NẮNG NÓNG KỶ LỤC HOÀNH HÀNH TẠI MỸ

Đợt nắng nóng bất thường lan rộng, phá vỡ nhiều kỷ lục nhiệt độ và gây lo ngại về biến đổi khí hậu ở Mỹ.

Một đợt nắng nóng kỷ lục đã bao trùm nửa phía tây nước Mỹ và đang dịch chuyển về phía đông, mang theo nhiệt độ cao bất thường tới nhiều khu vực.

Theo Trung tâm Dự báo Thời tiết thuộc Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ, hàng chục thành phố từ California đến Colorado đã ghi nhận mức nhiệt cao nhất từng có trong tháng 3. Nhiều nơi chỉ cách đó một tuần vẫn ở mức đóng băng hoặc thấp hơn.

Trong ngày 21.3, một số khu vực ghi nhận kỷ lục mới như Kansas City, bang Missouri và North Platte, bang Nebraska với mức 33,3 độ C. Tại Chanute, bang Kansas, nhiệt độ tăng từ mức thấp kỷ lục -10,5 độ C vào ngày 16.3 lên mức cao kỷ lục 32,8 độ C chỉ sau 4 ngày.

Đợt nắng nóng cũng thiết lập nhiều cột mốc kỷ lục khác. Tại Phoenix, bang Arizona, nhiệt độ thấp nhất trong ngày đạt 21,1 độ C - mức cao nhất từng ghi nhận sớm như vậy trong năm. Nhiều thành phố khác như Denver, Grand Island và Midland cũng ghi nhận mức nhiệt cao nhất theo ngày.

Trước đó, một số khu vực dọc biên giới phía nam giữa California và Arizona ghi nhận nhiệt độ lên tới 44,4 độ C, mức cao nhất trong lịch sử nước Mỹ đối với tháng 3.

Cơ quan thời tiết đã ban hành cảnh báo nắng nóng cực đoan tại các khu vực sa mạc, đồng thời phát cảnh báo nguy cơ cháy rừng cao đối với các bang Nebraska, Kansas và Oklahoma.

Các nhà khoa học nhận định những đợt nắng nóng như vậy là dấu hiệu rõ ràng của hiện tượng ấm lên toàn cầu, chủ yếu do việc đốt nhiên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh mùa đông tại bán cầu bắc vừa kết thúc, nhiệt độ tăng mạnh đang gây ảnh hưởng lớn tới hệ sinh thái.

Nhiều loài cây và thực vật đã nở hoa sớm và phát triển nhanh bất thường, được thúc đẩy bởi lượng mưa lớn trong các tháng trước đó, cho thấy những biến động đáng kể của thời tiết.

KHÔNG CÙNG CHUNG MỤC TIÊU VỚI ISRAEL TẠI IRAN

“Sẽ là một sai lầm nếu ông Trump chiều theo tham vọng lật đổ chế độ ở Iran của ông Netanyahu”, tác giả Omar Shakir, Giám đốc điều hành Tổ chức Dân chủ cho Thế giới Ả Rập Ngày nay (DAWN), viết trong một bài bình luận được tờ FT đăng tải.

Bất đồng của những đồng minh

Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết "gần như không còn mục tiêu nào để đánh" ở Iran và cuộc chiến Mỹ - Israel tại đây sẽ "sớm" kết thúc. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau, Bộ trưởng Quốc phòng Israel lại tuyên bố cuộc chiến sẽ tiếp diễn "không có giới hạn thời gian, kéo dài chừng nào còn cần thiết, cho đến khi chúng ta đạt được mọi mục tiêu và giành chiến thắng quyết định trong chiến dịch này."

Hiện đang có một chiến lược rút lui cho phép Mỹ chấm dứt chiến tranh theo các điều kiện của riêng mình mà không phải khuất phục trước những toan tính của Israel.

Năm ngoái, khi cái giá phải trả cho việc giao tranh với lực lượng Houthi bắt đầu vượt quá những lợi ích thu lại, ông Trump đã đàm phán với nhóm vũ trang này để đạt được một lệnh ngừng bắn song phương – một thỏa thuận không bao gồm Israel hay các bên tham gia khác trong khu vực. Mỹ đã ngừng nổ súng; trong khi Israel, Ả Rập Xê-út, Yemen và các bên khác vẫn tiếp tục. Ông Trump đã gọi đó là một chiến thắng.

Và ông Trump nên làm điều đó một lần nữa.

Theo nguồn tin từ New York Times , Tổng thống Trump từng muốn tái hiện một "kịch bản Venezuela" tại Iran: đánh nhanh, vô hiệu hoá các lãnh đạo cấp cao, đưa một nhân vật thân thiện hơn lên nắm quyền, tuyên bố chiến thắng và rút quân về nước với chi phí tối thiểu cho nước Mỹ.

Chính ông Trump cũng thừa nhận điều này. "Tôi nghĩ những gì chúng ta đã làm ở Venezuela là một kịch bản hoàn hảo, vô cùng hoàn hảo," ông Trump chia sẻ với tờ Times vào ngày 1/3, trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại xoay quanh vấn đề Iran.

Thế nhưng, cuộc chiến hiện tại lại đi theo chiều hướng mà Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu mô tả là một chiến dịch nhằm triệt tiêu vĩnh viễn vị thế cường quốc khu vực của Iran. Ông từng ví von các cuộc không kích của Israel là đòn "bẻ gãy xương" người Iran. Đó có thể là mục tiêu của Israel, nhưng không nên là mục tiêu của nước Mỹ, tác giả Omar Shakir nhận định.

Rạn nứt ngày càng rõ rệt

Sự rẽ nhánh này không chỉ nằm ở chiến lược quân sự, mà còn chạm đến định nghĩa thế nào là chiến thắng tại Iran. Israel có một câu trả lời rất rõ ràng: lật đổ chế độ để dựng lên một chính phủ đồng minh, có thể do Reza Pahlavi – người con trai đang sống lưu vong của vị Shah (Vua) cuối cùng của Iran – lãnh đạo. Trong khi đó, lập trường của chính quyền Trump lại liên tục thay đổi, nhưng lật đổ chế độ dường như không phải là mục tiêu của họ.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã khẳng định vào ngày 2/3 rằng "đây không phải là cái gọi là một cuộc chiến lật đổ chế độ". Tổng thống Trump cũng gạt bỏ phương án chọn Pahlavi khi cho rằng "một người nào đó từ bên trong bộ máy có lẽ sẽ phù hợp hơn."

Israel và Mỹ không hoạt động như một khối liên minh thống nhất. Họ đang tiến hành hai chiến dịch quân sự hoàn toàn tách biệt trong cùng một không phận.

Khi Israel không kích 30 kho nhiên liệu của Iran vào ngày 7/3, tạo ra những cơn mưa đen độc hại trút xuống Tehran, phản ứng từ bên trong Nhà Trắng là không thể hiểu nổi. Một cố vấn Nhà Trắng cũng nói với hãng tin Axios rằng "tổng thống không thích cuộc tấn công đó. Ông ấy muốn bảo vệ nguồn dầu mỏ."

Đến ngày 18/3, sau khi Israel tấn công mỏ khí đốt South Pars của Iran, ông Trump đã đăng tải trên mạng xã hội rằng Israel đã "nổi cơn thịnh nộ bạo lực" và khẳng định nước Mỹ "hoàn toàn không hay biết gì về cuộc tấn công cụ thể này."

Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham (bên trái) bắt tay cùng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.

Ngay cả Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham – người được cho là đã hiến kế giúp ông Netanyahu kéo ông Trump vào cuộc chiến này – cũng cảm thấy buộc phải lên tiếng hối thúc Israel "làm ơn hãy thận trọng với các mục tiêu mà các vị lựa chọn".

Việc Mỹ không vạch ra rõ ràng một kết cục thành công cho cuộc chiến tại Iran đã tạo sơ hở để Israel tự ý định đoạt kết quả. Người Mỹ có thể sẽ phải gánh chịu hậu quả vì đã chiều theo các mục tiêu của Israel, và hệ lụy này có thể kéo dài qua nhiều thế hệ.

Đồng minh chịu vạ lây và những vết sẹo khó mờ

Đến nay, hơn một chục binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong cuộc chiến. Iran đã liên tục nã đạn vào các căn cứ của Mỹ trên khắp khu vực để trả đũa. Các chính phủ Ả Rập – những nước cho phép đặt các căn cứ này như Jordan, Kuwait và Qatar – đang phải cay đắng nhìn đất nước mình bị vạ lây vì một cuộc chiến không phải do họ lựa chọn.

Các căn cứ của Mỹ ở Trung Đông đang biến thành những tấm bia hứng đạn, thay vì làm lá chắn bảo vệ. Sự hiện diện quân sự vốn được kỳ vọng sẽ bảo đảm an ninh cho các quốc gia này nay lại trở thành thỏi nam châm thu hút sự tàn phá. Sự dịch chuyển này có thể làm rạn nứt các liên minh ở Vịnh Ba Tư, vốn luôn được giới chức Mỹ ở mọi đảng phái coi là sống còn đối với lợi ích của Washington.

Không chỉ ở trong khu vực, ông Trump còn yêu cầu các đồng minh lâu năm gánh chịu những cú sốc kinh tế và hệ lụy chính trị cho một cuộc chiến mà rất nhiều bên đã kịch liệt phản đối ngay từ đầu. Tây Ban Nha đã thẳng thừng từ chối cho Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự để tấn công Iran. Các đồng minh lớn mạnh khác, bao gồm Úc, Pháp, Nhật Bản và Vương quốc Anh, đều tuyên bố đứng ngoài các chiến dịch nhằm khơi thông eo biển Hormuz.

Các đồng minh của Mỹ sẽ không bao giờ quên việc họ phải è cổ gánh vác chi phí cho một cuộc chiến do người khác khơi mào. Một số tổn hại sẽ phải mất nhiều thập kỷ mới có thể hàn gắn, và một số thậm chí sẽ là vết thương không bao giờ lành.

Thiệt hại kinh tế từ cuộc chiến cũng đang tăng lên từng ngày. Giá dầu có thời điểm đã vọt lên hơn 110 USD/thùng và eo biển Hormuz trên thực tế đã bị phong tỏa. Hệ quả là người tiêu dùng Mỹ đang phải gồng mình trả giá cao hơn cho xăng dầu và hàng loạt nhu yếu phẩm khác.

Trong khi đó, Nga và Trung Quốc lúc này đang cẩn thận nhẩm đếm từng quả tên lửa đánh chặn mà Mỹ khai hỏa để chống đỡ đòn phản công từ Iran. Cựu Giám đốc CIA David Petraeus gọi đây là "bài toán tên lửa": tính xem Mỹ còn lại bao nhiêu tên lửa đánh chặn so với số bệ phóng còn nguyên vẹn của Iran.

Tính đến nay, Mỹ đã đốt sạch một lượng khổng lồ tên lửa THAAD và Patriot trong kho dự trữ chiến lược. Các nhà phân tích tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cảnh báo rằng, nếu cứ tiếp diễn với tốc độ này, mỗi tuần trôi qua sẽ làm trầm trọng thêm lỗ hổng sẵn sàng chiến đấu mà ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ "không thể một sớm một chiều bù đắp nổi."

Một chiếc máy bay không người lái Shahed của Iran có chi phí chế tạo vỏn vẹn khoảng 7.000 USD, trong khi một quả tên lửa đánh chặn THAAD có giá lên tới 12 triệu USD. Mỗi ngày cuộc chiến này tiếp diễn, Washington lại tự bào mòn năng lực tác chiến của chính mình tại khu vực Thái Bình Dương.

Ông Netanyahu có những lý do riêng để muốn kéo dài cuộc chiến này. Câu hỏi đặt ra là liệu nước Mỹ có nên tiếp tục vung tiền tài trợ cho một chiến dịch mà họ không cùng chung mục tiêu mà cuối, Mỹ sẽ phải gánh mọi trách nhiệm về cuộc xung đột này chừng nào nó còn tiếp diễn.

Tổng thống Trump đã từng chứng minh rằng ông biết cách bước ra khỏi một cuộc chiến khi các tính toán chiến lược thay đổi. Lệnh ngừng bắn với lực lượng Houthi tuy vẫn còn lộn xộn và chưa hoàn hảo, nhưng nó đã phát huy tác dụng. Hiện tại, một lệnh ngừng bắn tương tự với Iran—một thỏa thuận không nhất thiết phải có sự tham gia của Israel và không bắt ép bất kỳ bên nào phải thừa nhận thất bại—hoàn toàn nằm trong tầm tay.

Lối thoát đã mở ra ở đó. Ông Trump nên nhanh chóng bước qua.

ÔNG TRUMP TRƯỚC NGÃ BA ĐƯỜNG KHI MỸ CÂN NHẮC NHỮNG LỰA CHỌN CỨNG RẮN VỚI IRAN

Ba tuần sau khi cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran bắt đầu, cuộc xung đột đã rơi vào bất định với những thông điệp trái chiều và sự không chắc chắn, khi các phát biểu công khai của Tổng thống Donald Trump dường như thường mâu thuẫn với thực tế trên thực địa.

Ông Trump tuyên bố cuộc chiến "gần như đã hoàn tất", nhưng các lực lượng bộ binh mới của Mỹ - và cả một đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến – vẫn đang được triển khai tới khu vực.

Cuộc chiến được mô tả là "đang dần hạ nhiệt", song các đợt không kích và tấn công bằng tên lửa của Mỹ và Israel nhằm vào các mục tiêu Iran vẫn tiếp diễn không ngừng.

Việc mở Eo biển Hormuz, điểm nghẽn địa lý nơi 20% lượng dầu xuất khẩu của thế giới đi qua, được ông Trump gọi là một "thao tác quân sự đơn giản", nhưng hiện tại chỉ có các tàu được Iran cho phép mới có thể đi qua vùng biển này.

Quân đội Iran đã "biến mất", vẫn theo ông Trump, nhưng thiết bị bay không người lái (drone) và tên lửa Iran vẫn tiếp tục tấn công các mục tiêu trong khu vực, thậm chí lan tới căn cứ chung Mỹ – Anh tại Diego Garcia.

Trong một bài đăng vào tối 21/3 (giờ Mỹ) trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump đe dọa leo thang căng thẳng, cảnh báo rằng nếu Iran không "mở cửa eo biển Hormuz hoàn toàn, mà không kèm theo đe dọa nào" trong vòng 48 giờ, thì quân đội Mỹ sẽ bắt đầu nhắm mục tiêu vào các nhà máy điện của Iran, "bắt đầu từ những nhà máy lớn nhất".

Tuy nhiên, một ngày trước đó, ông Trump đã sử dụng trang mạng xã hội của mình để đăng tải danh sách các mục tiêu quân sự của Mỹ trong cuộc chiến ở Iran, cho rằng Washington "đang tiến rất gần" tới việc hoàn thành.

Danh sách này – được xem là tuyên bố chi tiết nhất của ông kể từ khi xung đột nổ ra – bao gồm việc làm suy yếu hoặc phá hủy quân đội Iran, hạ tầng phòng thủ và chương trình vũ khí hạt nhân của nước này, đồng thời bảo vệ các đồng minh của Mỹ trong khu vực.

Tuy nhiên, mục tiêu đảm bảo an ninh Eo biển Hormuz không được đề cập. Nhà lãnh đạo Mỹ nói rằng đó nên là trách nhiệm của các quốc gia khác phụ thuộc nhiều hơn vào xuất khẩu dầu mỏ từ vùng Vịnh.

Ông Trump thường xuyên lưu ý rằng Mỹ là một nước xuất khẩu năng lượng ròng và không phụ thuộc vào dầu mỏ từ Trung Đông – dù quan điểm này bỏ qua bản chất toàn cầu của thị trường nhiên liệu hóa thạch, nơi biến động giá cả vẫn tác động trực tiếp đến giá xăng tại Mỹ.

Bài đăng trên Truth Social của ông Trump cũng không kêu gọi thay đổi chế độ ở Iran. Không còn bất kỳ đề cập nào đến việc phê chuẩn nhà lãnh đạo tiếp theo của quốc gia này hay yêu cầu "đầu hàng vô điều kiện", những điều mà ông đã nhấn mạnh trong những ngày đầu của cuộc chiến.

Trong bản phác thảo mục tiêu mới nhất của ông chủ Nhà Trắng, có khả năng Mỹ sẽ kết thúc chiến dịch khi ban lãnh đạo hiện tại của Iran – vốn có lập trường chống Mỹ – vẫn nắm quyền, xuất khẩu dầu vẫn được duy trì và nước này vẫn giữ được một mức độ kiểm soát nhất định đối với eo biển Hormuz.

Nếu đó là một kết cục khó chấp nhận đối với cuộc chiến mà ông Trump và các phụ tá từng nói bắt nguồn từ Cách mạng Iran năm 1979 và họ quyết tâm kết thúc, thì vẫn còn một hướng đi khác – liên quan đến lực lượng bộ binh Mỹ đang trên đường tới Trung Đông.

Cách đây hơn một tuần, truyền thông Mỹ đưa tin rằng một đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến, với khoảng 2.500 binh sĩ chiến đấu cùng các tàu và máy bay hỗ trợ, đã được điều động từ Nhật Bản đến Trung Đông, và dự kiến sẽ đến nơi trong những ngày tới.

Một lực lượng Thủy quân lục chiến khác có quy mô tương tự gần đây đã rời căn cứ ở California và dự kiến sẽ đến vào giữa tháng Tư.

Các nhà phân tích quân sự cho rằng Mỹ có thể đang lên kế hoạch chiếm đảo Kharg, một dải đất rộng 3 km vuông, nơi đặt cảng xuất khẩu dầu chủ lực của Iran.

Về lý thuyết, việc này có thể cắt đứt nguồn cung dầu của quốc gia này, tước đoạt nguồn thu cần thiết của Iran và buộc nước này phải nhượng bộ nhiều hơn cho Mỹ để đổi lấy việc chấm dứt chiến sự.

Hôm 20/3, ông Trump nói rằng ông không điều bộ binh đến Iran, nhưng nói thêm: "Nếu tôi làm vậy, chắc chắn tôi sẽ không nói cho các bạn biết". Có vẻ như ông không hướng tới sự minh bạch.

Mối đe dọa về động thái này đã khiến truyền thông nhà nước Iran hôm 21/3 đưa tin rằng bất kỳ cuộc tấn công nào vào đảo Kharg sẽ dẫn đến việc Iran gây ra "tình trạng bất ổn" ở Biển Đỏ, một điểm trung chuyển hàng hải toàn cầu quan trọng khác, và "đốt cháy" các cơ sở năng lượng trong khu vực.

Cảnh báo của Iran cho thấy những rủi ro lớn nếu Mỹ leo thang, khiến lực lượng quân sự Mỹ càng dễ bị Iran trả đũa.

Đầu tuần này, truyền thông Mỹ đưa tin chính quyền Trump đang chuẩn bị yêu cầu Quốc hội cấp 200 tỷ USD bơm tiền khẩn cấp cho chiến dịch quân sự đang diễn ra ở Iran.

Động thái này cho thấy Nhà Trắng có thể đang chuẩn bị cho một cuộc chiến kéo dài và tốn kém, thay vì sớm kết thúc.

Phản ứng ban đầu từ Quốc hội Mỹ, bao gồm cả các đồng minh Cộng hòa của ông Trump, là thận trọng.

"Chúng ta đang nói về việc đưa bộ binh vào chiến trường. Chúng ta đang nói về loại hoạt động kéo dài như vậy," nghị sĩ Đảng Cộng hòa Chip Roy của bang Texas nói.

"Họ còn phải giải thích rất nhiều về cách chi trả và mục tiêu thực sự của chiến dịch này là gì."

Cái gọi là "màn sương chiến tranh" không chỉ làm mờ nhận định của các nhà hoạch định quân sự, mà còn ảnh hưởng đến cách nhìn của giới chính trị và công chúng.

Cuộc chiến với Iran, dường như, đang ở bước ngoặt. Nhưng nó sẽ rẽ theo hướng nào vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải.

CHIẾN SỰ IRAN CHƯA THẤY HỒI KẾT: AI SẼ THỰC HIỆN CHIẾN LƯỢC RÚT LUI TRƯỚC?

Chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel phối hợp nhằm vào Iran tiếp tục leo thang mà chưa có chiến lược rút lui nào được vạch ra.

Israel đã tiến hành cuộc tấn công khiến ba nhân vật cấp cao của Iran thiệt mạng, gồm người đứng đầu bộ máy an ninh quốc gia Iran Ali Larijani; Tư lệnh lực lượng bán quân sự Basij, ông Gholamreza Soleimani và Bộ trưởng Tình báo Esmail Khatib .

Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz cũng tuyên bố quân đội nước này được phép nhắm mục tiêu vào lãnh đạo cấp cao của Iran nếu phát hiện vị trí.

Bờ vực của thất bại

Hàng loạt yếu tố đang đẩy các bên tham chiến tiến gần hơn tới nguy cơ leo thang. Tổng thống Mỹ Donald Trump khó có thể tuyên bố chiến thắng và kết thúc cuộc xung đột một cách thuyết phục khi Iran vẫn nắm quyền kiểm soát tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng đi qua eo biển Hormuz.

Trong khi đó, Israel dường như đang theo đuổi chiến lược làm suy yếu Iran cả về quân sự lẫn kinh tế trong nhiều năm tới, thể hiện qua các vụ ám sát nhằm vào giới lãnh đạo cấp cao cũng như cuộc tấn công nhằm vào mỏ khí đốt khổng lồ South Pars.

Về phía Tehran, chính quyền Iran tỏ rõ quyết tâm kéo dài cuộc xung đột , tin rằng họ có khả năng chịu đựng và duy trì cuộc chiến lâu hơn đối thủ. Giới lãnh đạo nước này cũng tuyên bố sẽ đáp trả hành động của Israel bằng những biện pháp có thể khiến căng thẳng tiếp tục leo thang.

Israel từ lâu theo đuổi chiến lược “chặt đầu” đối với các đối thủ, dựa trên giả định rằng việc loại bỏ tầng lớp lãnh đạo sẽ khiến đối phương suy yếu hoặc sụp đổ.

Tuy nhiên, cách tiếp cận này đến nay vẫn chưa mang lại kết quả như kỳ vọng. Dù Israel tuyên bố ám sát Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei ngay trong ngày đầu của cuộc chiến và tiếp tục hạ sát thêm ba quan chức cấp cao khác trong tuần này, nhưng họ vẫn chưa thể làm lung lay sự gắn kết của bộ máy cầm quyền tại Tehran, càng chưa thể khiến chính quyền này sụp đổ.

Trên thực tế, Iran từng đối mặt với những cú sốc tương tự trong quá khứ, dù cuộc xung đột hiện nay được xem là mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với sự tồn tại của nhà nước này kể từ khi thành lập cách đây 47 năm.

Hỏa hoạn bùng phát tại mỏ khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới của Iran.

Năm 1981, chỉ hai năm rưỡi sau khi gia tộc Shah bị lật đổ, tổng thống và thủ tướng Iran khi đó cùng chánh án và hơn 70 quan chức cấp cao khác đã thiệt mạng trong vụ ám sát và đánh bom. Gần đây hơn, trong cuộc xung đột Israel - Iran kéo dài 12 ngày hồi tháng 6/2025, Israel cũng loại bỏ một số lãnh đạo quân sự và chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Trong bối cảnh đó, Lãnh tụ Tối cao mới của Iran Mojtaba Khamenei tuyên bố “mỗi giọt máu đều có giá”. Tuyên bố này khẳng định cho tuyên bố Tehran sẽ đáp trả các vụ ám sát gần đây bằng cách nhắm vào những nhân vật cấp cao của Israel, trong đó có Thủ tướng Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz.

Ý nghĩa thực sự của các vụ ám sát gần đây đối với Iran, cũng như tác động của chúng đối với cục diện cuộc chiến có thể sẽ trở nên rõ ràng hơn khi ông Khamenei chỉ định người thay thế ông Larijani.

Trong số những cái tên tiềm năng được nhắc đến có cựu thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Saeed Jalili - nhân vật theo đường lối cứng rắn trong cuộc bầu cử năm 2024 và nhà ngoại giao Ali Bagheri, người thường được đánh giá là có lập trường ôn hòa hơn.

Dù người kế nhiệm ông Larijani là ai thì việc thay thế một chính trị gia vốn nổi tiếng với nỗ lực thúc đẩy đồng thuận và ủng hộ giảm căng thẳng có thể khiến thế hệ lãnh đạo mới của Iran mang tư duy cứng rắn hơn. Thế hệ lãnh đạo tiếp theo của Iran có khả năng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ ký ức về cuộc chiến Iran - Iraq, cảm giác bị Mỹ bao vây và những cuộc đối đầu kéo dài với Mỹ cùng Israel.

Nguy cơ xung đột lan rộng

Song song với chiến dịch ám sát do Israel tiến hành, hành động trả đũa của Iran sau vụ tấn công mỏ khí đốt South Pars đang đẩy nguy cơ leo thang xung đột lên mức mới. Hôm 19/3, Tehran phóng tên lửa vào cơ sở sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng Ras Laffan của Qatar - tổ hợp LNG lớn nhất thế giới .

Tổng thống Trump cảnh báo Washington có thể “thổi bay” toàn bộ mỏ khí đốt South Pars nếu Iran tiếp tục nhắm mục tiêu vào ngành năng lượng của các quốc gia vùng Vịnh.

Căng thẳng càng gia tăng khi Ngoại trưởng Ả Rập Xê-út Faisal bin Farhan Al Saud ám chỉ các nước vùng Vịnh có thể đáp trả cuộc tấn công của Iran bằng biện pháp quân sự. Ông nhấn mạnh khu vực này sở hữu “năng lực và khả năng rất đáng kể” có thể được triển khai nếu họ “quyết định hành động”.

Cùng quan điểm, ông Anwar Gargash - cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE cho rằng những cuộc tấn công như vậy có thể thúc đẩy quốc gia vùng Vịnh tăng cường hợp tác an ninh với Mỹ và Israel.

Theo các nhà phân tích, việc nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng nằm trong chiến lược của Tehran, gây sức ép lên các nước vùng Vịnh, người tiêu dùng Mỹ cũng như thị trường năng lượng và thương mại toàn cầu. Giới lãnh đạo Iran tin nền kinh tế của họ có khả năng chịu đựng những cú sốc này tốt hơn so với quốc gia vùng Vịnh và Washington.

Một yếu tố quan trọng khác trong chiến lược của Iran là kiểm soát tuyến vận tải qua eo biển Hormuz , điểm nghẽn chiến lược nơi khoảng 20% lượng dầu và khí đốt xuất khẩu của thế giới đi qua.

Tiến sĩ James M.Dorsey - nghiên cứu viên tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S Rajaratnam thuộc Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore cho rằng nếu không giành lại quyền kiểm soát eo biển Hormuz từ Iran, Tổng thống Donald Trump khó có thể tuyên bố chiến thắng thuyết phục trong cuộc xung đột.

Để đạt mục tiêu đó, Washington có thể buộc phải kiểm soát các đảo và khu vực bờ biển của Iran nằm ở cửa ngõ eo biển, đồng thời triển khai lực lượng hộ tốn tàu chở dầu đi qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Mỹ cũng bắt đầu mở rộng cuộc xung đột bằng việc thả những quả bom nặng 5.000 pound (hơn 2,2 tấn) nhằm vào điểm phóng tên lửa của Iran, đồng thời điều tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli mang theo hàng nghìn lính thủy đánh bộ tiến vào khu vực vùng Vịnh. Tuy nhiên, cả hai động thái này đều chưa phải là giải pháp trọn vẹn và cũng không loại trừ khả năng Washington cuối cùng phải đưa lực lượng bộ binh tham chiến trên mặt đất.

Theo Tiến sĩ James M.Dorsey, dù xét đến hậu quả từ chiến dịch ám sát chỉ huy quân sự của Israel, các đòn trả đũa của Iran đối với những cuộc tấn công đó hay tương lai của eo biển Hormuz, thì leo thang căng thẳng là điều không thể tránh khỏi trong thời gian tới.

Nguồn: Lao Động; CafeF; BBC; Soha