NHÀ MÁY LỌC DẦU SCHWEDT HẤP HỐI CẦU VIỆN DẦU NGA

Nhà máy lọc dầu nguồn sống của thị trấn

Thị trấn Schwedt, tiểu bang Brandenburg khủng hoảng kinh tế, bởi nhà máy lọc dầu PCK - nguồn sống của hàng nghìn lao động địa phương - bị đẩy vào cảnh thua lỗ vì mất nguồn cung dầu từ Nga.

Các lãnh đạo địa phương tại Schwedt đang kêu gọi dỡ bỏ lệnh cấm vận dầu của Nga - điều từng được xem là không thể bàn lùi trong chính sách năng lượng của EU. Lý do rất thực tế: Nhà máy lọc dầu hoạt động không đủ công suất, đang lỗ nặng và có thể sớm phải sa thải hàng loạt nhân công.

Nhà máy PCK Schwedt từng là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng của Đức, đảm bảo hơn 90% lượng dầu cho thủ đô Berlin. Trước khi lệnh cấm vận có hiệu lực năm 2022, nơi này nhận dầu thô Nga qua đường ống dẫn dầu Druzhba - một tuyến năng lượng mang tính biểu tượng từ thời Chiến tranh Lạnh.

Tuy nhiên, sau khi châu Âu đồng loạt cấm vận dầu Nga vì xung đột ở Ukraina, nhà máy PCK phải chuyển sang các nguồn thay thế, chủ yếu qua đường biển từ Kazakhstan hoặc Trung Đông. Dù vậy, theo ông Danny Ruthenberg - Chủ tịch Công đoàn của nhà máy, công suất hiện chỉ đạt 80%, không đủ để duy trì hiệu quả tài chính.

Giới chức lên tiếng cảnh báo

“Chúng tôi đang hoạt động trong vùng đỏ. Nếu tình hình không cải thiện, sa thải sẽ là điều không tránh khỏi” - ông Ruthenberg cảnh báo.

Với khoảng 30.000 cư dân, Schwedt không phải một đô thị lớn. Nhưng gần 1/5 dân số ở đây phụ thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp vào nhà máy lọc dầu. Thị trưởng Annekathrin Hoppe thừa nhận: “Nhà máy là lý do Schwedt tồn tại. Nếu nó sụp đổ, thị trấn này sẽ không còn tương lai”.

Bà Hoppe khẳng định, sẽ kiến nghị lên chính phủ liên bang về việc nối lại nhập khẩu dầu khí Nga. “Chúng tôi không ủng hộ xung đột, nhưng từ lâu rồi Schwedt luôn có quan hệ tốt với Nga” - bà nói.

Cùng quan điểm, ông Ruthenberg cho rằng: “Khi hòa bình quay trở lại, đương nhiên phải buôn bán lại với Nga”.

Stefan Meister - chuyên gia từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Đức, nhận định: “Sức ép sẽ còn gia tăng. Ngày càng có nhiều tiếng nói từ doanh nghiệp và chính trị gia địa phương yêu cầu quay lại nguồn cung giá rẻ từ Nga”.

Tình hìng lan rộng các nước EU

Schwedt không phải là tiếng nói đơn độc. Tại nhiều nước EU khác như Slovakia, Hungary, Áo hay Bulgaria, các đảng đối lập và nhiều chuyên gia năng lượng đang công khai chỉ trích việc EU cấm dầu khí Nga là “tự hại mình”.

Trong bối cảnh giá năng lượng leo thang và nền kinh tế giảm tốc, làn sóng kêu gọi "nối lại dầu Nga" đang lan rộng.

Một số nguồn tin trong EU tiết lộ rằng, nếu Đức đi đầu trong việc nối lại nhập khẩu dầu khí Nga, hàng loạt quốc gia khác sẽ theo chân, từ Italy đến Cộng hòa Czech.

Phản ứng từ Nga

Phía Nga, từ lâu đã chỉ trích các biện pháp trừng phạt năng lượng là “tự bắn vào chân”. Giá năng lượng ở châu Âu tăng vọt sau năm 2022, buộc nhiều quốc gia phải mua dầu và khí đốt từ các nguồn đắt đỏ hơn, thậm chí là mua gián tiếp từ Nga qua bên trung gian.

LÀN SÓNG PHÁ SẢN DOANH NGHIỆP ĐE DỌA KINH TẾ

Số liệu thống kê phá sản, thất nghiệp, thiệt hại

Đức đang phải đối mặt với làn sóng phá sản doanh nghiệp lớn nhất trong 10 năm qua. Giới chuyên gia dự báo làn sóng này sẽ tiếp tục lan rộng và kéo theo những tác động tiêu cực đối với nền kinh tế lớn nhất châu Âu.

Báo cáo mới nhất từ công ty phân tích Creditreform cho thấy, chỉ trong 6 tháng đầu năm nay đã có gần 12.000 doanh nghiệp tại Đức tuyên bố phá sản, tăng 9,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong số này, ngành dịch vụ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với 7.000 vụ phá sản. Tiếp đó là ngành bán lẻ (2.220 vụ) và ngành sản xuất (940 vụ). Khoảng 141.000 lao động đã bị mất việc làm. Tổng thiệt hại ước tính 33,4 tỷ euro. Những con số này phản ánh mức độ lan rộng của khủng hoảng trong các lĩnh vực chủ chốt của Đức.

Suy thoái 2 năm liên tiếp và phá sản sẽ tiếp tục tăng trong 2 năm tới 

Theo RT, kinh tế Đức đã rơi vào suy thoái trong hai năm liên tiếp và chưa có dấu hiệu phục hồi ổn định. Dù tổng sản phẩm trong nước (GDP) trong quý I-2025 tăng 0,2%, các nhà kinh tế cảnh báo con số này không đủ sức xoay chuyển tình hình. Đức hiện đang phải vật lộn với cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt và nhu cầu xuất khẩu giảm. Với một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, nhu cầu giảm đối với các sản phẩm của Đức là yếu tố quyết định tác động đến kinh tế. Ngoài ra, quốc gia này cũng đang phải đối mặt với cơ sở hạ tầng cũ kỹ, khả năng cạnh tranh chậm chạp trong ngành công nghiệp và công nghệ.

“Dù có một số dấu hiệu khả quan nhưng thực tế, Đức vẫn sa lầy trong cuộc khủng hoảng kinh tế và cơ cấu sâu sắc. Các công ty phải vật lộn với nhu cầu tiêu dùng giảm, chi phí tăng và tình trạng bất ổn kéo dài”, Chuyên gia kinh tế trưởng Patrik-Ludwig Hantzsch của Creditreform cho biết.

Giới chuyên gia dự báo trong 6 tháng tới, số lượng doanh nghiệp phá sản tại Đức có thể sẽ tiếp tục tăng do hiệu ứng dây chuyền trong hệ sinh thái kinh tế. Theo công ty bảo hiểm tín dụng Allianz Trade, số vụ phá sản doanh nghiệp tại Đức dự kiến sẽ tăng 11% lên 24.400 vụ trong năm nay và tăng 3% lên 25.050 vụ trong năm 2026. Làn sóng doanh nghiệp phá sản có thể gây ra những hệ quả lâu dài đối với tốc độ tăng trưởng kinh tế và thị trường việc làm, ảnh hưởng đến khoảng 210.000 lao động trên khắp nước Đức.

Tình hình càng trở nên khó khăn, tồi tệ hơn năm 2008

Khi quan hệ với Mỹ-đối tác thương mại lớn nhất của Đức trong năm 2024-đang bị phủ bóng bởi đe dọa áp thuế mới. Tháng 5 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề xuất tăng thuế nhập khẩu lên 50% với hàng hóa Liên minh châu Âu (EU), bắt đầu từ ngày 1-6. Dù sau đó thời hạn áp thuế đã được lùi đến ngày 9-7 để tạo điều kiện đàm phán giữa hai bên, nhưng cho đến nay, Mỹ và EU vẫn chưa đạt được thỏa thuận nào. Do vậy, các mối đe dọa về thuế quan vẫn treo lơ lửng.

Milo Bogaerts, Tổng giám đốc điều hành của công ty bảo hiểm Allianz Trade tại Đức, Áo và Thụy Sĩ nhận định: "Với triển vọng ảm đạm ở cả nền kinh tế Đức cũng như thương mại toàn cầu, cùng nhiều bất ổn do "cơn bão" thuế quan gây ra, chúng tôi dự đoán các vụ phá sản lớn sẽ tiếp tục diễn ra trong năm 2025, khiến nền kinh tế Đức chịu tổn thất đáng kể". Cũng theo ông Bogaerts, những vụ phá sản quy mô lớn có khả năng gây hiệu ứng dây chuyền ảnh hưởng đến các công ty cung cấp, tạo ra những lỗ hổng tài chính lớn và tác động tới chuỗi cung ứng. Nếu xu hướng này tiếp diễn, giới chuyên gia lo ngại làn sóng phá sản tại Đức có thể trở thành dấu hiệu sớm cho một cuộc khủng hoảng lan rộng tại châu Âu.

Jürgen Philippi, một chuyên gia hỗ trợ giải quyết thủ tục cho các vụ phá sản doanh nghiệp cho hay: “Những gì đang diễn ra còn tồi tệ hơn cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Ngày càng có nhiều ngành công nghiệp bị ảnh hưởng. Giới chủ doanh nghiệp không còn thiết tha vực dậy công ty bởi thuế quá cao, gánh nặng thủ tục hành chính quá nhiều”.

Chìa khóa  giải quyết

Để khắc phục tình trạng này, các chuyên gia cho rằng chìa khóa là cải cách thuế và những chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. “Cần xem xét mọi biện pháp có thể để giảm bớt gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp, giúp họ tăng khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế”, Tanja Gönner, Tổng giám đốc Liên đoàn Công nghiệp Đức (BDI) nhận định.

MẠNH TAY CHI CHO QUỐC PHÒNG CÓ GIÚP KINH TẾ HƯỞNG LỢI?

Ngành công nghiệp quốc phòng Đức đang khởi sắc nhờ chương trình đầu tư lớn do chính phủ điều hành. Nhưng liệu toàn bộ nền kinh tế Đức có được hưởng lợi từ điều này?

Thời hoàng kim cho các nhà sản xuất vũ khí Đức

Theo kênh DW (Đức), ngày 18/3, các nhà lập pháp nước này đã phê duyệt gói đầu tư cơ sở hạ tầng trị giá hàng tỷ USD, đồng thời cũng dỡ bỏ giới hạn chi tiêu quốc phòng. Mục đích chính là cung cấp các khoản ngân sách cần thiết để Đức và lực lượng vũ trang của nước này "sẵn sàng cho chiến tranh", như Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius đã nhiều lần yêu cầu. Ngay sau khi nhậm chức thủ tướng vào đầu năm nay, ông Friedrich Merz cũng thể hiện quan điểm muốn Đức sở hữu quân đội chính quy mạnh nhất châu Âu.

Trong nhiều thập niên, ngành công nghiệp quốc phòng Đức đã mất đi tầm quan trọng về mặt kinh tế. Năm 2020, cổ phiếu của Rheinmetall, nhà sản xuất vũ khí lớn nhất của Đức, có giá 59 euro. Đến tháng 6/2025, chúng được giao dịch trong khoảng từ 1.700 đến 1.800 euro mỗi cổ phiếu. Ngân hàng Thụy Sĩ UBS dự báo giá cổ phiếu Rheinmetall sẽ tiếp tục tăng, có thể lên mức 2.200 euro.

Đây được coi là thời kỳ hoàng kim cho các nhà sản xuất vũ khí Đức. Nhiều nhân vật chóp bu trong ngành công nghiệp quốc phòng khẳng định rằng điều này không chỉ có lợi cho ngành của họ mà còn cho toàn bộ nền kinh tế.

CEO của nhà thầu quốc phòng Hensoldt - ông Oliver Dorre - vào tháng 3 chia sẻ với DW: “Chi tiêu quốc phòng là một chương trình kích thích kinh tế khổng lồ".

Trong khi đó, các nhà lập pháp Đức hy vọng rằng đợt chi tiêu này sẽ giúp hiện đại hóa ngành công nghiệp Đức và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế học đã không quá phấn khích ngay cả trước khi quốc hội thông qua gói đầu tư. Giáo sư Tom Krebs tại Đại học Mannheim thừa nhận rằng tăng chi tiêu quân sự sẽ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế Đức nhưng mức kích thích dự kiến ở mức vừa phải.

Chi đậm ngân sách nhưng thu về ít?

Giáo sư Krebs và đồng nghiệp Patrick Kaczmarczyk đã tiến hành một nghiên cứu xem xét mức độ chi tiêu bổ sung của chính phủ sẽ làm tăng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Đức. Họ nhận ra rằng chi tiêu quân sự dự kiến có tác động tối đa 0,5. Điều này đồng nghĩa với việc trong trường hợp tối ưu nhất, 1 euro chi tiêu của chính phủ sẽ chỉ tạo ra 50 xu hoạt động kinh tế bổ sung.

Tuy nhiên, đầu tư vào cơ sở hạ tầng, giáo dục sẽ giúp tăng gấp đôi hoặc thậm chí gấp ba lợi nhuận đầu tư. "Theo góc độ kinh tế, kế hoạch quân sự hóa nền kinh tế Đức là một canh bạc rủi ro với lợi nhuận kinh tế tổng thể thấp", ông Krebs kết luận.

Nguyên nhân có thể được giải thích một cách đơn giản

 Sau khi chế tạo xong một chiếc xe tăng, nó sẽ đỗ ở đâu đó hoặc trong trường hợp xấu nhất là bị phá hủy trong trận chiến. Nói cách khác, một chiếc xe tăng không tạo ra bất kỳ giá trị kinh tế bổ sung nào. Tuy nhiên, chi tiêu quốc phòng cũng giống như mua bảo hiểm. Bạn chi tiền để được bảo vệ trong trường hợp khẩn cấp.

Mặt khác, nếu nhà nước đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông, hàng hóa có thể được vận chuyển đến các doanh nghiệp nhờ những con đường, cây cầu và tuyến đường sắt này. Tại đó, chúng có thể được sử dụng để sản xuất các sản phẩm bán ra thị trường. Nếu xây dựng thêm trường mẫu giáo, cha mẹ sẽ được tạo điều kiện để làm việc và kiếm tiền. Hơn nữa, đầu tư vào trường học giúp trẻ em có được nền giáo dục cần thiết cho tương lai.

Sản xuất quốc phòng

Hiện chỉ đóng góp rất ít vào tăng trưởng kinh tế nói chung, mặc dù các công ty vũ khí Đức đã ghi nhận số lượng đơn đặt hàng tăng đột biến. Ví dụ, Rheinmetall có đơn hàng tồn đọng trị giá khoảng 63 tỷ euro trong quý đầu tiên của năm 2025. Trước năm 2022, con số này chỉ hơn 24 tỷ euro. Các công ty quốc phòng khác của Đức cũng đang bận rộn, với sản lượng đạt công suất tối đa. Nếu nguồn cung hạn chế và nhu cầu tăng, điều này thường khiến giá tăng. Do đó, giáo sư Krebs và đồng nghiệp Kaczmarczyk cảnh báo rằng tăng chi tiêu quốc phòng sẽ chỉ giúp tăng biên lợi nhuận và cổ tức của các công ty vũ khí thay vì cải thiện năng lực quốc phòng Đức.

Các công ty không thuộc lĩnh vực quốc phòng cũng đang tìm cách để có được “miếng bánh”  Hãng sản xuất ô tô Đức Volkswagen là một ví dụ. Công ty đang trong cơn khủng hoảng và đã cắt giảm hàng nghìn việc làm, với nhà máy Osnabruck phải đóng cửa. Hiện tại, Rheinmetall đang xem xét liệu có thể chế tạo xe tăng tại đó hay không. Đây là ví dụ cho thấy chi tiêu quốc phòng lớn hơn có thể mang lại lợi ích cho nền kinh tế nói chung bằng cách bù đắp tổn thất, thay vì tạo ra tăng trưởng bổ sung.

Nguồn: Lao Động; Quân Đội Nhân Dân; Báo Tin Tức