CHƯƠNG I LƯU TRÚ

Mục 1- Kết hôn và đoàn tụ

Câu hỏi 1 Mang tên giả

Tôi sang Đức được 3 năm, do tình huống bắt buộc, tôi đành phải mang tên giả. Hiện nay tôi đang yêu 1 người Đức gốc Việt. Chúng tôi muốn làm hôn thú. Vậy tôi có phải đổi lại tên không, và thủ tục như thế nào?

Trả lời

Anh mang tên giả, nếu không có giấy tờ gốc, tức hồ sơ lưu trữ tại cơ quan công quyền cấp tên giả đó, thì rõ ràng không thể làm giấy kết hôn thật được. Nhiều giấy tờ phục vụ cho kết hôn đòi hòi phải có xác nhận của cơ quan cấp những giấy tờ đó. Pháp luật không cho phép các cơ quan đó xác nhận cái không có.

Còn trường hợp anh có rời vào ngoại lệ hay không, thì chỉ tự anh mới có thể kiểm tra và quyết định được.

Nếu do không có hồ sơ gốc, buộc phải đổi tên, tốt nhất anh nên ủy quyền cho luật sư, họ sẽ làm thủ tục đó cho anh từ A-Z. Sau đó, anh đến Standesamt hỏi thủ tục kết hôn ở Đức, vì vợ chưa cưới của anh là người Đức. Họ có trách nhiệm hướng dẫn anh từ A-Z, trong đó có cả thủ tục nộp các hồ sơ nhân thân của anh từ phiá Việt Nam và họ sẽ gửi hồ sơ đó về Việt Nam kiểm tra (Überprüfung der Personenstandsurkunden) với thời gian chờ đợi hiện nay thường ít nhất 6 tháng. Khi có giấy kết hôn, theo điều §28 Luật Lưu trú AufenthG, anh sẽ được cấp giấy phép tạm trú Aufenthaltserlaubnis ăn theo vợ. Tuy nhiên có nơi, họ vận dụng điều §5 đoạn 2 điểm 1 Luật Lưu trú AufenthG, yêu cầu đối tượng phải về nước xin cấp visa sang Đức, nếu đối tượng đó vào Đức bất hợp.

Câu hỏi 2 Bị ngờ vực cưới giả

Tôi sang Đức theo diện thăm thân. Sau khi làm thủ tục kết hôn ở Đan Mạch, tôi đệ đơn xin đoàn tụ theo chồng, Sở Ngoại kiều chỉ cấp giấy phép lưu trú tạm thời Fiktionsbescheinigung, làm tôi lo ngại bị ngờ vực cưới giả. Xin hỏi trong trường hợp ngờ vực, họ sẽ tiến hành những gì?

Trả lời

Sở Ngoại kiều có thể từ chối cấp giấy phép lưu trú trong trường hợp phát hiện kết hôn giả, hoặc sau khi cấp, bất cứ lúc nào, cũng có thể thu hồi lại hoặc rút bớt thời hạn lưu trú, nếu phát hiện kết hôn đó là giả. Kết hôn giả được định nghĩa là việc kết hôn chỉ nhằm mục đích để người nước ngoài được quyền lưu trú ở lại Đức, nếu không thì sẽ không được quyền đó. Với định nghĩa trên thì ngay cả cặp vợ chồng đã cưới, ăn, ở với nhau, nhưng nếu người nước ngoài chỉ coi đó là cách để ở lại Đức bằng mọi giá, thì vẫn thuộc phạm trù cười giả. Chính vì vậy, không thiếu cặp vợ chồng sau hàng năm chung sống, người nước ngoài vẫn bị người Đức tố cáo cưới giả, với lập luận hôn nhân không dựa trên tình yêu. Tuy nhiên, những trường hợp trên, đại đa số bị bác bỏ, bởi lẽ lấy nhau vì động cơ tình yêu hay bởi chủ đích nào đó khó có bằng chứng pháp lý nào chắc chắn đong đo đếm được. Duy chỉ có dấu hiệu sống chung 1 nhà hay không, mới được coi là bằng chứng pháp lý có sức thuyết phục.

Cơ quan chức năng đầu tiên tiếp cận với thủ tục cưới là phòng Hộ tịch (Standesamt). Dấu hiệu ngờ vực cưới giả đầu tiên có thể được phát hiện ở đây. Tuy nhiên rất khó khẳng định vì cơ quan này không có chức năng và điều kiện tiếp theo để điều tra.

Vì vậy, từ ngờ vực để đi đến khẳng định lại nằm chủ yếu ở Sở Ngoại kiều, trên cơ sở đánh giá của họ về thực trạng sau khi cưới. Lúc này dấu hiệu cả hai thực hiện một cuộc sống chung hay không được coi là bằng chứng phản ảnh thực chất kết hôn giả hay thật. Ngăn ngừa việc lợi dụng kết hôn nhằm ở lại Đức, được coi đóng vai trò quan trọng vì lợi ích cộng đồng, nên Sở Ngoại kiều có trách nhiệm kiểm tra đặc biệt, xem xét liệu có thực sự tồn tại một cuộc sống vợ chồng sau kết hôn hay không. Cách thức tiến hành của Sở Ngoại kiều được thực hiện ngay khi tiếp nhận hồ sơ kết hôn để xét cấp giấy phép lưu trú. Lúc đó, Sở Ngoại kiều có quyền và có thể dò hỏi, chất vấn ngay cả hai vợ chồng. Họ có thể đòi cả hai phải ký bản cam đoan chung sống vợ chồng với nhau, văn bản này chính là cơ sở pháp lý khép tội sau này, nếu không đúng sự thật. Trong trường hợp vẫn còn ngờ vực cưới giả, Sở Ngoại kiều có thể thực hiện điều tra thăm dò tiếp tại nơi vợ chồng đăng ký sinh sống, hỏi hàng xóm, quan sát thực tế cuộc sống chung của hai người. Nếu kết qủa điều tra thăm dò, cho thấy không có dấu hiệu chung sống vợ chồng, giấy phép lưu trú đã cấp có thể bị thu hồi hoặc hạn chế thời gian.

Cơ sở pháp lý cho biện pháp hành xử trên xuất phát từ điều §27 Luật lưu trú. Theo đó, chỉ được coi là có cuộc sống chung vợ chồng (eheliche Lebensgemeinschaft) khi họ chung sống thực sự đúng với bản chất của hôn nhân (dem Wesen der Ehe entsprechendes Zusammenleben).

Nếu Sở Ngoại kiều kết luận không tồn tại cuộc sống chung, họ sẽ tiến hành ngay các biện pháp xử lý hình sự và hành chính. Để xử lý hình sự, Sở Ngoại kiều sẽ chuyển hồ sơ cho Viện Kiểm sát điều tra, truy tố cả hai vợ chồng, tội đưa người nước ngoài bất hợp pháp vào Đức (Einschleusen von Ausländer), bản cam đoan chung sống vợ chồng mà cả hai đã ký là bằng chứng pháp lý để khép tội trên, nếu thực tế không đúng như bản cam đoan. Biện pháp xử lý hành chính được thực hiện bằng cách, Sở Ngoại kiều sẽ thu hồi giấy phép lưu trú đã cấp theo §48 VwVfG, bởi cơ sở để cấp giấy phép trước đây bị sai.

(Còn tiếp - Mời đọc trọn cuốn tại chuyên mục Ấn phẩm chuyên đề)