BẢO TÀNG ĐỨC (DEUTSCHES MUSEUM): MỘT ĐIỂM HẸN TRI THỨC CỦA THẾ GIỚI

Không chỉ là niềm tự hào của nước Đức, Deutsches Museum được xem là một trong những bảo tàng khoa học - kỹ thuật hàng đầu thế giới, mỗi năm thu hút xấp xỉ 1,5 triệu lượt khách quốc tế. Với cách trưng bày giàu trải nghiệm và tương tác, bảo tàng đưa tri thức đến gần công chúng, biến khoa học thành một hành trình khám phá sinh động và dễ tiếp cận.

Di sản hơn một thế kỷ

Giữa đời sống châu Âu hiện đại, nơi công nghệ len sâu vào từng thói quen sinh hoạt và tư duy xã hội, Deutsches Museum hiện lên như một điểm hẹn đặc biệt: nơi khoa học được kể bằng ngôn ngữ dễ hiểu, giàu trực giác, dành cho mọi lứa tuổi.

Điều làm nên sức hút của Bảo tàng không chỉ nằm ở quy mô, mà ở cách nó “dịch” những tri thức tưởng chừng phức tạp thành trải nghiệm gần gũi: đi - xem - chạm - thử - hiểu.

Chính nhịp trải nghiệm ấy khiến Deutsches Museum vượt ra khỏi khái niệm tham quan thông thường để trở thành một không gian văn hoá công cộng, nơi tri thức có thể được cảm nhận bằng giác quan.

Thành phố trí thức thu nhỏ

Với nhiều người, đây không chỉ là “bảo tàng của kỹ thuật”, mà là một thành phố tri thức thu nhỏ, nơi mỗi gian trưng bày tương ứng với một lát cắt của lịch sử tiến bộ nhân loại.

Bảo tàng trải rộng trên nhiều tầng, nhiều khu vực, với số lượng hiện vật và chủ đề đa dạng, từ những cột mốc cơ khí - điện khí, giao thông - hàng hải, hàng không - vũ trụ, truyền thông - in ấn, cho đến các lĩnh vực gắn với đời sống hiện đại như vật liệu, tự động hoá, y sinh, môi trường.

Người xem có thể bắt đầu ở bất kỳ điểm nào, nhưng càng đi sâu càng cảm nhận rõ một tinh thần xuyên suốt: khoa học là nền tảng của văn minh, và văn minh lớn lên bằng khả năng học hỏi của con người.

Deutsches Museum được khởi xướng năm 1903, theo ý tưởng của kỹ sư Oskar von Miller, với mong muốn xây dựng một nơi phổ biến khoa học - kỹ thuật cho công chúng. Bảo tàng được hình thành trên đảo Museumsinsel và khánh thành chính thức năm 1925, từ đó trở thành một biểu tượng đặc biệt của đời sống văn hoá Đức và hệ thống bảo tàng khoa học thế giới.

Lịch sử hơn một thế kỷ ấy mang tới cho Deutsches Museum một chiều sâu hiếm có: Bảo tàng không chỉ sưu tập hiện vật, mà lưu giữ ký ức của công nghiệp và những bước chuyển lớn trong văn minh hiện đại.

Từ năng lượng, máy móc đến thế giới hiện đại

Nếu coi khoa học - kỹ thuật là “xương sống” của đời sống hiện đại, thì Deutsches Museum chính là nơi giúp công chúng nhìn thấy bộ xương sống ấy vận hành ra sao.

Những khu trưng bày về năng lượng, điện - từ, cơ khí, động cơ, máy móc công nghiệp… cho thấy một điều tưởng chừng hiển nhiên nhưng không phải ai cũng ý thức rõ: Mọi tiện nghi hôm nay đều bắt đầu từ một phát minh, một cải tiến, và rất nhiều năm thử nghiệm.

Không gian về giao thông - vận tải mở ra một bức tranh lớn hơn: từ bánh xe, động cơ, tàu thuỷ, đường sắt đến hàng không. Công nghệ ở đây không được kể như chuyện của phòng thí nghiệm, mà như một phần của đời sống xã hội: nhu cầu di chuyển thúc đẩy phát minh; phát minh lại thay đổi cấu trúc đô thị, kinh tế và thậm chí cả cách con người nhìn thế giới.

Ở khu hàng không - vũ trụ, người xem bắt gặp các mô hình thể hiện hành trình chinh phục bầu trời và không gian: những mốc phát triển của tên lửa, thiết bị bay, các cấu trúc kỹ thuật phục vụ giấc mơ vươn ra ngoài Trái đất.

Những trưng bày này không chỉ tạo cảm giác choáng ngợp, mà còn gợi một câu chuyện văn hoá sâu sắc: khoa học đã mở rộng biên giới tưởng tượng của con người như thế nào.

Truyền thông - in ấn: nơi tri thức được lan toả

Một mảng đặc biệt đáng chú ý của Deutsches Museum là hệ thống trưng bày về chữ viết, truyền thông và in ấn.

Trong nhịp sống hôm nay, con người quen với tốc độ tức thời của Internet. Nhưng bước vào không gian này, người xem có thể nhìn thấy những nền móng cũ hơn của truyền thông: các thiết bị truyền tin, máy đánh chữ, hệ thống mã hoá, phương thức ghi - lưu - gửi thông tin trong thời kỳ trước kỹ thuật số.

Từ đó, bảo tàng dẫn người xem sang câu chuyện in ấn: những cỗ máy công nghiệp đồ sộ giúp sách báo được nhân bản, tri thức được phổ biến, và văn hoá đại chúng được hình thành. Đây là một phần trưng bày có sức gợi rất mạnh, bởi nó cho thấy: tri thức không chỉ cần người phát minh, mà cần cả hệ thống công nghiệp và xã hội để tri thức được lan truyền.

Chính ở điểm này, Deutsches Museum mang dáng dấp của một bảo tàng văn hoá đúng nghĩa: nó không chỉ nói về “máy móc”, mà nói về cách con người tạo ra nền văn minh thông qua lưu giữ và truyền đi tri thức.

Khoa học đi vào đời sống bằng trải nghiệm

Điểm chung tạo nên bản sắc của Deutsches Museum là tính tương tác. Không ít khu vực được thiết kế để khách tham quan “tham gia” chứ không chỉ “đứng nhìn”. Trẻ em có thể tò mò đặt câu hỏi, người lớn có thể kiểm chứng trực giác, và mọi lứa tuổi đều có cơ hội “hiểu bằng cảm giác”.

Một bảo tàng làm được điều đó là một bảo tàng hiểu rằng: tri thức chỉ thật sự sống khi nó bước ra khỏi sự trang trọng.

Cũng nhờ tính tương tác, Bảo tàng trở thành điểm đến quen thuộc của các gia đình, các đoàn học sinh và du khách quốc tế.

Lượng khách ổn định ở mức khoảng 1,5 triệu lượt mỗi năm trong những năm gần đây cho thấy sức hút bền bỉ của một bảo tàng khoa học - kỹ thuật trong thời đại nhiều lựa chọn giải trí. Ở đây, người ta không đến để “xem cho biết”, mà đến để mở rộng hiểu biết và tận hưởng niềm vui khám phá.

Trong hệ thống bảo tàng toàn cầu, Deutsches Museum giữ một vị trí đặc biệt bởi nó kết hợp được ba yếu tố: quy mô lớn, nội dung rộng và cách tiếp cận gần gũi. Đây không chỉ là nơi lưu giữ di sản kỹ thuật của nước Đức, mà còn là nơi kể câu chuyện chung của nhân loại về tiến bộ, lao động và sáng tạo.

Ở Deutsches Museum, mỗi hiện vật đều là một dấu mốc: có những dấu mốc nhỏ, có những dấu mốc làm thay đổi thời đại, nhưng tất cả đều góp phần vào hành trình đưa con người từ giới hạn đến khả năng.

Chính vì vậy, bảo tàng này không chỉ thuộc về một quốc gia. Nó thuộc về thế giới, như một lời nhắc rằng: tương lai luôn bắt đầu từ tri thức và tri thức chỉ bền vững khi được chia sẻ.

BUỒN CỦA NỀN KINH TẾ LỚN NHẤT CHÂU ÂU: HƠN 17.600 DOANH NGHIỆP SỤP ĐỔ CHỈ TRONG 12 THÁNG, KỶ LỤC 20 NĂM CHƯA TỪNG CÓ TIỀN LỆ

Nhà máy Eberswalder Wurstwerke thời hoàng kim

Trong những năm 1980, Eberswalder Wurstwerke của Đức từng là nhà sản xuất xúc xích lớn nhất châu Âu với khoảng 3.000 công nhân. Khu tổ hợp sản xuất rộng 65 hecta khi đó giống như một “thành phố thu nhỏ”, đầy rẫy cả tiệm làm tóc, phòng khám, thư viện và nhà ăn riêng.

Tuy nhiên, thời hoàng kim đã xa khi tuần trước, khoảng 500 công nhân còn lại của công ty được thông báo rằng chủ sở hữu mới – một tập đoàn chế biến thịt đến từ Tây Đức – sẽ đóng cửa nhà máy tại Britz vào cuối tháng 2. Đây là doanh nghiệp vốn có một “lượng fan trung thành” nhờ các sản phẩm xúc xích không vỏ và salami Schorfheider Knuppelsalami đặc trưng.

“Chúng tôi chỉ biết tin này trước khi nó lên truyền hình 30 phút”, một nữ nhân viên nói tại cửa hàng bán lẻ ngay cổng nhà máy. Tonnies, tập đoàn chế biến thịt hiện sở hữu nhà máy, từng hứa sẽ đầu tư khi mua lại chúng tôi cách đây chỉ hai năm”.

Đức đang chứng kiến làn sóng doanh nghiệp phá sản ở mức đáng báo động

Với xu hướng chưa cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt nếu chính phủ không sớm triển khai các biện pháp hỗ trợ thực chất. Cảnh báo trên được Phòng Thương mại và Công nghiệp Đức (DIHK) đưa ra trong thông cáo công bố mới đây.

Theo số liệu thống kê chính thức, chỉ riêng trong tháng 10, các tòa án địa phương trên toàn nước Đức đã ghi nhận 2.108 vụ phá sản doanh nghiệp, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là một trong những mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

“Tháng này qua tháng khác, chúng ta liên tục chứng kiến những kỷ lục mới về số vụ phá sản,” Volker Treier, nhà phân tích trưởng của DIHK, nhận định. “Riêng tháng 10 năm 2025 đã cho thấy nước Đức đang trải qua mức doanh nghiệp phá sản cao nhất trong vòng 11 năm”.

Xu hướng này chưa có dấu hiệu chững lại. Số liệu sơ bộ cho thấy trong tháng 12, số vụ phá sản tiếp tục tăng thêm 15,2% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh sức ép ngày càng lớn đối với khu vực doanh nghiệp.

Theo Viện Nghiên cứu kinh tế Halle (IWH) của Đức công bố báo cáo cho thấy số vụ phá sản tại Đức trong năm 2025 đã lên mức cao nhất trong vòng 20 năm qua, với tổng cộng 17.604 vụ liên quan đến các công ty hợp danh và công ty cổ phần.

Ngay cả trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009, số vụ phá sản cũng thấp hơn mức hiện nay khoảng 5%. Hơn 170.000 việc làm đã bị ảnh hưởng và đây là một con số đặc biệt đáng lo ngại. Riêng trong năm 2025, ngành sản xuất chịu tác động nặng nề nhất, với khoảng 62.000 việc làm bị ảnh hưởng, tương đương mức của năm trước đó.

Kêu gọi

Theo đánh giá của các viện nghiên cứu kinh tế, nền kinh tế Đức vẫn đang mắc kẹt trong giai đoạn tăng trưởng yếu, trong khi kế hoạch gia tăng chi tiêu công của chính phủ có thể chỉ mang lại tác động kích thích hạn chế, khó đủ để đảo chiều tình hình.

“Để chặn đà gia tăng phá sản, các vấn đề mang tính cấu trúc mà doanh nghiệp đang đối mặt cần được giải quyết một cách khẩn cấp,” ông Treier nhấn mạnh. Ông kêu gọi giới hoạch định chính sách nhanh chóng đưa ra các biện pháp hỗ trợ cụ thể về thuế, chi phí năng lượng và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

“Chỉ khi đó mới có cơ sở để rủi ro làn sóng phá sản doanh nghiệp tại Đức có thể dần hạ nhiệt,” ông nói thêm.

Theo IWH, làn sóng phá sản hiện nay không còn là hệ luỵ đơn thuần từ những tác động sau đại dịch COVID-19 hay chính sách lãi suất thấp. Ông Steffen Müller, Trưởng bộ phận Nghiên cứu phá sản của IWH, cho biết các số liệu này ngày càng phản ánh rõ những khó khăn mang tính cơ cấu của nền kinh tế Đức trong bối cảnh tăng trưởng yếu.

Thách thức kéo dài đã làm sâu sắc thêm những khó khăn của Đức, trong đó phải kể đến thủ tục hành chính phức tạp, thiếu đầu tư vào cơ sở hạ tầng, lực lượng lao động già hóa và quá trình chuyển đổi năng lượng tốn kém.

Khủng hoảng điển hình tại nhà máy sản xuất lớn nhất Đức Volkswagen

Volkswagen trước đó thông báo hàng loạt thay đổi lớn với hoạt động tại Đức, bao gồm kế hoạch cắt giảm hơn 35.000 việc làm đến cuối năm 2030. Hai nhà máy nhỏ tại các thành phố Dresden và Osnabrueck sẽ dừng dây chuyền chế tạo ô tô.

Volkswagen chưa đóng cửa bất kỳ nhà máy nào kể từ khi chấm dứt hoạt động nhà máy Westmoreland ở Pennsylvania, Mỹ, vào năm 1988. Động thái phần nào cho thấy nhà sản xuất ô tô này ảnh hưởng nặng nề như thế nào do nhu cầu xe điện thấp đi.

Ngoài ra, nằm trong kế hoạch tiết kiệm chi phí, hơn 700.000 xe sẽ bị cắt giảm sản xuất tại các nhà máy ở Đức. Nhân viên Volkswagen cũng sẽ không được tăng lương trực tiếp cho đến năm 2030, trong khi tiền thưởng giảm. Thỏa thuận dự sẽ giúp nhà sản xuất ô tô lớn nhất châu Âu tiết kiệm khoảng 4 tỷ euro (4,2 tỷ USD) mỗi năm, trong đó, 1,5 tỷ euro đến từ sa thải và giảm lương.

“Nhiều đồng nghiệp của tôi bắt đầu gặp vấn đề với khoản thế chấp”, một công nhân tên Littau than thở. “Đó là công việc đòi hỏi thể lực. Chúng tôi phải làm việc chăm chỉ để kiếm tiền”.

THỦ TƯỚNG ĐỨC BẤT BÌNH VÌ NGƯỜI LAO ĐỘNG NGHỈ ỐM GẦN 3 TUẦN/NĂM

Thủ tướng Đức lên tiếng

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã đưa ra một chỉ trích mới về đạo đức lao động tại nước này, đặt câu hỏi vì sao người lao động lại nghỉ ốm trung bình “gần 3 tuần” mỗi năm, thay vì làm việc nhiều hơn để thúc đẩy nền kinh tế quốc gia đang suy yếu.

Trong chuyến vận động tranh cử tại bang Baden-Württemberg tuần trước, ông Merz nhắm vào cơ chế cấp giấy nghỉ ốm qua điện thoại - được áp dụng trong đại dịch COVID-19 - và đặt vấn đề liệu biện pháp này “có còn hợp lý trong bối cảnh hiện nay hay không”.

“Điều đó có thực sự đúng không? Có thực sự cần thiết không?” - ông nói, đồng thời dẫn số liệu năm 2024 cho thấy, mỗi lao động Đức nghỉ ốm trung bình 14,5 ngày.

“Cuối cùng, tất cả chúng ta phải cùng nhau làm việc để đạt được mức hiệu quả kinh tế cao hơn so với những gì đang có hiện nay” - Thủ tướng Merz nói thêm.

Những phát biểu này phù hợp với quan điểm lâu nay của ông Merz, người thường xuyên kêu gọi người Đức làm việc nhiều hơn và nỗ lực hơn.

Không lâu trước đó, ông Merz nói với một hiệp hội doanh nghiệp rằng, “với cân bằng giữa công việc và cuộc sống cùng tuần làm việc 4 ngày, sự thịnh vượng mà đất nước chúng ta đang hưởng ngày nay sẽ không thể được duy trì trong tương lai - và vì thế chúng ta phải làm việc nhiều hơn”.

Áp lực kinh tế

Nền kinh tế Đức chịu một cú sốc lớn khi  nước này tham gia các biện pháp trừng phạt của phương Tây nhằm vào Nga năm 2022. Trước khi xung đột Ukraina leo thang, Đức phụ thuộc vào Nga tới 55% nhu cầu khí đốt. Các hoạt động của tập đoàn dầu mỏ Nga Rosneft cũng chiếm khoảng 12% tổng công suất chế biến dầu của Đức.

Quyết định từ bỏ nguồn năng lượng giá rẻ từ Nga được xem là một trong những nguyên nhân chính khiến kinh tế Đức chững lại, với 2 năm suy thoái liên tiếp vào 2023 và 2024 - lần đầu tiên kể từ đầu những năm 2000.

Tháng 10.2025, truyền thông địa phương đưa tin giá điện và khí đốt tại Đức lần lượt tăng 14% và 74% trong giai đoạn 2022-2025.

Áp lực kinh tế càng thể hiện rõ hơn khi vào tháng 8.2025, ông Merz tuyên bố, “nhà nước phúc lợi như hiện nay không còn có thể được tài trợ trong giới hạn mà nền kinh tế cho phép”.

Nguồn: Báo Văn Hóa; Soha; Lao Động