguồn dự trữ tên lửa đánh chặn của quân đội Mỹ cũng đang ở mức thấp. Theo tờ The Guardian, kho dự trữ tên lửa dành cho hệ thống Patriot của Washington đã giảm xuống chỉ còn khoảng 25% so với mức được coi là cần thiết.

Tình trạng thiếu hụt này xuất phát từ việc Washington đã chuyển giao số lượng lớn tên lửa cho Ukraine, đồng thời sử dụng chúng trong các chiến dịch quân sự khác. Các báo cáo phương Tây cho biết chỉ trong vòng 5 ngày giao tranh với Iran vào năm 2026, quân đội Mỹ đã phóng hơn 800 tên lửa đánh chặn từ các hệ thống Patriot.

Trong bối cảnh đó, Mỹ được cho là sẽ ưu tiên bổ sung kho dự trữ cho lực lượng của mình trước khi cung cấp cho các đồng minh. Washington thậm chí có thể điều chuyển thêm tên lửa đánh chặn từ các căn cứ ở châu Á, bao gồm Hàn Quốc, để bù đắp thiếu hụt.

Những yếu tố này khiến khả năng Đức nhanh chóng nhận được các hệ thống Patriot mới trở nên khá thấp. Một số chuyên gia cho rằng việc bổ sung đầy đủ các hệ thống và tên lửa đánh chặn cho Đức có thể phải kéo dài tới đầu thập niên 2030. Trong thời gian đó, năng lực phòng thủ tên lửa của quốc gia này có nguy cơ tiếp tục chịu áp lực lớn.

ĐẢNG CỦA THỦ TƯỚNG FRIEDRICH MERZ BỊ GIÁNG ĐÒN MẠNH TRONG CUỘC BẦU CỬ

Theo kết quả sơ bộ sau bỏ phiếu, đảng Xanh giành chiến thắng sít sao trong cuộc bầu cử bang quan trọng tại Baden-Württemberg, Tây Nam nước Đức, ngày 8/3.

Báo Politico đưa tin, tại bang đông dân thứ ba của Đức – trung tâm công nghiệp nơi đặt trụ sở của các hãng xe như Mercedes-Benz và Porsche – đảng Xanh dưới sự dẫn dắt của cựu Bộ trưởng Nông nghiệp Liên bang Cem Özdemir giành 30,3% số phiếu, vượt nhẹ đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) với 29,7%.

Ông Özdemir gọi kết quả này là “một cuộc trở lại ngoạn mục”, cho rằng chiến thắng phần lớn nhờ sự ủng hộ dành cho đường lối trung dung của ông trong mắt cử tri.

Kết quả bầu cử được xem là cú giáng mạnh vào CDU của Thủ tướng Friedrich Merz– đảng từng dẫn đầu các cuộc thăm dò cho đến giai đoạn cuối chiến dịch – cũng như đối tác liên minh là đảng Dân chủ Xã hội (SPD). SPD chỉ giành 5,5% số phiếu, mức thấp kỷ lục trong lịch sử các cuộc bầu cử cấp bang hoặc liên bang của đảng này.

Trong khi đó, đảng cực hữu (AfD) là lực lượng tăng mạnh nhất về tỷ lệ phiếu bầu, đạt 18,7% và gần như gấp đôi kết quả trước đó. Đảng này tận dụng sự bất mãn kinh tế và lo ngại của người lao động trước khó khăn của ngành công nghiệp ô tô – trụ cột kinh tế của bang.

Ứng cử viên hàng đầu của AfD tại bang này, ông Markus Frohnmaier, tuyên bố đảng đã “thiết lập vị thế lực lượng đối lập chủ chốt ở khu vực Tây Nam nước Đức”.

Cuộc bầu cử tại Baden-Württemberg mở đầu cho chuỗi năm cuộc bầu cử bang và nhiều cuộc bầu cử địa phương diễn ra trong năm, được truyền thông Đức gọi là năm siêu bầu cử. Các cuộc bỏ phiếu được xem là phép thử quan trọng đối với tâm lý cử tri toàn quốc, trong bối cảnh AfD tìm cách vượt qua phe bảo thủ của ông Merz và hướng tới các chiến thắng lớn tại hai bang miền Đông vào tháng 9.

Ông Özdemir dự kiến kế nhiệm Thủ hiến đương nhiệm Winfried Kretschmann, 77 tuổi, người quyết định không tái tranh cử sau nhiều năm lãnh đạo bang. Trước đó, CDU kỳ vọng việc ông Kretschmann rút lui sẽ giúp đảng giành lại bang từng là thành trì của phe bảo thủ trước khi đảng Xanh lên nắm quyền năm 2011.

Ứng viên CDU Manuel Hagel cũng vấp phải làn sóng chỉ trích trong chiến dịch tranh cử sau khi một đoạn video từ năm 2018 được lan truyền trở lại. Trong video này, ông nói rằng “vẫn còn những nơi tệ hơn để một nghị sĩ trẻ xuất hiện so với một lớp học có 80% học sinh là nữ”.

Theo kết quả sơ bộ, đảng Dân chủ tự do (FDP) thân doanh nghiệp không đạt ngưỡng 5% cần thiết để vào nghị viện bang. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử FDP không giành được ghế tại nghị viện Baden-Württemberg, một kết quả được cho là cú giáng nặng nề đối với đảng vốn là một nhân tố quen thuộc trong chính trị Đức thời hậu chiến.

Sau bầu cử, đảng Xanh nhiều khả năng vẫn phải thành lập liên minh cầm quyền với CDU tại bang này.

MỎ VÀNG TRẮNG 433 TRIỆU TẤN LÀM CHÂU ÂU DẬY SÓNG

Mỏ vàng trắng này nằm tại phía bắc bang Saxony-Anhalt.

Đức đang ngồi trên một trong những mỏ lithium lớn nhất thế giới với trữ lượng ước tính lên tới 43 triệu tấn lithium carbonate tương đương (LCE) tại vùng Altmark, phía bắc bang Saxony-Anhalt.

Và "kho báu vàng trắng" này đang khiến cả châu Âu "dậy sóng" khi các quốc gia này đang chạy đua để đảm bảo nguồn khoáng sản quan trọng cần thiết cho xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo, Wonderfulengineering thông tin ngày 7/3.

Vì sao mỏ lithium tại Altmark thu hút sự chú ý từ châu Âu?

Ngay từ tháng 3/2023, Ủy ban châu Âu đã đề xuất Đạo luật Nguyên liệu thô thiết yếu, đặt ra tiêu chuẩn rằng ít nhất 10% lượng tiêu thụ nguyên liệu thô chiến lược hàng năm của EU phải đến từ việc khai thác trong khối vào năm 2030. 

Đề xuất này cũng đặt ra các mục tiêu về chế biến và tái chế, đồng thời hướng đến việc giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp đơn lẻ từ các nước thứ ba. 

Các dự án như Altmark nằm trong cuộc thảo luận chính sách đó vì chúng nằm trong các mạng lưới công nghiệp hiện có của châu Âu. 

Dự án này rất quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng lithium toàn cầu vẫn bị chi phối bởi một số ít khu vực sản xuất. Đơn cử, ba nước Chile, Argentina và Bolivia tạo thành Tam giác Lithium của Nam Mỹ vốn đang nắm giữ khoảng 53% - 68% trữ lượng lithium toàn cầu.

Do đó, một nguồn cung trong châu lục, ngay cả khi vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, cũng mang lại một lộ trình cung ứng rất khác so với việc vận chuyển lithium qua đại dương.

Kho báu có thể mang lại cho Đức 6,4 tỷ Euro

Với đánh giá độc lập từ công ty Sproule ERCE theo tiêu chuẩn quốc tế, trữ lượng trong các khu vực mới được cấp phép của Công ty Neptune Energy tại vùng Altmark, phía bắc bang Saxony-Anhalt là 43 triệu tấn LCE, điều này có nghĩa là khu vực phía bắc Saxony-Anhalt là nơi sở hữu một trong những nguồn tài nguyên lithium lớn nhất thế giới có thể khai thác được.

Theo yêu cầu của Neptune Energy, các chuyên gia từ công ty tư vấn quản lý IW Consult (Đức) đã nghiên cứu các tác động kinh tế - xã hội tiềm năng trong toàn bộ thời gian thực hiện dự án.

Theo kết quả nghiên cứu công bố vào tháng 10/2025, nếu dự án sản xuất tới 25.000 tấn lithium (LCE) mỗi năm, tổng giá trị gia tăng trên toàn nước Đức trong giai đoạn 2025 - 2042 có thể đạt tới 6,4 tỷ Euro. Theo giả định của IW Consult, dự án có thể tạo ra tới 1.500 việc làm mỗi năm.

Andreas Scheck, Giám đốc điều hành của Neptune Energy, cho biết: “Mặc dù hiện tại chúng tôi vẫn đang trong giai đoạn phát triển dự án, nhưng các số liệu kinh tế - xã hội cho thấy rõ tiềm năng mà việc sản xuất lithium sẽ mang lại trong những thập kỷ tới. Điều này có thể mang lại những tác động tích cực đáng kể cho khu vực Altmark và các vùng lân cận.”

Vùng Altmark đã được khai thác khí đốt từ năm 1969, nên sở hữu sẵn hệ thống giếng khoan, đường ống và cơ sở hạ tầng công nghiệp dày đặc. 

Công ty năng lượng Neptune Energy đang tận dụng chính những hạ tầng cũ này để khai thác lithium mà không cần đào mỏ lộ thiên hay xây ao bốc hơi như cách truyền thống. 

Họ bơm nước muối nóng giàu lithium từ độ sâu khoảng 3.200 đến 4.000 mét dưới lòng đất (trong các lớp cát kết và đá núi lửa), sau đó dùng công nghệ thân thiện với môi trường có tên là khai thác lithium trực tiếp (DLE) từ vùng nước sâu – không cần khai thác lộ thiên, không cần hồ bay hơi và chỉ cần diện tích đất tối thiểu. 

Lithium sau đó được lọc ra, còn chất lỏng còn lại được bơm ngược trở lại lòng đất để giảm thiểu tác động lên bề mặt.

Mặc dù vẫn còn cách xa sản xuất thương mại quy mô lớn (cần thêm giấy phép, thử nghiệm mở rộng và giai đoạn chứng minh), nhưng dự án cho thấy các vùng khai thác năng lượng hóa thạch cũ hoàn toàn có thể chuyển mình sang cung cấp nguyên liệu cho tương lai sạch.

Các dự báo hiện nay ước tính nhu cầu lithium hàng năm của Đức sẽ đạt 0,17 triệu tấn vào năm 2030. Hiện tại, quốc gia này phụ thuộc vào nhập khẩu từ các nhà sản xuất lớn như Úc, Argentina, Chile và Trung Quốc.

Nguồn: Báo Quốc Tế; Sức khỏe & Đời sống; Soha