Từ tro tàn hai cuộc thế chiến trở thành nhà cung cấp vũ khí hàng đầu thế giới

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), Đức hiện giữ vị trí là nước xuất khẩu quốc phòng lớn thứ năm thế giới, xếp sau Mỹ, Pháp, Nga và Trung Quốc, chiếm 5,6% xuất khẩu vũ khí toàn cầu từ năm 2019 đến năm 2023. Hiện Đức hiện là nhà cung cấp vũ khí lớn thứ hai cho Ukraine và Israel, sau Mỹ.

Từ giải trừ quân bị

Tổn thất nặng nề trong Thế chiến hai cả về người lẫn năng lực công nghiệp, Đức trải qua một thời kỳ giải trừ quân bị và phi quân sự hóa đáng kể. Sau khi Đức Quốc xã đầu hàng đồng minh, phe đồng minh đã áp đặt những hạn chế nghiêm ngặt đối với khả năng sản xuất vũ khí và thiết bị quân sự của Đức, khiến nhiều công ty quốc phòng Đức phải chuyển trọng tâm sang sản xuất hàng dân dụng.

Song, Đức vẫn dần dần lấy lại được vị thế, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng Chiến tranh Lạnh. Vào tháng 5-1955, Tây Đức gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã thúc đẩy đáng kể ngành công nghiệp quốc phòng của nước này.

Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc và đất nước thống nhất vào năm 1990, ngành công nghiệp quốc phòng Đức trải qua quá trình tái cơ cấu. Trong giai đoạn này, Đức nỗ lực tái vũ trang và hiện đại hóa. Các công ty của Đức như Rheinmetall, ThyssenKrupp và Krauss-Maffei Wegmann quay trở lại sản xuất vũ khí và trở nên nổi tiếng nhờ công nghệ quân sự tiên tiến, bao gồm xe tăng, máy bay và tàu hải quân.

Xuất khẩu vũ khí sang Israel

Vũ khí nhập khẩu từ Đức đóng vai trò lớn thúc đẩy khả năng phòng thủ của Israel. Dù cũng là nước xuất khẩu vũ khí lớn nhưng Israel phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu máy bay, bom dẫn đường và tên lửa.

Theo số liệu của SIPRI, trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2023, Mỹ là nhà cung cấp vũ khí lớn nhất của Israel, chiếm 69%, ngay sau Mỹ là Đức với 30% tổng sản lượng vũ khí mà Israel nhập khẩu từ nước ngoài.

Tổng giá trị mặt hàng vũ khí mà Đức bán cho Israel trong năm 2023 lên đến 353,7 triệu USD. Do xung đột Israel - Hamas, phê duyệt xuất khẩu quốc phòng của Đức cho Israel trong năm 2023 đã tăng gần gấp 10 so với năm 2022.

Năm qua, Đức chủ yếu cung cấp cho Israel các linh kiện của hệ thống phòng không và thiết bị liên lạc. Ngoài ra còn có 3.000 vũ khí chống tăng cầm tay và 500.000 viên đạn cho súng tự động hoặc bán tự động.

Phản ứng từ các quốc gia ủng hộ người Palestine

Hồi tháng 3, Nicaragua đã đệ đơn lên Tòa án Công lý quốc tế (ICJ) kiến nghị tòa ban hành các biện pháp khẩn cấp yêu cầu Đức ngừng viện trợ quân sự cho Israel.

Nicaragua lập luận rằng Đức đang tạo điều kiện cho việc thực hiện tội ác diệt chủng. Một tháng sau đó, ICJ bác bỏ yêu cầu của Nicaragua nhưng nhắc nhở Đức về nghĩa vụ theo luật pháp quốc tế là không cung cấp vũ khí có thể được sử dụng để vi phạm nhân quyền.

Hỗ trợ của Đức cho Ukraine

Khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, Đức nhanh chóng nổi lên không chỉ với vai trò đồng minh chính trị vững chắc, nhà cung cấp quốc phòng quan trọng, mà còn là một đối tác kinh tế lớn, cung cấp hàng hóa thiết yếu cho nền kinh tế Ukraine.

Từ tháng 2-2022 đến cuối tháng 2 năm nay, Đức đã cung cấp cho Ukraine lượng vũ khí và thiết bị với giá trị khủng lên tới 10,7 tỉ USD.

Trong số các vũ khí quân sự, Berlin cung cấp cho Kiev có hai loại vũ khí nổi bật là hệ thống tên lửa không đối không dẫn đường hồng ngoại tầm trung Iris-T và xe tăng Leopard 2.

Ngoài ra, Đức cũng tích cực góp phần nâng cao khả năng sẵn sàng của quân đội Ukraine khi giúp huấn luyện hơn 10.000 binh sĩ Ukraine tại Đức. Tổng chi phí đào tạo lên tới khoảng 304 triệu USD. Bên cạnh đó, Đức cũng đang phân bổ các quỹ để điều trị y tế cho các binh sĩ Ukraine bị thương.

Dự báo trong 30 năm tới, Ukraine chưa thể trở thành thành viên NATO

Nộp đơn

Kiev đã chính thức nộp đơn xin gia nhập NATO vào tháng 9/2022, sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine. Hồi tháng 3, Chủ tịch Ủy ban quân sự NATO Rob Bauer cho biết vấn đề liên quan đến tư cách thành viên NATO của Ukraine đã được giải quyết, nhưng các cuộc thảo luận về thời gian kết nạp vẫn đang diễn ra.

Phản ứng của Nga

Trong khi đó, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố việc NATO mở rộng hoạt động bao gồm khả năng kết nạp Ukraine sẽ tạo ra mối đe dọa an ninh trực tiếp với Nga. Nhà lãnh đạo nhấn mạnh thêm, Nga coi tình trạng không liên kết của Ukraine là cực kỳ quan trọng để chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 2 năm qua. Đồng thời, Putin khẳng định vũ khí phương Tây sẽ khó có thể ngăn cản các lực lượng nước này đạt được những mục tiêu đặt ra trong chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine.

Đức

Kể từ khi xung đột Nga – Ukraine bùng nổ, Đức trở thành nhà cung cấp vũ khí lớn thứ 2 cho Kiev sau Mỹ. Theo đó, Đức đã chi khoảng 28 tỷ Euro để hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Hôm kia 26/5, Thủ tướng Đức Scholz đã đưa ra nhận định về thời điểm UkraiNATO. Phát biểu trước truyền thông, ông nói: Những quyết định như này không thể xuất hiện trong tương lai gần. Thậm chí không thể đưa ra trong 30 năm tới.