MỤC LỤC:

3.11- Mồng Một Tết và tục xông đất

Ngày này nếu mọi việc suôn sẻ, may mắn, thì cả năm sẽ được hưởng phúc lành, hanh thông, lợi lộc. Ngay sau thời khắc giao thừa, bất cứ ai bước từ ngoài vào nhà đều được coi là đã xông đất cho gia chủ. Người xông đất chỉ dành 5 đến 10 phút chúc tết gia chủ sức khỏe an khang thịnh vượng.

3.12- Cách chọn tuổi xông đất

Tuổi Giáp hợp với Kỷ, kỵ với Canh - Mậu. Ất hợp Canh, kỵ Tân - Kỷ. Bính hợp Tân kỵ Nhâm - Canh. Đinh hợp Nhâm kỵ Quý - Tân. Mậu hợp Quý, kỵ Giáp - Nhâm. Kỷ hợp Giáp, kỵ Ất - Quý. Canh hợp Ất kỵ Bính - Giáp. Tân hợp Bính kỵ Đinh - Ất. Nhâm hợp Đinh kỵ Mậu - Bính. Quý hợp Mậu kỵ Kỷ - Đinh.

3.13- Văn khấn tổ tiên ngày mồng Một Tết

Nam mô a di đà phật. Kính Đức Đương Lai hạ sinh Di lặc Tôn Phật; các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, Bá thúc huynh đệ, cô di tỷ muội, đường thượng tiên linh các hương hồn nội tộc, ngoại tộc.

Nay theo Tuế luật, Âm Dương vận hành tới tuần Nguyên Đán, mồng Một đầu xuân mưa móc thấm nhuần, đón mừng năm mới. Con cháu tưởng niệm ân đức Tổ Tiên, như trời cao biển rộng, khôn đem tấc cỏ báo ba xuân. Do đó chúng con cùng toàn thể con cháu trong nhà sửa sang lễ vật, oản quả hương hoa kính dâng lên trước án. Kính mời các cụ Cao Tằng, Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc đệ huynh, Cô dì tỷ muội, nam nữ tử tôn nội ngoại. Cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng giáng về linh sàng, hâm hưởng lễ vật. Phù hộ độ trì cho con cháu năm mới an khang, mọi bề thuận lợi, sự nghiệp hanh thông. Bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết có điềm lành tiếp ứng. Tín chủ lại mời: các vị vong linh, tiền chủ, hậu chủ ở trong đất này cùng về hâm hưởng. Giãi tấm lòng thành cúi xin chứng giám. Cẩn cáo!

3.14- Mồng Hai Tết

Là ngày cúng tại gia vào sáng sớm. Sau đó đi chúc tết theo thứ tự trong 3 ngày Tết, mồng Một nhà trai, mồng hai nhà vợ, mồng ba nhà thầy.

3.15- Xuất hành đầu năm

Theo phong tục xưa nay, người Á- Đông thường chọn ngày lành tháng tốt để xuất hành, động thổ, đổ bê tông mái, cất nóc, nhập trạch, khai trương, ăn hỏi, rước dâu, ký hợp đồng, hộ liệm, di quan, phá nấm, nhập phủ (hạ huyệt).

Đầu năm, ngày xuất hành có ý nghĩa mở đầu vận hên xui cho cả một năm mới. Cần chọn ngày giờ Hoàng đạo, hướng tương hợp tương sinh với mình cùng con giáp của năm để xuất hành cầu tài đón lộc, gặp được tài thần, hỉ thần... Thường sau giao thừa có thể xuất hành du xuân.

3.16- Ngày nguyệt kỵ

Xuất hành đầu năm tuyệt đối tránh các ngày nguyệt kỵ mồng 5, 14, 23 (Mồng năm, mười bốn, hai ba / Đi chơi còn thiệt, nữa là đi buôn). Ba ngày trên là ngày ở Trung cung (ngôi Trung ương ở Hà Đồ) mà Trung cung lại là ngôi vua và lấy số 5 làm biểu hiệu. Số 9 là cửu cung.

Đếm từ 1 đến 5 thì số 5 nhập vào Trung cung, rồi cộng thêm vào số cửu cung (tức là số 9) nữa thì được 14 cũng nhập vào Trung cung, cộng thêm số 9 nữa thì được 23 cũng lại nhập Trung cung nữa. Như vậy là ba lần đều nhập Trung ương (mùng 5, 14, 23).

Ngôi Huỳnh sát là hung sát ở Trung ương (trung cung), mà Thái Tuế (ngôi vua) lại chồng lên ngôi Huỳnh sát, cho nên kẻ dưới phải tránh người trên. Nếu không tránh mà phạm tới bề trên phải gặp hung lai. Ngoài ra, các ngày 5, 14, 23 cộng lại đều bằng 5 (cụ thể là: ngày mùng 5, ngày 14 gồm 1 + 4 = 5, ngày 23 gồm 2 + 3 = 5), dân gian thường gọi là ngày "nửa đời, nửa đoạn" nên làm gì cũng chỉ giữa chừng, vất vả, khó đạt được mục tiêu.

Đây cũng là những ngày ''con nước'' (tức là ngày triều cường, thường sinh ra những dòng hải lưu bất thường gây nguy hiểm cho thuyền bè). Theo đó, những ngày này thường đem đến xui xẻo cho mọi người nhất là khi đi xa, do người xưa chủ yếu đi lại bằng đường thủy.

Xét ở góc độ khoa học, những ngày trên, con người bị tác động mạnh nhất của lực tương hỗ với mặt trăng. Nó làm ảnh hưởng tới sức khỏe, thần kinh dễ làm con người mất tự chủ dễ xảy ra sai lầm trong tính toán, hành động. Đã có nghiên cứu về hiện tượng gia tăng tai nạn, rủi ro vào trung tuần trăng. Và cũng vào những ngày trên chó sói thường tru gọi bầy, chó nhà thường hay “cắn hóng“'.

Nghiên cứu chi tiết sẽ cho thấy, đầu tháng mùng 5 âm lịch là thời điểm mặt trăng bắt đầu dần dần tròn trịa và sáng hơn, thời điển ngày 14 là giữa tháng khi ấy mặt trăng tròn, sáng vằng vặc, thời điểm ngày 23 thì mặt trăng khuyết dần. Vào những mốc thời gian quan trọng then chốt đó, thủy triều lên xuống bất thường, các dòng hải lưu chảy mạnh hoặc yếu không ổn định như những ngày bình thường, chế độ gió, từ trường biến đổi khác, độ phèn xâm lấn vào đất canh tác vùng biển nhiều hơn.

Chính vì những lý do kể trên, những người sống ven biển chịu ảnh hưởng khá nhiều, việc canh tác nông nghiệp bị ảnh hưởng bởi triều cường và độ mặn, việc ra khơi đánh bắt khai thác thủy hải sản không được thuận lợi may mắn, việc buôn bán kinh doanh, thương mại bằng đường biển cũng bị ảnh hưởng.

Với quá trình phân tích trên thì mùng 5, 14, 23 là chỉ bất lợi đặc biệt với những cư dân sống ở ven biển và hoạt động kinh tế gắn liền với biển, có ảnh hưởng quan hệ lớn đối với thủy triều, con nước, độ mặn, hướng gió.

3.17- Hái lộc

Nếu xuất hành tới chùa hay đền, sau khi lễ bái, người ta thường bẻ một cành lộc mang về cắm bàn thờ, để lấy may, lấy phước. Cành lộc có thể chỉ một cành đa nhỏ hay cành đề, cành si... là những loại cây quanh năm tươi tốt, nảy lộc, ngụ ý xin hưởng chút lộc của Thần, Phật ban cho nhân năm mới.

3.18- Mừng tuổi

Người lớn thường tặng trẻ em tiền bỏ trong một bao giấy đỏ, còn gọi là „hồng bao“, hay „lì xì“ với những lời chúc mừng ăn no, chóng lớn. Đúng tục lệ, trong „hồng bao“ phải có 8 đồng tiền (là Bát Tiên hóa thân) dùng đặt dưới gối đứa trẻ để xua đuổi quỷ đến quấy nhiễu, vì ma sợ giấy màu đỏ. Tiền mừng tuổi nhận được trong ngày Tết còn được gọi „Tiền mở hàng“.

3.19- Lễ hóa vàng

Thường tổ chức vào ngày 3, cúng tổ tiên đã về ăn Tết với con cháu và đốt nhiều vàng mã để tiền nhân về cõi âm có thêm tiền vốn đầu năm, đặng phù hộ độ trì cho con cháu hậu thế làm ăn phát đạt.

3.20- Văn khấn Lễ Hoá Vàng

Nam mô a di Đà Phật (3 lần) !

Con lạy chín phương trời, mười phương Chư Phật; con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần; con kính lạy ngài Đương niên, ngài Bản cảnh Thành hoàng, các ngài Thổ Địa, Táo quân, Long Mạch, Tôn thần; con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, nội ngoại Tiên linh.

Tín chủ, chúng con, là... Ngụ tại... Hôm nay ngày mồng 3 tháng Giêng năm... tín chủ chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa, kim ngân vàng bạc, phẩm vật trà tửu, dâng lên trước án, kính cẩn thưa trình: Tiệc xuân đã mãn, Nguyên Đán đã qua, nay xin thiêu hóa kim ngân, lễ tạ Tôn thần, rước tiễn Tiên linh trở về âm giới. Kính xin phù hộ độ trì cho con cháu được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng. Chúng con lễ bạc cúi xin chứng giám. Nam mô a di Đà Phật!

3.21- Khai hạ

Ngày mồng 6 hoặc 7 tháng Giêng là ngày làm lễ hạ cây Nêu, còn gọi là lễ Khai hạ, kết thúc Tết Nguyên Đán.

3.22- Đi lễ chùa, xin xăm, thẻ

Trong những ngày đầu năm âm lịch các phật tử thường đi lễ đền chùa, cúng bái, xin xăm nhất là vào sáng mồng một, phong tục này thường được tiến hành chung với tục lệ chọn hướng xuất hành và hái lộc. Xin xăm là một hình thức tin vào các thẻ xăm có ghi lời sấm báo trước điềm lành hay dữ trong năm.

IV-NHỮNG KIÊNG KỴ NGÀY TẾT CẦN BIẾT

(Xem đầy đủ tại chuyên mục Ấn phẩm chuyên đề)