Khủng hoảng nhà ở trầm trọng do tăng lãi suất

Tăng lãi suất khiến dự án dân cư phi kinh tế

Liên đoàn bất động sản Đức (ZIA) cho biết, sau khi tăng lãi suất trong quý 2-2022 đã khiến tất cả các dự án khu dân cư “gần như đột ngột trở nên phi kinh tế”, dẫn đến “sự tạm dừng ảo” trong việc xây dựng những khu này.

Theo Viện Nghiên cứu kinh tế (Ifo), gần 50% số công ty xây dựng ở Đức đang báo cáo thiếu đơn đặt hàng và xu hướng này đang gia tăng. Chuyên gia Ifo Klaus Wohlrabe cho biết chi phí cao và mức lãi suất hiện tại đang "khiến nhiều nhà xây dựng quan ngại".

Công ty môi giới tín dụng thế chấp Interhyp cho hay lãi suất của các khoản vay xây dựng kỳ hạn 10 năm ở Đức đã giảm nhẹ xuống còn 3,8% vào đầu tháng 12 sau khi đạt mức cao nhất trong thập niên qua là 4,2% vào tháng 11-2023.

Hậu quả

Dẫn tới năm nay Đức có thể thiếu tới 600.000 căn hộ. Khoảng cách giữa cung và cầu nhà ở này sẽ tiếp tục tăng lên 830.000 căn hộ trong 3 năm tới đây.

Theo các chuyên gia, mặc dù nhu cầu về nhà ở đã chậm lại đáng kể, nhưng đến nay cuộc khủng hoảng thậm chí còn trở nên trầm trọng hơn những gì số liệu công bố.

Theo thống kê, giá xây dựng các tòa nhà chung cư đã tăng 6,4% so với cùng kỳ trong tháng 8-2023. Giá hầu hết các loại vật liệu xây dựng tiếp tục cao hơn đáng kể trong sáu tháng đầu năm so với năm ngoái.

Chính phủ Đức dự kiến không đạt được mục tiêu xây dựng 400.000 căn hộ mới trong năm nay và năm 2024.

Tập trung đầu tư

Nhận thức rõ về tình trạng trên, dự kiến đến cuối năm 2027, Chính phủ Đức sẽ đầu tư tổng cộng 45 tỉ euro vào xây dựng nhà ở được trợ cấp công, trong đó 18 tỉ euro sẽ dành riêng cho nhà ở xã hội.

Nguy cơ thời kỳ siêu cường công nghiệp sắp kết thúc

Theo Bloomberg, sự bất ổn toàn cầu và các vấn đề trong nước kéo dài đang tước đi vị thế siêu cường công nghiệp của Đức. Sự cạnh tranh của Mỹ và Trung Quốc cũng như việc cắt nguồn cung cấp khí đốt của Nga có nguy cơ làm chệch hướng nền kinh tế Đức.

Một nhà máy tuổi đời 124 năm phá sản

Mùa thu năm ngoái, tại một khu sản xuất rộng lớn ở thành phố Dusseldorf, Đức đã diễn ra buổi lễ chấm dứt hoạt động sản xuất của một nhà máy có tuổi đời hơn 100 năm. Giữa ánh sáng bập bùng của pháo sáng và đuốc, nhiều người trong số 1.600 người mất việc đứng ngơ ngác khi sản phẩm cuối cùng, một ống thép được mài nhẵn thành một hình trụ hoàn hảo trên máy cán. Buổi lễ kết thúc 124 năm hoạt động của nhà máy được xây dựng từ thời kỳ hoàng kim của công nghiệp hóa ở Đức. Dù vượt qua hai cuộc chiến tranh thế giới nhưng cuối cùng, nhà máy này lại không thể tồn tại sau cuộc khủng hoảng năng lượng.

Nền tảng của bộ máy công nghiệp Đức đã sụp đổ như quân cờ domino

Trong năm vừa qua, tại Đức đã có rất nhiều buổi lễ như vậy. Điều này cho thấy thực tế nghiệt ngã mà nước Đức phải đối mặt: Những ngày tháng là một siêu cường công nghiệp có thể sắp kết thúc. Sản lượng của nền kinh tế lớn nhất châu Âu có xu hướng giảm kể từ năm 2017 và sự suy giảm này ngày càng gia tăng khi khả năng cạnh tranh bị xói mòn. Ông Stefan Klebert, Giám đốc điều hành của Tập đoàn GEA, nhà cung cấp máy móc sản xuất hoạt động từ cuối những năm 1800, cho biết: Thành thật mà nói thì không có nhiều hy vọng. Tôi thực sự không chắc liệu chúng ta có thể ngăn chặn xu hướng này hay không. Nhiều thứ sẽ phải thay đổi rất nhanh.

Bloomberg nhận định, nền tảng của bộ máy công nghiệp Đức đã sụp đổ như quân cờ domino. Mỹ đang rời xa châu Âu và đang tìm cách cạnh tranh với các đồng minh xuyên Đại Tây Dương để đầu tư vào khí hậu. Trung Quốc đang trở thành một đối thủ lớn hơn và không còn là người mua hàng Đức nhiệt tình như trước. Đòn cuối cùng giáng vào một số nhà sản xuất công nghiệp nặng là việc cắt đứt khối lượng lớn khí đốt tự nhiên giá rẻ từ Nga.

Giảm tốc sản xuất, không còn khả năng tăng trưởng, cạnh tranh

Trong một số trường hợp, quá trình giảm tốc sản xuất công nghiệp đang diễn ra theo từng bước nhỏ như thu hẹp quy mô và kế hoạch đầu tư. Những vấn đề khác biểu hiệu rõ hơn như chuyển đổi dây chuyền sản xuất và cắt giảm nhân sự. Vì Đức vẫn có một danh sách các nhà sản xuất nhỏ, linh hoạt nên Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) cùng các tổ chức khác bác bỏ quan điểm cho rằng quá trình phi công nghiệp hóa toàn diện đang ở rất gần. Tuy nhiên, với những cải cách bị đình trệ thì không rõ điều gì sẽ làm chậm lại sự suy giảm sản xuất công nghiệp của Đức. “Chúng tôi không còn khả năng cạnh tranh nữa. Chúng tôi ngày càng nghèo hơn vì không có tăng trưởng. Chúng tôi đang tụt lại phía sau”, Bộ trưởng Tài chính Đức Christian Lindner phát biểu tại một sự kiện do Bloomberg tổ chức hồi đầu tháng 2.

Bà Maria Rottger, người đứng đầu hãng sản xuất lốp xe Michelin khu vực Bắc Âu, cho biết khả năng cạnh tranh công nghiệp suy giảm có nguy cơ đẩy nước Đức vào vòng xoáy đi xuống. Hãng sản xuất lốp xe của Pháp này sẽ đóng cửa hai nhà máy ở Đức và thu hẹp 1/3 quy mô vào cuối năm 2025. Động thái này sẽ ảnh hưởng đến hơn 1.500 công nhân ở Đức. “Chúng tôi không thể xuất khẩu lốp xe tải từ Đức với giá cạnh tranh. Nếu không thể khiến xuất khẩu có tính cạnh tranh, Đức sẽ mất đi một trong những thế mạnh lớn nhất”, bà Rottger nhấn mạnh. Đối thủ Goodyear Tyre & Rubber Co của Mỹ cũng có kế hoạch tương tự cho hai cơ sở ở Đức.

Khủng khoảng năng lượng và phụ thuộc mạng lưới nhà cung cấp

Cuộc khủng hoảng năng lượng vào mùa hè năm 2022 là chất xúc tác chính cho những diễn biến trên. Dù tránh được những tình huống xấu nhất như nhà cửa thiếu khí đốt để sưởi ấm, giá năng lượng ở Đức vẫn cao hơn ở các nền kinh tế khác. Một trong những lĩnh vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất do mất đi nguồn khí đốt giá rẻ của Nga là hóa chất. BASF, nhà sản xuất hóa chất lớn nhất châu Âu, đang cắt giảm 2.600 việc làm và đối thủ Lanxess cũng sa thải 7% nhân viên.

Tình trạng thiếu hụt năng lượng xảy ra ngay sau khi đại dịch Covid-19 gây gián đoạn chuỗi cung ứng. Khi đó, các dây chuyền lắp ráp ở Đức bị đình trệ vì các nhà sản xuất ô tô phải chờ đợi hàng tháng trời để nhận được chip và các linh kiện khác. Điều này nêu bật những rủi ro của việc Đức phụ thuộc quá nhiều vào mạng lưới nhà cung cấp rộng khắp trên thế giới, đặc biệt là ở châu Á.

Trong bối cảnh ngành công nghiệp Đức đang phải đối mặt với nhiều thách thức, một số nhà sản xuất đã chọn cách thay đổi để thích ứng. Ví dụ, nhà sản xuất quạt và máy thở EBM-Papst đã mua lại một công ty cung cấp đang gặp khó khăn nghiêm trọng. Để tiếp tục tồn tại, EBM-Papst chuyển sang sản xuất linh kiện cho máy bơm nhiệt và trung tâm dữ liệu, đồng thời tránh xa lĩnh vực ô tô. EBM-Papst cũng có kế hoạch chuyển một số nhiệm vụ hành chính sang Đông Âu hoặc Ấn Độ do ở Đức đang thiếu nguồn cung lao động.

Đức Việt Online