3 khó khăn của Đức khi vắng bóng dầu Nga

Việc từ chối nguồn cung từ Nga đang đẩy các cơ sở tinh chế năng lượng vào tình thế khó khăn. Đặc biệt, hệ thống an ninh năng lượng và sức cạnh tranh công nghiệp của nền kinh tế lớn nhất châu Âu đang chịu nhiều thách thức chưa từng có.

Theo RIA Novosti ngày 15/5, một cựu quan chức cấp cao của Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Đức cho biết, nhà máy lọc dầu của Đức PCK Raffinerie GmbH tại thành phố Schwedt đang gặp vấn đề nghiêm trọng về an ninh nguồn cung, sau khi từ bỏ dầu mỏ từ Nga.

"Nhà máy PCK Raffinerie GmbH ở Schwedt đóng một vai trò vô cùng đặc thù. Cơ sở này cung cấp mọi loại nhiên liệu cho toàn bộ khu vực Đông Bắc nước Đức, bao gồm cả thủ đô Berlin", cựu quan chức của Đức cho biết với RIA Novosti.

Ông nhấn mạnh rằng, cơ sở này ban đầu được xây dựng độc quyền để tinh chế dầu từ Liên Xô. Kể từ khi nước Đức thống nhất cho đến trước khi các lệnh trừng phạt được áp dụng, nhà máy này gần như chỉ xử lý nguồn dầu mỏ của Nga.

Nguồn tin này cũng chỉ ra: "Hiện nay, dưới áp lực trừng phạt, doanh nghiệp Đức đang cố gắng duy trì hoạt động bằng cách tìm kiếm nguồn cung từ nhiều đối tác khác. Điều này kéo theo những rủi ro lớn đối với sự ổn định nguồn cung và triển vọng tương lai của chính công ty".

Vào tháng 4, Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak tuyên bố, từ ngày 1/5, lượng dầu của Kazakhstan xuất khẩu sang Đức sẽ không đi qua hệ thống đường ống "Druzhba", do những hạn chế về mặt kỹ thuật.

Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Kinh tế Đức Daniel Greve khẳng định, việc ngừng quá cảnh dầu Kazakhstan qua tuyến "Druzhba" không làm giảm đáng kể công suất hoạt động của nhà máy lọc dầu PCK tại Schwedt.

Trước đó, Bộ trưởng Năng lượng Kazakhstan, ông Erlan Akkenzhenov cho hay, nhà máy lọc dầu Đức ở Schwedt phụ thuộc khoảng 20-30% vào dầu thô từ Kazakhstan. Trong năm 2025, quốc gia này đã cung cấp 2,1 triệu tấn qua tuyến đường này và dự kiến tăng sản lượng lên 3 triệu tấn trong năm nay.

Cũng theo cựu quan chức Đức, chính sách trừng phạt của Liên minh châu Âu (EU) và các biện pháp thuế quan của Mỹ đang tạo ra những rào cản khổng lồ cho các tổ hợp công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng của Đức. Hậu quả là một làn sóng di dời cơ sở sản xuất sang các quốc gia khác và tỷ lệ phá sản gia tăng mạnh.

"Có thể khẳng định rằng, các biến động quốc tế đang gây khó khăn lớn cho các doanh nghiệp. Nguyên liệu đầu vào cốt lõi của họ là dầu mỏ và khí đốt. Giá cả của chúng, đặc biệt là giá điện, đã tăng vọt do chính sách trừng phạt và những sai lầm trong quá khứ. Điều này làm suy giảm năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế Đức", nguồn tin nhận định.

Cuối cùng, hệ quả tất yếu là làn sóng dịch chuyển sản xuất ồ ạt sang các quốc gia có giá năng lượng thấp hơn, điển hình như Mỹ và Trung Quốc. Đi kèm với đó là tình trạng phá sản và cắt giảm nhân sự ngày càng gia tăng.

Đức muốn sở hữu hệ thống Typhon MRC mang tên lửa Tomahawk của Mỹ

Chính phủ Đức đang thúc đẩy kế hoạch mua hệ thống tên lửa tầm trung Typhon cùng tên lửa hành trình Tomahawk của Mỹ, trong bối cảnh Berlin muốn tăng cường năng lực tấn công tầm xa để đối phó các nguy cơ an ninh ngày càng gia tăng từ Nga.

Berlin ráo riết săn “át chủ bài”

Theo tờ The EurAsian Times, chính quyền Thủ tướng Friedrich Merz đang tìm cách thuyết phục Washington phê duyệt thương vụ bán hệ thống Typhon Mid-Range Capability (MRC) và các tên lửa phóng từ mặt đất cho Đức. Đây là tổ hợp vũ khí từng được quân đội Mỹ triển khai tại Philippines và mới đây tiếp tục thử nghiệm bắn đạn thật trong khuôn khổ cuộc tập trận Balikatan.

Đức thực tế đã bày tỏ ý định mua hệ thống Typhon từ tháng 7/2025. Khi đó, Lực lượng Đặc nhiệm Đa miền số 2 của quân đội Mỹ đóng tại Wiesbaden (Đức) được xác định là đơn vị đầu tiên tại châu Âu tiếp nhận loại khí tài này.

Động thái mới của Berlin diễn ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Đức xuất hiện nhiều căng thẳng liên quan đến cách tiếp cận đối với Iran. Thủ tướng Merz từng gây tranh cãi khi cho rằng Washington “bị làm nhục” vì không đạt được thỏa thuận với Tehran, đồng thời chỉ trích Tổng thống Donald Trump không có chiến lược rõ ràng.

Đáp lại, ông Trump yêu cầu Berlin tập trung giải quyết vấn đề của chính mình và cáo buộc lãnh đạo Đức muốn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Căng thẳng tiếp tục leo thang sau khi Washington công bố kế hoạch rút khoảng 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức, làm dấy lên lo ngại về rạn nứt trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Lo ngại Mỹ dừng triển khai Tomahawk tại Đức

Những diễn biến trên cũng khiến giới quan sát đặt câu hỏi liệu Mỹ có đình chỉ kế hoạch triển khai tên lửa Tomahawk tại Đức hay không. Trước đó, chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden từng cam kết đưa loại tên lửa này tới châu Âu từ năm 2024.

Ông Merz sau đó xác nhận Mỹ hiện chưa có kế hoạch triển khai Tomahawk trên lãnh thổ Đức trong tương lai gần, song nhấn mạnh điều này không liên quan đến bất đồng giữa hai nhà lãnh đạo.

“Người Mỹ hiện còn không đủ vũ khí cho chính họ. Xét khách quan, gần như không có khả năng Mỹ cung cấp các hệ thống như vậy vào lúc này”, Thủ tướng Đức nói trong một cuộc phỏng vấn. Tuy nhiên, ông cũng khẳng định Washington chưa đưa ra quyết định hủy bỏ hoàn toàn kế hoạch liên quan tới Tomahawk.

Trong bối cảnh đó, Berlin được cho là đang tìm cách hạ nhiệt căng thẳng với Nhà Trắng do lợi ích an ninh và thương mại song phương vẫn có ý nghĩa sống còn đối với Đức.

“Tôi không từ bỏ việc hợp tác với Donald Trump”, ông Merz tuyên bố, đồng thời nhấn mạnh Mỹ vẫn là đối tác quan trọng nhất của Đức trong NATO.

Theo nhiều nguồn tin, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đang chuẩn bị chuyến thăm Washington nhằm thúc đẩy lại đề xuất mua các hệ thống tấn công tầm xa. Tuy nhiên, chuyến đi còn phụ thuộc vào khả năng sắp xếp cuộc gặp với người đồng cấp Mỹ Pete Hegseth.

Typhon - “lá bài” tầm xa mới của NATO?

Giới chuyên gia nhận định việc Đức theo đuổi Typhon phản ánh nhu cầu cấp thiết của châu Âu trong việc xây dựng năng lực tấn công tầm xa trên bộ, lĩnh vực mà NATO bị đánh giá lép vế trước Nga trong nhiều năm qua.

Sau khi Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) sụp đổ, Nga đã triển khai hàng loạt tên lửa có tầm bắn lớn như Iskander-M hay Kalibr. Trong khi đó, các nước châu Âu lại thiếu lựa chọn tấn công tầm xa từ mặt đất.

Hiện nay, năng lực pháo phản lực tầm xa chủ lực của quân đội Đức vẫn là hệ thống MARS II - biến thể của M270 MLRS do Mỹ phát triển - với tầm bắn chỉ khoảng 84 km. Trong khi đó, Typhon có thể tấn công mục tiêu ở khoảng cách từ 250 km đến 2.500 km khi kết hợp với tên lửa Tomahawk.

Tomahawk vốn nổi tiếng là tên lửa hành trình tấn công chính xác tầm xa, thường được phóng từ tàu chiến hoặc tàu ngầm nhằm đánh vào các mục tiêu chiến lược sâu trong lãnh thổ đối phương. Nếu được tích hợp với Typhon, Đức sẽ lần đầu sở hữu năng lực tấn công mặt đất cơ động tầm xa tương đương các cường quốc quân sự hàng đầu.

Tuy nhiên, Berlin xem đây chỉ là giải pháp “cầu nối” trong giai đoạn chờ các chương trình tên lửa nội khối châu Âu hoàn thiện, điển hình là dự án European Long-Range Strike Approach (ELSA), vốn chưa thể đưa vào hoạt động trước năm 2032.

Hệ thống Typhon nguy hiểm thế nào?

Typhon MRC là hệ thống tên lửa phóng từ mặt đất cơ động do quân đội Mỹ phát triển nhằm thực hiện các đòn tấn công chính xác tầm xa trong môi trường tác chiến hiện đại.

Mỗi khẩu đội Typhon gồm 4 bệ phóng, mỗi bệ mang được 4 tên lửa, cho phép khai hỏa đồng loạt 16 đạn trước khi phải nạp lại. Hệ thống sử dụng nền tảng Mk 41 Vertical Launch System (VLS) - loại bệ phóng thẳng đứng đang được trang bị trên nhiều tàu chiến Mỹ và đồng minh.

Điểm đáng chú ý của Typhon nằm ở khả năng sử dụng nhiều loại đạn khác nhau. Hệ thống có thể phóng tên lửa hành trình Tomahawk với tầm bắn khoảng 1.600 km, đồng thời khai hỏa tên lửa SM-6 có khả năng đánh chặn mục tiêu trên không và trên biển ở cự ly hơn 200 km.

Typhon cũng có tính cơ động cao khi có thể vận chuyển bằng máy bay vận tải quân sự C-17. Hệ thống này là một phần trong chương trình hiện đại hóa Long Range Precision Fire của quân đội Mỹ, nhằm lấp khoảng trống giữa tên lửa Precision Strike Missile (PrSM) và vũ khí siêu vượt âm tầm xa LRHW.

Theo các tài liệu quốc phòng Mỹ, Typhon được phát triển để đối phó các hệ thống pháo binh tầm xa, tên lửa và chiến thuật chống tiếp cận/chống xâm nhập khu vực (A2/AD) của Nga và Trung Quốc.

Nếu được triển khai tại Đức, Typhon có thể giúp NATO tăng đáng kể năng lực răn đe, đồng thời tạo ra phương án tấn công các mục tiêu quân sự của Nga từ khoảng cách xa.

Dù vậy, thương vụ này vẫn phải chờ Washington phê duyệt. Nếu thành công, Đức sẽ trở thành quốc gia nước ngoài đầu tiên sở hữu hệ thống Typhon, nhưng triển vọng đó hiện vẫn còn nhiều bất định do những căng thẳng chính trị giữa Berlin và chính quyền Trump.

Nguồn: Báo Nghệ An; Báo Tin Tức