BIỂU TÌNH PHẢN ĐỐI ĐẢNG CỰC HỮU LAN RỘNG

Biểu tình

Ngày 11/5, hàng nghìn người dân trên khắp nước Đức đã xuống đường tuần hành, kêu gọi chính phủ ban hành lệnh cấm đối với đảng cực hữu Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD).

Theo thông báo từ lực lượng cảnh sát, các cuộc biểu tình diễn ra tại hơn 60 thành phố vào ngày Chủ nhật, với mục tiêu gây áp lực buộc chính phủ cấm hoạt động của AfD - chính đảng vừa giành vị trí thứ hai trong cuộc bầu cử trước thời hạn tổ chức vào cuối tháng 2 vừa qua.

Ban tổ chức cho biết riêng tại khu vực Cổng Brandenburg, trung tâm thủ đô Berlin, có trên 7.000 người tham gia. Tuy nhiên, con số mà cảnh sát công bố chỉ khoảng 3.000 người. Ở các địa phương khác, lượng người biểu tình dao động từ vài trăm đến hơn 1.000.

Người biểu tình diễu hành mang theo biểu ngữ phản đối AfD và đồng thanh hô khẩu hiệu: "Tất cả cùng nhau chống chủ nghĩa phát xít".

Theo các chuyên gia, làn sóng phản đối mạnh mẽ này phần nào xuất phát từ việc AfD gần đây đã nộp đơn kiện lên Tòa án nhằm buộc Cơ quan Tình báo nội địa Đức rút lại quyết định phân loại đảng này là "tổ chức cực đoan".

AfD cực hữu đến mức nào

Ngày 2/5, cơ quan tình báo đã công bố bản báo cáo dày hơn 1.100 trang, khẳng định đã thu thập đủ chứng cứ về các hoạt động mang tính cực đoan cánh hữu của đảng AfD. Việc đưa AfD vào danh sách các tổ chức cực đoan cho phép nhà chức trách giám sát chặt chẽ hơn và kịp thời có những phản ứng phù hợp. Tuy nhiên, đến ngày 7/5, Cơ quan Tình báo nội địa đã quyết định tạm ngưng thực hiện việc giám sát này, chờ phán quyết chính thức từ Tòa án.

Đa số người dân Đức cho rằng cương lĩnh của AfD đi ngược lại với dân chủ, pháp quyền và phẩm giá con người. Thế nhưng, câu hỏi "Phải đối phó với AfD như thế nào?" lại đang trở thành một điểm nóng có thể tiếp tục chia rẽ xã hội Đức.

Một vấn đề đặc biệt nhạy cảm đối với chính phủ mới của Thủ tướng Friedrich Merz là: Liệu Tòa án Hiến pháp Liên bang có nên xem xét cấm AfD hay không?

Những người phản đối cho rằng động thái đó chỉ khiến xã hội phân hóa thêm, vì 10 triệu cử tri của AfD sẽ không tự dưng biến mất. Trong khi đó, những người ủng hộ lại khẳng định: Không thể để kẻ thù của dân chủ có cơ hội phá hoại nền dân chủ.

Ông Johannes Kiess, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Dân chủ Else Frenkel-Brunswik tại Đại học Leipzig, cho rằng việc xem xét khả năng cấm AfD là điều cần thiết.

"Nếu kết luận cho thấy AfD không đe dọa trật tự dân chủ cơ bản, thì chúng ta buộc phải tiếp tục tranh luận với họ trong quốc hội", ông nói với tờ truyền thông. "Nhưng nếu họ thực sự là mối đe dọa, thì vấn đề phân hóa xã hội vẫn sẽ tồn tại, nhưng ít nhất ta đã loại bỏ được một tác nhân cố tình khoét sâu vào sự chia rẽ đó".

Theo chuyên gia Holnburger, không nên thổi phồng vị thế của AfD, và thất bại của ông Merz trong lần bầu thủ tướng đầu tiên đã khiến chính trường thêm bất ổn, trước khi ông giành chiến thắng ở vòng hai.

"AfD luôn nhắm vào những biểu hiện bất ổn như vậy để thu lợi chính trị. Nhưng không phải cứ mỗi lần chính phủ gặp khó khăn hay thiếu đa số là AfD lại thắng", ông Holnburger nói.

Cực hữu trên thế giới

Một trong những người hiểu rõ về phân cực xã hội và chính trị là Adrian Blattner - nhà nghiên cứu tại Đại học Stanford (Mỹ). Ông đang tập trung so sánh tình hình tại Mỹ, Brazil và Đức. Theo ông, mức độ "phân cực cảm xúc" - tức sự thù ghét giữa những người ủng hộ các phe đối lập ở Đức vẫn chưa nghiêm trọng như hai quốc gia còn lại.

Ba năm trước, Blattner và nhóm của ông công bố một nghiên cứu gây tiếng vang. Dựa trên một cuộc thi ý tưởng về cách giảm phân cực, họ đã thử nghiệm 25 giải pháp với 32.000 người tham gia - bao gồm cả trò chơi trực tuyến. Tại Đức, cũng từng có một dự án tương tự với kết quả khả quan. Trước cuộc bầu cử năm 2021, trang Zeit Online đã khởi xướng chương trình "Germany Speaks" - đưa những người có quan điểm chính trị trái ngược vào đối thoại trực tiếp.

Blattner phân tích kết quả và nhận thấy sau các cuộc thảo luận, người tham gia có thiện cảm rõ rệt hơn với "phe đối lập". Vì vậy, ông tin rằng cử tri đô thị của Đảng Xanh và cử tri AfD vùng nông thôn có thể hòa giải.

Dù vậy, nhà xã hội học Johannes Kiess cho rằng tình hình tại Đức vẫn chưa đến mức chia rẽ sâu sắc như ở Mỹ. "Tại Mỹ, bất kể vấn đề gì được nêu ra, người dân lập tức đứng về hai chiến tuyến đối lập. Đức chưa đến mức đó", ông Kiess nhận định.

DỪNG CÔNG KHAI THÔNG TIN VIỆN TRỢ UKRAINE, TÁO BẠO CẤP VŨ KHÍ TẦM XA

Công bố trước đây

Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào tháng 2/2022, Chính phủ Đức ban đầu chỉ cung cấp thông tin nhỏ giọt về viện trợ quân sự. Tuy nhiên, sau áp lực từ các nghị sĩ và truyền thông trong nước, Berlin đã bắt đầu công bố định kỳ các danh sách cập nhật về những hệ thống vũ khí và trang thiết bị đã chuyển giao cho Kyiv.

Tuyên bố tại chuyến thăm Ukraine

Trong chuyến thăm Kyiv ngày 10/5, tân Thủ tướng Đức Friedrich Merz tuyên bố rằng chính phủ nước này sẽ chấm dứt việc công khai thông tin chi tiết về các khoản viện trợ quân sự dành cho Ukraine.

Quyết định này được ho là nhằm tạo ra sự “mập mờ chiến lược” ngăn cản Liên bang Nga khai thác thông tin về vũ khí, đạn dược của Ukraine để giành lợi thế trên chiến trường.

Phát biểu trước đài truyền hình RTL/ntv tại Kyiv, ông Merz khẳng định: “Dưới sự lãnh đạo của tôi, các cuộc thảo luận công khai về việc chuyển giao vũ khí, thông tin về cỡ nòng, quy mô hay tính năng của các hệ thống vũ khí sẽ không còn được diễn ra công khai”.

Trong bài phát biểu đầu tiên trên cương vị Thủ tướng vào ngày 6/5, ông Merz khẳng định Đức vẫn giữ vững cam kết hỗ trợ Ukraine, bao gồm cả hỗ trợ tài chính. Ông cũng bày tỏ mong muốn các quốc gia châu Âu khác sẽ tiếp tục đồng hành cùng Berlin trong nỗ lực này.

Theo trang tin quân sự Bulgarian Military, một điểm đáng chú ý trong chính sách mới của Chính phủ của Thủ tướng Merz là thái độ cởi mở hơn đối với khả năng cung cấp vũ khí tầm xa cho Ukraine.

Trả lời phỏng vấn đài truyền hình ZDF, ông Merz nhấn mạnh Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky “có thể tin tưởng vào tôi và vào Cộng hòa Liên bang Đức”, đặc biệt trong vấn đề chuyển giao tên lửa hành trình Taurus KEPD 350 – một loại vũ khí mà trước đây Berlin còn khá thận trọng khi xem xét cung cấp.

Tuyên bố này được đưa ra ngay sau chiến thắng của Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) trong cuộc bầu cử liên bang, báo hiệu sự thay đổi rõ rệt trong cách tiếp cận của Berlin đối với việc hỗ trợ Kyiv trong cuộc xung đột với Nga.

Tranh cãi về vũ khí tầm xa

Mặc dù chưa có đợt giao hàng nào được xác nhận, việc ông Merz cởi mở về vấn đề cung cấp vũ khí chính xác tầm xa cho Ukraine đã làm dấy lên cuộc tranh luận gay gắt cả ở trong và ngoài nước.

So với các loại tên lửa mà Anh và Pháp đã cung cấp cho Ukraine – như Storm Shadow và SCALP-EG – Taurus có tầm bắn gần gấp đôi, đạt tới 500 km, và được thiết kế để tấn công các mục tiêu kiên cố, có giá trị chiến lược cao.

Điều này mang lại cho Ukraine tiềm năng đáng kể trong việc mở rộng tầm tấn công vào các vị trí của Nga, nhưng cũng kéo theo không ít lo ngại về phản ứng của Moscow cũng như vai trò của Đức trong an ninh châu Âu.

Sự cởi mở của ông Merz đối với việc chuyển giao Taurus cho Ukraine cũng phản ánh những thay đổi địa chính trị rộng hơn. Với việc Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump báo hiệu khả năng cắt giảm viện trợ cho Ukraine, châu Âu đang phải đối mặt với áp lực lấp đầy khoảng trống.

Tuy nhiên, hãng tin DPA đưa tin trong một phát biểu ngày 10/5, ông Merz đã tránh đưa ra cam kết cụ thể về việc cung cấp tên lửa Taurus, cho rằng đây là những vấn đề cần được thảo luận kín với các đồng minh, trước khi chia sẻ rộng rãi trước công chúng.

“Những biện pháp chúng ta thực hiện để kết thúc cuộc chiến, cũng như các quyết định chung nhằm đảm bảo hòa bình tại Ukraine, không nên là chủ đề được tranh luận công khai, mà cần được bàn bạc trước tiên với các đối tác quốc tế, bao gồm Mỹ”, ông nói.

Chiến thắng bằng bước đi táo bạo

 Đối với Ukraine, việc nhận được hệ thống tên lửa Taurus của Đức có thể tạo ra bước ngoặt trong chiến lược quân sự, giúp họ tấn công sâu hơn và mạnh hơn vào các căn cứ Nga.

Tuyên bố của tân Thủ tướng Merz, xét từ góc độ địa chính trị, là một bước đi táo bạo, phản ánh nỗ lực định vị lại vai trò của Đức trong bối cảnh châu Âu đang thay đổi. Tuy vậy, tính hiệu quả của chính sách này còn phụ thuộc vào khả năng đoàn kết các đồng minh và thuyết phục họ rằng những rủi ro phải gánh chịu là xứng đáng với kết quả mong đợi.

Câu hỏi đặt ra là liệu quyết tâm mới của Berlin có đủ để xoay chuyển cục diện cuộc xung đột, hay sự thận trọng vốn có sẽ tiếp tục chi phối các quyết định của nước Đức?

Nguồn: VTV;; Zing News