Tăng cường phòng chống tấn công khủng bố đang có nguy cơ gia tăng

Trong bối cảnh xung đột Israel-Hamas , một số vụ việc riêng lẻ nhưng gây chấn động lớn khiến vấn đề tội phạm có động cơ chính trị được đặt lên hàng đầu trong chương trình nghị sự an ninh của Đức. Ông Thomas Haldenwang, Tổng Giám đốc Cơ quan tình báo nội địa Đức (BfV), gần đây cho biết, nước Đức hiện đang đối mặt “với tình hình phức tạp và đầy đe dọa do các cuộc khủng hoảng song song”. Ngoài mối lo từ những phần tử Hồi giáo cực đoan hay kẻ theo chủ nghĩa thượng đẳng da trắng, ông Haldenwang cho rằng, xung đột Hamas - Israel, vốn gây chia rẽ trên khắp các xã hội châu Âu sẽ là chất xúc tác làm tăng tính nhạy cảm cho an ninh.

Vụ du khách Đức bị thiệt mạng tại Paris

Mối lo ngại mới đây lại xuất hiện sau vụ tấn công bằng dao hôm 2-12 ở Thủ đô Paris của Pháp khiến một du khách người Đức thiệt mạng và 2 người khác bị thương. Nghi phạm là một người đàn ông từng có tiền án, có vấn đề về sức khỏe tâm thần và đã cam kết trung thành với cái gọi là Nhà nước Hồi giáo (IS). Tin tức này gợi lại những ký ức về năm 2016 khi một đối tượng - cũng được cho là có liên quan tới IS - lái xe tải lao vào chợ Giáng sinh ở Berlin. Vụ tấn công đã khiến 13 người thiệt mạng và kẻ tấn công sau đó đã bị cảnh sát Italia bắn hạ.

Thực trạng đáng lo ngại ở Đức

Khủng bố là một loại tội phạm có động cơ chính trị và việc đánh giá chính xác mối đe dọa này không đơn giản. Tính đến ngày 4-12, Văn phòng Cảnh sát Hình sự Liên bang Đức (BKA) đã thống kê được 4.200 hành vi phạm tội liên quan đến các sự kiện ở Trung Đông kể từ ngày 7-10, một bên là kích động chống Israel - bài Do Thái, còn bên kia là lên án hành động của lực lượng Hamas. Nhưng người phát ngôn của BfV cho rằng, vấn đề là rất khó phân biệt đâu là những người biểu tình ôn hòa thực hiện các quyền cơ bản của họ và đâu là những kẻ cực đoan bạo lực có thể gây ra mối đe dọa thực sự cho an ninh công cộng. Bên cạnh đó, nếu chỉ chú trọng vào những nghi phạm có tư tưởng tôn giáo cực đoan hay chống đối thế giới Ả Rập thì rất có thể những đối tượng khác lại bị bỏ qua. Ví dụ, ở Paris, các nhà điều tra đang xem xét liệu những bức vẽ graffiti chống Do Thái có liên quan đến tình báo Nga hay tội phạm có tổ chức của Moldova hay không.

Tính đến giữa năm 2022, BKA báo cáo có hơn 1.000 người trong diện lo ngại có liên quan đến khủng bố Hồi giáo. Trong đó, hàng trăm người bị nhà chức trách nghi ngờ có khả năng phạm tội hoặc hỗ trợ các tội ác có động cơ chính trị. Tuy nhiên, những lo ngại về an ninh hiện tại vượt xa các loại mối đe dọa này, khiến các liên đoàn cảnh sát và các đảng phái chính trị kêu gọi tăng cường an ninh, phô trương vũ lực mạnh mẽ hơn và luật pháp nghiêm ngặt hơn, trước hết nhắm đến các nhóm người nhập cư và thiểu số.

Biện pháp phòng ngừa

Ông Jonas Grutzpalk, nhà phân tích an ninh nội địa cho rằng: “Tình báo trong nước có lẽ đang quan sát thấy sự phẫn nộ ở những hiện tượng mà họ giám sát. Nhưng chúng ta không bao giờ có thể biết chính xác khi nào sự phẫn nộ đó sẽ thể hiện bằng lời nói và khi nào nó chuyển thành hành vi bạo lực”. Tuy nhiên, ông Grutzpalk nói rằng, ngăn chặn những kẻ khủng bố là một chuyện, nhưng ngăn chặn họ trở thành những kẻ khủng bố ngay từ đầu lại là chuyện khác. Ông hy vọng rằng các biện pháp phòng ngừa dựa vào cộng đồng, không chỉ tăng cường an ninh, sẽ nằm trong chương trình nghị sự của hội nghị các Bộ trưởng Nội vụ liên bang và tiểu bang vào tuần này.

Trong khi đó, hôm 5-12, Ủy viên phụ trách Nội vụ của Liên minh châu Âu (EU), bà Ylva Johansson cũng cảnh báo EU phải đối mặt với “nguy cơ tấn công khủng bố rất lớn” trước kỳ nghỉ lễ Giáng sinh sắp tới. Kể từ khi cuộc xung đột Hamas-Israel bùng phát hôm 7-10 vừa qua, nhiều nước trên thế giới, trong đó có một số nước châu Âu, ghi nhận xu hướng gia tăng các vụ việc chống người Do Thái và Hồi giáo. Bà Johansson thông báo EU sẽ cấp thêm 30 triệu euro (khoảng 32,4 triệu USD) để “bảo vệ những địa điểm tôn giáo”. Bà Nancy Faeser kêu gọi sự hợp tác của các nước láng giềng để có thể đối phó với nguy cơ này.

Nỗ lực nhập cư lao động đang thiếu hụt trầm trọng

Đức đang phải đối mặt với tình trạng thiếu lao động trầm trọng. Nền kinh tế nước này hiện nay cần 400.000 lao động nhập cư mỗi năm, để bảo đảm sự thịnh vượng cũng như hệ thống phúc lợi.

Thiếu nhân lực trầm trọng

Giống như hầu hết các quốc gia có thu nhập cao (HIC) trên thế giới, nền kinh tế lớn nhất Liên minh châu Âu (EU) này cần tăng đáng kể số lao động nhập cư. Do đó, quốc gia này cần phải có các chính sách thu hút lực lượng lao động từ khắp nơi trên thế giới. Nếu tình trạng thiếu hụt nguồn lao động vẫn tiếp tục diễn ra, Đức sẽ thất bại trong những dịch chuyển cơ cấu kinh tế lớn trong tương lai.

Chính sách nhập cư dựa trên nhu cầu của nền kinh tế

Trong những năm kinh tế phát triển bùng nổ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, Đức đã sở hữu nguồn lao động từ các nước như Italy, Thổ Nhĩ Kỳ… Và sau khi hết hợp đồng lao động, nhiều người trong số này đã ở lại và hình thành những cộng đồng người nước ngoài đông nhất ở Đức. Song, khi xảy ra khủng hoảng dầu mỏ Trung Đông năm 1973 đã khiến kinh tế các nước phương Tây chao đảo, Đức đã cho dừng chính sách nhập cư lao động.

Việc thống nhất nước Đức, hình thành và xây dựng cộng đồng châu Âu, mở rộng thị trường lao động toàn châu Âu đã giúp cung ứng phần nào nhân lực cho nền kinh tế Đức.

Nguyên nhân thiếu hụt lao động

Tuy nhiên, cho tới những năm gần đây, những thế hệ được sinh ra trong thời kỳ bùng nổ kinh tế dần về hưu, nhân lực thay thế bị thiếu hụt do hậu quả của sự già hóa dân số. Tình trạng này càng bị trầm trọng thêm do khủng hoảng hậu Covid-19.

Theo một cuộc điều tra của Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB), thiếu hụt nhân lực là trở lực lớn nhất cho các nhà đầu tư, ảnh hưởng trực tiếp tới phát triển kinh tế. Các doanh nghiệp đang không thể tìm đủ lao động Đức và hầu như không có bất kỳ cơ hội hợp pháp nào để tuyển dụng lao động từ nước ngoài. Lệnh cấm tuyển dụng từ năm 1973 vẫn còn hiệu lực là rào cản pháp lý đối với giải pháp nhập khẩu nguồn nhân lực. Nhân lực theo mùa giờ đây cũng khó thuê hơn nhiều so với trước.

Giải quyết thách thức lâu dài

Đức đã đặt ra các mục tiêu giải quyết những thách thức lâu dài về tình trạng thiếu hụt nguồn lao động, bằng Đạo luật nhập cư dành cho lao động có tay nghề. Tuy nhiên, hầu hết các nước phát triển trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đều đang phải đối mặt những thách thức này do những thay đổi về nhân khẩu học và già hoá dân số, điều quan trọng là cần tìm ra giải pháp ở cấp độ châu Âu.

Theo đó, Đảng Xanh của Đức đã thúc đẩy chính sách nhập cư đoàn tụ gia đình trong nhiều năm qua, có tính đến nhân quyền và lợi ích của quốc gia xuất xứ. Hồi tháng 6, Đức đã đưa vào thực hiện luật nhập cư mới, theo đó sẽ có ba trụ cột để đưa lao động nhập cư vào thị trường lao động Đức trong tương lai.

Ba trụ cột: Lao động lành nghề, kinh nghiệm và tiềm năng

-Trụ cột lao động lành nghề đã có trong Đạo luật nhập cư dành cho lao động có tay nghề năm 2020, nhưng mức lương tối thiểu đủ điều kiện nhập cư sẽ được hạ xuống và lao động có tay nghề được công nhận sẽ được phép làm các công việc đa dạng hơn mà không bị hạn chế ngành nghề như trước.

-Trụ cột thứ hai, luật nhập cư mới sẽ công nhận kinh nghiệm chuyên môn trong khi trước đây những lao động có trình độ nhưng bằng cấp không tương đương với hệ thống giáo dục nghề nghiệp của Đức vẫn bị từ chối tiếp cận thị trường lao động Đức. Kể từ nay, lao động nước ngoài có thể làm việc ở Đức nếu được đào tạo chính quy ít nhất hai năm, được công nhận ở nước xuất xứ và được trả lương nhất định theo quy định của công đoàn.

- Trụ cột thứ ba là ‘thẻ cơ hội’ (Chancenkarte), được chấp nhận trong thỏa thuận liên minh của chính phủ hiện tại. Dựa trên hệ thống tính điểm, việc đến Đức để tìm việc làm sẽ dễ dàng hơn. Đức đã học theo kinh nghiệm thành công của các quốc gia nhập cư khác như Canada và New Zealand.

Sau khi cơ quan có thẩm quyền thông qua phiên bản trước đó của Đạo luật nhập cư mới dành cho lao động có tay nghề hồi tháng 3 năm nay, trong các cuộc đàm phán mang tính xây dựng, nhóm nghị sỹ đảng Xanh cùng với các đối tác liên minh từ đảng Dân chủ Xã hội (SPD) và đảng Tự do (FDP) đã đạt được những cải tiến đáng kể trong luật mới.

Khai thác tiềm năng của những lao động đang ở Đức và những người chưa đến Đức

Cụ thể, Đức mở ra cơ hội cho người tị nạn được chuyển từ tư cách tị nạn sang tư cách cư trú vì mục đích việc làm. Như vậy những người đã tới Đức sẽ được chính phủ tạo điều kiện cho tham gia vào xã hội, thúc đẩy hội nhập và giúp giảm bớt gánh nặng hành chính. Hơn nữa, Đạo luật nhập cư cho lao động có tay nghề sẽ giảm bớt rào cản cho những lao động có tay nghề mang theo gia đình hoặc đoàn tụ với gia đình, đặc biệt là khi họ có cha mẹ ở Đức. Cuối cùng, các rào cản hành chính được bãi bỏ, trước đây Luật cư trú của Đức gần như không cho phép việc chuyển từ thị thực ngắn hạn sang cư trú dài hạn mà không rời khỏi Đức, và hiện này rào cản này đã không còn nữa. Theo đó, những ai có hợp đồng lao động và đáp ứng mọi yêu cầu có thể được cấp quyền cư trú dài hạn ngay.

Với những điều kiện cởi mở trên, có thể thấy Đức đang nỗ lực mở rộng cửa cho thị trường lao động, từ những ngành dịch vụ như điều dưỡng, nhà hàng, khách sạn đến những việc có chuyên môn cao như CNTT.

Năm cùng tháng tận, khủng hoảng ngân sách vẫn dai dẳng

Chính phủ Đức vẫn chưa thể đạt được thỏa thuận ngân sách 2024

Nền kinh tế lớn nhất châu Âu đang phải đối mặt với tình trạng bế tắc tài chính kéo dài theo sau phán quyết gây chấn động của Tòa Hiến pháp Liên bang – một trong những tòa án tối cao của Đức – hồi giữa tháng 11.

Phán quyết đặt ra câu hỏi về các khoản “quỹ đặc biệt” ngoài ngân sách liên bang thường xuyên và tạo ra “lỗ hổng” tài chính trị giá khoảng 17 tỷ Euro khiến liên minh cầm quyền của Thủ tướng Đức Olaf Scholz phải vật lộn để “vá” nếu muốn thông qua ngân sách năm 2024.

Hôm 7/12, bà Katja Mast, một nhà lập pháp cấp cao từ Đảng Dân chủ Xã hội (SPD) của ông Scholz, thừa nhận rằng liên minh cầm quyền “đèn giao thông” sẽ không thể “chốt” được ngân sách năm 2024 trước cuối năm nay.

Ngay cả khi liên minh 3 bên – bao gồm Đảng SPD, Đảng Xanh (Greens) và Đảng Dân chủ Tự do (FDP) – đạt được sự nhất trí về dự thảo ngân sách trong những ngày tới, bà Mast cho biết, sẽ không có đủ thời gian để họ nhận được sự chấp thuận cần thiết của Quốc hội Đức (Bundestag) trước khi năm 2023 khép lại.

Áp lực đang đè nặng lên Thủ tướng Scholz, Bộ trưởng Kinh tế Robert Habeck và Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner – mỗi người đại diện cho một đảng trong liên minh cầm quyền với những ưu tiên thường trái ngược nhau – về việc nhanh chóng nhất trí với nhau về một thỏa thuận ngân sách có thể được Quốc hội Đức thông qua vào đầu tháng 1.

Rạn nứt sâu sắc trong nội bộ liên minh cầm quyền

Việc cho đến thời điểm này Chính phủ Đức vẫn chưa thể đạt được thỏa thuận ngân sách càng làm nổi bật những rạn nứt sâu sắc trong nội bộ liên minh cầm quyền.

Đảng Xanh và SPD mong muốn duy trì các khoản trợ cấp, chẳng hạn như các khoản trợ cấp để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng sạch và thúc đẩy việc xây dựng các nhà máy sản xuất vi mạch và pin ở Đức.

Trong khi đó, để bù đắp lỗ hổng 17 tỷ Euro nói trên, Đảng FDP do ông Lindner dẫn dắt muốn cắt giảm chi tiêu và giảm trợ cấp. Ông Lindner không tin rằng Đức có thể đảm bảo khả năng cạnh tranh, sự thịnh vượng và an sinh xã hội thông qua các khoản trợ cấp như vậy.

Lịch hoàn tất thỏa thuận về ngân sách năm 2024

Bộ 3 gồm ông Scholz, ông Habeck và ông Lindner đã đồng ý nối lại đàm phán ngân sách sau khi Bộ trưởng Tài chính trở về sau cuộc họp với các đối tác Liên minh châu Âu (EU) tại Brussels.

Khi mục tiêu để Nội các thông qua ngân sách mới và gửi tới Quốc hội để phê duyệt vào cuối tháng 12 đã trở nên “ngoài tầm với”, ông Lindner sẽ phải vạch ra một kế hoạch tạm thời để thúc đẩy chính phủ hoạt động trong những tháng đầu năm 2024.

“Tôi đã lưu ý rằng các đối tác liên minh đã có một thời gian biểu rất tham vọng nhưng sẽ không phải là khủng hoảng nếu chúng ta không có luật ngân sách cho đến năm sau”, ông Lindner nói với các phóng viên ở thủ đô của Bỉ hôm 7/12.

“Nhà nước hoàn toàn có khả năng hoạt động, không cơ quan chức năng nào phải đóng cửa, không có khoản lương nào không được trả, và không ai sẽ không nhận được hỗ trợ tài chính mà họ đang mong đợi”, ông Lindner bổ sung.

Khi được hỏi liệu các nhà đầu tư có nên lo lắng về tình trạng bất ổn ngân sách ở nền kinh tế lớn nhất châu Âu hay không, ông Lindner nhấn mạnh rằng Đức vẫn là “mỏ neo ổn định” với tỉ lệ nợ trên GDP giảm và thâm hụt hàng năm thu hẹp.

“Nơi tốt nhất để đầu tư hiện nay là Đức”, Bộ trưởng Lindner khẳng định.

Ông Scholz, ông Habeck và ông Lindner dự kiến sẽ gặp nhau vào tối 10/12 để hoàn tất thỏa thuận về ngân sách năm 2024, sau đó họ có thể trình bày với giới truyền thông vào sáng ngày 11/12.

Đức Việt Online