Bị cáo
Theo thông cáo của Viện Công tố, Tòa án Münchner Landgericht đã mở phiên xét xử đầu tiên hôm thứ 4 vừa qua tại thành phố  München với 2 bị cáo. Bị cáo chính là một nữ nhân viên Sở Ngoại kiều München 37 tuổi bị cáo buộc nhận tiền hối lộ để cấp giấy phép cư trú sai luật cho người nước ngoài. Tổng cộng 85 vụ đều là người Việt Nam. Bị cáo tiếp theo chính là chồng của bi cáo chính, 39 tuổi, người gốc Albania chuyên nghề kinh doanh, bị cáo buộc làm trung gian kết nối với những người sẵn sàng trả tiền, đồng thời thu xếp lịch hẹn và bàn giao giấy tờ.

Cáo trạng
Theo cáo trạng, từ năm 2022 đến năm 2024, bị cáo đã cấp giấy phép cư trú cho người nước ngoài để đổi lấy tiền hối lộ. Bản cáo trạng liệt kê điều tra tới nay phát hiện được tổng cộng 85 trường hợp, tất cả đều người Việt Nam. Có thể còn nhiều trường hợp hơn nữa. Quá trình trên được cho là kéo dài khoảng hai năm, từ 2022 đến 2024, lúc bị cáo nghỉ thai sản.

Nhân chứng khai báo trước Tòa
Theo một nhân chứng làm lãnh đạo trong trụ sở Ủy ban Hành chính thành phố, nữ nhân viên này từng được đánh giá là người làm việc đáng tin cậy, chăm chỉ và thân thiện. Bị cáo thậm chí còn thường xuyên hỗ trợ đồng nghiệp khi họ quá tải công việc. Tuy nhiên, chính cách làm việc nhiệt tình ấy lại trở thành một trong những điểm gây chú ý trong vụ án.
Một nhân chứng làm việc tại bộ phận giám sát nội bộ của Cơ quan Quản lý hành chính München (KVR) cho biết, cơ quan chức năng từng nhận được một thư tố giác ẩn danh gửi đến bộ phận chống tham nhũng.
Nội dung tố giác nêu nghi vấn giấy phép cư trú tại Sở Ngoại kiều được cấp để đổi lấy khoản tiền lên tới 30.000 Euro cho 1 trường hợp, đồng thời đề cập khả năng tồn tại một mạng lưới gồm nhiều người có liên quan.
Thông tin trên được người tố cáo tự động đăng nhập vào hệ thống trực tuyến của Cơ quan Quản lý hành chính München (KVR chuyên theo dõi đơn tố cáo. Đây là công cụ trên mạng cho phép mọi người gửi thông tin tố giác một cách ẩn danh, kể cả tải lên các tài liệu liên quan. Cơ quan chức năng đã kiểm tra manh mối liên quan đến một nhân viên làm việc tại bộ phận cấp giấy tờ, nhưng không thu được kết quả.
Sau đó, một thông tin khác được gửi đến văn phòng Phó Thị trưởng thứ ba của München. Theo nội dung tố giác, công dân Việt Nam bị nghi ngờ đã nhập cảnh trái phép vào München thông qua Anh. Tuy nhiên, hướng điều tra này không phù hợp với những gì cơ quan chức năng phát hiện sau đó. Điểm bất thường nằm ở chỗ nhiều công dân Việt Nam trong các hồ sơ bị kiểm tra đã nhập cảnh qua Ba Lan, Hungary và Cộng hòa Séc.
Khi rà soát hồ sơ, cơ quan chức năng nhận thấy những điểm đáng ngờ tập trung ở các trường hợp xét cấp giấy phép cư trú thuộc Điều §38a Đạo luật Cư trú. Theo đó, người nước ngoài được phép sống tại một quốc gia EU khác và muốn làm việc tại Đức có thể xin giấy phép cư trú tại Đức.

Theo lời khai của các nhân chứng được triệu tập tại tòa, một số hồ sơ của công dân Việt Nam được xử lý nhanh bất thường. Thông thường, quy trình này mất khoảng sáu đến tám tuần, nhưng có những trường hợp chỉ mất một hoặc hai tuần đã nhận được giấy phép cư trú. Lời khai trên, còn  được thẩm phán bổ sung mang tính châm biếm rằng, nghĩa là xử lí rất thân thiện với người dân.
Thẩm phán hỏi liệu nhân viên xử lý có được phép đặt lịch hẹn theo ý muốn hay không. Câu hỏi này rất quan trọng, vì việc vào tòa nhà văn phòng chỉ có thể thực hiện qua lịch hẹn trước. Nhân chứng trả lời: Phải có điều kiện. Người đệ đơn phải nộp tất cả các giấy tờ theo quy định, nếu không sẽ không thể duyệt, bao gồm hộ chiếu, giấy phép cư trú từ một quốc gia EU khác và hợp đồng lao động.
Nhưng cũng có những trường hợp "đơn xin được điền chưa đầy đủ" hoặc thiếu tài liệu. Ví dụ, trong các hồ sơ, hợp đồng thuê nhà và hợp đồng lao động được nộp nhưng không có chữ ký của bên tham gia hợp đồng. Trong các mẫu đơn, đôi khi có các mục bỏ trống không được điền hoặc không nhất quán. Từ đó cho thấy, bị cáo đã xử lý nhiều vụ nằm ngoài thẩm quyền của mình.
Đáng chú ý, tất cả công dân Việt Nam trong nhóm hồ sơ bị phát hiện có dấu hiệu bất thường đều sở hữu giấy phép cư trú do Slovenia cấp. Tuy nhiên, theo lời khai nhân chứng tại tòa, họ không từ Slovenia đến München mà xuất phát từ Ba Lan hoặc Cộng hòa Séc.
Cấp trên của nữ bị cáo còn nhận thấy một điểm khó hiểu khác: Những người mua giấy phép cư trú sống tại München, nơi có chi phí sinh hoạt đắt đỏ, nhưng một số lại muốn làm việc ở những địa điểm cách xa như Bad Tölz hoặc Weilheim.
Ngoài ra, theo quan chức từ phòng kiểm soát nội bộ, "nguyên tắc kiểm soát kép" được áp dụng trong cơ quan, tức mỗi hồ sơ luôn có hai nhân viên xem xét trước khi cấp giấy phép cư trú. Theo đó, có một bộ phận xử lí đầu tiên, giao dịch trực tiếp với người đệ đơn, và một  bộ phận tiếp theo, tiếp quản  hồ sơ đó để xử lý, và kiểm tra không trực tiếp làm việc với người đệ đơn. Tuy nhiên, các nhân viên thỉnh thoảng vẫn phân công luân phiên giữa hai bộ phận.
Thẩm phán đặt câu hỏi liệu có khả năng một người ở bộ phận kiểm tra hồ sơ lại chính là người xem xét những hồ sơ mà mình đã tiếp nhận trực tiếp ban đầu hay không. Nhân chứng trả lời thừa nhận điều đó về mặt lý thuyết là có thể, dù cho rằng khả năng này không cao.
Nếu cáo buộc được chứng minh, vụ việc không chỉ đặt ra nghi vấn về hành vi của các cá nhân mà còn khiến chính quyền phải xem xét hiệu quả của "nguyên tắc kiểm soát kép"  trong quá trình cấp giấy phép cư trú.

Người chồng  bị cáo buộc kết nối với những người sẵn sàng mua giấy phép cư trú
Công tố cáo buộc bị cáo hoàn toàn chủ động tiếp xúc với những người nhập cư không giấy phép cư trú Đức sẵn sàng trả tiền. Bị cáo đã sắp xếp các cuộc hẹn giữa người mua với vợ tại Sở Ngoại kiều và tổ chức việc bàn giao tài liệu.
Ngoài ra, bị cáo còn bị cáo buộc nhiều lần giao tiền mặt cho một đồng phạm khác, để người này gửi tiền vào tài khoản của công ty mình nhằm mục đích  hợp pháp hóa số tiền mặt bán giấy phép cư  trú, tức tội rửa tiền. Chỉ riêng trong một trường hợp chuyển tiền đã cho thấy con số tiền được rửa lên tới 130.000 Euro.

Cảnh báo rủi ro, hậu họa cho người Việt
Vụ án này mang tính đặc biệt đối với người Việt, bởi cả 85 trường hợp được liệt kê trong cáo trạng đều là công dân Việt Nam. Nghĩa là đường dây mua bán này chỉ liên quan tới người Việt nhập cư vào Đức không đủ  điều kiện cấp giấy phép cư trú. Hậu quả chính họ trở thành nạn  nhân của chính hành động liều lĩnh của mình bởi một đường dây bất hợp pháp, mà trước đó họ có thể không ngờ tới hoặc sẵn sàng trả  giá.

Đức Việt Online