Các tiệm làm móng ở Berlin chủ yếu nằm trong tay người Việt. Sau hàng loạt các bài báo Đức viết về sử dụng trẻ em làm Nail như chế độ nô lệ hiện đại, ngành Nail người Việt bị rơi vào khủng hoảng tai tiếng.

Tiệm nail chỉ cần mở cửa bước vào đã sộc ngay mùi hoá chất. Đằng sau những chiếc bàn phục vụ, những cô gái trẻ chăm chú thao tác trên tay, chân của khách hàng. Đây là những tác phẩm nghệ thuật nhỏ làm bằng keo bền, được sử dụng cho móng tay. Hoa, chim, các hoa văn trừu tượng trắng, hồng, tím... đủ mầu.

Theo Phòng Thương mại và Công nghiệp IHK, Berlin có hơn 1.000 tiệm móng, đa phần người Việt. Kể từ hồi tháng 6, báo chí sôi sục về lao động nô lệ và trẻ em tị nạn người Việt mất tích được tìm thấy ở các tiệm Nail, coi tiệm Nail là một mắt xích trong vấn nạn nhập cư lậu, ngành Nail lập tức bị tai tiếng, điêu đứng, khó khăn.

Tiệm Nail nín chịu

Bước vào một tiệm Nail chỉ cần giới thiệu là nhà báo sẽ không một ai muốn tiếp. Một chủ tiệm ở Lichtenberg viện cớ: „Tôi không rành tiếng Đức“. Lý do có thể đoán được, khi trên Facebook nhóm người Việt Berlin đưa tin: Báo chí Đức đăng tràn ngập tin tức về trẻ em Việt Nam biến mất, về lao động lậu trong tiệm Nail, về Đồng Xuân Center ở Lichtenberg, tất cả được coi liên quan tới vấn nạn đưa người. Đằng sau tai tiếng đó, có thể là một chiến lược độc hại của truyền thông Đức nhằm phá vỡ một cách có hệ thống ngành công nghiệp làm móng do người Việt thống lĩnh.

Một công việc khó khăn

Một người làm kế toán khai thuế cho các tiệm Nail ở Berlin đồng ý trả lời phỏng vấn báo chí nhưng yêu cầu giấu tên thật chỉ đưa bí danh chẳng hạn ông X. Ông X cho biết, đó là một nghề rất nặng nhọc. Áp lực rất lớn. Mắt phải chuẩn 100%. Người làm phải sẵn sàng “bóc lột“ chính bản thân mình. Bởi với mức giá khoảng 10 Euro cho nửa giờ làm móng và 23 đến 30 Euro cho một chiếc móng tay giả, thì sau khi trả hết mọi phí tổn vật liệu trang thiết bị sẽ không còn được mấy. Nếu vậy, liệu quy định pháp lý về mức lương tối thiểu có đáp ứng? Không khả thi - ông X trả lời. Họ phải làm việc ít nhất 50 giờ mỗi tuần nhưng phải khai rút thời gian xuống, coi đó như làm khoán, để bảo đảm đúng quy định pháp lý. Đó không phải khai lậu để bóc lột sức lao động mà để giúp đỡ những người mới vào nghề không qua đào tạo, thời gian hoàn thành công việc bao giờ cũng dài hơn người lành nghề.

Tại sao nhiều người Việt vẫn làm công việc này? X cho biết: Ngành này các công đoạn từ A đến Z hầu hết nằm trong tay người Việt. Người hành nghề không bắt buộc phải nói sõi tiếng Đức, trong khi đó nhiều phụ nữ Việt không thể nói được tiếng Đức. Quyền tham gia các khóa học hoà nhập, cũng như trách nhiệm học tiếng Đức bắt đầu có hiệu lực từ năm 2005. Trước đó, chỉ được cấp thẻ cư trú khi người nhập cư bảo đảm được cuộc sống, nên họ buộc phải tập trung kiếm sống. Vì vậy phần đa những người sống ở Đức lâu năm thì thường tiếng Đức không chuẩn, do tự học là chính. Không ít người Việt mới nhập cư cũng vậy.

Mua hóa chất, sắm thiết bị, các tiệm Nail thường đến Trung tâm Đồng Xuân Center giao dịch với người Việt bán buôn chứ không phải người Đức, nên không cần tiếng Đức. Việc đào tạo cũng diễn ra trong nội bộ tiệm Nail. Nói cách khác, thợ làm móng thực sự không được đào tạo chính quy qua trường lớp vốn đòi hỏi cần phí đào tạo. Họ chỉ học hỏi lẫn nhau. Vì vậy một người mới vào nghề học thực hành, làm việc toàn phần trong tiệm chỉ được trả tiền công như nguời làm thêm. Mặc dù điều đó về hình thức vi phạm luật lương tối thiểu.

Nhiều người bỏ học

Theo ông X, nhiều người vào tiệm học nghề móng tay bỏ giữa chừng. Bởi họ hoặc thiếu khéo léo, hoặc bị dị ứng với các hóa chất hoặc vì đòi hỏi của Jobcenter khi xét trợ cấp Hartz IV. Jobcenter coi họ không phải học sinh học nghề mà chỉ là người làm thêm, hưởng Hartz IV. Vì vậy theo luật định, họ thường xuyên được Jobcenter mời tới tư vấn tìm việc làm toàn phần. Họ phải tham gia lớp học tiếng Đức, phải đi đăng ký làm thử tại các doanh nghiệp tìm người làm. Đó là điều không may cho các chủ tiệm làm móng: thay vì sáu ngày một tuần, thực tập sinh có khi tham gia làm việc ở tiệm chỉ 2 ngày.

Liệu các tiệm làm móng có sử dụng trẻ em và thanh niên sống bất hợp pháp ở Đức? "Tôi không muốn nói bất cứ điều gì về điều đó", ông X giải thích. Các trường hợp mà các phương tiện truyền thông đưa tin xuất hiện ở Tây Đức, nhưng dấu vết được cho là từ Berlin. Khi hải quan ở Krefeld kiểm tra 27 tiệm làm móng trên khắp tiểu bang Nordrhein-Westfalen hồi tháng 5, họ đã bắt giữ 26 phụ nữ Việt Nam không có giấy phép cư trú cũng không đệ đơn xin tị nạn ở Đức. Năm người trong số họ khai dưới 18 tuổi.

Trên các mạng xã hội Berlin bằng tiếng Việt kịch liệt phản bác lại quan điểm của báo chí Đức cáo buộc các tiệm Nail bóc lột lao động trẻ em. Nhưng đáng tiếc không ai muốn nói về điều đó trên báo chí tiếng Đức. Đó không phải là trẻ em hay thanh thiếu niên, mà là những người trẻ tuổi khai chưa đủ tuổi thành niên. Lưá tuổi đó được chiếu cố hơn khi xem xét quyền lưu trú theo luật tị nạn và lưu trú. Và thứ hai, tiền lương thấp không phải để bóc lột mà chỉ là sự giúp đỡ những người bước vào nghề mà không qua đào tạo. Thông thường người sử dụng lao động và người lao động bất hợp pháp đã biết nhau từ Việt Nam và cảm thấy có trách nhiệm giúp đỡ lẫn nhau.

Đức Việt Online