BÊN TRONG HẦM DỰ TRỮ ĐẤT HIẾM LỚN NHẤT NƯỚC ĐỨC

Kho dự trữ đất hiếm của công ty Tradium

Vị trí đặt trong boongke ở miền Tây nước Đức, cất giữ hàng nghìn thùng vật liệu chiến lược.

Nhân viên kéo cánh cửa thép nặng hơn 4 tấn, dẫn vào kho dự trữ đất hiếm lớn nhất nước Đức trong một boongke có từ thời Thế chiến II tại Frankfurt am Main, miền tây đất nước, ngày 4/11.

Vị trí boongke được giữ bí mật, xung quanh lắp đặt hệ thống an ninh giám sát nghiêm ngặt. Đây là nơi Tradium, công ty Đức chuyên giao dịch đất hiếm, lưu giữ hàng nghìn thùng vật liệu quý giá và đa số có nguồn gốc từ Trung Quốc, nhà sản xuất đất hiếm lớn nhất thế giới.

Đất hiếm gồm 17 nguyên tố, phần lớn đóng vai trò không thể thay thế trong sản xuất thiết bị công nghệ cao, pin, nam châm vĩnh cửu phục vụ cho xe điện, tuabin điện gió, máy bay, điện thoại và công nghiệp quốc phòng.

Các chất lưu giữ trong boongke đều là nguyên tố thiết yếu như dysprosium, terbium và neodymium. Tradium, công ty có chưa đến 40 nhân viên, dự kiến đạt doanh thu 300 triệu Euro trong năm nay.

Thùng chứa dán nhãn europium oxit, hợp chất quan trọng thuộc nhóm oxit kim loại đất hiếm, trong kho của Tradium. Europium oxit thường được dùng làm chất phát quang màu đỏ hoặc ánh sáng xanh cho tivi, màn hình, đèn huỳnh quang.

Trung Quốc siết hạn chế xuất khẩu đất hiếm

Với nhiều điều kiện khắt khe, trong bối cảnh cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung gia tăng căng thẳng. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc kiểm soát hơn 60% hoạt động khai thác và 92% hoạt động tinh chế đất hiếm trên toàn thế giới.

Ngành công nghiệp ôtô đóng vai trò then chốt trong kinh tế Đức bị ảnh hưởng lớn bởi lệnh hạn chế, do phụ thuộc vào nam châm đất hiếm. Sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực này đã phơi bày nguy cơ rủi ro đối với nền công nghiệp châu Âu.

Matthias Rueth, chủ tịch kiêm người sáng lập của Tradium cho biết khách hàng của ông đang rất lo lắng, bởi thiếu hụt đất hiếm nghĩa là họ có thể phải ngừng sản xuất.

Ông nói thêm "các nhà cung cấp Trung Quốc của chúng tôi cũng không vui" và muốn có tự do thương mại, nhưng vẫn phải tuân thủ quyết định của chính phủ.

"Cả thế giới đang trong tình thế tiến thoái lưỡng nan. Nguyên liệu đất hiếm thiếu hụt, giá cả tăng mạnh, không ai lường trước được chuyện gì tiếp theo sẽ xảy ra", ông nói.

Trung Quốc bắt đầu thống trị thị trường đất hiếm từ hàng chục năm trước. Theo Rueth, từ những năm 1990, chính phủ Trung Quốc đã coi đất hiếm là tài sản ngang hàng với trữ lượng dầu mỏ của Trung Đông.

Khó khăn cho châu Âu

Martin Erdmann, chuyên gia Viện Liên bang Đức về Khoa học Địa chất và Tài nguyên (BGR), cho biết châu Âu không có ngành công nghiệp khai thác đất hiếm tương đương, bởi hoạt động này gây tác động lớn tới môi trường.

"Châu Âu ưu tiên nhập khẩu các vật liệu này với chi phí thấp hơn từ các quốc gia có quy định môi trường ít nghiêm ngặt hơn", ông nói.

Mỹ từng là nước dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực này cho đến những năm 1990, sau đó "từ bỏ sản xuất vì lý do chi phí và môi trường, để Trung Quốc thống trị thị trường", Erdmann giải thích.

Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng thỏa thuận với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hồi cuối tháng 10 sẽ dỡ bỏ một số hạn chế xuất khẩu đất hiếm, nhưng thực tế, tình hình vẫn mơ hồ.

Theo Erdmann, các hạn chế từ tháng 4 vẫn còn hiệu lực, khi Bắc Kinh vẫn yêu cầu "giấy phép bắt buộc, liên quan đến việc tiết lộ bí mật công nghiệp và chứng minh rằng vật liệu sẽ không được sử dụng trong các ngành công nghiệp quốc phòng". Rất ít công ty châu Âu có thể thỏa mãn điều kiện này.

Nan đề

Khoảng 15 năm trước, Nhật Bản đối mặt với khủng hoảng đất hiếm tương tự do khó khăn từ chuỗi cung ứng từ Trung Quốc. Để đối phó, họ đã tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế, đặc biệt là ở Australia, và xây dựng kho dự trữ chiến lược.

Đối với châu Âu, "điều quan trọng là phải rút được kinh nghiệm và đầu tư mạnh hơn", Erdmann nói.

Năm 2024, Liên minh châu Âu thông qua luật bảo đảm nguồn cung 17 nguyên liệu thô chiến lược, đặt mục tiêu đến năm 2030 ít nhất 10% đất hiếm tiêu thụ ở EU phải được khai thác trong khối, tỷ lệ chế biến và tái chế nội khối là 40% và 25%.

Tuy nhiên, Erdmann cho rằng quá trình để đạt được mục tiêu này rất phức tạp, do thị trường đất hiếm vẫn mắc kẹt ở "mức giá rất thấp" từ chủ trương của Bắc Kinh nhằm "ngăn chặn bất kỳ hoạt động khai thác có lợi nhuận nào" bên ngoài Trung Quốc.

Rueth, chủ tịch Tradium, cho hay "cuộc sống hiện đại của chúng ta hoàn toàn phụ thuộc vào những vật liệu này", nhưng rất khó tìm kiếm giải pháp thay thế khi chúng trở nên khan hiếm.

Với tình thế nan giải hiện nay, ông cho rằng đã quá muộn để châu Âu có thể bắt kịp các đối thủ trong cuộc đua giành đất hiếm quan trọng.

CẤM NHÓM ĐẠO HỒI CỔ SÚY TƯ TƯỞNG CỰC ĐOAN

Nhóm Muslim Interaktiv

Họ bị cấm hoạt động vì tuyên truyền tư tưởng cực đoan. Tổ chức này thu hút hàng chục nghìn người theo dõi trên các mạng xã hội với thông điệp cổ súy nhà nước Hồi giáo toàn cầu.

Căn cứ vào các tài liệu do Văn phòng Liên bang về Bảo vệ Hiến pháp Đức (BfV) thu thập, Bộ trưởng Nội vụ Đức Alexander Dobrindt đã quyết định cấm nhóm Hồi giáo Muslim Interaktiv (tạm dịch: Hồi giáo tương tác) hoạt động tại Đức.

Từ sáng sớm 5/11, cơ sở của Muslim Interaktiv và nhà riêng của các thành viên lãnh đạo nhóm tại Hamburg, Berlin và Hessen đã bị khám xét.

Lệnh cấm đối với Muslim Interaktiv sẽ bao gồm cấm hoạt động, đóng cửa hoặc xoá các trang web và tài khoản mạng xã hội, đồng thời tịch thu tài sản. Tuy nhiên, Muslim Interaktiv có thể kháng cáo lệnh cấm này.

Muslim Interaktiv chủ yếu thu hút giới trẻ và có sức ảnh hưởng đáng kể trên mạng xã hội. Tài khoản TikTok "Muslim Interaktiv" có hơn 18.700 người theo dõi và 389.000 lượt thích.

Các clip, đã được xem hàng nghìn lần, có sự góp mặt của các nhà truyền giáo Hồi giáo trẻ tuổi. Tài khoản Instagram của nhóm có gần 10.000 người theo dõi và kênh YouTube có 19.100 người đăng ký.

Hoạt động

Dù thể hiện hình ảnh “hiện đại và phóng khoáng” trên mạng, tổ chức nội bộ của nhóm hoạt động bí mật và không công khai danh tính những người sản xuất nội dung.

Về tư tưởng, Muslim Interaktiv hướng tới việc thiết lập một “vương quốc Hồi giáo toàn cầu,” tức là một chính phủ Hồi giáo nắm quyền lực tuyệt đối.

Quan điểm này tương đồng với tổ chức Hizb ut-Tahrir vốn theo đuổi mục tiêu tương tự kể từ những năm 1950 và đã bị cấm hoạt động tại Đức từ năm 2003.

Cũng từ sáng 5/11, cảnh sát Đức đã tiến hành khám xét các bất động sản liên quan đến các nhóm Hồi giáo Realität Islam (tạm dịch: Hồi giáo Thực tế) và Generation Islam (Thế hệ Hồi giáo).

Theo các nguồn tin an ninh, 2 nhóm này là nhánh của Muslim Interactive và chưa bị cấm hoạt động.

CỰU QUAN CHỨC TỪNG BẢO VỆ NORD STREAM THỪA NHẬN SAI LẦM

Ông Sigmar Gabriel bị điều trần

Ông Sigmar Gabriel, từng giữ chức Bộ trưởng Kinh tế, sau đó là Bộ trưởng Ngoại giao Đức dưới thời cựu Thủ tướng Angela Merkel giai đoạn 2013-2018 - đã ra điều trần ngày 7.11 trước một ủy ban điều tra đang xem xét khả năng Nga gây ảnh hưởng lên một quỹ của Đức có liên quan đến đường ống dẫn khí Nord Stream.

Quỹ này được thành lập tại bang Mecklenburg-Vorpommern, nơi có điểm đầu ra của đường ống Nord Stream và Nord Stream 2 ở Đức.

Dù phủ nhận việc chính phủ liên bang có “sự hợp tác chặt chẽ và thường xuyên” với quỹ này, ông Gabriel vẫn thừa nhận bản thân đã mắc sai lầm trong cách ứng xử với Nga, đồng thời xem đây là "một trong những sai lầm lớn nhất trong chính sách đối ngoại của Đức mà tôi từng góp phần tạo nên".

Ủy ban điều tra của nghị viện bang Mecklenburg-Vorpommern được giao nhiệm vụ làm rõ liệu Nga có gây ảnh hưởng đến việc thành lập quỹ đã giúp hoàn tất dự án đường ống Nord Stream 2 vào năm 2021 hay không.

Lịch sử đường ống Nord Stream và Nord Stream 2

Được xây dựng để vận chuyển khí đốt Nga qua biển Baltic tới Tây Âu thông qua Đức. Những đường ống dẫn khí này đã vấp phải nhiều tranh cãi gay gắt từ trước khi xung đột nổ ra ở Ukraina.

Đường ống đầu tiên - Nord Stream - bắt đầu hoạt động từ năm 2011, trong khi kế hoạch cho Nord Stream 2 vẫn được thúc đẩy sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea năm 2014,

Ngày 7.11, ông Sigmar Gabriel - người từng nhiều năm là lãnh đạo Đảng Dân chủ Xã hội (SPD) - bảo vệ quyết định khi đó của chính phủ nhằm tiếp tục dự án Nord Stream 2 bất chấp động thái của Nga với Crimea bởi cho rằng, việc dừng dự án có thể làm tổn hại tiến trình đàm phán trong cuộc xung đột.

Ông Sigmar Gabriel lưu ý, mục tiêu chính luôn là đảm bảo nguồn cung khí đốt cho Đức, và sau quá trình tự do hóa thị trường năng lượng, đây được xem là “vấn đề của khu vực tư nhân”.

Tuy nhiên, Nord Stream 2 chưa bao giờ đi vào hoạt động do xung đột Nga - Ukraina nổ ra. Nga cũng dừng cung cấp khí đốt qua đường ống Nord Stream sau khi phương Tây áp đặt các biện pháp trừng phạt.

Cả Nord Stream và Nord Stream 2 sau đó đều bị hư hại trong các vụ nổ vào tháng 9.2022. Một nhóm người Ukraina bị nghi là đứng sau vụ phá hoại Nord Stream.

Dự kiến

Cựu Thủ tướng Đức Olaf Scholz, người lãnh đạo chính phủ trung tả từ năm 2021 đến 2024, dự kiến ra điều trần trước ủy ban vào ngày 21.11. Ủy ban này dự kiến công bố kết quả điều tra vào năm 2026.

Nguồn: Vnexpress; VietnamPlus; Lao Động