Lào cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ Việt Nam hy sinh tại Luangprabang

(Ảnh minh họa).

Nhân dịp kỷ niệm 76 năm ngày Thương binh, liệt sĩ Việt Nam (27/7/1947 - 27/7/2023), sáng 20/7, tại chùa Phật tích, tỉnh Luangprabang, Bắc Lào diễn ra Lễ cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ Việt Nam và Lào đã hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, vì nghĩa vụ quốc tế cao cả.

Ngay từ sáng sớm, đại diện chính quyền địa phương, các cơ quan đại diện Việt Nam tại Lào cùng đông đảo bà con, Phật tử đã tập trung tại chùa Phật tích để tham dự Lễ cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong cuộc chiến chống kẻ thù chung vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc của hai đất nước.

Phát biểu tại buổi lễ, bà Kiều Thị Hằng Phúc, Tổng lãnh sự Việt Nam tại Luangprabang đã ôn lại truyền thống đoàn kết liên minh chiến đấu Việt-Lào, với tinh thần “hạt gạo cắn đôi, cọng rau bẻ nửa”, chung một chiến hào, kề vai sát cánh chiến đấu chống lại kẻ thù chung.

Bà Kiều Thị Hằng Phúc nhấn mạnh: “Lễ cầu siêu hôm nay vừa là trách nhiệm của các thế hệ sau, vừa là cách để tuyên truyền cho thế hệ trẻ có ý thức, trân quý và giữ gìn thành quả cách mạng, gìn giữ, vun đắp và xây dựng mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, tình đoàn kết đặc biệt, sự hợp tác toàn diện giữa hai nước Việt Nam-Lào mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững”.

Thay mặt lãnh đạo và nhân dân tỉnh, ông Soukan Bounnhong, Phó Bí thư Thường trực tỉnh Luangprabang bày tỏ lòng biết ơn đối với sự đóng góp to lớn, quan trọng của quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam nói chung cũng như những liệt sĩ đã hy sinh tại tỉnh Luangprabang nói riêng.

Ông khẳng định sẽ tiếp tục giáo dục cho cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang và nhân dân trong tỉnh, đặc biệt là thế hệ trẻ hiểu biết đúng đắn, sâu sắc về truyền thống anh hùng và tinh thần hi sinh cao cả của quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Trong bầu không khí vô cùng thiêng liêng, trang trọng, các đại biểu tham dự đã kính cẩn nghiêng mình, cùng thắp nén hương thơm để tưởng nhớ, bày tỏ lòng biết ơn vô hạn đến các thế hệ đi trước đã ngã xuống, vì độc lập dân tộc, vì mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và Lào.

Chùa Phật tích Luangprabang đang là nơi đặt bài vị của 6 chiến sĩ đặc công Việt Nam đã hy sinh tại Luangprabang. Đây cũng là nơi bà con Phật tử người Việt thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa truyền thống của dân tộc.

Uống bia Saigon, ăn nem rán, nhìn cờ đỏ

Chắc bạn đọc nghĩ là tôi đang ở Hà Nội, hay Sài Gòn. Không. Chúng tôi đang du lịch châu Âu.

Chuyến nghỉ hè năm nay, cùng với đôi bạn từ Quận Cam, tưởng đã không thành vì Delta Airlines huỷ chuyến bay vào giờ chót, sau khi đã có thẻ lên tầu. Lên mạng tìm vé khác và bên Turkish Airlines còn chỗ để đưa chúng tôi đến Barcelona, thành phố đầu tiên của chuyến du lịch.

Rời San Francisco buổi trưa, đến Barcelona lúc 5 giờ chiều ngày hôm sau, trễ 5 tiếng đồng hồ so với thời biểu đã lên lịch từ mấy tháng trước. Chúng tôi mừng vì đã đến nơi và đôi bạn từ miền nam California, cũng bị hãng Delta hủy chuyến bay, sẽ đến vào khuya nay, trễ nửa ngày.

Nhận phòng khách sạn, nghỉ ngơi một lúc rồi lên mạng tìm quán ăn Việt vì mấy bữa ăn khô khan trên máy bay quá ngán, giờ muốn tìm món nước thì phở là số một. Gú-gồ tìm, thấy hiện lên cả chục nhà hàng với tên Phở Hà Nội, Phở Saigon, Little Việt v.v…, chúng tôi chọn Capítol de Vietnam vì chỉ cách khách sạn 5 phút đi bộ.

Quán có bàn ngồi bên lề đường. Bên cạnh bảng tên tiệm có treo lá cờ đỏ sao vàng phất phơ trong gió. Thoáng nghĩ, nếu ở California mà chủ quán treo cờ như thế này thì dẹp tiệm sớm. Nhưng lá cờ xác minh thức ăn Việt chính gốc, tôi cho là thế, cũng như tôi đã thấy ở những nơi khác có hàng quán treo cờ Ý, Pháp hay Mexico. Nhìn vào quán thấy đông khách và trang trí có nhiều nét Việt. Chắc là quán ăn Việt thuần tuý, vì kinh nghiệm cho biết khi đến những nơi ít đồng hương mà lên mạng tìm thức ăn Việt, nhiều khi là nhà hàng phục vụ thức ăn Tầu, Thái là chính còn món Việt chỉ là phụ. Lối vào trong tiệm có bày búp-bê áo dài, bên cạnh lá cờ đỏ nho nhỏ và trên tường treo bản đồ “Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam” với Hoàng Sa, Trường Sa.

Chọn bàn ngồi bên ngoài để có gió thoảng, để ngắm nhìn khách qua lại vì là lần đầu tiên đến Tây Ban Nha và chúng tôi rất thích không gian ăn uống ở châu Âu, rất khác vùng Vịnh San Francisco chẳng mấy khi được ngồi ăn bên lề đường trước nhà hàng.

Một em người châu Á, chừng ngoài 20 tuổi, đến bàn phục vụ. Tôi nói tiếng Việt mà em không hiểu, nên hỏi bằng tiếng Anh: “Are you Vietnamese?” thì em gật đầu, nhưng hỏi vài câu nữa em cũng không hiểu. Chúng tôi chỉ tay vào tờ thực đơn, gọi chai bia Saigon, đĩa nem rán và hai bát phở gà.

Tôi đã ăn nem ở nhiều nơi trên thế giới, hôm nay ở Barcelona món này cũng có trong thực đơn nên có thể nem đã được thế giới biết đến cũng đã lâu như món phở. Nem ở đây được cuốn bằng bánh đa mỏng chứ không như bên California người Việt làm “chả giò” cuốn bằng thứ bánh mầu vàng nhạt, dày của người Philippin hay người Hoa sản xuất. Theo khẩu vị riêng, tôi thấy nem ngon hơn, nhất là nem cua bể ở Hà Nội thơm ngon, vừa giòn vừa dai. Chả giò có giòn mà không bao giờ dai.

Ngày còn ở quê nhà, nói đến nem tôi chỉ biết nem chua làm bằng thịt heo sống trộn với bì, thêm tiêu, tỏi, ớt và gói bằng lá chuối, là món nhậu mà tôi và các bạn cùng lớp đi chơi núi Bửu Long ở Biên Hoà và ghé chợ Thủ Đức để thưởng thức đặc sản nổi tiếng này.

Đầu thập niên 1980, khi dạy học ở Togo, châu Phi, một hôm vào nhà hàng Pháp tôi mới biết “nem” trong thực đơn chính là món “chả giò” đã được ăn từ ngày còn ở quê nhà. Khi mới qua Mỹ củng tìm món này và một lần đi ăn nhà hàng tầu thấy “spring roll” trong thực đơn, tưởng là chả giò, gọi ăn thử thì không hẳn là thế vì nhân chỉ có bắp cải, cà-rốt, chút gừng, giống như chả giò chay, ăn với sốt chua ngọt chứ không dùng nước mắm. Không ngon.

Ngày nay trong nhà hàng Việt, “spring roll” là món bánh tráng cuốn xà-lách với tôm, thịt heo hay cả hai, điểm vài lá húng bạc hà, có khi thêm bì với thính, còn “egg roll” mới thực sự là chả giò.

“Nem” là tiếng Bắc, nhưng xuất xứ là từ món “chả giò” ở miền Nam, khi ra đến Hà Nội nem rán Sài Gòn được biến chế cho hợp khẩu vị địa phương, theo Tô Hoài nhắc đến trong tác phẩm “Chuyện cũ Hà Nội”. Còn Vũ Bằng, Nguyễn Tuân hay Thạch Lam khi viết về món ngon Hà Nội không viết gì về nem rán.

Nem rán có thể đã được biết đến ở nước ngoài cùng lúc với phở, trước cả bánh mì. Năm 1984 tôi đã thưởng thức món này trong quán Pháp La Pirogue ở thủ đô Lomé của nước Togo. Không rõ từ khi nào nem bắt đầu có trong thực đơn nhà hàng Pháp? Do người Pháp từng sống ở Bắc Kỳ đem về nước, hay từ nhà hàng ở Pháp có chủ người Việt gốc bắc giới thiệu trước tiên? Có thể nem có ở Pháp từ thập niên 1950, sau khi Pháp rút lui khỏi Việt Nam. Dù nguồn gốc nem du nhập vào châu Âu ra sao thì món này đã được biết đến bên ngoài nước Việt cũng lâu rồi, đặc biệt là những nước nói tiếng Pháp mà tôi có dịp đi qua, từ Togo, Côte d’Ivoire ở châu Phi cho đến Tahiti, Nouvelle Calédonie ở Nam Thái Bình Dương.

Ở Côte d’Ivoire trong khu chợ Cocody của thủ đô Abidjan có ki-ốt với bảng hiệu chỉ có chữ “NEM” mà chủ nhân là một người gốc Sài Gòn. Trong một chuyến du lịch năm 1985, ở thành phố này tôi đã thấy nhiều người da đen địa phương đẩy xe hàng rong trên phố ở khu Plateau bán nem và tôm chiên tẩm bột, chấm nước mắm chua ngọt và được người châu Phi ưa thích.

Vài năm trước trở về thăm trường cũ, đi ăn trong khách sạn 2 Fevrier sang nhất của Togo, ở đây cũng có món nem, cùng gỏi gà và phở. Tôi cũng tìm thấy một nhà hàng có tên “Nem 24” ở thủ đô Lomé mà chủ nhân là một người Bến Tre qua đây theo chương trình xuất khẩu lao động rồi mở nhà hàng cũng đã 5 năm. Quán này giống như các quán ăn Việt bình dân ở California, Hà Nội hay Sài Gòn, từ món ăn, cách trang trí và nhạc mang đậm sắc thái Việt.

Ở San Jose và Westminster là những nơi đông người Việt ở California nay cũng có nhà hàng tên NEM, nhưng bán nem nướng kiểu Ninh Hoà làm bằng thịt heo giã nhuyễn rồi nướng lên, cuốn bánh tráng, rau thơm các loại, chấm với mắm. Uống bia, nhậu rất ngon. Quận Cam có quán Brodard nổi tiếng với món nem nướng.

Bên Ba Lan, trong khu phố cổ của thủ đô Warsaw có một nhà hàng tên NEM, mà theo chị Mạc Việt Hồng là tổng biên tập báo Đàn Chim Việt thì tiệm ăn và khách sạn là do mấy người Việt hùn nhau kinh doanh. Ngó qua tờ thực đơn tôi lại thấy đủ các món Việt, Thái, Tầu, Mã Lai.

Khi tôi đến Paris lần đầu tiên năm 1985, vào một nhà hàng Việt ở khu Latin, gọi tô phở và ngạc nhiên khi người phục vụ mang ra một đĩa với 2 nem rán nhỏ bằng ngón cái, cùng xà lách, húng bạc hà và chén nước mắm. Tôi nói không gọi món này thì cô hầu bàn giải thích đó là món khai vị bình thường cho khách, không tính tiền thêm. Trở lại Paris sau này tôi không còn thấy cách phục vụ nem rán như thế trong quán Việt nữa.

Tối nay ở Tây Ban Nha, ăn nem rán cũng có xà-lách, húng bạc hà, chấm nước mắm chua cay ngọt, nhâm nhi bia Saigon thấy thật ngon. Lá cờ đỏ thỉnh thoảng phất phơ trong gió gợi lại cho tôi những kỉ niệm ở khu phố cổ Hà Nội, ngồi ăn uống bên lề đường.

Tô phở lai lai bắc nam, có rau mùi thái nhỏ, không húng hay ngò gai, nhưng cũng có ít cọng giá. So với phở California hay phở Hà Nội thì không ngon bằng, nhưng sau chuyến bay dài có phở ăn là ngon miệng, no bụng và thấy hết mệt.

Tôi muốn hỏi người bưng phở là quán mở cửa bao năm rồi, nhưng em không rành tiếng Anh nên gọi một người làm trong bếp ra tiếp chuyện. Anh người Philippin nói cậu thanh niên đó là con ông chủ, sinh ra ở đây, quán mở cửa từ năm 1992 và nếu tôi muốn biết thêm về quán thì đến vào giờ ăn trưa là có mặt ông chủ. Nhưng chúng tôi không có cơ hội trở lại vì lịch tham quan đã kín trong mấy ngày ở đây.

Lên mạng tìm thông tin về người Việt ở Tây Ban Nha, joshuaproject.net ghi nhận có 600 người Việt định cư tại đây từ đầu thập niên 1980 và đã hoàn toàn hội nhập vào nếp sống mới. Theo tôi hiểu thì họ là những thuyền nhân được nhận cho định cư khi làn sóng vượt biển lên cao vào cuối thập niên 1970 và đáp lời kêu gọi của Cao uỷ Tị nạn Liên Hiệp quốc, sau hội nghị cứu giúp thuyền nhân vào tháng 7/1979 tại Thuỵ Sĩ, trên 50 quốc gia đã cho người Việt tị nạn được định cư, trong đó có Tây Ban Nha, tuy con số chỉ vài trăm người.

Theo thông tin trên báo Quốc Tế của Bộ Ngoại giao Việt Nam thì trước dịch Covid-19 có khoảng 2000 kiều bào đang học tập, đi xuất khẩu lao động hay sinh sống ở đây.

Tây Ban Nha và Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1977, có căng thẳng khi Madrid rút đại sứ để phản đối Hà Nội xâm lăng Cambodia. Đến đầu thiên niên kỷ mới bình thường quan hệ trở lại và năm 2009 hai nước nâng quan hệ lên đối tác chiến lược và hiện nay trao đổi thương mại là 3 tỉ đô la mỗi năm.

Chính trị của Tây Ban Nha cũng phức tạp. Sau thời độc tài với Thống chế Franco thì bắt đầu xây nền dân chủ, nhưng có trắc trở khi vùng Catalonia, với Barcelona là trung tâm kinh tế, có mức phát triển vững mạnh và đã nhiều lần muốn tách khỏi Tây Ban Nha để thành một quốc gia độc lập. Gần đây nhất phong trào đòi độc lập đã thắng trên chính trường, nhưng toà án tối cao đã không cho phép tách rời khiến một số lãnh đạo của phong trào phải vào tù hay sống lưu vong.

Với người Việt, Barcelona cũng là nơi dễ sinh sống, làm ăn vì từ năm 1992 đã có nhà hàng Capítol de Vietnam và bây giờ có cả chục nhà hàng Việt.

Đi du lịch tôi thích thử các món ăn địa phương và cũng tìm nhà hàng Việt để xem món ăn quê nhà ngon dở ra sao. Vào quán Việt cũng là để có cơ hội biết thêm ít nhiều về nếp sinh hoạt của đồng hương ở địa phương.

Những tụ điểm du lịch ở Barcelona có Vương cung Thánh đường Sagrada Familia, phố đi bộ La Rambla, có những nhà thờ, toà nhà với kiến trúc theo phong cách Antoni Guadí.

Tôi thích các loại bánh ăn sáng ở đây, cũng như ở Pháp hay Ý, vì thấy có nhiều loại và thơm ngon hơn bánh Mỹ. Có phải vì đang đi du lịch, thư thả ngồi nhâm nhi cà phê, không phải nghĩ đến công việc, không phải lo cuộc sống thường nhật, thoải mái đi chơi, thưởng thức những món ăn địa phương, trong một không gian mới lạ, mọi thứ như chậm lại, nên ăn uống thấy ngon hơn khi ở nhà.

Khách sạn của chúng tôi mang cùng tên với Thánh đường Sagrada Familia, chỉ cách nhà thờ dăm phút đi bộ nên sáng nào cũng uống cà phê bên đường, nhìn dòng du khách đổ về, trước khi chúng tôi xuống tàu điện đến những nơi tham quan. Cuối tháng 5 chưa đông, không thấy những đoàn du khách người Hoa, có lẽ vì ảnh hưởng của Covid-19 trong việc hạn chế du lịch từ Trung Quốc vẫn còn.

Sagrada Familia, tôi gọi là nhà thờ tổ mối vì hình dáng bên ngoài của thánh đường này, là công trình kiến trúc dở dang của Antoni Guadí từ mấy trăm năm qua, dự định năm 2026 sẽ hoàn tất để kỉ niệm 100 năm ngày mất của ông. Nguyên thuỷ đây không phải là công trình của Gaudí, nhưng sau khi ông tham gia và trở thành kiến trúc sư trưởng thì nó là một dấu ấn nghệ thuật của ông, không chỉ nơi thánh đường này mà còn ở nhiều thánh đường, các toà nhà khác ở Barcelona và nhiều nơi ở Tây Ban Nha. Sagrada Familia là một công trình xây dựng kéo dài 144 năm, thể hiện nghệ thuật khác biệt của Gaudí so với những ngôi nhà thờ xây cùng thời ở châu Âu.

Ngoài thánh đường, phong cách hiện đại của Gaudí đặc sắc nhất là trong lâu đài của kỹ nghệ gia Eusebi Guell, gọi là Palau Guell mà nay như một bảo tàng kiến trúc và là một di sản văn hoá được UNESCO công nhận. Guell bỏ tiền và chọn Gaudí thiết kế ngôi nhà nhiều tầng thành một trung tâm của nghệ thuật kiến trúc đương đại với nhiều phòng và mỗi phòng có một không gian, sắc thái nghệ thuật khác nhau.

Palau Guell nằm ngay cạnh phố đi bộ La Rambla, trung tâm du lịch của Barcelona, là con đường rộng, có cây xanh dài hơn một cây số từ tượng đài Columbus đến trung tâm thành phố, nơi chúng tôi đi nghe nhạc flamenco mà không tình tứ lãng mạn hay vui như nhạc Mễ, Mỹ Latinh.

Con phố lớn này đông người qua lại dù là ngày thường trong tuần. Hai bên là những hàng quán, những con đường nhỏ dẫn vào các phố mua sắm, ăn uống. Chúng tôi ngồi uống bia Estrella Damm, thưởng thức các món tapas truyền thống mà tôi thích nhất là mực, bạch tuộc, cá cơm.

Thức ăn Tây Ban Nha còn có món ăn chơi khác như lạp xưởng các loại cắt to hơn đốt ngón tay, miếng nhiều mỡ, miếng nhiều nạc và có mùi thơm, nhậu với bia cũng hấp dẫn.

Một bữa cơm tối chúng tôi thử paellas mầu đen, là gạo nấu với hải sản, không hấp dẫn lắm và cũng khó ăn. Ăn trưa có bánh mì kẹp thịt heo hun khói, là một thứ như dăm bông của Pháp, nướng giòn ăn ngon, nhưng hơi khô nếu so sánh với bánh mì Việt.

Trên phố La Rambla có quán Wok to Walk với mì, phở xào các loại. Khách có thể chọn loại mì hay bánh phở mình thích, chọn thịt, các loại rau, hạt rồi chọn nước sốt và đầu bếp sẽ bỏ vào chảo xào ngay trước mặt. Trong các loại sốt với tên Tokyo, Bangkok, Hong Kong có cả Saigon, tôi tưởng sẽ có nước mắm, nhưng chỉ là mấy gia vị tiêu, tỏi, ớt. Chúng tôi gọi phở xào theo ý mình. Nóng và ngon. Đây là chuỗi nhà hàng thức ăn châu Á ở châu Âu.

Hôm vừa tới Barcelona, đi ăn nhà hàng Việt thấy cờ đỏ sao vàng, hôm sau đi ngang một quán ăn Tây Ban Nha trên đường Sagrada Familia thấy những chiếc ghế vải với sao vàng trên nền đỏ. Mấy ngày dạo quanh phố lại thấy trên cột đèn có những lá phướn quảng cũng có sao vàng trên nền đỏ làm gợi ý tò mò, thắc mắc. Sau mới hiểu đó là thương hiệu biểu tượng của bia Estrella Damm được mọi người biết đến từ năm 1867.

Một buổi chiều ngồi ghế bên ngoài chờ nhà tôi mua sắm trong cửa hàng Zala ở trung tâm thành phố, thấy một xe buýt chở khách du lịch chạy ngang, trên đó có anh thanh niên mặc chiếc áo mầu đỏ với hình sao vàng ngay giữa ngực đang quay phim, chụp hình. Tôi không rõ đó là áo quảng cáo cho bia hay là món quà du lịch từ Việt Nam.

Đã đi du lịch nhiều nước châu Âu nhưng tôi ít thấy sao vàng trên nền đỏ ở Pháp, Ý hay Hà Lan. Đến Tây Ban Nha lần đầu tiên, Barcelona thoáng gây ngạc nhiên vì có nhiều sao vàng trên nền đỏ, lẫn lộn giữa mầu cờ và thương hiệu bia.

Nghe nghệ sĩ Lệ Thủy, Hoài Thanh kể chuyện ở Úc

(Ảnh minh họa).

Trong chuyến đến nước Úc cuối mùa thu, tôi đã gặp gỡ NSND Lệ Thủy và nghệ sĩ Hoài Thanh, được nghe họ tâm sự về đời sống người Việt tại các thành phố lớn của xứ sở chuột túi.

NSND Lệ Thủy đã tới TP Melbourne - Úc thăm cháu ngoại, cháu nội đang học tập ở đây. Bà cho biết: "Gần như mỗi năm tôi đều sang thăm cháu nhưng vừa qua, do dịch COVID-19 nên nay mới đi được". Con gái và con trai út của bà đang sống với gia đình tại khu Footscray của Melbourne.

"Ở đâu, dân mình cũng thương yêu nhau"

NSND Lệ Thủy nhận xét: "Ở đâu, dân mình cũng thương yêu nhau". Bà đã đi lưu diễn nhiều nơi trên thế giới, đến đâu cũng gặp gỡ, tìm hiểu về đời sống kiều bào. Với Úc, bà đã nhiều năm lo cho các con du học. Ca sĩ Dương Đình Trí cũng học tại Úc một thời gian dài trước khi về Việt Nam tham gia biểu diễn nghệ thuật và nổi danh với chương trình "Bước chân hai thế hệ".

Trong thời gian đi lại ở Úc, NSND Lệ Thủy nhận thấy người Việt tại đây sống nhiều nơi. "Đến đâu gặp người Việt, tôi cũng thấy cộng đồng giúp đỡ nhau làm ăn, sinh sống. Nhờ đó, con em các gia đình sang định cư đã sớm hòa nhập, yên tâm học tập" - bà cho biết.

Theo điều tra dân số năm 2021 của Cục Thống kê Úc, người nói tiếng Việt sinh sống ở nước này đã gần 321.000, tập trung nhiều nhất ở 2 bang Victoria (gần 119.000 người) và New South Wales (gần 118.000 người).

Những người tôi quen biết kể rằng họ thích ở Úc vì nơi đây có vị trí tách biệt, đem lại cảm giác yên bình, không chịu nhiều tác động của các cuộc khủng hoảng trên thế giới. Kinh tế Úc ổn định, tỉ lệ thất nghiệp duy trì mức thấp nên cơ hội việc làm cho sinh viên sau tốt nghiệp đại học khá rộng mở.

Cũng tại Úc, tôi gặp lại danh ca Hoài Thanh. Năm nay đã bước sang tuổi 70 nhưng ông vẫn dẻo dai và kiên trì trong việc hội nhập đời sống xứ người.

Sang Úc định cư theo diện đoàn tụ gia đình do con gái nghệ sĩ Đỗ Quyên bảo lãnh, vợ chồng nghệ sĩ Hoài Thanh - Đỗ Quyên đã nhanh chóng bắt nhịp, phụ giúp con cái, với sự hỗ trợ của cộng đồng người Việt.

Ban đầu, khi đến Melbourne, nghệ sĩ Hoài Thanh được một gia đình người Việt giúp học nghề may gia công. Hai vợ chồng may tại nhà theo đơn đặt hàng, công thêm việc tham gia biểu diễn cải lương cuối tuần nên thu nhập khá cao.

Sau này, ông có thêm nghề cuốn chả giò cho các nhà hàng người Hoa, người Việt nên thông thạo việc đi mua thực phẩm chế biến thức ăn Việt ở chợ Springvale.

Hương vị quê nhà

Trong khi nghệ sĩ Hoài Thanh lái ôtô chở tôi đi chợ Springvale và ghé quán bún bò Huế ngon nhất ở đây ăn sáng thì có lần, tôi được NSND Lệ Thủy hướng dẫn đi tàu điện đến chợ ở khu Footscray. Đó là một khu chợ sầm uất do người Việt tạo dựng, bày bán hầu như không thiếu món thực phẩm, nông sản, hải sản nào của quê nhà.

Gần đây, nơi này phát sinh nghề bán thức ăn theo đơn đặt hàng, mà NSND Lệ Thủy cho rằng dành cho những phụ nữ có tuổi. Được gọi là "bếp nhà Việt", việc này do hầu hết phụ nữ miền Nam đứng bếp, nấu các món ngon quê nhà, đáp ứng yêu cầu các gia đình mỗi ngày.

Nhìn vào thực đơn, có thể thấy các món ngon theo khẩu vị miền Nam như xôi, chè, cá kho, thịt kho tộ, mắm chưng, bò kho, vịt nấu chao…, nấu theo kiểu "take away" (mua mang đi chứ không ngồi ăn tại chỗ).

Bếp nhận đặt món trước một ngày và đem đến "shop mối" tại các khu chợ hoặc "ship" tận nhà. Thu nhập của nghề này cũng khá. Chỉ cần chăm chỉ, khéo tay, các bà nội trợ kiếm được đồng ra đồng vô trong lúc chế biến thức ăn cho gia đình. Tiếng lành đồn xa, những món ăn kèm theo cơm, bún, mì, đặt sẵn vào hộp "ship" mở rộng đến các văn phòng.

Các hàng quán của người Việt tại TP Melbourne, với nhiều món ăn quê nhà, từ phở tới chè, bánh...

Nghệ sĩ Hoài Thanh cũng kể về nét quê trong một nghề có thu nhập cao ở Úc - làm nông, người Việt ở đây hay gọi là làm "farm".

Trong những lần về Việt Nam chơi, một số người Việt tranh thủ đem sang Úc đủ thứ hạt giống rau. Có thể nói, bất cứ loại rau củ nào có ở TP HCM thì cũng có ở xứ kangaroo, từ rau răm, rau quế, ngò om, ngò gai, hành, hẹ… đến rau đắng, cần nước, xà lách xoong…

Theo danh ca Hoài Thanh, những loại rau này ở Việt Nam giá bình dân nhưng sang đến Úc đều trở thành nông sản giá cao. Chẳng hạn, rau răm có giá 15 AUD/kg (khoảng 240.000 đồng), ngò gai, ngò om 45 AUD/kg (khoảng hơn 720.000 đồng), rau muống 6 AUD/kg (gần 100.000)…

Niềm hạnh phúc lớn nhất

Khi NSND Lệ Thủy đi chợ ở Footscray, bà con kiều bào ở Úc đều nhận ra bà. Đi đến đâu, bà cũng được họ chào đón, bày tỏ niềm vui mừng rồi xin chữ ký, chụp ảnh lưu niệm.

Vào các quán ăn, bà luôn được khán giả kiều bào tính tiền cho cả bàn dù chỉ mới gặp, thậm chí có người chưa kịp gặp đã thanh toán trước. Có người chạy ra chợ mua trái cây, bánh kẹo, đặc sản mang đến tận bàn để biếu, thể hiện sự ngưỡng mộ với một nghệ sĩ cải lương đã có nhiều vai diễn mà họ yêu thích.

Một phụ nữ quê ở Rạch Giá tình cờ gặp NSND Lệ Thủy liền òa khóc. Chị kể rằng từ bé đã mê giọng ca của Lệ Thủy. Lớn lên theo chồng định cư tại Úc, tất cả băng đĩa của bà, chị đều mua và cất giữ cẩn thận.

"Đó là niềm hạnh phúc lớn nhất của đời nghệ sĩ. Bà con khán giả dù định cư ở đâu cũng mang nghệ thuật cải lương đi theo, yêu cải lương để thấy mình luôn gần với quê nhà" - NSND Lệ Thủy bộc bạch.

Chàng rể Nhật thích ăn rau Việt: Trồng, bán luôn ở 'xứ mặt trời mọc' khi có vợ đồng hành

Từ khi quen chị Trang Dung, anh Utsumi Shoki có cơ hội tiếp xúc với ẩm thực Việt Nam. Nhận ra người Việt rất thích ăn rau, đặc biệt là các loại rau sống, rau thơm,… anh quyết định tự trồng và mở cửa hàng bán các loại rau Việt trên đất Nhật.

Anh Utsumi Shoki (ở Osaka, Nhật Bản) có vợ là chị Nguyễn Trang Dung (29 tuổi, quê ở Nghệ An).

Khi chị Dung còn là du học sinh, cả hai đã quen nhau khi cùng làm việc ở một nhà hàng. Thời điểm đó, anh là đầu bếp còn chị Dung rất thích đồ ăn Nhật. "Người ta thường nói, cách nhanh nhất đến trái tim một người phụ nữ là đi qua đường "bao tử" và mình nghĩ anh đã thành công bằng cách đó.

Từ khi yêu đến khi kết hôn, hầu như mình chưa bao giờ phải vào bếp lần nào. Mình đã luôn thấy may mắn và hạnh phúc vì điều đó", chị Dung bộc bạch.

"Rất thích ăn các loại rau Việt"

Chia sẻ với Thanh Niên, anh Utsumi thấy thú vị khi người Việt rất thích ăn rau sống, rau thơm kèm các món chính như vịt quay, thịt luộc, nem cuốn,… Chàng rể người Nhật nói ăn rau thơm tốt cho sức khoẻ lại tăng thêm hương vị cho món ăn. Khi mở tiệm bán các loại gia vị Việt Nam, anh đã ấp ủ mong muốn khách hàng đến tiệm có thể mua đủ nguyên liệu cho món ăn.

"Mọi người đến mua mắm tôm làm bún đậu không thế thiếu rau kinh giới, nấu bún bò không thể không có húng quế,… Rau thơm đã trở thành một phần không thể thiếu ở tiệm của tôi", anh chia sẻ.

Người đàn ông nói rằng, những đồ ăn tưởng chừng như dễ tìm thấy ở bất cứ đâu tại Việt Nam thì ở Nhật lại là điều hiếm thấy. Người Nhật không thể đi nhặt trứng gà ta mỗi sáng, ăn quả trứng lộn, tất niên bằng con vịt giải xui cuối năm hay ăn con gà tơ thịt ngọt, mềm.

Vì vậy, anh lên kế hoạch tự trồng rau, nuôi gà, vịt trên đất Nhật. Hiện, vườn rau có diện tích hơn 2 ha, một ao nuôi vịt, một vườn thả gà. Gà và vịt anh nuôi trong môi trường tự nhiên để thịt và trứng ngon nhất. Còn vườn rau anh làm thêm hệ thống nhà sưởi vào mùa đông để trồng các loại rau như ngò gai, húng quế,…

"Một năm đầu khi gieo rau mùi lúc nào cũng ra hoa lúc còn nhỏ nên không cho ra được thành phẩm ưng ý. Đối với người Việt trồng rau mùi không khó nhưng đối với tôi đó là một thử thách. Nhiều người nghĩ rằng rau thuộc vùng nhiệt đới có thể trồng trong thời tiết nắng nóng nhưng tìm hiểu kỹ loại rau này phát triển tốt nhất ở nhiệt độ từ 15 – 20oC. Đây là bài học đáng nhớ để tôi hiểu ra, việc trồng rau không đơn giản gieo hạt mà còn dựa vào nhiều yếu tố khác", anh nói.

Hiện nay, mức tiêu thụ rau ở tiệm anh Utsumi thì người Việt - người Nhật đồng chiếm 40%, người nước ngoài 20%. Mỗi ngày, anh dậy hái rau từ sáng sớm và vận chuyển bằng ô tô luôn trong ngày đến các cửa hàng.

Vợ Việt đồng hành

"Gia đình vợ đã đồng hành cùng tôi từ lúc tôi chưa hiểu gì về thực phẩm Việt Nam. Tôi rất biết ơn họ vì không có mọi người tôi không thể thành công được như ngày hôm nay", anh chia sẻ.

Anh Utsumi rất thích ăn bánh mì có rau mùi, trứng vịt lộn có rau răm và bún bò có húng quế. Anh nói rằng, những loại rau này sinh ra đều dành cho những món ăn đó, tất cả đều hòa hợp khó tả.

"Chắc vì được mọi người ủng hộ nhiều nên tôi cảm thấy rất may mắn. Đó chính là động lực để tôi cố gắng. Dù thất bại tôi sẽ làm lại cho đến khi thành công", chàng rể Việt cho hay.

Khi anh đưa ra ý tưởng trồng rau Việt trên đất Nhật, vợ và gia đình anh không ủng hộ vì thời điểm đó đang dịch bệnh. Chị Dung nói rằng, vùng chị sống còn ít người nước ngoài và người Nhật còn khá lạ lẫm với rau thơm. Tuy nhiên, khi anh nghiêm túc với mục tiêu của mình, chị không có cách nào khác ngoài việc hỗ trợ anh theo đuổi đam mê.

"Mình cũng rất vui vì anh đã yêu quê hương và trân trọng những gì thuộc về Việt Nam", chị nói.

Dù là người Việt Nam nhưng chị Dung không biết nhiều về cách trồng, chăm sóc. Việc trồng rau, ấp trứng gà lộn, nuôi vịt,… đều do anh tìm hiểu.

"Chồng mình tìm hiểu và chỉ lại cho mình biết nữa, riết mình thấy anh am hiểu kỹ nhiều điều về Việt Nam hơn cả mình. Mình là người hỗ trợ về việc xuất đi, còn anh chịu trách nhiệm nghiên cứu, sản xuất", người vợ bộc bạch.

Chị Dung chia sẻ, anh đã trải qua nhiều lần thất bại khi trồng rau mùi, không biết cách bảo quản rau húng quế, ngò gai gieo hạt 6 tháng không lên mầm,…

Những lần như vậy anh tự tìm hiểu, tự thử thách thêm nhiều lần nữa. Chính sự kiên trì của người Nhật đã khiến anh không bỏ cuộc và gặt hái được sự thành công.

Ở Nhật Bản, đồ nguyên liệu gia vị đóng gói có nhiều đơn vị đáp ứng được nhu cầu của người Việt xa xứ. Tuy nhiên, đồ tươi sống, đặc biệt là rau củ vẫn còn nhiều hạn chế vì phải đảm bảo độ tươi ngon mà không ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Đây cũng là bài toán khó, vừa là cơ hội vừa là thách thức với những người làm vườn như gia đình chị Dung. Vợ chồng chị vẫn luôn nhìn vào khách hàng để cố gắng giúp mọi người mua rau dễ dàng hơn.

"Ở Nhật việc bán rau không chỉ bán thực phẩm mà còn bán văn hoá. Văn hóa ở đây là văn hóa ẩm thực cho những khách hàng chưa biết về món ăn Việt Nam có nhiều gia vị, rau phong phú như vậy. Đây cũng là điều mình tự hào về ẩm thực quê nhà", vợ anh Utsumi bày tỏ.

Nguồn: VOV; BBC; Vietnamnet; Thanh Niên