CÚ SỐC GIÁ XĂNG CÀN QUÉT NƯỚC MỸ

Khi eo biển Hormuz bị nghẹt thở và chi phí lọc dầu mùa hè tăng cao, giá nhiên liệu tại Mỹ đang trở thành "ngòi nổ" cho những biến động kinh tế - chính trị mới.

Giá xăng tại Mỹ vừa chạm mốc cao nhất kể từ cuối năm 2023, hệ quả trực tiếp từ những đợt không kích và tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng tại Trung Đông. Cú sốc này không chỉ "đốt" túi tiền người tiêu dùng mà còn đặt chính quyền Washington trước bài toán nan giải giữa lợi ích ngành dầu khí và áp lực lạm phát.

Giá xăng tại Mỹ đang trải qua một đợt tăng mạnh hiếm thấy, khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông lan rộng và tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo Hiệp hội ô tô AAA, giá xăng trung bình toàn quốc đã lên mức 3,79 USD/gallon, tăng đáng kể so với mức 2,98 USD trước thời điểm xung đột leo thang vào cuối tháng 2. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 10/2023.

Nguyên nhân chính đến từ cú sốc nguồn cung dầu mỏ. Xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn các tuyến vận chuyển chiến lược, đặc biệt là eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu toàn cầu mỗi ngày. Hoạt động vận tải bị đình trệ khiến chuỗi cung ứng năng lượng rơi vào trạng thái bất ổn.

Không chỉ gián đoạn logistics, nguồn cung còn bị thu hẹp khi nhiều nhà sản xuất trong khu vực buộc phải cắt giảm sản lượng do khó xuất khẩu. Giá dầu thô vì vậy tăng mạnh, kéo theo giá xăng leo thang tại nhiều quốc gia, trong đó có Mỹ.

Dù là nước xuất khẩu ròng dầu, Mỹ vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ biến động quốc tế. Nguyên nhân nằm ở cấu trúc ngành lọc dầu: phần lớn dầu trong nước là loại nhẹ, trong khi nhiều nhà máy lại được thiết kế để xử lý dầu nặng, khiến Mỹ vẫn phải nhập khẩu.

Ngoài yếu tố địa chính trị, giá xăng còn chịu tác động từ mùa vụ. Bước vào mùa hè, nhu cầu đi lại tăng cao, trong khi việc chuyển sang sản xuất xăng “mùa hè” với chi phí lớn hơn càng đẩy giá bán lẻ lên cao.

Sự chênh lệch giữa các bang cũng khá rõ rệt. Tại California, giá xăng đã vượt 5,5 USD/gallon, trong khi tại Kansas chỉ quanh mức 3,2 USD, phản ánh khác biệt về thuế, nguồn cung và hạ tầng.

Trong bối cảnh này, phát biểu từ giới lãnh đạo Mỹ cũng thu hút chú ý. Tổng thống Donald Trump từng nhấn mạnh mục tiêu kiểm soát giá xăng, song gần đây lại cho rằng giá dầu cao có thể mang lại lợi ích kinh tế cho Mỹ với vai trò là nhà sản xuất lớn.

Áp lực lan rộng trong nền kinh tế

Giá xăng tăng nhanh đang tạo sức ép trực tiếp lên đời sống người dân. Chi phí nhiên liệu cao buộc các hộ gia đình phải cắt giảm chi tiêu ở những lĩnh vực khác.

Không dừng lại ở đó, giá nhiên liệu tăng còn kéo theo chi phí vận tải, thực phẩm và dịch vụ leo thang, làm gia tăng áp lực lạm phát.

Các chuyên gia nhận định đây là dạng “lạm phát chi phí đẩy” điển hình, khi giá đầu vào tăng lan tỏa toàn bộ nền kinh tế. Nếu kéo dài, xu hướng này có thể làm suy yếu sức mua và kìm hãm đà phục hồi.

Bên cạnh yếu tố kinh tế, áp lực chính trị cũng gia tăng khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm lớn của cử tri. Sự mâu thuẫn giữa lợi ích của ngành dầu khí và người tiêu dùng ngày càng rõ nét.

Để ứng phó, các chính phủ đã triển khai biện pháp tăng nguồn cung. Cơ quan Năng lượng Quốc tế cam kết giải phóng hàng trăm triệu thùng dầu từ kho dự trữ, trong khi Mỹ cũng đẩy mạnh xuất kho dự trữ chiến lược và nới lỏng một số hạn chế với nguồn cung từ bên ngoài.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đây chỉ là giải pháp tạm thời. Việc đưa dầu ra thị trường cần thời gian, trong khi rủi ro gián đoạn nguồn cung vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Triển vọng phía trước vì vậy vẫn nhiều bất định. Nếu xung đột kéo dài, giá dầu và xăng có thể duy trì ở mức cao, tiếp tục gây áp lực lên lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Ngược lại, bất kỳ tín hiệu hạ nhiệt nào từ Trung Đông cũng có thể giúp thị trường năng lượng ổn định trở lại.

VÌ SAO NHÀ CHUNG CƯ ĐANG DẦN BIẾN MẤT TẠI MỸ?

Từng được xem là “cánh cửa đầu tiên” để người trẻ Mỹ chạm tay vào giấc mơ an cư, các căn hộ chung cư thương mại (condo) đang dần trở nên khan hiếm.

Từng được xem là “cánh cửa đầu tiên” để người trẻ Mỹ chạm tay vào giấc mơ an cư, các căn hộ chung cư thương mại (condo) đang dần trở nên khan hiếm. Hàng loạt rào cản pháp lý, thuế và chi phí bảo hiểm leo thang đang khiến phân khúc này suy giảm mạnh, đẩy nhiều gia đình trẻ vào thế bế tắc.

Kristina và David Mahon, một cặp vợ chồng trẻ tại bang Florida, là một trong những ví dụ điển hình. Sống trong căn hộ thuê chật chội chỉ có một phòng ngủ, họ mong muốn tìm được một căn hộ rộng rãi hơn để chuẩn bị đón con đầu lòng. Thế nhưng, sau gần một năm tìm kiếm và thất bại trong hơn 20 lần đấu giá, họ buộc phải từ bỏ.

Gia đình nhỏ tiếp tục ở nhà thuê, với cảm giác bất lực. “Tôi thấy như mình đang ném tiền qua cửa sổ cho một thứ sẽ không bao giờ thuộc về mình”, Kristina chia sẻ.

Câu chuyện của gia đình Mahon không phải cá biệt. Nó phản ánh thực trạng chung của hàng triệu người trẻ Mỹ, khi con đường sở hữu nhà ngày càng trở nên chật hẹp. Nếu trước đây, “giấc mơ Mỹ” gắn liền với một ngôi nhà riêng có sân vườn, thì trong bối cảnh giá bất động sản leo thang, condo - từng được xem là phương án thay thế hợp lý cho tầng lớp trung lưu đô thị - cũng đang dần biến mất.

Từ những năm 1960, condo từng là cách nhanh nhất để người dân sở hữu nhà ở. Theo dữ liệu từ Zillow năm 2022, tại Portland, giá một căn condo thấp hơn nhà đất tới 36%, còn tại Seattle, mức chênh lệch lên tới 47%.

Thị trường condo từng đạt đỉnh vào năm 2005, khi gần một nửa số căn hộ mới xây được bán đứt thay vì cho thuê. Tuy nhiên, sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, phân khúc này bắt đầu lao dốc và đến nay vẫn chưa phục hồi.

Nguyên nhân đầu tiên đến từ các quy định quy hoạch. Phần lớn khu vực ngoại ô tại Mỹ không cho phép xây dựng chung cư, trong khi ngay cả tại các đô thị lớn, chưa đến 25% quỹ đất được phép phát triển loại hình này. Quá trình xin giấy phép xây dựng cũng kéo dài và tốn kém, khi chủ đầu tư phải thương lượng để tách quyền sở hữu từng căn, đồng thời thường phải tự chi trả cho việc nâng cấp hạ tầng như đường sá hay công viên.

Thứ hai là sự bất lợi về thuế. Nếu xây dựng chung cư cho thuê, chủ đầu tư chỉ chịu thuế thặng dư vốn tối đa 20%. Nhưng với condo bán đứt, mức thuế thu nhập có thể lên tới 37%, khiến bài toán lợi nhuận trở nên kém hấp dẫn.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất lại nằm ở rủi ro pháp lý. Luật Trách nhiệm pháp lý đối với lỗi xây dựng (CDL) tại Mỹ được thiết kế để bảo vệ người mua nhà, nhưng lại vô tình đẩy phần lớn rủi ro sang phía chủ đầu tư. Ban quản trị chung cư có thể phải chịu trách nhiệm tài chính cá nhân nếu không bảo vệ quyền lợi cư dân, khiến họ buộc phải khởi kiện chủ đầu tư ngay cả với những lỗi nhỏ để tránh thiệt hại sau này.

Trong môi trường “dễ kiện tụng” như vậy, các công ty bảo hiểm cũng trở nên dè dặt. Chi phí bảo hiểm cho dự án condo tăng vọt lên 3,5–4% tổng vốn đầu tư, cao gấp nhiều lần so với mức khoảng 1% của các dự án cho thuê. Hệ quả là các nhà phát triển dần quay lưng với condo, chuyển sang xây dựng căn hộ cho thuê hoặc chỉ tập trung vào phân khúc siêu cao cấp.

Tại bang Colorado, số lượng chủ đầu tư xây condo đã giảm tới 84% trong vòng 15 năm qua - một con số cho thấy mức độ “co cụm” nghiêm trọng của thị trường này.

Để tháo gỡ nút thắt, các chuyên gia đề xuất áp dụng cơ chế “quyền được sửa chữa”, cho phép nhà thầu khắc phục lỗi trước khi bị kiện, nhằm giảm chi phí pháp lý và hạn chế xung đột. Đồng thời, việc nới lỏng quy định huy động vốn cũng được xem là giải pháp khả thi.

Tại bang British Columbia (Canada), chủ đầu tư có thể sử dụng tiền đặt cọc của người mua, thường chiếm khoảng 25% giá trị căn hộ, để phục vụ thi công. Trong khi đó, tại bang Washington (Mỹ), tỷ lệ này chỉ dừng ở mức 5%. Một số bang như California đã bắt đầu xem xét nới lỏng quy định theo hướng tương tự, nhưng con đường cải cách vẫn còn nhiều thách thức.

Trong bối cảnh đó, giấc mơ sở hữu nhà - vốn từng là biểu tượng của sự ổn định và thành công tại Mỹ - đang ngày càng xa tầm với của thế hệ trẻ. Và khi cả nhà đất lẫn chung cư đều trở nên khó tiếp cận, câu hỏi lớn đặt ra là: người trẻ Mỹ sẽ an cư ở đâu trong tương lai?

“QUẢ BOM NỢ 38.000 TỶ USD CỦA MỸ ĐÃ PHÁT NỔ”: SỰ THẬT ĐÁNG SỢ PHÍA SAU VẺ NGOÀI ỔN ĐỊNH CỦA NỀN KINH TẾ SỐ 1 THẾ GIỚI

Nước Mỹ không giống một quốc gia đang gặp khủng hoảng tài khóa - và đó chính là vấn đề. Dấu hiệu khủng hoảng chưa lộ diện, nhưng cú sụp đổ có thể đến bất cứ lúc nào, tờ Fortune cảnh báo.

Chỉ số S&P 500 đã tăng hơn gấp đôi trong 5 năm qua. Tỷ lệ thất nghiệp đang ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Các khoản chi trả An sinh xã hội vẫn đều đặn. Nhưng chính những thời điểm như vậy lại có thể che giấu những điểm yếu sâu xa hơn, Fortune nhấn mạnh.

Căng thẳng leo thang ở Trung Đông, bao gồm xung đột với Iran, là lời nhắc nhở rằng điều kiện kinh tế có thể thay đổi nhanh đến mức nào. Một cú gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu có thể đẩy giá năng lượng tăng vọt, làm bùng phát lạm phát và kéo lãi suất đi lên.

Với một quốc gia đã gánh hơn 38.000 tỷ USD nợ và chi trả lãi vay còn lớn hơn cả ngân sách quốc phòng, cú sốc như vậy sẽ gây áp lực khổng lồ lên tài chính liên bang.

Quỹ đạo nguy hiểm: Nợ công Mỹ tiến sát “vùng chiến tranh”

Xu hướng nền tảng vốn đã đáng lo ngại. Nợ quốc gia Mỹ đang trên đà đạt mức chưa từng thấy ngoài thời chiến - dự kiến chạm khoảng 120% GDP trong thập kỷ tới. Điều này đồng nghĩa chính phủ liên bang sẽ nợ nhiều hơn toàn bộ giá trị nền kinh tế Mỹ tạo ra trong một năm.

Quỹ đạo này sẽ không lập tức kích hoạt hồi chuông báo động. Như nhà văn Ernest Hemingway từng viết, phá sản diễn ra “từ từ, rồi đột ngột”. Suy thoái tài khóa cũng có thể diễn ra theo cách tương tự.

“Quả bom hẹn giờ” an sinh xã hội và chi phí lãi vay

Mỹ hiện có hơn 38.000 tỷ USD nợ công và đang chi nhiều tiền trả lãi hơn cả chi tiêu quân sự. Các quỹ tín thác chính của An sinh xã hội và Medicare cũng được dự báo sẽ cạn kiệt trong vòng 7 năm tới, buộc phải cắt giảm quyền lợi tự động hoặc tiếp tục tăng thâm hụt để bù đắp.

Áp lực này sẽ ngày càng lớn khi dân số già đi, chi phí y tế tăng cao và tăng trưởng kinh tế chậm lại.

Tác động thực: Doanh nghiệp và nền kinh tế sẽ trả giá

Đối với doanh nghiệp Mỹ, cuộc khủng hoảng nợ không chỉ là con số trên giấy. Mức nợ cao buộc chính phủ phải chi nhiều hơn cho lãi vay, đồng nghĩa ít nguồn lực hơn dành cho hạ tầng, giáo dục, quốc phòng và các chương trình xã hội.

Nếu nhà đầu tư bắt đầu coi nợ Mỹ rủi ro hơn, lãi suất có thể tăng cao hơn nữa, kéo theo chi phí vay vốn cho mở rộng sản xuất, tuyển dụng và đầu tư cũng tăng theo.

Bài học từ Anh: Khủng hoảng có thể đến rất nhanh

Vương quốc Anh là một cảnh báo rõ ràng. Năm 2022, Thủ tướng Liz Truss công bố cắt giảm thuế quy mô lớn, chủ yếu tài trợ bằng thâm hụt ngân sách. Thị trường tài chính ngay lập tức chao đảo, đồng bảng Anh lao dốc và đe dọa sự tồn tại của các quỹ hưu trí. Chỉ trong vài tuần, cả thủ tướng và bộ trưởng tài chính đều phải từ chức.

Nền kinh tế Mỹ lớn hơn và đồng USD là đồng tiền dự trữ toàn cầu, nhưng quy luật “mất niềm tin đột ngột sau khi tích tụ dần” vẫn hoàn toàn giống nhau.

Lối thoát: Ủy ban tài khóa lưỡng đảng

Theo Fortune, việc thành lập một ủy ban tài khóa lưỡng đảng tại Quốc hội sẽ không giải quyết vấn đề ngay lập tức, nhưng có thể phá vỡ thế bế tắc chính trị, buộc cả hai đảng cùng tìm kiếm giải pháp và tạo sự đồng thuận xã hội.

Ba mục tiêu chiến lược chính của ủy ban này gồm: cải thiện tình trạng tài khóa dài hạn, giữ tỷ lệ nợ/GDP ở mức bền vững hơn (khoảng 100%), và xử lý khả năng thanh toán của các quỹ An sinh xã hội và Medicare.

Để thành công, mọi vấn đề phải được đưa lên bàn. Ủy ban cần rà soát toàn diện từ chi tiêu đến nguồn thu, đồng thời thiết lập thời hạn nghiêm ngặt và cơ chế bỏ phiếu bắt buộc để tránh trì hoãn chính trị.

Người Mỹ cần hiểu mức độ nghiêm trọng của vấn đề

Người dân Mỹ cần nhận thức rõ rủi ro. Một chiến dịch truyền thông rộng rãi là cần thiết để giải thích cuộc khủng hoảng tài khóa, thu hút ý kiến xã hội và tạo áp lực chính trị buộc Quốc hội hành động. Đặc biệt, cần tập trung vào các nhóm dễ bị tổn thương nhất như thế hệ trẻ, người thu nhập thấp và những gia đình “kẹp giữa” phải nuôi cả con cái lẫn cha mẹ.

Nhìn chung, theo Fortune, cuộc khủng hoảng nợ công của Mỹ hiện không còn là nguy cơ trong tương lai - nó đã bắt đầu. Việc thành lập một ủy ban tài khóa lưỡng đảng là bước đi cấp bách đầu tiên để xây dựng một kế hoạch toàn diện, buộc Quốc hội phải hành động. Chỉ khi đó, nước Mỹ mới có thể bảo vệ được sự thịnh vượng quốc gia cho các thế hệ tương lai.

IRAN VÀ BÀI TOÁN HÓC BÚA VỚI NHIỀU ĐỜI TỔNG THỐNG MỸ

Vì sao Iran tiếp tục đẩy nhiều đời tổng thống Mỹ vào vòng xoáy khủng hoảng địa chính trị chưa có hồi kết? Cùng đọc bài viết của tờ Profile.

Mầm mống của bất hòa

Đầu những năm 1970, Mỹ đã có sự hiện diện quân sự khiêm tốn ở Vịnh Ba Tư. Mỹ tin rằng họ có thể đạt được các mục tiêu cốt lõi trong khu vực như kiềm chế ảnh hưởng của Liên Xô, bảo vệ Israel và đảm bảo tiếp cận dầu mỏ.

Mỹ dựa vào hai đối tác chủ chốt lúc bấy giờ là Saudi Arabia và Iran. Riyadh và Tehran, đại diện cho hai nhánh Sunni và Shia của Hồi giáo, được xem là nền tảng cho mối quan hệ của Mỹ với thế giới Hồi giáo.

Trong một thời gian, hệ thống có vẻ ổn định. Sau đó, Iran có chuyển biến mới. Cuộc Cách mạng Hồi giáo bùng nổ năm 1978 và chính thức lên đến đỉnh điểm vào tháng 2/1979.

Vua Iran Mohammad Reza Pahlavi đã cầu cứu Mỹ. Nhưng tại Washington, không có sự đồng thuận về việc giải cứu ông này. Tổng thống Jimmy Carter coi ông Pahlavi là một nhân tố chính trị nguy hiểm.

Bộ Ngoại giao tin rằng tình hình đã vượt quá điểm mà sự can thiệp có thể cứu vãn chế độ. Quốc hội chia rẽ: Một số tin rằng ông Pahlavi vẫn còn cơ hội, số khác kết luận rằng ông ấy đã hết thời.

Cố vấn an ninh quốc gia của ông Carter, Zbigniew Brzezinski là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất việc hỗ trợ quân sự cho vua Pahlavi.

Sau khi trốn khỏi Iran, ông Pahlavi đã yêu cầu Mỹ cho phép nhập cảnh vào nước này để điều trị y tế. Ông đã được chẩn đoán mắc bệnh bạch cầu nhiều năm trước đó. Cuối cùng, Tổng thống Carter đã đồng ý.

Tháng 11/1979, các sinh viên cách mạng đã xông vào Đại sứ quán Mỹ ở Iran và bắt giữ 66 nhà ngoại giao và nhân viên người Mỹ. Sau đó là cuộc khủng hoảng con tin kéo dài 444 ngày, chi phối toàn bộ nhiệm kỳ tổng thống của ông Carter.

Khi cuộc bầu cử đang đến gần, Nhà Trắng tìm kiếm một giải pháp. Kết quả là Chiến dịch Móng Vuốt Đại Bàng, một kế hoạch táo bạo để giải cứu con tin.

Chiến dịch có vẻ đơn giản bởi theo lý thuyết: Biệt kích sẽ đổ bộ xuống sa mạc Iran, tiến về Tehran, tấn công đại sứ quán, giải phóng con tin và sơ tán họ bằng đường hàng không.

Nhưng thực tế lại khác. Một cơn bão cát dữ dội đã làm gián đoạn chiến dịch, khiến một số máy bay trực thăng bị hư hỏng. Một chiếc đã va chạm với máy bay vận tải. 8 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng.

Nhiệm vụ thất bại và các con tin vẫn bị giam giữ. Trong cuộc bầu cử năm 1980, ông chịu thất bại nặng nề trước ứng cử viên Ronald Reagan.

Những cuộc đối đầu

Cuộc khủng hoảng con tin kết thúc vào tháng 1/1981 với việc ký kết Hiệp định Algiers. Theo đó Mỹ đồng ý giải tỏa tài sản bị đóng băng của Iran và không can thiệp vào công việc nội bộ của Iran. Nhưng ngay cả khi thỏa thuận được ký kết, những cuộc đối đầu mới đã bắt đầu diễn ra.

Tháng 9/1980, Iraq dưới thời Tổng thống Saddam Hussein tấn công Iran, với hy vọng lợi dụng sự hỗn loạn cách mạng và chiếm lấy tỉnh Khuzestan giàu dầu mỏ. Sau đó Mỹ đã lật đổ ông Hussein, đổ tiền bạc, vũ khí, công nghệ và thông tin tình báo vào Iraq.

Nghịch lý thay, Israel, bất chấp thái độ thù địch với Cộng hòa Hồi giáo Iran, cũng đã hỗ trợ Tehran trong suốt cuộc chiến. Israel coi Iraq là mối đe dọa chiến lược lớn hơn và hy vọng rằng việc giúp đỡ Iran cuối cùng có thể mở lại cánh cửa quan hệ với Iran.

Tình hình càng trở nên phức tạp hơn khi phát hiện ra rằng Mỹ cũng bí mật cung cấp vũ khí cho Iran, và số tiền thu được được chuyển hướng để hỗ trợ lực lượng Contra ở Nicaragua. Vụ bê bối Iran-Contra trở thành vụ bê bối lớn nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Ronald Reagan.

Đây là lần thứ hai Iran làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của một tổng thống Mỹ, và đến cuối những năm 1980, quan hệ Mỹ-Iran đã trở nên căng thẳng và leo thang thành đối đầu công khai.

Năm 1988, Mỹ tấn công các giàn khoan dầu của Iran và đánh chìm một số tàu chiến. Cùng năm đó, một tàu chiến Mỹ đã bắn nhầm máy bay Iran Air Flight 655, khiến toàn bộ 290 hành khách và phi hành đoàn thiệt mạng.

Trong những năm 1990, Mỹ đã áp dụng chính sách kiềm chế kép, nhắm mục tiêu đồng thời vào cả Iran và Iraq thông qua các lệnh trừng phạt và liên minh khu vực. Những nỗ lực hòa giải sau đó đã xuất hiện dưới thời Tổng thống Iran Mohammad Khatami và Tổng thống Mỹ Bill Clinton, nhưng những sáng kiến này cuối cùng đã bị đình trệ.

Sau đó, cuộc đối đầu lại leo thang vào những năm 2000. Cuộc xâm lược Iraq của Mỹ vô tình củng cố ảnh hưởng khu vực của Iran. Trong khi những cáo buộc rằng Iran đang theo đuổi vũ khí hạt nhân ngày càng thu hút sự chú ý của quốc tế.

Vấn đề này đã chi phối nhiệm kỳ tổng thống của ông Barack Obama, người cuối cùng đã đàm phán thành công Thỏa thuận Hợp tác Toàn diện chung (JCPOA) năm 2015. Theo thỏa thuận này, Iran chấp nhận các hạn chế đối với chương trình hạt nhân của mình để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

Khi ông Donald Trump nhậm chức Tổng thống năm 2017, ông đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận và áp đặt các lệnh trừng phạt sâu rộng đối với Iran.

Tổng thống Trump cũng theo đuổi một sự liên kết khu vực mới thông qua Hiệp định Abraham, đưa Israel xích lại gần hơn với một số quốc gia Ả Rập và đặt Iran vững chắc vào trung tâm chiến lược Trung Đông của Mỹ. Điều này dẫn đến căng thẳng leo thang không ngừng.

Tháng 1/2020, Mỹ đã sát hại tướng Qasem Soleimani, chỉ huy lực lượng Quds tinh nhuệ của Iran trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, đánh dấu một giai đoạn mới trong cuộc đối đầu.

Ban đầu, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã cố gắng khôi phục thỏa thuận hạt nhân nhưng gặp phải trở ngại từ cả hai phía. Các cuộc đàm phán kéo dài trong khi căng thẳng khu vực leo thang.

Các cuộc chiến của Israel chống lại lực lượng Hamas ở Palestine và Hezbollah ở Lebanon, sự sụp đổ của chính phủ Tổng thống Syria Assad và áp lực mới của Mỹ đối với Iran đã tạo tiền đề cho sự leo thang mới nhất.

Chỉ vài tháng sau khi ông Trump nhậm chức tổng thống nhiệm kỳ hai, các cuộc tấn công của Israel đã giết chết các quan chức cấp cao của Iran tại Tehran. Sau đó Mỹ tấn công các cơ sở hạt nhân ở Fordow, Natanz và Isfahan.

8 tháng sau, xung đột leo thang đến mức chưa từng có khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel giết chết lãnh tụ tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei. Một chương mới đã bắt đầu.

Trong gần năm thập kỷ, cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đã phát triển logic nội tại riêng của nó.

Các mục tiêu của Mỹ ngày càng nhiều: Hạn chế ảnh hưởng khu vực của Iran, giải tán các chương trình hạt nhân và tên lửa của nước này, thay đổi chế độ ở Tehran, khôi phục ảnh hưởng của Mỹ và trấn an các đồng minh khu vực.

Các đời tổng thống Mỹ đều phải vật lộn với tình thế khó xử này. Một số người tránh hành động quyết đoán. Số khác lại leo thang đối đầu mà không giải quyết triệt để vấn đề cốt lõi.

Luôn mơ ước được gia nhập hàng ngũ những vị tổng thống vĩ đại đã làm thay đổi nước Mỹ, ông Trump tin rằng cuối cùng ông có thể phá vỡ vòng luẩn quẩn đó.

Nhưng Tổng thống Trump có thể đang lặp lại một mô típ quen thuộc trong lịch sử nước Mỹ: Một mô típ mà các tổng thống đánh giá thấp sự phức tạp của Iran và tự mình bị cuốn sâu hơn vào một cuộc khủng hoảng không dễ giải quyết.

Nguồn: 24h Money; CafeF; Dân Việt; Soha