ĐOẠN KẾT BUỒN CHO CHÍNH PHỦ LIÊN MINH 3 ĐẢNG

Hậu quả không có được đa số phiếu ủng hộ 

Chính trường Đức ghi nhận những diễn biến mới với việc Quốc hội liên bang bỏ phiếu tín nhiệm đối với chính phủ thiểu số theo đề nghị của Thủ tướng Đức Olaf Scholz.

Kết quả không nằm ngoài dự báo, chính phủ liên minh ba đảng (Dân chủ Xã hội - SPD, đảng Xanh và Dân chủ Tự do – FPD) đã không có được số phiếu ủng hộ trên ngưỡng quá bán quy định và Thủ tướng Scholz phải yêu cầu Tổng thống Frank-Walter Steinmeier giải tán quốc hội để tổ chức bầu cử sớm vào ngày 23/2/2025 tới, tức là sớm khoảng 9 tháng so với kế hoạch.

Theo Luật Cơ bản (Hiến pháp) của Đức, sau khi nhận được yêu cầu của thủ tướng, Tổng thống Đức sẽ ra quyết định giải tán quốc hội liên bang trong vòng 21 ngày và cuộc tổng tuyển cử mới sẽ được tổ chức trong vòng 60 ngày sau đó.

Sau cuộc bỏ phiếu tín nhiệm, Thủ tướng Scholz vẫn sẽ giữ quyền điều hành chính phủ liên minh, hiện chỉ còn hai đảng SPD và đảng Xanh, cho tới khi chính phủ mới được thành lập sau cuộc bầu cử liên bang năm tới.

Những yếu tố khiến Thủ tướng Scholz lại yêu cầu quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm

Theo giới phân tích, cũng giống như cách mà cựu Thủ tướng Gerhard Schröder đã làm cách đây 20 năm, các chuyên gia chính trị gọi đó là “yêu cầu giả tạo về tín nhiệm.” Nhưng có một điểm khác biệt lớn so với năm 2005 là ngược lại với ông Schröder, ông Scholz đã mất đa số trong quốc hội từ trước cuộc bỏ phiếu.

Phát biểu trên đài truyền hình RTL sau khi thất bại trong cuộc bỏ phiếu tín nhiệm, Thủ tướng Scholz tuyên bố "mọi thứ đang bắt đầu ngay bây giờ và người dân hiện đã có tiếng nói của mình."

Trong gần 3 năm qua, liên minh "đèn giao thông"  đã lục đục mâu thuẫn khiến lòng tin của công chúng vào chính phủ ngày càng suy giảm.

Quá trình tan rã Chính phủ Liên minh

Ban đầu, tự nhận là một “liên minh tiến bộ”, chính phủ muốn hiện đại hóa đất nước và Bộ trưởng Kinh tế Robert Habeck (đảng Xanh) đã mô tả thỏa thuận liên minh là một “tài liệu hy vọng.”

Tuy nhiên, bất đồng về chính sách ngân sách và kinh tế đã gây tổn hại tới bầu không khí chung. Những khác biệt trong chương trình của các chính đảng không thể được thu hẹp, tình trạng "đồng sàng dị mộng" kéo dài và tan rã là không thể tránh khỏi.

Đối với nhiều người Đức, sự chấm dứt của chính phủ liên minh 3 đảng là một tin vui trước Lễ Giáng sinh. Thay vì hợp tác trong chính phủ liên minh, 3 đảng đã chuyển sang thế đối đầu, không ngại ngần công kích lẫn nhau trong khi phải giải quyết vô số vấn đề, như cuộc khủng hoảng năng lượng, lạm phát, suy thoái kinh tế, khủng hoảng người tị nạn châu Âu và bước tiến chưa từng có của phe cực hữu trong các cuộc bầu cử.

Không thể phủ nhận những kết quả chính phủ liên minh đã làm được, đó là việc xử lý khủng hoảng năng lượng, đạt được nhiều tiến bộ trong chính sách di cư và năng lượng cũng như phản ứng thích hợp trước cuộc xung đột Nga-Ukraine.

Khủng hoảng kinh tế kéo dài

Tuy nhiên, điều mà người dân quan tâm nhiều hơn là cuộc khủng hoảng kinh tế thì dường như chính phủ đã phản ứng không phù hợp, hay nói cách khác, vấn đề này đã bị bỏ mặc quá lâu. Nếu nền kinh tế Đức không tăng trưởng trở lại vào năm 2025 thì đó sẽ là năm thứ tư liên tiếp kinh tế trì trệ, điều chưa từng xảy ra trước đây trong lịch sử nước Đức.

Thủ tướng Scholz đã phản ứng quá muộn trước cuộc khủng hoảng cơ cấu này. Ông chẳng những không chịu thừa nhận mức độ nghiêm trọng của tình hình trong thời gian quá dài mà còn tiếp tục mê mải nói về "phép màu kinh tế xanh" và coi nhẹ những lời phàn nàn của doanh nghiệp, cho rằng đó là "bài ca muôn thủa."

Chỉ khi hàng chục nghìn việc làm trong tập đoàn ôtô mang tính biểu tượng của Đức - Volkswagen - bị đe dọa, ông mới thức tỉnh và tuyên bố chính sách kinh tế là ưu tiên hàng đầu.

Mặc dù không còn nghi ngờ gì về việc cựu Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner (đảng FDP), người bị Thủ tướng Scholz cách chức tối 6/11, phải chịu trách nhiệm chính khiến chính phủ "đèn giao thông" sụp đổ, nhưng yêu cầu cốt lõi mà lãnh đạo FDP này đã đưa ra không hề sai: lẽ ra chính phủ phải nỗ lực nhiều hơn để đối phó với khủng hoảng kinh tế.

Chính phủ "đèn giao thông" đã hai lần lao đao trong 3 năm tồn tại. Một lần do chiến tranh Ukraine bùng nổ và lần thứ hai do phán quyết về ngân sách của Tòa án Hiến pháp Liên bang. Cả hai lần Thủ tướng Scholz đều thất bại trong việc đưa liên minh ổn định trở lại.

Tiềm ẩn nguy cơ và triển vọng ảm đạm

Nước Đức đã mất đi thời gian quý báu do chính phủ liên minh ngày càng hoạt động kém hiệu quả, trong khi ở bên kia bờ Đại Tây Dương, tỷ phú Donald Trump sẽ trở lại Nhà Trắng vào tháng 1 tới với những chính sách mới được dự báo siết chặt hơn với các đối tác, có thể đồng nghĩa với sự trở lại của các biện pháp thuế quan trả đũa, một tin xấu đối với ngành công nghiệp ôtô Đức.

Trong khi đó, Trung Quốc đang trên đường trở thành cường quốc công nghiệp, tiềm ẩn nguy cơ đối với nền kinh tế định hướng xuất khẩu của Đức.

Đức cũng phải đối mặt với triển vọng kinh tế ảm đạm. Tháng 11 vừa qua, ngân hàng đầu tư Goldman Sachs dự báo nền kinh tế lớn nhất Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) này sẽ rơi vào suy thoái kinh tế trong năm 2025.

Trong bối cảnh đó, sóng gió trên chính trường Đức trở thành "tin xấu". Theo nhận định của chuyên gia Sophie Pornschlegel thuộc Trung tâm Jacques Delors, tổ chức tư vấn có trụ sở tại Berlin: "Điều chúng ta cần trong thời kỳ khủng hoảng và bất ổn địa chính trị là có một ban lãnh đạo mạnh mẽ và ổn định,” trong khi thời gian tới, Chính phủ Đức có thể sẽ kiềm chế trong việc đưa ra các quyết định chính sách táo bạo.

Quá trình thành lập liên minh sau bầu cử có thể kéo dài hàng tháng, thậm chí theo nhiều dự báo, người Đức không thể hy vọng có một chính phủ mới trước tháng 6/2025.

Tác động đến EU

Bất ổn chính trị tại Đức và cả Pháp cũng ảnh hưởng đáng kể tới Liên minh châu Âu (EU), bởi Berlin và Paris thường được coi là trục quyền lực chính trong EU, thúc đẩy chính sách và thiết lập các đường hướng chủ chốt trong chương trình nghị sự của khối 27 quốc gia thành viên này.

Nhiều chuyên gia đánh giá lương hưu ổn định, giảm thuế thực phẩm, trợ cấp cho nền kinh tế cho thấy Thủ tướng Scholz đang triển khai một chương trình mang lại cảm giác dễ chịu, bao gồm nhiều biện pháp quy mô nhỏ để được lòng càng nhiều cử tri càng tốt.

Bản thân ông cũng nhấn mạnh nền kinh tế Đức đang đối mặt với những biến động lớn nhất kể từ cuộc cách mạng công nghiệp, song theo các chuyên gia kinh tế, so với thực tế khó khăn đó thì chương trình nghị sự của ông chưa đủ mạnh. Điều Đức cần lúc này là một chương trình cải cách để kích thích tăng trưởng, giúp nhà nước hoạt động hiệu quả hơn và từ đó khôi phục niềm tin của người dân vào nền chính trị.

KINH TẾ ĐỨC SUY THOÁI SẮP ĐẾN NGƯỠNG KHÔNG THỂ QUAY ĐẦU

Năm năm tăng trưởng trì trệ

Tăng trưởng kinh tế Đức hiện nay thấp hơn 5 điểm phần trăm so với mức lẽ ra đạt được nếu duy trì được đà tăng trưởng trước đại dịch COVID-19.

Các lãnh đạo doanh nghiệp nhận thức rõ việc kinh tế Đức trên bờ vực suy thoái, người dân cũng cảm nhận được, nhưng các chính trị gia nước này vẫn chưa đưa ra giải pháp tháo gỡ.

Sau 5 năm tăng trưởng trì trệ, tăng trưởng kinh tế Đức hiện nay thấp hơn 5 điểm phần trăm so với mức lẽ ra đạt được nếu duy trì được đà tăng trưởng trước đại dịch COVID-19.

Điều đáng lo ngại hơn là, theo ước tính của Bloomberg Economics, phần lớn đà suy giảm này sẽ rất khó phục hồi.

Nguyên nhân

Đến từ những cú sốc mang tính cấu trúc, như việc mất nguồn năng lượng giá rẻ từ Nga, hay các hãng xe đình đám của nước này như Volkswagen và Mercedes-Benz Group chật vật cạnh tranh với các tên tuổi tới từ Trung Quốc.

Sự suy giảm về năng lực cạnh tranh quốc gia khiến mỗi hộ gia đình Đức thiệt hại khoảng 2.500 euro (2.600 USD) mỗi năm.

Với việc Thủ tướng Olaf Scholz nhiều khả năng thất bại trong cuộc bỏ phiếu tín nhiệm vào ngày 23/12 tới, các cuộc bầu cử sớm có thể mở ra cơ hội thay đổi hướng đi của nền kinh tế lớn nhất châu Âu. Tuy nhiên, Chính phủ Đức vẫn đang thiếu những chính sách tham vọng để giải quyết các thách thức cốt lõi.

Bà Amy Webb, nhà sáng lập kiêm CEO của Future Today Institute, tổ chức tư vấn chiến lược cho các doanh nghiệp Đức, nhận định: "Kinh tế Đức không sụp đổ trong một đêm. Chính điều đó làm cho viễn cảnh này trở nên cực kỳ đáng sợ. Đó là một sự suy thoái kinh tế rất chậm, rất kéo dài. Không chỉ của một công ty hay một thành phố, mà là của cả một quốc gia. Và châu Âu cũng sẽ bị kéo theo. Kịch bản có thể được hình dung qua việc Đức mất thêm nhiều ngành sản xuất lớn sử dụng nhiều năng lượng, xuất khẩu giảm do các công ty trong nước thắt chặt đầu tư.

Khi mức sống suy giảm, cử tri bắt đầu tìm người để đổ lỗi, dẫn đến căng thẳng xã hội, gây hạn chế nguồn nhân lực nước ngoài mà Đức đang rất cần.

Phá sản, thách thức kinh tế

Số doanh nghiệp tại Đức phá sản trong tháng 10/2024 tăng 22,9% so với cùng kỳ năm ngoái, do những khó khăn liên tục của nền kinh tế lớn nhất châu Âu.

Theo Văn phòng Thống kê Liên bang Đức (Destatis), trừ tháng 6/2024, số doanh nghiệp mất khả năng thanh toán hàng tháng đã tăng ở mức hai con số so với cùng kỳ năm trước kể từ tháng 6/2023.

Vào tháng 8/2024, Đức ghi nhận trung bình 5,1 vụ phá sản trên 10.000 doanh nghiệp, trong đó lĩnh vực vận tải và kho bãi bị ảnh hưởng nặng nề nhất với tỷ lệ 9,2 vụ phá sản trên 10.000 doanh nghiệp, tiếp theo là lĩnh vực khách sạn với tỷ lệ 7,8.

Phòng Thương mại và Công nghiệp Đức cho biết nhu cầu trong nước và nước ngoài giảm, chi phí năng lượng và lao động cao cũng như gánh nặng thuế và tình trạng quan liêu đang ảnh hưởng đến triển vọng tài chính và kinh doanh.

Những thách thức kinh tế của Đức đang gia tăng, với nhu cầu toàn cầu trì trệ, thiếu lao động lành nghề và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Nền kinh tế Đức hiện được dự báo sẽ suy giảm năm thứ hai liên tiếp vào năm 2024, trở thành nền kinh tế hoạt động yếu nhất trong Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7).

Các con số thống kê

Trong khi đó, theo báo cáo dự báo thường niên do Hội đồng chuyên gia kinh tế Đức công bố mới đây, nền kinh tế nước này dự kiến sẽ trì trệ trong năm 2024.

Còn số liệu của Viện Ifo Munich cho thấy lòng tin kinh doanh của ngành công nghiệp ô tô Đức xấu đi đáng kể trong tháng 11 do đơn đặt hàng sụt giảm.

Theo số liệu khảo sát của Viện Ifo Munich, thước đo “tâm trạng“ ngành ôtô đã giảm xuống âm 32,1 điểm, từ mức âm 28,6 điểm trong tháng 10/2024.

Chuyên gia ngành ôtô, ông Anita Wölfl, của Viện Ifo cho biết: “Ngành công nghiệp ô tô đang bị mắc kẹt giữa chuyển đổi sâu sắc, cạnh tranh gay gắt và nền kinh tế yếu kém hiện nay.”

Các công ty đánh giá tình hình kinh doanh hiện tại tồi tệ hơn đáng kể so với tháng Mười và thậm chí còn bi quan hơn về sáu tháng tới.

Chuyên gia Wölfl cho biết tâm trạng chán nản chủ yếu là do nhu cầu yếu: “Hàng núi đơn đặt hàng mà các công ty trong ngành ôtô tích lũy kể từ đầu năm 2021 do đại dịch COVID-19 và các vấn đề về chuỗi cung ứng đã được xử lý. Các đơn đặt hàng mới đang đến nhưng không đủ để tận dụng công suất.”

Cảnh báo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD)

Mới đây tổ chức này đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế đối với Đức và Pháp, cho rằng khủng hoảng chính trị và nhu cầu toàn cầu suy yếu đã ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng của 2 nền kinh tế hàng đầu Liên minh châu Âu (EU).

OECD cảnh báo căng thẳng thương mại gia tăng có thể làm gián đoạn nền kinh tế thế giới.

OECD, cơ quan chuyên tư vấn cho các quốc gia công nghiệp về các vấn đề chính sách, kỳ vọng nền kinh tế Đức sẽ tăng trưởng 0,7% vào năm tới, giảm so với dự báo trước đó là 1,1%. Trong khi, Pháp cũng bị cắt giảm 0,3% trong dự báo tăng trưởng của mình, từ 1,2% xuống còn 0,9%.

Đức và Pháp đã phải vật lộn với hàng loạt thách thức trong năm qua, trong đó những yếu tố chi phối lớn nhất đến hoạt động kinh tế là tình hình chính trị, giá năng lượng cao, đầu tư chậm lại và nhu cầu suy yếu ở các thị trường nước ngoài quan trọng.

Theo OECD, nền kinh tế lớn nhất châu Âu sẽ giảm so với mức trung bình của Khu vực đồng euro (Eurozone) là 1,3% trong năm 2024 và 1,5% trong năm 2025. Tuy nhiên, lạm phát thấp và tiền lương tăng sẽ hỗ trợ thu nhập thực tế và tiêu dùng tư nhân, OECD cho biết.

OECD nhấn mạnh mặc dù đầu tư tư nhân sẽ tăng dần, nhờ sự hỗ trợ từ khoản tiết kiệm cao của doanh nghiệp và lãi suất giảm dần, nhưng sự không chắc chắn về chính sách sẽ tiếp tục gây áp lực lên niềm tin của nhà đầu tư.

VẬN HÀNH TÀU CAO TỐC LIÊN VẬN XUYÊN CHÂU ÂU BERLIN – PARIS

Khai thông từ ngày 16/12

Tàu cao tốc liên vận xuyên châu Âu (ICE) bắt đầu hoạt động trên tuyến Berlin - Paris. Hành trình mới kéo dài 8 giờ này đưa du khách qua Frankfurt và Strasbourg và được ca ngợi là biểu tượng của tình hữu nghị Đức-Pháp.

Chuyến tàu ICE đầu tiên của Đức đã rời ga Gare de l'Est ở thủ đô Paris lúc 9:55 sáng (0855 GMT) và theo lịch trình đến Berlin Hauptbahnhof lúc 18:03.

Trên mạng xã hội X, Công ty đường sắt quốc gia Đức Deutsche Bahn (DB) cho biết: “Tàu ICE tốc độ cao của DB, hợp tác với SNCF của Pháp sẽ chạy tuyến Berlin - Paris mỗi ngày một chuyến, với lộ trình 8 giờ, đi qua Frankfurt South, Karlsruhe và Strasbourg”. Theo DB, việc đưa vào hoạt động tuyến đường sắt giữa hai thành phố hàng đầu châu Âu là do nhu cầu về đường sắt gia tăng mạnh.

Đức và Pháp là hai quốc gia đông dân nhất Liên minh châu Âu (EU) và cũng là hai nền kinh tế lớn nhất.

Nỗ lực cải thiện hệ thống đường sắt

Phát biểu tại buổi ra mắt hành trình mới, Thị trưởng Berlin Kai Wegner ca ngợi tuyến đường sắt mới và cho biết đây “cũng là biểu tượng tốt đẹp của tình hữu nghị Đức-Pháp”. Việc vận hành tuyến đường sắt mới diễn ra trong bối cảnh DB đang nỗ lực cải thiện hệ thống đường sắt đang bị chỉ trích về lịch trình. Tháng 11 vừa qua, nhà điều hành đường sắt DB cho biết chỉ có 60% các chuyến tàu đường dài của họ đến đích đúng giờ.

DB muốn nâng cao chất lượng vào năm 2027 và đang hướng tới mục tiêu đúng giờ hơn 75% các tuyến. Bộ trưởng Giao thông Đức Volker Wissing hy vọng rằng những cải thiện về giờ giấc và chất lượng mà DB hứa hẹn sẽ trở thành hiện thực.

Giá vé một chiều trung bình cho hành trình 1.100 km từ 24,99 euro (26,23 USD) đến hơn 99 euro (104 USD) và cao hơn tùy thuộc vào hạng vé hoặc nhu cầu.

Nguồn: VietnamPlus; Fire Ant; Bnews