Chia rẽ chính sách trong chính phủ liên minh cầm quyền của Thủ tướng Đức

Nhiều sự chia rẽ hơn là đoàn kết đang quét qua liên minh cầm quyền ở Đức, bao gồm Đảng Dân chủ Xã hội (SPD) trung tả của Thủ tướng Olaf Scholz, Đảng Xanh (Grünen) của Phó Thủ tướng Robert Habeck, và Đảng Dân chủ Tự do (FDP) ủng hộ doanh nghiệp của Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner.

Bất bình trong Đảng FDP

Sự bất bình đã âm ỉ trong Đảng FDP trong nhiều tháng nay. Là đối tác liên minh nhỏ nhất trong Chính phủ liên bang Đức hiên tại, FDP đã phải chịu hết thất bại này đến thất bại khác trong các cuộc bầu cử cấp tiểu bang và địa phương vào năm 2022 và 2023.

Có nhiều người trong FDP chỉ nhìn thấy một lối thoát: Đảng này phải rời khỏi chính phủ liên minh mà họ cho rằng đang cản trở con đường phía trước của họ. Một cuộc khảo sát các đảng viên, kết thúc vào ngày 1/1, được cho là sẽ dọn đường cho động thái “chia tay” này. Tuy nhiên, 52% đảng viên FDP đã bỏ phiếu chọn ở lại liên minh, theo kết quả được công bố hôm 1/1.

Nếu kết quả là đa số đảng viên FDP muốn rời đi, Thủ tướng Olaf Scholz sẽ buộc phải tổ chức một cuộc bỏ phiếu tín nhiệm mà ông rất có thể sẽ thua. Rõ ràng liên minh cầm quyền sẽ còn phải chịu nhiều áp lực hơn nữa từ nay cho đến cuộc bầu cử liên bang vào năm 2025.

Ông Christian Dürr, chủ tịch nhóm nghị sĩ của FDP, hoan nghênh kết quả của cuộc bỏ phiếu nội bộ, nói rằng nó “khẳng định rằng FDP luôn thực hiện trách nhiệm của mình ngay cả trong thời điểm đầy thử thách”.

Tuy nhiên, ông nói thêm rằng FDP “phải tiếp tục nỗ lực đưa đất nước chúng ta tiến lên bằng các chính sách tự do”, một tuyên bố có thể được coi là lời cảnh báo đối với SPD và Đảng Xanh rằng FDP vẫn có ý định đẩy lùi các chương trình nghị sự của họ.

Thay đổi nghẹt thở

Trong bài phát biểu trước toàn quốc vào đêm giao thừa, Thủ tướng Olaf Scholz thừa nhận rằng nhiều người không hài lòng. “Tôi ghi nhớ điều đó”, ông nói. Nhưng thế giới đã trở nên “hỗn loạn và khắc nghiệt hơn” và đang thay đổi “với tốc độ gần như nghẹt thở”, ông nói thêm và cho biết rằng nước Đức cũng phải thay đổi theo đó.

Nhưng đó có thực sự là những thay đổi đang khiến người dân đang phải vật lộn thích nghi, hay đó là cách chính phủ liên minh đang giải quyết nhiều cuộc khủng hoảng và hậu quả của chúng?

Cuộc khủng hoảng năng lượng trở nên trầm trọng hơn theo sau cuộc chiến của Nga ở Ukraine, lạm phát tăng vọt và sự trì trệ của nền kinh tế là những điều nước Đức đang phải đối mặt.

Tỉ lệ tán thành dành cho Thủ tướng Đức đang tiếp tục lao dốc trong các cuộc thăm dò

Điều này có khả năng một phần là do phong cách giao tiếp nổi tiếng không uyển chuyển của vị chính trị gia 65 tuổi này.

Khi liên minh đang gặp bất hòa – điều đã thường xảy ra vào năm 2023, ông Scholz thích xa lánh sự chú ý của công chúng và chỉ lên tiếng khi cảm thấy điều đó thực sự cần thiết. Năm 2024 có lẽ sẽ là năm khó khăn nhất trong nhiệm kỳ của liên minh cầm quyền. Ngoài tất cả những khác biệt về chính trị và tư tưởng, hiện nay còn có tranh chấp về ngân sách.

Tranh chấp ngân sách

Liên minh này là liên minh của một đảng tự do về kinh tế và 2 đảng cánh tả. SPD và Grünen cam kết xây dựng một nhà nước vững mạnh và muốn có nhiều tiền cho phúc lợi xã hội và bảo vệ khí hậu. Trong khi đó, FDP có quan điểm ngược lại, nhấn mạnh vào trách nhiệm cá nhân và tinh gọn nhà nước.

Để hóa giải những mâu thuẫn này, ông Scholz, người vẫn giữ chức Bộ trưởng Tài chính trong chính phủ của bà Angela Merkel vào năm 2021, đã nghĩ ra một thủ thuật thông minh. Ông đề xuất rằng khoản tín dụng trị giá 60 tỷ Euro chưa được sử dụng mà quốc hội đã thông qua vào năm 2021 trong thời kỳ đại dịch Covid-19, sẽ được chuyển sang một quỹ đặc biệt do Chính phủ của ông quản lý.

Ngân sách đề xuất cung cấp đủ kinh phí cho các kế hoạch chính trị của SPD và Gr Grünen, đồng thời cho phép Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner của FDP lập ngân sách liên bang thường xuyên mà không phải gánh thêm bất kỳ khoản nợ mới nào.

Kế hoạch này chỉ có tác dụng trong vòng chưa đầy 2 năm. Sau đó vào tháng 11/2023, Tòa án Hiến pháp Liên bang Đức đã “tuýt còi”, xác định rằng việc tái sử dụng quỹ này là vi hiến. Do phán quyết này, ngân sách của chính phủ liên minh bị “thủng” một lỗ và các khoản vay thêm bị hạn chế chặt chẽ bởi biện pháp “phanh nợ” quy định trong Hiến pháp Đức, được đưa ra vào năm 2009.

Chính phủ liên minh giờ đây sẽ phải tiết kiệm trong thời gian nắm quyền còn lại, nhưng cũng không có ít nhất một khoảng trống để thở. Tranh cãi về tiền bạc có thể sẽ gây thêm rạn nứt trong liên minh “đèn giao thông” trong những tháng tới.

Nguy cơ chia rẽ

Tại một hội nghị gần đây của Đảng SPD, ông Scholz cho biết Đức có thể phải cung cấp nhiều viện trợ hơn cho Ukraine “nếu các nước khác suy yếu” – một sự ám chỉ rõ ràng đến tình hình chính trị ở Mỹ trước cuộc bầu cử Tổng thống năm 2024. Vì vậy, ông nói, các quyết định cần được đưa ra từ phía Đức để đảm bảo “rằng Đức có đủ khả năng để làm điều đó”.

Thủ tướng Đức rõ ràng đang đề cập đến biện pháp “phanh nợ”, vốn buộc chính phủ liên bang và tiểu bang phải cân bằng sổ sách của họ. Ông Scholz đã thuyết phục được Bộ trưởng Tài chính Lindner rằng ít nhất họ sẽ thảo luận về việc đình chỉ phanh nợ một lần nữa trong năm nay, nếu thấy rằng hỗ trợ quân sự và tài chính cho Ukraine cần phải được tăng thêm.

Nhưng điều này không có nghĩa là FDP sẽ đồng ý. Cuộc khảo sát nội bộ FDP cho thấy 48% đảng viên đảng này muốn rời liên minh, và con số đó có thể dễ dàng tăng lên theo thời gian.

Các nhà lãnh đạo đảng sợ sự chia rẽ hơn bất cứ điều gì khác. Trong trường hợp tổ chức các cuộc bầu cử mới, họ không chỉ lo sợ mất quyền lực mà nhiều nhà lập pháp có thể sẽ phải từ bỏ ghế trong Hạ viện (Bundestag).

Đó là lý do tại sao ở cấp độ các quan chức và trong các phe phái trong Quốc hội Đức, mọi người đều cố gắng duy trì liên minh. Nỗi lo về sự lạc hậu về mặt chính trị có lẽ là điều duy nhất sẽ gắn kết các đối tác liên minh lại với nhau trong năm 2024 này

Phụ thuộc năng lượng Nga, nguy cơ mất vị trí nền kinh tế lớn thứ tư thế giới

Đức có nguy cơ mất vị trí nền kinh tế lớn thứ tư thế giới vào tay Ấn Độ trong vài năm tới, mà một trong những nguyên nhân là do lĩnh vực sản xuất của nước này phụ thuộc vào năng lượng của Nga...

Dự báo của CEBR

Báo cáo mới công bố của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh (CEBR) có trụ sở tại London (Anh) dự đoán thời điểm dự kiến sẽ xảy ra cuộc “soán ngôi” đáng chú ý này là năm 2027. Theo báo cáo, khủng hoảng năng lượng khiến tốc độ tăng trưởng của đầu tàu kinh tế châu Âu tiếp tục chậm lại và có nguy cơ bị tụt lại sau Ấn Độ vào năm 2027. CEBR cũng cho biết nền kinh tế Đức bị đánh giá là sẽ tiếp tục tăng trưởng chậm lại trong những năm tới. Cú sốc giá năng lượng đã đẩy lạm phát ở Đức leo thang. Mức tăng giá cả trong năm 2023 được dự báo khoảng 6,3%, thấp hơn so với mức 8,7% vào năm 2022, nhưng vẫn cao hơn mức trung bình gần đây.

Dự báo của DW

Theo đó, kinh tế Đức phải đối mặt với nhiều vấn đề chứ không riêng việc liên quan tới khí đốt của Nga. Năm 2023 được giới chuyên gia đánh giá là một năm trì trệ của nền kinh tế Đức và “những lý do khiến nước Đức gặp khó khăn thì dường như ai cũng biết”. Đó là người tiêu dùng đang chần chừ chi tiêu do lạm phát và giá cả tăng. Thêm vào đó, nền kinh tế toàn cầu trì trệ đang gây căng thẳng cho các nhà xuất khẩu, lĩnh vực từng là động lực của nền kinh tế. Ngoài ra, quá trình chuyển đổi xanh đầy tham vọng của nền kinh tế lớn nhất châu Âu do Bộ trưởng Kinh tế và Khí hậu Đức Robert Habeck thúc đẩy, đang tiêu tốn rất nhiều tiền. Trong khi đó, nền kinh tế thiên về sản xuất của Đức phải vật lộn với khối lượng thương mại toàn cầu yếu hơn. Một trong những nguyên nhân tác động đáng chú ý nữa đó là do sự phụ thuộc vào Trung Quốc với những con số thống kê cho thấy, hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm tới 12,8% trong tổng lượng hàng hóa nhập khẩu của nước này.

Nan đề giá năng lượng

Có thể kể ra một số tác động cụ thể đối với nền kinh tế lớn nhất châu Âu do mất đi nguồn cung khí đốt giá rẻ từ Nga. Nhiều tập đoàn quốc tế đang “chùn bước” trong các kế hoạch đầu tư của mình tại Đức do lo ngại giá năng lượng không ổn định, nhưng lại đang xây dựng các cơ sở mới ở nước ngoài. Ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng của Đức cũng đang trải qua cú sốc cực lớn vì những nguyên nhân khác nhau. Nhà kinh tế học Isabell Koske của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) nhận thấy, cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022 ảnh hưởng đến Đức nhiều hơn các nước khác vì ngành công nghiệp đóng vai trò quan trọng hơn ở quốc gia này.

Ngân sách năm 2024 bị cắt giảm đáng kể gây quan ngại cho nền kinh tế Đức

Hồi giữa tháng 11-2023, Tòa án Hiến pháp Đức đã bác bỏ việc tái phân bổ 60 tỷ Euro (khoảng 65 tỷ USD) tồn đọng trong quỹ Covid-19 để sử dụng cho mục tiêu khí hậu và hiện đại hóa nền kinh tế. Trong bối cảnh Chính phủ Đức đang gấp rút chuẩn bị cho chương trình tài khóa năm 2024, phán quyết của Tòa án Hiến pháp Đức đã làm đảo lộn kế hoạch chi tiêu. Phán quyết này ảnh hưởng tới các quỹ ngoài ngân sách khác mà Đức đã áp dụng nhiều năm qua để tài trợ cho chính sách “phanh nợ” nhằm hạn chế mức thâm hụt ngân sách công vượt quá 0,35% GDP. Chính sách “phanh nợ” của Đức được áp dụng từ năm 2009, dưới thời cựu Thủ tướng Angela Merkel. Khi đại dịch Covid-19 bùng phát, chính sách này được miễn thực thi trong giai đoạn 2020-2022 để có thể gia tăng các khoản chi tiêu công khẩn cấp đối phó với cuộc khủng hoảng. Năm 2023, chính sách này được áp dụng trở lại và là lý do Tòa án Hiến pháp Đức không chấp nhận chuyển đổi mục đích sử dụng số tiền 60 tỷ Euro nói trên.

Ngân sách năm 2024 bị cắt giảm sẽ kéo theo việc cắt giảm chi phí theo kế hoạch, ít trợ cấp hơn và giá năng lượng cao hơn, từ đó có thể khiến nền kinh tế chậm lại, thậm chí gây ra lạm phát. Bộ Kinh tế và Khí hậu Đức ước tính, tốc độ tăng trưởng kinh tế giảm tới nửa điểm phần trăm. Nhà kinh tế trưởng Carsten Brzeski của Ngân hàng ING còn đưa ra dự báo hai yếu tố rủi ro mới đối với nền kinh tế Đức sau phán quyết của Tòa án Hiến pháp, đó là "thắt lưng buộc bụng" tài chính và bất ổn chính trị. Dự báo này không phải không có cơ sở bởi với ngân sách hạn hẹp, các phương án tiết kiệm sẽ không thể không tính tới.

Mức tăng trưởng năm 2024 dưới 1%

Chính phủ Đức hiện vẫn giả định khả năng GDP của nước này sẽ tăng 1,3% cho năm 2024. Nhưng phần lớn nhà nghiên cứu kinh tế có uy tín đều dự đoán mức tăng trưởng GDP của Đức sẽ dưới 1% vào năm 2024. Chuyên gia Stefan Schneider từ Deutsche Bank cũng cho rằng, nền kinh tế Đức sẽ suy giảm vào năm 2024. Trong khi đó, một cuộc khảo sát của Viện Kinh tế Đức (IW) cho thấy, phần lớn doanh nghiệp Đức đều cho thấy tâm lý bi quan. 30 trong tổng số 47 hiệp hội kinh tế được khảo sát cho biết, tình hình hiện tại của họ tồi tệ hơn so với một năm trước, trong đó có những ngành mũi nhọn, sử dụng nhiều lao động như chế tạo máy, cơ khí, điện, xây dựng và bán lẻ.

Đức Việt Online