SAI LẦM CHIẾN LƯỢC CỦA ĐỨC VỚI TỔNG THỐNG TRUMP

Quan hệ giữa Đức và Mỹ đang đối mặt rạn nứt khi các tính toán chính trị của Berlin trước sức ép từ Tổng thống Trump bị cho là thiếu linh hoạt, có thể làm suy yếu vị thế chiến lược và đẩy hai bên vào thế đối đầu khó lường.

Theo tờ New York Times, sau khi Thủ tướng Friedrich Merz khiến Tổng thống Donald Trump phật ý vì chỉ trích cuộc chiến Iran, Berlin không hề công khai cho thấy họ tin rằng những lời đe dọa rút quân của ông Trump là nghiêm túc.

Đức đánh giá sai tín hiệu từ Tổng thống Trump

Khi Tổng thống Mỹ liên tiếp đăng các bài chỉ trích Đức trên mạng xã hội trong tuần này, bao gồm cả việc đe dọa rút một phần binh sĩ Mỹ khỏi nước này, các lãnh đạo Đức đã không thể hiện dấu hiệu công khai nào rằng họ tin ông thực sự nghiêm túc.

Giờ đây, điều đó dường như là một sự tính toán sai lầm - một trong nhiều sai lầm mà giới lãnh đạo Đức đã mắc phải trong quá trình ông Trump tiến hành cuộc chiến với Iran.

Các quan chức Lầu Năm Góc hôm thứ Sáu cho biết họ có kế hoạch điều chuyển 5.000 binh sĩ khỏi Đức về Mỹ và tới các địa điểm khác trên thế giới trong vòng một năm tới. Phía Đức chưa đưa ra phản ứng công khai ngay lập tức.

Phía Mỹ đã kín đáo cho biết động thái này nhằm “trừng phạt” Đức vì không hỗ trợ nhiều hơn cho nỗ lực chiến tranh như ông Trump yêu cầu, cũng như vì đã chỉ trích chiến lược của ông từ cấp cao nhất.

Cho đến trước thông báo đó, quan điểm phổ biến trong chính trường Đức là ông Trump nhiều khả năng chỉ đang "hù dọa suông” với các lời cảnh báo rút quân. Ông từng cố gắng nhưng thất bại trong việc rút bớt khoảng 35.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức vào cuối nhiệm kỳ đầu tiên. Và hiện tại, ông sẽ cần sự chấp thuận của Quốc hội để điều chuyển quân khỏi châu Âu.

Đầu tháng 3, khi thăm ông Trump tại Washington, Thủ tướng Merz cho biết tổng thống Mỹ đã loại bỏ khả năng cắt giảm quân khỏi bàn đàm phán.

“Không chỉ hôm nay mà trước đó, Tổng thống Trump đã một lần nữa đảm bảo với tôi rằng Mỹ sẽ duy trì hiện diện quân sự tại Đức”, ông Merz nói với báo giới trong một cuộc họp báo bằng tiếng Đức gần Điện Capitol, ngay sau cuộc gặp với ông Trump khi đó.

Các lãnh đạo Đức cũng tin rằng chính quyền ông Trump cần sự hiện diện quân sự tại Đức nhiều không kém, thậm chí hơn cả phía Đức. Không giống một số đồng minh châu Âu khác, Đức đã cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ nước này để hỗ trợ các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Đức cũng tiếp tục cho phép điều trị binh sĩ Mỹ bị thương tại một bệnh viện lớn trên lãnh thổ mình - nơi từ lâu đã tiếp nhận thương binh Mỹ từ các cuộc chiến như ở Afghanistan và Iraq.

Căng thẳng leo thang và khác biệt chiến lược

Sự bình thản của Đức trước khả năng Mỹ rút quân tiếp tục thể hiện trong tuần này.

Ông Merz không đưa ra lời xin lỗi hay rút lại phát biểu khi ông chỉ trích chiến lược chiến tranh của ông Trump bằng những lời lẽ gay gắt. Ông từng nói với học sinh trung học Đức rằng Mỹ “không có chiến lược” để kết thúc cuộc chiến và các nhà đàm phán Iran đã “làm bẽ mặt” nước Mỹ.

Hôm 30/4, Thủ tướng Merz - người đã đầu tư nhiều vào việc xây dựng quan hệ với ông Trump trong năm qua - nói với binh sĩ Đức tại Munster rằng “chúng tôi duy trì liên lạc chặt chẽ và đáng tin cậy với các đối tác, đặc biệt là ở Washington". Ông nhấn mạnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và chia sẻ gánh nặng an ninh một cách công bằng, nhưng không xin lỗi về các phát biểu gây tranh cãi.

Sau đó, Phó Thủ tướng Lars Klingbeil còn làm căng thẳng leo thang hơn vào ngày 1/5 khi phản pháo một bài đăng chỉ trích khác của ông Trump.

Trong bài phát biểu nhân Ngày Quốc tế Lao động, ông Klingbeil bảo vệ Thủ tướng Đức trước các chỉ trích của tổng thống Mỹ: “Chúng tôi thực sự không cần bất kỳ lời khuyên nào từ ông Trump lúc này. Ông ấy nên nhìn lại mớ hỗn độn mà chính ông đã tạo ra” - ám chỉ cuộc chiến với Iran.

Trước đó, Tổng thống Trump đã liên tục khiến giới lãnh đạo Đức bất ngờ trong cách ông tiến hành cuộc chiến Iran. Sau cuộc gặp tại Phòng Bầu dục và bữa trưa tại Nhà Trắng hồi tháng 3, một số quan chức tin rằng xung đột sẽ không kéo dài vì ông Trump đã bày tỏ lo ngại về tác động kinh tế từ việc giá năng lượng tăng.

Thực tế, ông Trump vẫn tiếp tục các cuộc tấn công ngay cả khi giá xăng và khí đốt tăng mạnh sau khi Iran đóng eo biển Hormuz.

Các quan chức Đức cũng tin rằng họ đã tìm được một dạng thỏa hiệp với ông Trump về yêu cầu châu Âu gửi lực lượng quân sự để đảm bảo an ninh cho tuyến hàng hải này.

Ông Merz nhiều lần nói rằng Đức sẽ tham gia nỗ lực đó, bao gồm việc điều tàu rà phá thủy lôi, nhưng với hai điều kiện: phải có lệnh ngừng bắn lâu dài, không chỉ tạm thời; và phải có sự chấp thuận của một tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc hoặc Liên minh châu Âu để phù hợp với hiến pháp Đức.

Điều đó dường như vẫn chưa đủ với ông Trump. Một quan chức Lầu Năm Góc hôm 1/5 không chỉ viện dẫn phát biểu của ông Merz, mà còn cho rằng Đức không đóng góp đủ cho nỗ lực chiến tranh với Iran - một lý do để Mỹ rút bớt quân.

'GIỌT NƯỚC TRÀN LY' KHIẾN ÔNG TRUMP RÚT 5.000 LÍNH MỸ KHỎI ĐỨC

Bình luận của Thủ tướng Merz liên quan cuộc chiến Iran giống như "giọt nước tràn ly", khiến Tổng thống Trump tức giận đến mức ra lệnh rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 27/4 cho rằng Mỹ không có chiến lược rõ ràng trong cuộc tấn công phối hợp cùng Israel nhằm vào Iran, đồng thời đánh giá Tehran đang tỏ ra trên cơ Washington trong những nỗ lực đàm phán sau đó.

"Cả một quốc gia đang bị giới lãnh đạo Iran làm cho bẽ mặt, đặc biệt bởi Vệ binh Cách mạng Hồi giáo. Tôi hy vọng điều này sẽ sớm kết thúc", ông nói.

Đây là bình luận gay gắt nhất liên quan đến chiến sự Iran được đưa ra bởi Thủ tướng Merz, người trong những tháng qua đã nhiều lần cố gắng làm hài lòng Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm tránh gây rạn nứt trong nội bộ NATO.

Ông Trump hồi đầu tháng 4 đã khiến các đồng minh châu Âu, trong đó có Đức, bất bình khi mô tả NATO là "hổ giấy" và khẳng định đang nghiêm túc cân nhắc rút Mỹ khỏi liên minh này vì họ không tham gia cuộc chiến ở Trung Đông.

Telegraph khi đó tiết lộ ông Trump đang cân nhắc việc cải tổ NATO nhằm trừng phạt các thành viên không đáp ứng yêu cầu tăng ngân sách quốc phòng mà ông đưa ra. Các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết người đứng đầu Nhà Trắng cũng xem xét rút lính Mỹ khỏi Đức, động thái mà ông đã nêu ra kể từ khi trở lại nắm quyền vào năm ngoái.

Trong bối cảnh đó, tuyên bố của Thủ tướng Merz được xem như "giọt nước tràn ly", theo Sam Kiley, bình luận viên về các vấn đề quốc tế của Independent.

Phẫn nộ trước lời chỉ trích này, ông Trump đã hiện thực hóa lời đe dọa giảm số lượng binh sĩ đồn trú tại Đức. Nhà Trắng ngày 1/5 thông báo Mỹ sẽ rút 5.000 binh sĩ đồn trú khỏi Đức. Ông còn cảnh báo Mỹ có thể giảm binh sĩ đồn trú tại Italy và Tây Ban Nha, những quốc gia bị ông chỉ trích vì không tham gia nỗ lực "loại bỏ mối đe dọa hạt nhân Iran".

"Nhìn xem, sao tôi lại không nên làm thế chứ? Italy chẳng giúp được gì cho chúng tôi, còn Tây Ban Nha thì quá tệ hại", ông Trump nói.

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius ngày 2/5 nói rằng việc Mỹ rút bớt binh sĩ cho thấy châu Âu phải gánh vác trách nhiệm lớn hơn đối với an ninh của chính mình và "Đức đang đi đúng hướng" khi mở rộng lực lượng vũ trang, mua sắm trang thiết bị nhanh chóng và ở quy mô lớn hơn, cũng như xây dựng cơ sở hạ tầng.

Theo ông Pistorius, gần 40.000 binh sĩ Mỹ đang đóng quân tại Đức. "Sự hiện diện của binh lính Mỹ ở châu Âu, đặc biệt ở Đức, nhằm đáp ứng lợi ích của chúng ta và của chính Mỹ. Tuy nhiên, việc Mỹ rút quân khỏi châu Âu, bao gồm cả Đức, là điều có thể dự đoán được", ông cho hay.

Trong khi các đòn đáp trả ngoại giao qua lại vẫn tiếp diễn, trên thực địa, NATO vẫn chuẩn bị triển khai cuộc tập trận đa quốc gia "Sword 26" tại châu Âu, với sự tham gia của 5.000 binh sĩ Mỹ cùng 10.000 quân từ các nước đồng minh, diễn tập từ vùng Baltic tới biển Đen. Hiện chưa rõ quyết định rút quân của ông Trump sẽ ảnh hưởng thế nào tới cuộc tập trận.

Đại tướng không quân Mỹ Alexus Grynkewich, người giữ chức Tư lệnh Tối cao NATO tại châu Âu, hồi tháng 3 nói trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ rằng các căn cứ then chốt ở châu Âu giúp bảo toàn lựa chọn quân sự của Tổng thống trong trường hợp nổ ra khủng hoảng và cho phép triển khai nhanh chóng cũng như duy trì các lực lượng đủ khả năng chiến đấu.

"Chúng ta cần NATO", tướng Grynkewich nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông Trump đã không tham vấn các đồng minh NATO trước khi cùng Israel tấn công Iran, nhưng giận dữ khi họ từ chối tham gia cuộc chiến hay điều tàu chiến đến eo biển Hormuz.

Thủ tướng Merz cùng các lãnh đạo châu Âu khác đã nhiều lần nói rằng NATO là liên minh phòng thủ, trong đó các thành viên bảo vệ lẫn nhau khi bị tấn công, không phải một tổ chức tấn công các nước khác. Tuy nhiên, sự khác biệt này dường như không được ông Trump và nội các chú ý.

Mỹ đóng vai trò thiết yếu trong hệ thống phòng thủ của châu Âu. Các căn cứ Mỹ tại châu Âu cũng là nền tảng để Washington triển khai sức mạnh quân sự toàn cầu. Các nước châu Âu tỏ ra dè dặt với chiến dịch tại Iran, nhưng đó không phải là chiến trường duy nhất mà quân đội Mỹ đang hoặc có thể tác chiến.

"Việc liên tục công kích đồng minh NATO là phản tác dụng và gây tổn hại đến người Mỹ", hạ nghị sĩ Cộng hòa Don Bacon đăng trên X, đồng thời nhấn mạnh hai căn cứ không quân lớn ở Đức giúp Mỹ có thể triển khai nhanh chóng lực lượng tới ba châu lục. "Chúng ta đang tự bắn vào chân mình".

Mỹ triển khai các hoạt động quân sự tại châu Phi từ căn cứ ở châu Âu, cũng như từng tiến hành chiến dịch tại Libya, Iraq và Syria từ đây. Việc triển khai quân Mỹ tới khu vực Sahel bất ổn ở Bắc Phi gần như không thể nếu thiếu mạng lưới căn cứ NATO.

Hiện 90.000 binh sĩ Mỹ đóng tại châu Âu, chủ yếu tập trung tại Đức. Đây là nơi đặt tổng hành dinh của Bộ tư lệnh châu Âu (USEUCOM) thuộc quân đội Mỹ, cũng như một trong những trung tâm điều trị y tế hàng đầu của nước này, cùng nhiều cơ sở bảo dưỡng và kho vũ khí cho không quân Mỹ.

Hạm đội 6 của hải quân Mỹ đóng tại thành phố Naples của Italy, với gần 13.000 quân nhân. Khoảng 3.800 binh sĩ đóng tại Tây Ban Nha, cửa ngõ cho các chiến dịch tại châu Âu và xa hơn.

Ông Trump từng dọa "khai trừ" Tây Ban Nha khỏi NATO, điều không nằm trong quyền hạn của ông, và làm suy yếu lập trường của Anh về quần đảo Falkland. Trước khi phát động cuộc chiến vào Iran, ông còn nhiều lần bày tỏ ý định kiểm soát đảo Greenland thuộc Đan Mạch, quốc gia thành viên NATO, và thể hiện tham vọng tương tự với Canada.

Tổng thống Mỹ không phải lúc nào cũng hiện thực hóa lời đe dọa. Những người chỉ trích mô tả ông "luôn rút lui vào phút chót", trong khi người đứng đầu Nhà Trắng cho rằng sự khó đoán của mình là lợi thế khi đối phó với các nước như Iran.

Thủ tướng Merz và một số lãnh đạo đang thể hiện lập trường cứng rắn hơn với ông Trump, trong khi các nước như Anh sử dụng "quyền lực mềm", thậm chí thông qua Vua Charles III, để giảm bớt những phát ngôn gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ. Nhưng thách thức đặt ra là ông Trump thường hướng những chỉ trích gay gắt nhất tới đồng minh, trong khi hiếm khi công kích đối thủ. Hiện giới lãnh đạo phương Tây vẫn tiếp tục nỗ lực để ông lắng nghe họ nhiều hơn, theo bình luận viên Kiley.

Nguồn: Báo Tin Tức; Vnexpress