Quyết định lịch sử của Mỹ, lãi suất lên đỉnh 22 năm

(Ảnh minh họa).

Đúng như dự báo, Mỹ tăng lãi suất 25 điểm cơ bản, lên mức cao nhất trong 22 năm. Nhưng cơ quan quản lý vẫn để ngỏ khả năng tăng thêm 1 lần nữa trong cuộc họp tháng 9.

Rạng sáng 27/7 (giờ Việt Nam), Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) quyết định tăng lãi suất lần thứ 11, kể từ đợt tăng đầu tiên hồi tháng 3/2022.

Mức tăng lần này là 25 điểm cơ bản, lên 5,25-5,5%, cao nhất kể từ năm 2001. Đây là lãi suất chuẩn áp dụng cho hoạt động cho vay qua đêm và tác động tới các lãi suất thương mại khác. Quyết định được sự nhất trí của tất cả thành viên thuộc Ủy ban Thị trường Mở Liên bang Mỹ Fed (FOMC). Động thái này không mấy bất ngờ, đã được dự báo từ trước.

Trong tuyên bố, Fed nâng dự báo, tăng trưởng kinh tế từ “khiêm tốn” lên “vừa phải”, cho dù trên thị trường kỳ vọng sẽ có ít nhất 1 đợt suy thoái nhẹ trong thời gian tới. Các quan chức Fed tiếp tục cho rằng, lạm phát còn cao và tăng trưởng việc làm vẫn “mạnh mẽ”.

Trong cuộc họp ngày 15/6, Fed đã quyết định không tăng lãi suất, nhằm đánh giá tác động của những đợt tăng trước đó. Fed đã có 10 lần tăng lãi suất liên tiếp kể từ tháng 3/2022 với tổng mức tăng 500 điểm cơ bản, từ mức thấp kỷ lục 0-0,25%/năm lên 5-5,25%/năm.

Theo Fed, cơ quan này muốn có thêm thời gian đánh giá sức khỏe của nền kinh tế Mỹ và tác động của cuộc khủng hoảng ngân hàng địa phương trước đó.

Tuy nhiên, sau cuộc họp tháng 6, số liệu tăng trưởng kinh tế của Mỹ trở nên tích cực. Lạm phát tiếp tục xu hướng đi xuống, cho dù vẫn còn khá cao. Các yếu tố này củng cố cho quyết định tăng lãi suất lần thứ 11 của Fed.

Các quan chức Fed đề cập tới một lần tăng lãi suất nữa trong cuộc họp tháng 9.

Giới đầu tư tiếp tục mổ xẻ và làm rõ hơn các tín hiệu chính sách từ Fed trong thời gian sắp tới. Mỹ có khả năng thoát nguy cơ suy thoái kinh tế và không còn lo ngại nhiều về cuộc khủng hoảng ngân hàng tệ hại.

Mặc dù Fed tăng lãi suất nhưng thị trường chứng khoán Mỹ vẫn tăng. Chỉ số công nghiệp Dow Jones tăng phiên thứ 13 liên tiếp, đánh dấu chuỗi tăng tốt nhất kể từ năm 1987.

Đồng USD phản ứng không còn mạnh như hồi năm 2022, vốn từng gây ra sự lo ngại trên thị trường tài chính toàn cầu.

USD trên thị trường quốc tế thậm chí còn chịu áp lực giảm. Chỉ số DXY (đo lường biến động của đồng bạc xanh so với rổ 6 đồng tiền chủ chốt) xuống quanh mức 101 điểm.

Chỉ số này thấp hơn nhiều so với mức trên 104 điểm hồi đầu tháng 6, hay mức đỉnh cao gần 115 điểm cuối tháng 9/2022. Trong vòng 10 tháng qua, USD đã mất giá khoảng 13% so với rổ các đồng tiền chủ chốt.

Sự kỳ vọng vào USD không còn nhiều. Hiện, áp lực bán đồng tiền này khá mạnh. Nước Mỹ đã ở giai đoạn cuối của đợt thắt chặt tiền tệ kéo dài kỷ lục.

Ngày 12/7, Mỹ công bố lạm phát thấp hơn dự đoán và chạm đáy 2 năm. Điều này làm dấy lên niềm tin trong giới đầu tư rằng, chu kỳ tăng lãi suất của Fed sắp kết thúc.

Nước Mỹ và bài toán nợ chồng nợ

Bất bình đẳng trong thu nhập càng gia tăng, nợ công của nước Mỹ sẽ tiếp tục gia tăng.

Phần lớn ý kiến đều cho rằng, vấn đề nợ công của Chính phủ Mỹ là hậu quả của sự hoang phí chính sách của Washington. Một vấn đề khác đang được chỉ ra nằm ở cấu trúc. Người Mỹ buộc phải lựa chọn giữa nợ gia tăng và tỉ lệ thất nghiệp cao hơn. Nguyên nhân là do mức độ bất bình đẳng thu nhập ở quốc gia này.

Tình hình càng trầm trọng hơn do thâm hụt thương mại lớn của Mỹ đã làm giảm mạnh nhu cầu của người tiêu dùng đối với các doanh nghiệp và nhà sản xuất nước này.

Cán cân lệch trong thu nhập là yếu tố chính thúc đẩy nợ. Người giàu chỉ sử dụng một phần nhỏ trên số tài sản cho tiêu dùng. Sự bất bình đẳng trong thu nhập sẽ tự động làm giảm tiêu dùng chung, chuyển thu nhập từ những người tiêu dùng ở mức cao (người thu nhập tầm trung) một cách hiệu quả. cho những người có số tiền tiết kiệm cao (những người giàu có).

Nếu lượng tiền tiết kiệm cao hơn khoản đầu tư, đây sẽ là một điều tốt cho nền kinh tế Mỹ. Khi đó, tổng cầu không đổi trong ngắn hạn và sẽ tăng trong dài hạn khi mức đầu tư cao hơn, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Xét về lý thuyết của kinh tế học trọng cung, phải tiết kiệm nhiều hơn mới có mức đầu tư cao hơn. Điều này đã đúng cách đây nhiều thập kỷ, khi việc đầu tư kinh doanh chủ yếu bị hạn chế do các khoản tiết kiệm còn khan hiếm và chi phí vốn cao.

Lý thuyết trên nếu áp dụng vào hiện tại sẽ không còn đúng bởi nhu cầu yếu. Việc đầu tư kinh doanh đã không tỉ lệ thuận với mức tiết kiệm của những người giàu.

Điều này tạo ra một vấn đề cho nền kinh tế. Nếu mức tiêu thụ thấp không được cân bằng bởi mức đầu tư cao, tổng cầu phải giảm. Các doanh nghiệp sẽ cắt giảm sản xuất và sa thải công nhân.

Theo Michael Pettis, giáo sư tài chính tại Đại học Bắc Kinh, để ngăn chặn điều này xảy ra, Washington thường làm một trong hai việc:

Đầu tiên, Cục Dự trữ Liên bang (FED) có thể thực hiện các chính sách khuyến khích các hộ gia đình vay tiền để tiêu dùng. Trong trường hợp này, việc giảm tỉ trọng thu nhập của người Mỹ có thu nhập tầm trung sẽ được cân bằng với việc gia tăng khoản vay. Mức tiêu dùng như cũ có thể được duy trì.

Thứ hai, Washington có thể tự vay theo cách tăng thâm hụt ngân sách. Hậu quả có thể được khắc phục bằng cách tăng khoản tiết kiệm của người giàu.

Có một lựa chọn thứ ba cho nhiều nền kinh tế. Nếu mức tiết kiệm của một quốc gia tăng nhanh hơn mức đầu tư, hoặc nếu nhu cầu giảm so với sản xuất, thì quốc gia đó có thể xuất khẩu phần dư thừa dưới dạng thặng dư thương mại.

Tuy nhiên, Mỹ không thể làm được điều này vì là nước nhập khẩu ròng. Điều này sẽ xảy ra chừng nào các ngân hàng trung ương nước ngoài, doanh nghiệp và chủ sở hữu tài sản tài chính có thể sử dụng thặng dư để tiếp cận không giới hạn với cổ phiếu, trái phiếu, nhà máy và bất động sản của Mỹ.

"Nếu nước Mỹ sẵn sàng chấp nhận mức độ bất bình đẳng thu nhập cao và thâm hụt thương mại lớn, thì đây là sự đánh đổi phải tiếp tục gánh chịu. Để kiểm soát nợ mà không làm tăng tỉ lệ thất nghiệp, người Mỹ phải đảo ngược các chính sách kéo dài ủng hộ bất bình đẳng thu nhập, hoặc cho phép người nước ngoài đổ tiền vào" - GS. Michael Pettis cho biết.

Đó là lý do tại sao trần nợ sẽ không hạn chế được khoản nợ sẽ tiếp tục gia tăng của Mỹ.

Kịch tích bất ngờ tại phiên tòa xét xử con trai Tổng thống Biden

(Ảnh minh họa).

Ông Hunter Biden, con trai Tổng thống Mỹ Joe Biden, bất ngờ không nhận các tội danh liên quan đến thuế sau khi thỏa thuận nhận tội với các công tố viên không thành công.

Ông Hunter Biden đã bị buộc tội vào tháng trước với 2 tội danh là không nộp thuế hơn 100.000 USD từ thu nhập hơn 1,5 triệu USD trong hai năm 2017-2018 và tàng trữ súng trái phép.

Theo kế hoạch ban đầu, ông Hunter được cho là sẽ nhận tội sau khi thỏa thuận với các công tố viên với đề nghị 2 năm quản chế thay vì đối mặt án tù lên đến 10 năm cho mỗi tội danh.

Luật sư của ông Hunter Biden đã đạt thỏa thuận chuyển hướng trước khi xét xử (PTD) với các công tố viên. Theo đó, ông sẽ được chuyển hướng, không bị phạt tù và để không bị cáo buộc về các tội danh khác liên quan tới súng ống.

Tuy nhiên, thỏa thuận này hiện đang bị đình chỉ.

Mọi bất ngờ diễn ra trong phiên điều trần hôm 26/7 tại tòa án quận Wilmington, bang Delaware, khi các bên xảy ra tranh cãi về việc liệu thỏa thuận ban đầu có bảo vệ ông trước bất kỳ cáo buộc nào trong tương lai hay không.

Thẩm phán Maryellen Noreika, người được cựu Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm, đã nêu lên những lo ngại về từ ngữ sử dụng trong thỏa thuận.

Khi công tố viên không thể trả lời các câu hỏi, vị thẩm phán này tuyên bố "không thể chấp nhận thỏa thuận nhận tội". Nữ thẩm phán này cho luật sư bào chữa và công tố viên 30 ngày để giải thích tại sao bà nên chấp nhận thỏa thuận ban đầu.

Và ông Hunter Biden sau đó cũng quyết định không nhận tội về thuế nếu không được đảm bảo miễn truy tố các tội khác. Ông Hunter Biden cũng không nhận tội trong cáo buộc về sở hữu súng khi đang nghiện ngập hoặc sử dụng chất kích thích. Đây là một trọng tội.

Quá trình tố tụng bị hủy bỏ là diễn biến đáng ngạc nhiên vì lời nhận tội đã được thương lượng cẩn trọng và tỉ mỉ trong nhiều tuần, bao gồm cuộc trao đổi qua lại kéo dài giữa các công tố viên của Bộ Tư pháp Mỹ và luật sư của ông Hunter Biden.

Diễn biến này có khả năng kéo dài cuộc điều tra vào con trai tổng thống Mỹ cũng như đè gánh nặng lên vai nhà lãnh đạo Mỹ hiện nay. Trong khi đó, Tổng thống Biden hiếm khi công khai nói về vụ việc này, ngoại trừ tuyên bố: "Tôi rất tự hào về con trai mình".

Texas bị kiện về luật cấm sách khiêu dâm trong trường công

Một liên minh gồm các nhà bán sách, tác giả và nhà xuất bản kiện Texas, tìm cách ngăn chặn một luật mới của tiểu bang cấm sách “khiêu dâm rõ ràng” trong các trường công lập.

Luật được cơ quan lập pháp do đảng Cộng hòa kiểm soát thông qua vào tháng 5 năm nay và sẽ có hiệu lực vào tháng 9, yêu cầu người bán xếp hạng sách dựa trên các đề cập đến tình dục và trao quyền cho Cơ quan Giáo dục Texas xem xét các xếp hạng đó. Các nhà cung cấp không tham gia sẽ bị cấm bán sách cho các trường học ở Texas.

Bất kỳ cuốn sách nào được xếp hạng “khiêu dâm rõ ràng” đều không được bán cho các trường công lập và phải được thu hồi khỏi các thư viện.

Luật này là một trong nhiều luật được thông qua tại các tiểu bang do Đảng Cộng hòa kiểm soát nhằm hạn chế những cuốn sách mà phe bảo thủ cho rằng có chứa nội dung không phù hợp với lứa tuổi trong các chủ đề như tình dục, LGBTQ và chủng tộc. Các nhà phê bình cho rằng các lệnh cấm này là chủ quan và dẫn đến sự kiểm duyệt có động cơ chính trị.

Vụ kiện mới, được đệ trình lên tòa án liên bang ở Austin hôm 25/7, khẳng định rằng luật đó “bắt buộc các nguyên đơn thể hiện quan điểm của nhà nước cho dù là họ không đồng ý” và như vậy là vi phạm các quy định bảo vệ quyền tự do ngôn luận trong Tu chính án thứ nhất.

Theo đơn kiện, các tiêu chuẩn cho những gì bị xem là “khiêu dâm rõ ràng” cũng mơ hồ một cách vi hiến.

Đơn kiện nói theo lịch sử và tiền lệ của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, chính phủ không được chỉ thị cái gì được phép hay không được phép trên phương diện tư tưởng.

Thống đốc Cộng hòa Greg Abbott nói luật Texas bảo vệ trẻ em, “quét rác rưởi ra khỏi trường học của chúng ta” khi ông ký luật vào tháng Sáu.

Cơ quan Giáo dục Texas và văn phòng của ông Abbott không trả lời yêu cầu bình luận hôm 26/7.

Hồi tháng 5, Văn bút Mỹ (PEN America) và những người khác đã kiện một học khu ở Florida vì cấm các cuốn sách đề cập đến LGBTQ và các vấn đề chủng tộc. Một vụ kiện khác ở Arkansas nhắm vào luật yêu cầu các thư viện và hiệu sách phải tách biệt bất kỳ tài liệu nào có thể “gây hại” cho trẻ vị thành niên ra một khu vực riêng.

Hiệp hội Thư viện Hoa Kỳ báo cáo có 1.269 yêu cầu kiểm duyệt sách và tài nguyên thư viện trong năm 2022, con số cao nhất kể từ khi tổ chức này bắt đầu theo dõi dữ liệu đó hơn 20 năm trước.

Mỹ ngăn Trung Quốc thâu tóm đất nông nghiệp

(Ảnh minh họa).

Với tỷ lệ ủng hộ áp đảo, Thượng viện Mỹ trong cuộc bỏ phiếu ngày 25-7 đã thông qua quy trình hạn chế các công ty Trung Quốc thu mua đất nông nghiệp nước này.

Các nghị sĩ đã thông qua điều khoản trao quyền cho Ủy ban Đầu tư nước ngoài (CFIUS) ngăn một số đối thủ ngoại quốc là công ty làm đại lý hoặc có trụ sở ở Trung Quốc, Nga, Iran và CHDCND Triều Tiên mua đất nông nghiệp Mỹ. CFIUS cũng được phép xem xét và kiểm soát tất cả các khoản đầu tư hoặc dự án thâu tóm doanh nghiệp nông nghiệp Mỹ của những công ty trên.

“Nước Mỹ không phải để bán. Không thể bỏ qua việc Trung Quốc đang ở sân sau và mua đất gần các cơ sở quân sự quan trọng của chúng ta” - Thượng nghị sĩ Joni Ernst tuyên bố. Hồi đầu năm, quan chức này đã đồng bảo trợ dự luật yêu cầu xem xét việc thu mua hoặc thuê mướn của thực thể nước ngoài đối với các dự án từ 129 héc-ta đất trở lên và giá hơn 5 triệu USD.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), quyền sở hữu đất của người ngoại quốc ở nước này đã tăng gần gấp đôi trong thập kỷ qua. Báo cáo gần đây nhất của USDA với dữ liệu đến cuối năm 2021 cho thấy các nhà đầu tư Canada nắm 31% trong tổng số gần 14,5 triệu héc-ta đất nông lâm nghiệp do những người nước ngoài sở hữu tại Mỹ. Về phần Trung Quốc, diện tích đất nông nghiệp Mỹ của các nhà đầu tư đại lục tăng từ 5.552 hecta vào năm 2010 lên 153.000 héc-ta vào năm 2021. Tuy chiếm chỉ khoảng 1%, nhưng con số này không làm giảm quan ngại của các nhà lập pháp Mỹ trước nhiều báo cáo cho thấy Bắc Kinh gây ra rủi ro an ninh quốc gia lớn hơn từ việc thu mua đất nông nghiệp gần các cơ sở quân sự.

Trước đó, vụ khinh khí cầu do thám Trung Quốc xâm phạm không phận Mỹ đã khiến các bang chú ý nhiều đến giải pháp mang tính pháp lý nhằm cấm các chủ thể ngoại quốc, đặc biệt doanh nghiệp Trung Quốc mua đất nông nghiệp và giành lợi thế thu thập thông tin tình báo. Hành động gần đây nhất là vào tháng 5, Florida cùng 7 tiểu bang khác thông qua các phiên bản của dự luật đất nông nghiệp, cấm hầu hết công dân các quốc gia trong “danh sách nóng” mua đất trong phạm vi khoảng 16km từ các “cơ sở quân sự hay cơ sở hạ tầng trọng yếu” tại Mỹ, bao gồm cảng biển, sân bay, nhà máy điện.

Tăng cường kiểm soát đầu tư Mỹ ở nước ngoài

Ngoài đất nông nghiệp, Thượng viện gồm 100 thành viên còn bỏ phiếu thông qua điều khoản thắt chặt kiểm soát đầu tư của công ty Mỹ ra nước ngoài trong một số ngành trọng điểm liên quan an ninh quốc gia. Điều khoản trên yêu cầu công dân Mỹ thông báo cho Bộ Tài chính trong vòng 14 ngày kể từ khi thực hiện bất kỳ khoản đầu tư nào vào các lĩnh vực liên quan an ninh quốc gia tại 4 quốc gia đã nêu, bao gồm phát triển trí tuệ nhân tạo, sản xuất chất bán dẫn và công nghệ siêu âm.

Theo một thượng nghị sĩ đảng Dân chủ, Quốc hội cần điều luật như vậy để nắm rõ Mỹ đang chuyển giao bao nhiêu công nghệ quan trọng cho các đối thủ thông qua dòng vốn đầu tư. “Đây là một bước quan trọng để đảm bảo chúng ta không giao tài sản có giá trị của quốc gia cho các thực thể nước ngoài, những người đang muốn thay thế Mỹ trở thành cường quốc quân sự và kinh tế hàng đầu thế giới” - Thượng nghị sĩ Jon Tester đồng bảo trợ dự luật nông nghiệp nói.

Bản sửa đổi trên là một phiên bản của Đạo luật minh bạch đầu tư ra nước ngoài, được đề xuất để giải quyết các rủi ro từ vốn đầu tư Mỹ ở các quốc gia cạnh tranh như Trung Quốc.

Nguồn: Vietnamnet; Lao Động; Dân Trí; VOA; Báo Cần Thơ