(Tổng thống Đức khoanh tay chờ ở cửa chuyên cơ).

Cơn hỗn loạn tài chính tự tạo trước phán quyết của Tòa án Liên bang

Đức kiểm soát rất chặt chẽ vấn đề nợ công, vốn được xem là niềm tự hào về kỷ luật tài chính quốc gia. Một điều khoản trong hiến pháp đưa ra các hạn chế cụ thể thường được gọi là "phanh nợ". Cơ chế này giới hạn thâm hụt ngân sách không vượt quá 0,35% GDP.

Và trọng tâm của cơn hỗn loạn vừa qua chính là việc chính phủ đã lách các quy định của phanh nợ thông qua một loạt quỹ đặc biệt. Họ phân bổ lại ngân sách chưa sử dụng từ thời đại dịch sang quỹ biến đổi khí hậu, nhưng bị Tòa án Hiến pháp tuyên hủy.

Hệ quả án quyết

Theo đó, ngày 15.11, Tòa án Hiến pháp Đức ra phán quyết rằng việc tài trợ 60 tỷ euro, tương đương 1,5% GDP được chuyển sang cho chi tiêu khí hậu là vi hiến, gây nguy hiểm cho tất cả nguồn tài chính.

Phán quyết gây hệ lụy rối ren trên chính trường: Trong khi các nhà lập pháp nỗ lực để bịt các lỗ hổng tài chính, thì các thành viên của liên minh chính phủ cầm quyền lao vào tranh cãi, còn phe đối lập cũng bị chia rẽ.

Sau phán quyết, Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner cho biết: Đức phải đối mặt với khoản thiếu hụt 17 tỷ euro trong ngân sách năm sau. Để so sánh, tổng ngân sách liên bang là 450 tỷ euro. Không có ngày cụ thể để chốt ngân sách năm 2024. Kế hoạch có thể hoàn tất trước Giáng sinh hoặc sẽ phải chờ đến tháng 1 năm sau. Chúng tôi không cố ý và cũng không hành động cẩu thả. Nhưng rõ ràng đây là thời điểm cực kỳ khó khăn và đáng xấu hổ đối với một chính phủ.

Hôm 28.11, Thủ tướng Olaf Scholz hứa tại Hạ viện rằng sẽ tìm ra một số cách khắc phục. Chính phủ sẽ đưa ra một điều khoản khẩn cấp để đảm bảo chi tiêu cho năm 2023 được thông qua hợp pháp, nhưng không có lời giải thích nào về việc tiền cho năm tới sẽ đến từ đâu.

Chính phủ ra sức xoay xở

Nợ công của Đức chỉ tương đương khoảng 65% GDP, so với mức trung bình 90% của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), với hầu hết nước giàu.

Đối mặt với nhu cầu chi tiêu mạnh mẽ cho kinh tế, nhưng những trở ngại chính trị và pháp lý khiến ông Scholz phải tìm một số cách để xoay xở. Đầu tiên là xem xét lại chi tiêu và cắt giảm các khoản không cần thiết. Nhiều năm sung túc đã khiến các chính phủ trước đây hào phóng trợ cấp hưu trí và y tế. Cắt giảm các khoản này sẽ khó khăn nhưng cần thiết.

Bước tiếp theo là tìm cách bảo vệ chi tiêu cho đầu tư. Ngay sau khi xung đột Ukraine nổ ra năm 2022, chính phủ huy động 100 tỷ euro cho các lực lượng vũ trang để bù đắp cho nhiều năm thiếu đầu tư và vận động điều chỉnh hiến pháp để tách cam kết đó khỏi các điều khoản liên quan đến "phanh nợ".

Song song đó, ông Scholz cho lập một quỹ để đầu tư vào cơ sở hạ tầng và khí hậu, được tài trợ bằng nợ dài hạn. Để tiến hành cần đa số nghị sỹ ở cả hai viện của quốc hội thông qua, điều mà nếu huy động riêng liên minh cầm quyền của ông vẫn không đủ số phiếu chấp thuận.

Ông cần cái bắt tay của đảng đối lập lớn nhất là Dân chủ Thiên chúa giáo (CDU). CDU là đảng chính dẫn dắt liên minh cầm quyền từ năm 2005 đến năm 2021 và là kiến trúc sư trưởng dưới thời Angela Merkel về việc phanh nợ. Nếu quay trở lại nắm quyền, họ cũng sẽ gặp khó khăn trong việc thực hiện các kế hoạch đầu tư, nên hợp tác với ông Scholz cũng là có lợi về dài hạn.

Đến nay, cuộc khủng hoảng ngân sách ở Đức đang tạo động lực mới cho việc cải cách các giới hạn nợ công tự áp đặt trong hiến pháp, khi cơn khát đầu tư vô cùng cần thiết đã lấn át nỗi ám ảnh chính trị trước đó về chính sách tài chính.

Cân nhắc biện pháp tuyên bố tình trạng khẩn cấp

Chính trị gia Katja Mast thuộc đảng Dân chủ Xã hội của Thủ tướng Olaf Scholz ủng hộ việc đình chỉ thực thi phanh nợ của hiến pháp thông qua việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp: SPD tin rằng có thể tìm ra lý do chính đáng, như viện dẫn cuộc chiến ở Ukraine và chi phí trung hòa carbon nền kinh tế cũng như duy trì sự gắn kết xã hội.

Ngược lại, Hawkish Lindner và các đảng viên đảng Dân chủ Tự do của ông, ủng hộ mạnh mẽ kỷ luật tài chính, phản đối việc dỡ bỏ giới hạn đối với khoản vay mới. Lindner nói: Mối lo ngại của tôi là nếu chúng ta mô tả tình trạng khẩn cấp cho những sự kiện như vậy và thực hiện việc này hàng năm, chúng ta sẽ không nhận ra rằng đến một lúc nào đó, tình huống khẩn cấp sẽ trở thành một điều bình thường mới đáng trách và đáng tiếc.

Tổng thống khoanh tay chờ ở cửa chuyên cơ suốt 30 phút sau khi đáp đến Qatar

Đứng trong tư thế khoanh tay chờ trước cửa chuyên cơ suốt 30 phút có lẽ là điều mà Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier không hề dự kiến trong chuyến công du chính thức đến Doha, thủ đô Qatar.

Sự cố hi hữu

Mặt trời lên cao. Thảm đỏ trải sẵn. Đội quân danh dự đã tập hợp đầy đủ. Thậm chí Đại sứ Đức tại Qatar, ông Lothar Freischlader đứng chờ sẵn. Vấn đề duy nhất là không có quan chức nào của chính phủ Qatar có mặt trong nghi lễ đón Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier trong chuyến thăm chính thức Doha hôm 29.11.

Lý do

Do chuyên cơ của chính phủ Đức (thuộc dòng máy bay Airbus A350) đến hơi sớm so lịch trình dự kiến, ông Steinmeier buộc phải đứng chờ trong cái nắng chói chang của vùng Trung Đông suốt gần 30 phút trước khi Ngoại trưởng Qatar Sultan al-Muraichai đến..

Trước khi đến Doha, ông Steinmeier thăm chính thức Israel trong 3 ngày, kế đến trải qua 2 đêm ở Oman, nhưng khi tới Qatar chỉ dành vỏn vẹn 3 giờ ở đây.

Bất chấp sự trì hoãn không mong muốn, Tổng thống Đức vẫn rời sân bay Doha kịp giờ cho cuộc hội đàm chính thức với Tiểu vương Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, nhà lãnh đạo Qatar.

Vai trò của Qatar

Qatar hiện đảm nhận vai trò trung gian trong nỗ lực thuyết phục lực lượng Hamas và Israel ngồi vào bàn đàm phán và cho phép Dải Gaza chứng kiến giai đoạn ngừng bắn quý giá cho dân thường ở vùng xung đột.

Đức Việt Online