Câu hỏi: Hiện em đang sống ở Đức. Em kết hôn với một người đàn ông Đức độc thân. Còn em có một con trai 14 tuổi, hiện đang sống cùng vợ chồng em. Tất cả hồ sơ chồng em nhận con em làm con nuôi đã hoàn tất, chỉ đợi tòa án quyết định.

Vậy em muốn hỏi, trước kia con em mang họ tên Việt Nam, nay làm hồ sơ chuyển đổi sang họ tên bố nuôi, nếu sau này nó không muốn giữ họ của bố nuôi nữa, thì có được phép đổi lại họ cũ không? Nếu sau này bố mẹ ly hôn, con em sẽ thuộc về ai? Trong thời gian con em „ăn theo“ quốc tịch cha nuôi mà hai bố mẹ bỏ nhau, thì giấy tờ của nó có ảnh hưởng gì không? Và em có được ăn theo con không ? Em rất lo, trong trường hợp vợ chồng chia tay !

Trả lời:

Ở đây có 2 vấn đề pháp lý: 1- Luật về nhận con riêng của vợ/chồng làm con nuôi và 2- Luật về quốc tịch và lưu trú.

1- Theo luật nhận con nuôi, điều kiện để nhận con riêng của vợ/chồng làm con nuôi là: - Hai vợ chồng phải cưới nhau ít nhất đã được 1 năm. - Giữa chồng/vợ và con riêng của bên kia phải hình thành được mối quan hệ cha con thực sự. Nghĩa là càng nhiều thời gian sống chung với nhau thì mối quan hệ đó càng được chứng minh. - Người con chấp nhận làm con nuôi và được người bố/mẹ đẻ còn lại của nó đồng ý.

Sau khi thủ tục làm con nuôi hoàn tất, được toà án công nhận, cha mẹ phải đến Sở Hôn thú Standesamt đăng ký sổ hộ tịch gia đình Familienbuch. Từ giờ phút đó, đưá con chính thức vĩnh viễn trở thành con của cả hai vợ chồng với họ mới, không thể xét lại. Trong trường hợp của chị, con chị có thể lấy họ chị hay họ bố nuôi đều được cả, nhưng không thể giữ hay sau này đổi sang họ bố đẻ của nó. Còn quyền nuôi con thuộc về cả 2 vợ chồng không phân biệt con nuôi hay con đẻ. Nếu vợ chồng ly dị, quyền nuôi con sẽ do 2 vợ chồng thoả thuận, thông thường nghiêng về phiá người mẹ, mong muốn của người con, và do phiên toà xử ly hôn tuyên phán, giống như Phó Thủ tướng gốc Việt Phillip Rösler ở lại với cha sau khi bố mẹ nuôi chia tay. Trường hợp chị là mẹ đẻ, khi ly dị quyền nuôi con chắc chắn thuộc về chị nếu không có sự cố gì quá ư bất thường chẳng hạn như ốm đau mất hết khả năng chăm nuôi.

2- Theo luật lưu trú, cha mẹ có quyền lưu trú ở Đức để nuôi con mang quốc tịch Đức (ăn theo con). Vợ chồng có quyền lưu trú độc lập sau 3 năm kết hôn. Tuy nhiên có rất nhiều ngoại lệ. Chẳng hạn việc nhận con nuôi bị tố cáo là mua bán nhằm mục đích lưu trú và khi ra Toà cũng bị tuyên phán như vậy, thì quốc tịch Đức sẽ bị thu hồi. Hay việc trở về nước là điều không thể, do trước khi sang Đức đã bán hết tất cả tài sản, hiện không còn gì để sinh sống. Hoặc vì lý do bạo lực của người chồng Đức, người vợ buộc phải bỏ chạy vào trại bảo vệ phụ nữ chẳng hạn, thì dù mới cưới cũng được xét ở lại Đức. Một trường hợp như vậy xảy ra gần đây nhất ở tiểu bang Sachsen-Anhalt với một cô gái Việt mới 20 tuổi được chồng về tận Việt Nam cưới đón sang Đức. Chỉ vì người chồng quá ghen, và ác dâm, sau 1 năm cô gái không chịu được, buộc phải bỏ trốn vào nhà phụ nữ. Người chồng đâm đơn lên toà „tự thú“ cưới giả lấy tiền với bao chứng cứ, nhưng rốt cuộc cô gái vẫn được ở lại Đức do hiệp hội phụ nữa kiên quyết bảo vệ !

Tuy nhiên, đã là tình huống ngoại lệ không ghi trong luật, thì hoàn toàn tùy thuộc từng trường hợp cụ thể và do toà án, ủy ban khiếu nại hay ủy ban cứu xét các trường hợp đặc biệt ra quyết định, không thể nói trước được điều gì chắc tuyệt đối.

Đức Việt Online