Nền kinh tế Đức trước những lực cản cả bên ngoài lẫn bên trong

Các chướng ngại khách quan

Giá năng lượng tăng mạnh vào năm ngoái khiến hàng hóa trở nên đắt đỏ hơn. Bên cạnh đó, lạm phát và lãi suất tăng cao trên khắp thế giới khiến người tiêu dùng tại nhiều quốc gia buộc phải thắt chặt chi tiêu.

Các doanh nghiệp sản xuất tại Đức đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng khi cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine diễn ra. Trước đó, Nga là nguồn cung cấp hơn một nửa lượng khí đốt tự nhiên nhập khẩu của Đức vào năm 2021. Kể từ khi chiến sự bắt đầu, nguồn cung này đã bị cắt giảm.

Một điểm yếu khác của Đức xuất phát từ phía Trung Quốc, một thị trường quan trọng đối với các công ty Đức. Quốc gia tỷ dân này đã bị sa lầy trong chính sách Zero Covid nghiêm ngặt. Kể cả khi Trung Quốc mở cửa trở lại, đà phục hồi kinh tế của nước này vẫn chậm hơn dự kiến.

Ngoại trừ Nga, Đức là thành viên duy nhất của G20 (Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới) có tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong quý I thấp hơn so với cùng kỳ năm ngoái. Sự đi xuống của Đức là một trong những yếu tố khiến khu vực đồng euro rơi vào suy thoái trong đầu năm nay.

Những điểm yếu từ bên trong

Song song với các yếu tố khách quan, Đức cũng phải đối mặt với những thách thức lớn về cấu trúc của ngành sản xuất. Các khó khăn này đến từ sự tốn kém khi chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo, những thay đổi trong chuỗi cung ứng toàn cầu và việc thiếu hụt công nhân lành nghề.

BASF, nhà sản xuất hóa chất lớn nhất của Đức, cho biết họ có kế hoạch đóng cửa các bộ phận của nhà máy lớn tại thành phố Ludwigshafen (Đức) và chuyển đến Bỉ cùng với Pháp.

Một cuộc khảo sát đối với 400 doanh nghiệp vừa và nhỏ vào cuối tháng 4 và đầu tháng 5 của Hiệp hội Công nghiệp Liên bang Đức cho thấy 16% số công ty đã chuyển các bộ phận sản xuất và việc làm ra nước ngoài. 30% đơn vị khác đang dự tính về quyết định trên.

Sự phụ thuộc vào sản xuất và xuất khẩu của Đức là điều bất ổn đối với một nền kinh tế phát triển lớn. Điều này khiến Đức trở nên giống Trung Quốc, công xưởng của thế giới, hơn là một quốc gia châu Âu thông thường.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), ngành sản xuất chiếm 19% GDP của Đức vào năm 2021, gần gấp đôi so với Mỹ, Anh hoặc Pháp.

Các nhà máy của Đức cũng sử dụng một lượng công nhân lớn hơn so với những thành viên khác trong nhóm G7 (7 cường quốc có nền kinh tế công nghiệp phát triển). Theo OECD, có khoảng 8,1 triệu người làm việc tại các nhà máy của Đức trong 3 tháng đầu năm nay, tương đương gần 10% dân số. Tại Mỹ, tỷ lệ này chỉ là 5%.

Vào những năm đầu của thế kỷ mới, Đức là nước xuất khẩu hàng hóa lớn nhất thế giới, vượt cả Trung Quốc và Mỹ. Tuy nhiên, mức thặng dư đó đã giảm dần kể từ năm 2016. Trong năm ngoái, thặng dư xuất khẩu xuống mức thấp nhất từng được ghi nhận kể từ năm 2000, theo số liệu của cơ quan thống kê Đức Statistik.

Với sự biến động của ngành sản xuất, các trụ cột khác của nền kinh tế Đức, bao gồm tiêu dùng và dịch vụ, cũng đang chìm đắm trong tình trạng trì trệ. Việc quốc gia này rơi vào suy thoái trong năm nay cũng một phần đến từ sự sụt giảm trong chi tiêu hộ gia đình khi hóa đơn lương thực và năng lượng tăng vọt.

Viện nghiên cứu Ifo dự báo nền kinh tế Đức sẽ giảm 0,4% trong năm nay, so với mức tăng trưởng 0,6% trong khu vực đồng euro. Tuy nhiên, tổ chức này cho rằng kinh tế Đức sẽ có những tiến triển tích cực hơn vào cuối năm.

Đức thúc đẩy phát triển quan hệ song phương với Trung Quốc

Diễn đàn tham vấn Đức Trung

Chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường sau khi nhậm chức là tới Đức và Pháp từ ngày 18-23/6. Việc lựa chọn 2 quốc gia được coi là trung tâm của quyền lực Liên minh châu Âu (EU) để thực hiện chuyến thăm được coi là một phần trong chiến lược của Trung Quốc nhằm kéo châu Âu xích lại gần hơn về mặt ngoại giao.

Trong khi đó, với các nước châu Âu, đây cũng được coi là một cơ hội để tiếp tục tái khẳng định cách tiếp cận ngoại giao không tách rời nhưng giảm dần sự phụ thuộc.

Điểm nhấn của chặng dừng chân tại Đức là vòng tham vấn, tổ chức diễn đàn cấp chính phủ lần thứ bảy với chủ đề "Cùng nhau hành động bền vững," được tổ chức trực tiếp lần đầu tiên sau 3 năm gián đoạn.

Các cuộc tham vấn giữa hai chính phủ Đức và Trung Quốc bắt đầu từ năm 2011, với khởi đầu nhấn mạnh quan hệ đối tác. Năm 2014, mối quan hệ này thậm chí còn được nâng lên thành “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện” nhưng kể từ đó, cơ chế này cũng xuất hiện nhiều nốt trầm theo thực trạng quan hệ song phương.

Lợi thế cho Đức

Hơn 5.000 công ty Đức đang hoạt động tại Trung Quốc, từ Volkswagen hay BASF đến rất nhiều công ty cỡ vừa và tất cả đều được hưởng lợi từ lao động giá rẻ và thị trường nội địa khổng lồ của Trung Quốc. Chính vì lẽ đó, sau tham vấn, Thủ tướng Olaf Scholz nhấn mạnh Đức quan tâm tới hợp tác mang tính xây dựng với Trung Quốc, khẳng định nước Đức sẽ không "tách rời" khỏi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Về phần mình, phía Trung Quốc gọi cuộc tham vấn là “siêu động cơ” của hợp tác Trung-Đức nhưng cũng không quên nhắc lại mong muốn trao đổi thẳng thắn và sâu sắc với Đức dựa trên các nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, tìm kiếm điểm chung trong khi bảo lưu sự khác biệt và đạt được kết quả cùng có lợi.

Trong cuộc tham vấn này, hai bên cũng thảo luận về một trọng tâm khác là vấn đề biến đổi khí hậu. Thủ tướng Scholz cho rằng là những quốc gia phát thải lượng lớn CO2, cả Đức và Trung Quốc đều có trách nhiệm rất lớn trong việc giảm phát thải, nhấn mạnh tầm quan trọng của hành động chung để chống biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, nhà lãnh đạo Trung Quốc cho biết nước này ủng hộ việc lấy cuộc chiến chống biến đổi khí hậu làm trung tâm của sự hợp tác Trung Quốc - Đức trong tương lai.

Đức Việt Online