Lợi bất cập là đầu tầu kinh tế EU nhưng trượt dốc vì phụ thuộc dầu giá rẻ từ Nga

Nhiều chuyên gia cho rằng việc quá phụ thuộc vào một loại đặc thù giá dầu rẻ từ Nga đang khiến Đức trả giá và chịu nhiều thiệt hại về mặt kinh tế.

Vị thế đầu tầu

Trong suốt nhiều năm qua, kinh tế Đức đã đạt được hết thành công này đến thành công khác, dẫn đầu thị trường toàn cầu về các sản phẩm cao cấp như ô tô hạng sang và máy móc công nghiệp, bán nhiều sản phẩm cho phần còn lại của thế giới đến nỗi một nửa nền kinh tế nước này đều để xuất khẩu.

Việc làm dồi dào, kho bạc đất nước tăng lên khi các nước châu Âu khác chìm trong nợ nần, và nhiều cuốn sách đã được viết về những điều các nước khác có thể học hỏi từ Đức.

Tuy nhiên, vị trí đó không còn nữa

Giờ đây, Đức được cho là nền kinh tế đang phát triển kém hiệu quả bậc nhất thế giới. Cả Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Liên minh Châu Âu đều đang dự báo nền kinh tế này sẽ suy giảm trong năm nay.

Sự kém hiệu quả đột ngột của nền kinh tế lớn nhất châu Âu đã gây ra làn sóng chỉ trích và tranh luận về con đường phía trước. Theo các đánh giá, nguyên nhân của việc này phần lớn đều đến từ việc Đức mất đi nguồn khí đốt tự nhiên giá rẻ từ Nga. Đây là cú sốc chưa từng có đối với ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng của Đức, cường quốc sản xuất lâu đời của châu Âu. Đức có nguy cơ “phi công nghiệp hóa” khi chi phí năng lượng cao và sự thờ ơ của chính phủ đối với các vấn đề đã tồn tại từ lâu này dẫn tới cảnh các nhà máy mới và công việc lương cao sẽ chuyển đi nơi khác.

Việc mất nguồn khí đốt tự nhiên giá rẻ của Nga, vốn rất cần thiết cho các nhà máy điện, đã gây tổn hại nặng nề đến mô hình kinh doanh của nền kinh tế Đức. Chúng ta đang ở trong tình trạng bị ảnh hưởng mạnh mẽ — bị tổn hại — bởi các yếu tố bên ngoài.

Cứu vãn trước khủng hoảng năng lượng

Sau khi Nga cắt phần lớn khí đốt sang Liên minh châu Âu, gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng trong khối 27 quốc gia lấy 40% nhiên liệu từ Moscow, Đức đã yêu cầu Evonik tiếp tục vận hành nhà máy nhiệt điện than từ những năm 1960 thêm vài tháng nữa.

Công ty đang chuyển từ nhà máy – nơi có ống khói cao bằng tòa nhà 40 tầng – sang hai máy phát điện chạy bằng khí đốt mà sau này có thể chạy bằng hydro trong bối cảnh có kế hoạch trung hòa carbon vào năm 2030.

Giá khí đốt đã tăng gần gấp đôi so với năm 2021, gây tổn hại cho các công ty cần khí đốt để giữ cho thủy tinh hoặc kim loại luôn nóng chảy 24/24 để sản xuất lớp phủ thủy tinh, giấy và kim loại sử dụng trong các tòa nhà và ô tô.

Một vấn đề khác đối với Đức đã xảy ra khi đối tác thương mại quan trọng Trung Quốc trải qua thời kỳ tăng trưởng chậm lại sau nhiều thập kỷ bùng nổ kinh tế.

Những vấn đề khó giải quyết

Các chuyên gia cho rằng, những cú sốc trên đã bộc lộ những vết nứt trong nền tảng của nước Đức vốn bị bỏ qua trong nhiều năm thành công, bao gồm cả việc chậm trễ trong việc sử dụng công nghệ kỹ thuật số trong chính phủ và doanh nghiệp cũng như một quá trình kéo dài để phê duyệt các dự án năng lượng tái tạo rất cần thiết.

Quyết định đóng cửa các nhà máy điện hạt nhân còn lại của Đức năm 2011 đã bị đặt dấu hỏi trong bối cảnh lo ngại về giá điện và tình trạng thiếu điện. Các công ty phải đối mặt với tình trạng thiếu lao động có tay nghề nghiêm trọng, với số việc làm mới đạt mức kỷ lục chỉ dưới 2 triệu.

Việc dựa quá nặng nề vào Nga đối với khí đốt, thông qua các đường ống Nord Stream dưới Biển Baltic - được xây dựng dưới thời cựu Thủ tướng Angela Merkel và đã ngừng hoạt động cũng như chịu hư hại từ các hoạt động phá hoại - đã được chính phủ thừa nhận là một sai lầm.

Các khoản trợ cấp năng lượng sạch khổng lồ mà chính quyền Biden đưa ra cho các công ty đầu tư vào Mỹ đã làm dấy lên tranh cãi và cảnh báo rằng Đức đang bị bỏ lại phía sau

Công ty thủy tinh đặc biệt Schott AG, chuyên sản xuất các sản phẩm từ mặt bếp, chai vắc-xin cho đến tấm gương dài 39 mét cho đài quan sát thiên văn Kính viễn vọng Cực lớn ở Chile, đã thử nghiệm thay thế hydro không phát thải cho khí đốt tại nhà máy, nơi công ty sản xuất thủy tinh trong bể có nhiệt độ lên tới 1.700 độ C.

Đức đã chủ quan trong “thập kỷ vàng”

Thập kỉ 2010-2020 dựa trên những cải cách dưới thời Thủ tướng Gerhard Schroeder năm 2003-2005 nhằm giảm chi phí lao động và tăng khả năng cạnh tranh.

Nhận thức về tiềm năng kinh tế của Đức nói trên cũng có thể góp phần dẫn đến các quyết định sai lầm là thoát khỏi năng lượng hạt nhân, cấm khai thác khí đốt tự nhiên và đặt cược vào nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên dồi dào từ Nga. Đức đang phải trả giá cho chính sách năng lượng của mình.

Đài Loan giúp đào tạo sinh viên Đức trong ngành bán dẫn

Theo thông cáo, tiểu bang Sachsen đã ký một thỏa thuận với Tập đoàn TSMC, một tên tuổi khổng lồ của Đài Loan (Trung Quốc) trong lĩnh vực bán dẫn, để đào tạo sinh viên Đức trong nỗ lực đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về nguồn nhân lực trong ngành này.

Sự thiếu hụt công nhân lành nghề, bao gồm cả lĩnh vực chip quan trọng, đã nổi lên như một thách thức lớn đối với Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu, khi một lượng lớn nhân viên đến tuổi nghỉ hưu.

Thỏa thuận ký kết giữa Tập đoàn TSMC với Sachsen và Đại học Công nghệ Dresden

Theo đó, khoảng 100 sinh viên đạt thành tích cao từ tiểu bang này sẽ đến Đài Loan tham gia chương trình đào tạo kéo dài 6 tháng tại các trường đại học hàng đầu tại dây”. Khai giảng khóa đầu tiên dự kiến vào tháng 2/2024.

TSMC cho biết, kết quả nghiên cứu thị trường đã cho thấy nhu cầu về hơn một triệu công nhân lành nghề trong ngành công nghiệp chip. Chúng tôi đang chuẩn bị trước cho tình trạng thiếu nhân lực lành nghề có thể sắp xảy ra và tăng cường đào tạo ngành bán dẫn là cách quan trọng nhất để giải quyết tình trạng thiếu nhân lực kỹ thuật lành nghề trên toàn cầu.

Tháng trước, TSMC - nơi kiểm soát hơn một nửa sản lượng chip của thế giới - đã thông báo việc xây dựng một nhà máy sản xuất chip mới trị giá 3,8 tỷ USD ở thành phố Dresden của bang Sachsen. Việc xây dựng cơ sở Dresden của TSMC, nơi tập trung vào chip ô tô, dự kiến sẽ bắt đầu vào năm tới và bắt đầu sản xuất vào cuối năm 2027. Dự kiến, nhà máy sẽ tạo ra khoảng 2.000 việc làm công nghệ cao trực tiếp.

Vai trò của Đài Loan

Hoạt động sản xuất của TSMC đã mở rộng ra ngoài Đài Loan (Trung Quốc) khi các cường quốc phương Tây lo ngại về việc ngành công nghiệp chip – rất quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu hiện đại – tập trung vào hòn đảo mà Trung Quốc tuyên bố là lãnh thổ của mình.

Bắc Kinh đã tăng cường áp lực chính trị và quân sự lên hòn đảo này trong những năm gần đây, làm tăng thêm lo ngại về nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu./.

Mong muốn nhà mạng giảm sử dụng thiết bị Trung Quốc

Kế hoạch thực hiện

Bộ Nội vụ Đức dự định buộc các nhà mạng cắt giảm việc sử dụng các thiết bị Huawei và ZTE trong mạng 5G. Theo đó, Bộ đã thiết kế một cách tiếp cận để tránh gây gián đoạn quá mức khi nhà mạng loại bỏ mọi thành phần quan trọng của các nhà sản xuất Trung Quốc trong mạng lõi 5G đến năm 2026. Các hãng viễn thông như Deutsche Telekom và Vodafone cũng cần giảm tỷ lệ linh kiện Trung Quốc trong mạng RAN trước ngày 1/10/2026 xuống tối đa 25%.

Theo khảo sát của hãng tư vấn viễn thông Strand Consult, Huawei hiện chiếm 59% mạng 5G RAN của Đức.

Tại những khu vực đặc biệt nhạy cảm như thủ đô Berlin, nơi đặt chính phủ liên bang, công nghệ Trung Quốc không nên được sử dụng

Đức được xem là nước đi sau trong triển khai bộ công cụ giải pháp bảo mật của EU

Các biện pháp bảo mật được nhất trí ba năm trước nhằm ngăn chặn việc sử dụng sản phẩm, dịch vụ của những nhà sản xuất mà khối cân nhắc là “rủi ro cao”, bao gồm Huawei và ZTE vì lo ngại nguy cơ phá hoại hay gián điệp. Hai công ty Trung Quốc phủ nhận thiết bị của họ đe dọa rủi ro.

Tình hình tương tự ở các nước EU

Trong một diễn biến khác, cơ quan quản lý viễn thông Bồ Đào Nha cho biết đang làm việc với các hãng viễn thông để áp dụng giải pháp cấp cao, về cơ bản cấm thiết bị Trung Quốc trong mạng di động 5G. Dù không nhắc đích danh Huawei, đây là đòn giáng vào nỗ lực gia nhập mạng 5G độc lập và mở rộng hợp đồng 4G tại Bồ Đào Nha của công ty.

Cuối tháng 8/2023, Huawei đã đệ đơn kiện lên tòa án Lisbon để chống lại quyết định của hội đồng an ninh mạng CSSC và “bảo vệ lợi ích chính đáng và quyền lợi hợp pháp theo pháp luật”. CSSC cấm nhà mạng sử dụng thiết bị Huawei trong mạng 5G.

Ba nhà mạng lớn của Bồ Đào Nha – Altice, NOS và Vodafone – đều nói sẽ không dùng thiết bị Huawei trong mạng lõi 5G.

Đức Việt Online