Đoàn người nhập cư vào Đức.

Nền kinh tế bi quan, cần một cuộc đại tu

Khởi đầu năm 2014 gập ghềnh

Cuộc đình công của các nhân viên mặt đất hãng hàng không Lufthansa hôm 7/2 là hành động mới nhất gây ra tình trạng hỗn loạn giao thông trong những tuần gần đây, sau khi các nhân viên hỏa xa nghỉ việc vào tháng 1 để phản đối chế độ tiền lương và nông dân chặn đường để phản đối kế hoạch cắt giảm trợ cấp.

Các cuộc đình công rộng khắp ở quốc gia nổi tiếng với sự bảo đảm mạnh mẽ lợi ích của người lao động cho thấy bất ổn đang bao trùm nước Đức.

Dự báo bi quan

Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự báo, Đức sẽ là nền kinh tế lớn tăng trưởng chậm nhất trong năm 2024, chỉ đạt mức tăng trưởng 0,5%.

Một số chuyên gia đưa ra dự báo bi quan hơn, cho rằng GDP Đức sẽ giảm năm thứ hai liên tiếp, khi nền kinh tế phải vật lộn với thời kỳ giá nhiên liệu cao suốt thời gian dài, chi phí vay cao và nhu cầu đối với hàng hóa Đức yếu ở cả trong và ngoài nước.

Tác động kéo dài của khủng hoảng năng lượng do tác động từ cuộc xung đột ở Ukraine thể hiện rõ trong số liệu công bố ngày 7/2, cho thấy sản xuất công nghiệp của Đức trong tháng 12 vừa qua đã giảm tháng thứ 7 liên tiếp, mức sụt giảm kéo dài nhất từ trước đến nay.

Đức còn phải đối mặt với những vấn đề mang tính cơ cấu, từ tình trạng thiếu lao động và quan liêu đến cơ sở hạ tầng vật chất và kỹ thuật số lỗi thời ảnh hưởng đến năng suất.

Một ví dụ là chỉ có 19% hộ gia đình ở Đức được kết nối Internet cáp quang, trong khi mức trung bình của châu Âu là 56%, theo báo cáo gần đây của Ủy ban châu Âu.

Cần một cuộc đại tu kinh tế

Theo Viện Nghiên cứu Kinh tế Đức tại Berlin, Đức cần sự chuyển đổi kinh tế cơ bản. Thách thức lớn nhất đối với Đức không phải 2 mà là 10 năm tới… Họ cần định hình lại ngành công nghiệp của mình. Chính phủ Đức đã có những bước đi thăm dò theo hướng đó, với việc chuyển sang khuyến khích đầu tư, tăng cấp vốn cho các công ty khởi nghiệp, đẩy nhanh quá trình phê duyệt các dự án cơ sở hạ tầng và nới lỏng quy định nhập cư cho công nhân lành nghề để giải quyết tình trạng thiếu lao động.

Các chuyên gia cho rằng cần phải làm nhiều hơn nữa để đưa nền kinh tế vào một lộ trình mới. Tuy nhiên, các chính trị gia có quyền lực hạn chế, đặc biệt là những hạn chế chặt chẽ về vay chính phủ, khiến việc triển khai những chương trình lớn bị cản trở.

Thời hoàng kim siêu cường công nghiệp sắp chấm dứt

Nhà máy 124 năm tuổi đóng cửa

Mùa thu năm ngoái, bên trong một nhà máy có tuổi đời hàng thế kỷ ở Düsseldorf, Đức đang diễn ra buổi lễ kỷ niệm những hoạt động sản xuất cuối cùng.

Giữa ánh sáng bập bùng của pháo sáng và đuốc, nhiều người trong số 1.600 người mất việc đứng ngơ ngác khi kim loại phát sáng của sản phẩm cuối cùng của nhà máy – một ống thép – được mài nhẵn thành một hình trụ hoàn hảo trên máy cán. Buổi lễ kết thúc 124 năm hoạt động của nhà máy bắt đầu từ thời kỳ hoàng kim của công nghiệp hóa nước Đức. Dù vững vàng vượt qua hai cuộc chiến tranh thế giới nhưng cuối cùng, nhà máy này lại không thể tồn tại sau cuộc khủng hoảng năng lượng.

Đáng nói, những buổi lễ như vậy đã diễn ra nhiều lần trong năm vừa qua, nhấn mạnh thực tế đau đớn mà nước Đức phải đối mặt: Những ngày tháng là một siêu cường công nghiệp có thể sắp kết thúc. Sản lượng sản xuất tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu có xu hướng giảm kể từ năm 2017 và sự suy giảm này ngày càng gia tăng khi khả năng cạnh tranh bị xói mòn.

Nền tảng của bộ máy công nghiệp Đức đã sụp đổ như domino

Trung Quốc đang trở thành một đối thủ lớn hơn và không còn là người mua hàng Đức nhiệt tình như trước.

Đòn cuối cùng giáng vào một số nhà sản xuất hạng nặng là việc chấm dứt khối lượng lớn khí đốt tự nhiên giá rẻ của Nga.

Trong một số trường hợp, quá trình giảm tốc công nghiệp đang diễn ra theo từng bước nhỏ như thu hẹp quy mô mở rộng và các kế hoạch đầu tư. Những vấn đề khác được thể hiện rõ hơn như chuyển đổi dây chuyền sản xuất và cắt giảm nhân sự. Trong những trường hợp cực đoan - như nhà máy đường ống của Vallourec SACA, từng là một phần của gã khổng lồ công nghiệp Mannesmann đã sụp đổ - hậu quả là phải đóng cửa vĩnh viễn. Wolfgang Freitag, người làm việc tại nhà máy từ khi còn là thiếu niên cho biết: "Đó là một cú sốc rất lớn". Công việc của người đàn ông 59 tuổi này bây giờ là tháo rời thiết bị để bán và giúp các đồng nghiệp cũ tìm công việc mới.

Thất vọng

Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner cho biết tại một sự kiện của Bloomberg hồi đầu tháng này: Chúng ta không còn cạnh tranh nữa. Chúng ta ngày càng nghèo hơn vì không có tăng trưởng. Chúng tôi đang tụt lại phía sau.

Sự thất vọng đang lan rộng. Theo Maria Röttger, người đứng đầu khu vực Bắc Âu của Michelin, khả năng cạnh tranh công nghiệp suy giảm có nguy cơ đẩy nước Đức vào vòng xoáy đi xuống. Nhà sản xuất lốp xe của Pháp sẽ đóng cửa hai nhà máy ở Đức

Đồng thời thu hẹp quy mô 1/3 vào cuối năm 2025. Động thái này được cho là sẽ ảnh hưởng đến hơn 1.500 công nhân. Đối thủ Goodyear của Mỹ có kế hoạch tương tự cho hai nhà máy của họ ở Đức. Bất chấp những vấn đề về quyền lợi nhân viên, nhà máy không thể xuất khẩu lốp xe tải từ Đức với giá cạnh tranh. Nếu Đức không thể xuất khẩu có tính cạnh tranh trong bối cảnh quốc tế, nước này sẽ mất đi một trong những thế mạnh lớn nhất của mình.

Chuyển sang Ba Lan; Từ bỏ nhà máy

GEA đang đóng cửa một nhà máy bơm gần Mainz chuyển sang Ba Lan. Nhà sản xuất phụ tùng ô tô Continental AG đã công bố kế hoạch từ bỏ một nhà máy sản xuất các bộ phận cho hệ thống phanh và an toàn vào tháng 7. Đối thủ Robert Bosch GmbH đang trong quá trình cắt giảm hàng nghìn công nhân.

Lĩnh vực hóa chất nguy ngập

Theo một cuộc khảo sát gần đây của hiệp hội ngành hóa chất VCI, với việc quá trình chuyển đổi sang hydro sạch vẫn chưa chắc chắn, gần 1/10 công ty đang có kế hoạch tạm dừng vĩnh viễn các quy trình sản xuất. BASF SE, nhà sản xuất hóa chất lớn nhất châu Âu, đang cắt giảm 2.600 việc làm và Lanxess AG đang cắt giảm 7% nhân viên.

Việc siết chặt năng lượng diễn ra nhanh chóng sau sự gián đoạn do đại dịch dẫn đến các dây chuyền lắp ráp bị đình trệ khi các nhà sản xuất ô tô Đức chờ đợi hàng tháng trời để có chip và các linh kiện khác. Điều này cho thấy rủi ro khi phụ thuộc vào mạng lưới các nhà cung cấp rộng khắp, đặc biệt là ở châu Á.

Đối tượng Trung Quốc

Trung quốc tạo ra những rắc rối khác cho nước Đức. Bên cạnh việc chuyển đổi chiến lược sang sản xuất tiên tiến, sự suy thoái của nền kinh tế siêu cường châu Á đang làm giảm nhu cầu đối với hàng hóa Đức hơn nữa. Đồng thời, sự cạnh tranh giá rẻ từ Trung Quốc đang gây lo ngại cho các ngành công nghiệp then chốt đối với quá trình chuyển đổi khí hậu ở Đức - chứ không chỉ riêng ô tô điện.

Các nhà sản xuất tấm pin mặt trời đang ngừng hoạt động và cắt giảm nhân sự khi họ phải vật lộn để cạnh tranh với các đối thủ Trung Quốc được nhà nước hỗ trợ. Theo Giám đốc điều hành của Solarwatt GmbH có trụ sở tại Dresden, họ đã cắt giảm 10% lực lượng lao động của mình và có thể chuyển sản xuất ra nước ngoài nếu tình hình không cải thiện trong năm nay.

Có thể phải nhận tới 10 triệu người tị nạn nếu Ukraine tan rã

Kỉ lục người tị nạn vào Đức

Theo Bộ Nội vụ Đức, kể từ khi cuộc xung đột giữa Kiev và Moscow nổ ra hồi đầu năm 2022, 1,1 triệu người Ukraine đã tị nạn ở nước này. Trong khi đó, dòng người di cư từ các quốc gia khác, gồm Syria, Afghanistan và nhiều quốc gia châu Phi, không có dấu hiệu giảm bớt.

Năm 2023, hơn 350.000 người đã nộp đơn xin tị nạn ở Đức, con số cao nhất kể từ năm 2016, Văn phòng Di cư và Tị nạn Liên bang (BAMF) báo cáo hồi tháng 1/2024.

Nếu Ukraine tan rã

Chính phủ Đức ước tính rằng khoảng 10 triệu người sẽ sơ tán khỏi Ukraine nếu đất nước tan rã. Phần lớn những người tị nạn này sẽ đi về phía tây với hy vọng đến Đức.

Roderich Kiesewetter, một nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ Kitô giáo (CDP) đối lập, trả lời báo giới rằng: Các quốc gia châu Âu nên chủ động hỗ trợ Ukraine khi gói viện trợ của Tổng thống Mỹ Joe Biden vẫn bế tắc tại Quốc hội nước này. Nếu chúng ta không thay đổi chiến lược hỗ trợ Ukraine, kịch bản xấu nhất là một cuộc di cư ồ ạt khỏi Ukraine và lan rộng chiến tranh sang các quốc gia thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) sẽ rất có thể xảy ra. Trong trường hợp này, ít nhất 10 triệu người tị nạn sẽ vào Đức.

Chính sách hạn chế di cư bất thường

Hồi tuần trước, Thống đốc tiểu bang Hessen của Đức Boris Rhein tuyên bố rằng chính phủ liên bang và tất cả 16 bang đã nhất trí về kế hoạch phát hành thẻ ghi nợ đặc biệt cho người tị nạn, thay cho việc phát trợ cấp hàng tháng bằng tiền mặt.

Theo quan chức này, việc phát hành thẻ sẽ ngăn chặn việc chuyển tiền từ trợ cấp của chính phủ về quê nhà và giúp hạn chế nạn buôn người.

Thẻ trả trước dường như sẽ bị hạn chế chức năng, với các tính năng như rút tiền mặt và chuyển khoản trong và ngoài nước Đức bị vô hiệu hóa. Loại thẻ này cũng sẽ không hoạt động bên ngoài lãnh thổ Đức, hoặc thậm chí là sẽ chỉ sử dụng được ở một đô thị được chỉ định.

Tháng trước, Quốc hội Đức đã thông qua dự luật "bật đèn xanh" cho việc đẩy mạnh trục xuất những người xin tị nạn không đủ điều kiện và trao thêm quyền hạn cho cảnh sát. Các quy định mới kéo dài đáng kể thời gian giam giữ chờ trục xuất, để ngăn những người không xin được tị nạn bỏ trốn.

Đức Việt Online