EU DẬY SÓNG: ĐỨC, PHÁP BẤT NGỜ ĐỐI ĐẦU CĂNG THẲNG VÌ 90 TỶ EURO VIỆN TRỢ VŨ KHÍ CHO UKRAINE

Gói tài chính phao cứu sinh

Các nước EU đã nhất trí về “phao cứu sinh” tài chính quan trọng dành cho Kiev tại Hội nghị Thượng đỉnh Hội đồng châu Âu hồi tháng 12. Tuy nhiên, các nước này vẫn phải tiếp tục đàm phán các điều kiện chính thức của gói tài chính này sau khi Ủy ban châu Âu công bố đề xuất vào tuần này.

Điều đó mở ra những cuộc thương lượng căng thẳng với Paris - quốc gia đang dẫn đầu nỗ lực “chặn hậu” nhằm ngăn dòng tiền của EU chảy sang Washington, trong bối cảnh rạn nứt xuyên Đại Tây Dương ngày càng sâu sắc.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn dành ưu đãi cho các doanh nghiệp quốc phòng EU để tăng cường năng lực công nghiệp quốc phòng của khối - ngay cả khi điều đó đồng nghĩa Ukraine không thể ngay lập tức mua những gì họ cần để cầm chân lực lượng Nga.

Ngược lại, đa số các nước EU, do Đức và Hà Lan dẫn dắt, cho rằng Kiev cần có nhiều quyền tự chủ hơn trong cách chi tiêu gói tài chính quốc phòng của EU.

Những bất đồng này là đỉnh điểm của nhiều năm tranh cãi về việc có nên đưa Mỹ vào các chương trình mua sắm quốc phòng của EU hay không. Sự chia rẽ càng trầm trọng hơn sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump từng đe dọa can thiệp quân sự vào Greenland.

Trói tay Ukraine

Các nhà phê bình cho rằng đề xuất của Pháp về việc áp dụng điều khoản “Mua hàng châu Âu” nghiêm ngặt sẽ trói tay Ukraine, làm suy yếu khả năng tự vệ trước Nga.

“Ukraine hiện cũng rất cần các trang bị do các nước ngoài EU sản xuất, đặc biệt là hệ thống phòng không và tên lửa đánh chặn của Mỹ, đạn dược và phụ tùng cho F-16, cũng như năng lực tấn công tầm sâu”, chính phủ Hà Lan viết trong một lá thư gửi các nước EU, theo Politico.

Trong khi hầu hết các nước - bao gồm Đức và Hà Lan - ủng hộ nguyên tắc chung “Mua hàng châu Âu”, thì chỉ Hy Lạp và Cyprus (hiện giữ vai trò trung lập vì đang chủ trì các cuộc đàm phán trong nhiệm kỳ Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU) ủng hộ nỗ lực của Pháp nhằm giới hạn chương trình này cho các công ty EU, theo lời nhiều nhà ngoại giao am hiểu đàm phán.

Tranh cãi

Tháng trước, các lãnh đạo EU đã đồng ý phát hành 90 tỷ Euro nợ chung để hỗ trợ Ukraine, sau khi Bỉ và một số nước khác làm đổ vỡ kế hoạch riêng nhằm huy động tài sản nhà nước Nga bị phong tỏa.

Theo hai nhà ngoại giao EU nắm rõ thảo luận, hơn hai phần ba nguồn vốn của Ủy ban châu Âu dự kiến sẽ được dành cho chi tiêu quân sự, thay vì hỗ trợ ngân sách thông thường.

Khi chỉ còn vài ngày trước lúc Ủy ban chính thức công bố kế hoạch, các thủ đô EU đang tìm cách tác động tới những điều khoản nhạy cảm nhất.

Đức đã đối đầu với Pháp khi đề xuất mở cửa mua sắm cho các doanh nghiệp quốc phòng ngoài EU.

“Đức không ủng hộ các đề xuất giới hạn việc mua sắm từ nước thứ ba cho một số sản phẩm nhất định, và lo ngại điều này sẽ áp đặt các ràng buộc quá mức lên khả năng tự vệ của Ukraine", chính phủ Đức viết trong lá thư gửi các nước EU hôm thứ Hai, theo Politico.

Trong khi đó, Hà Lan đề xuất dành riêng ít nhất 15 tỷ Euro để Ukraine mua vũ khí nước ngoài mà châu Âu chưa thể cung cấp ngay.

“Ngành công nghiệp quốc phòng EU hiện chưa thể sản xuất các hệ thống tương đương, hoặc không kịp thời gian theo yêu cầu”, Hà Lan nêu rõ trong thư.

Phía Pháp phản biện rằng Brussels cần tối đa hóa giá trị thu được từ nguồn tiền hỗ trợ Ukraine. Tuy nhiên, các nhà phê bình nhấn mạnh rằng tăng cường năng lực phòng thủ cho Ukraine trước Nga phải là ưu tiên số một.

“Thật sự rất bức xúc. Chúng ta đang đánh mất trọng tâm - mà mục tiêu của chúng ta không phải là làm ăn kinh doanh”, một nhà ngoại giao EU thứ ba nói.

Một nhà ngoại giao khác cho biết khả năng Pháp phủ quyết không đáng ngại, vì đề xuất này có thể được thông qua theo nguyên tắc đa số đơn giản.

Trong một điểm gây tranh cãi khác, dù phản đối ưu tiên EU như Pháp mong muốn, chính phủ Đức lại đề xuất ưu tiên cho các công ty thuộc những quốc gia đã hỗ trợ tài chính nhiều nhất cho Ukraine - điều sẽ có lợi cho Berlin, một trong những nhà tài trợ lớn nhất.

“Đức đề nghị áp dụng logic thưởng cho các quốc gia có hỗ trợ song phương mạnh mẽ (như đề xuất ban đầu của Ủy ban dành cho nước thứ ba) đối với cả các nước thành viên EU”, Berlin viết trong thư.

Các nhà ngoại giao cho rằng đây là cách lách luật nhằm thúc đẩy doanh nghiệp Đức đồng thời khuyến khích các nước khác tăng chi tiền cho quốc gia đang bị chiến tranh tàn phá.

ĐỨC KÊU GỌI TRIỂN KHAI LỮ ĐOÀN CHÂU ÂU TẠI GREENLAND

Lữ đoàn châu Âu sẽ giúp tăng cường phòng thủ cho Đảo Greenland

Ông Patrick Sensburg - người đứng đầu Liên đoàn Lính dự bị Đức, đã kêu gọi thành lập một lữ đoàn châu Âu đóng quân tại Đảo Greenland của Đan Mạch.

Trong một cuộc phỏng vấn với tờ Bild, ông Sensburg cho biết, châu Âu phải thể hiện sự hiện diện nghiêm túc trong khu vực, xét đến ý định của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến hòn đảo chiến lược ở Bắc Cực, hãng thông tấn DW đưa tin.

Theo ông Sensburg, ít nhất một lữ đoàn châu Âu dưới sự chỉ huy của Đan Mạch nên được triển khai càng sớm càng tốt.

Ông Sensburg nhấn mạnh rằng Đức sẽ gánh vác trách nhiệm đặc biệt trong quá trình này, và Quân đội Đức sẽ giành được lợi thế chiến lược bằng cách huấn luyện quân sự trong điều kiện khắc nghiệt ở vùng Bắc Cực.

Người đứng đầu Liên minh cũng nhấn mạnh rằng một chiến dịch chung như vậy sẽ củng cố sự đoàn kết của châu Âu và chứng minh sự sẵn sàng hành động độc lập của lục địa trong lĩnh vực an ninh.

Theo ông Sensburg, điều này sẽ là tín hiệu gửi đến các đồng minh và đối thủ rằng châu Âu có khả năng bảo vệ lợi ích của chính mình ở Bắc Cực.

Đe dọa sự sụp đổ khối quân sự NATO

Cần nhớ rằng chính phủ Anh cũng đang đàm phán với các đồng minh châu Âu về khả năng triển khai một lực lượng quân sự tại Đảo Greenland.

Nhưng trên hết, nội bộ Liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương - NATO đang trải qua giai đoạn khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng, đe dọa làm sụp đổ khối quân sự lâu đời nếu bùng phát giao tranh hay xung đột nội khối với thành viên chủ chốt.

ẤN ĐỘ VÀ ĐỨC TĂNG CƯỜNG HỢP TÁC TRONG LĨNH VỰC CÔNG NGHIỆP QUỐC PHÒNG

Quan hệ đối tác chiến lược

Trong hai ngày 12 và 13/01/2026, thủ tướng Đức Friedrich Merz công du Ấn Độ, và hội đàm với người đồng cấp Narendra Modi. Ngay trong ngày đầu tiên, thủ tướng Đức bày tỏ mong muốn « thắt chặt hơn nữa mối quan hệ đối tác chiến lược » với New Dehli để đối phó với « những thay đổi sâu sắc địa chính trị và những bất ổn đang làm rúng động thế giới ».

Từ Berlin, thông tín viên Pascal Thibaut tường thuật : «Với mức tăng trưởng hơn 6% so với một nền kinh tế trì trệ tại Đức, một thị trường to lớn cũng như là nguồn cung ứng lao động tiềm tàng cho các doanh nghiệp Đức, nên sự hiện diện đông đảo phái đoàn kinh tế tháp tùng cùng thủ tướng Đức Friedrich Merz không phải là sự ngẫu nhiên.

Tiềm năng hợp tác

Khoảng 2000 doanh nghiệp Đức đóng cơ sở ở Ấn Độ và trao đổi thương mại song phương trong năm 2025 đã vượt mức 50 tỷ đô la. Nhưng so với quy mô của Ấn Độ, tiềm năng còn lớn hơn nhiều. Hợp tác trong nghiên cứu, kinh tế và quốc phòng là những lĩnh vực được dự kiến. Sáu tầu ngầm Đức sẽ được giao cho Ấn Độ.

Mục đích chiến lược

Chuyến công du này của Friedrich Merz còn phục vụ cho các mục đích chiến lược đưa New Dehli xích lại gần hơn với Liên Hiệp Châu Âu. Một cuộc họp thượng đỉnh Ấn Độ - Liên Âu được dự kiến vào cuối tháng này và Berlin kỳ vọng xúc tiến một thỏa thuận tự do mậu dịch sau thỏa hiệp khó khăn về Mercosur.

Dù vậy, đôi bên vẫn còn nhiều gây tranh cãi, bắt đầu từ việc bất đồng quan điểm về chiến tranh Ukraina và việc Ấn Độ mua dầu khí của Nga. Thủ tướng Merz sáng qua nhìn nhận rằng vẫn còn tồn tại nhiều khác biệt với New Dehli. »

Nguồn: Dân Việt; Soha; RFI