Hội đồng châu Âu der Europäische Rat đang tích cực thảo luận về các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn và đẩy nhanh các thủ tục tị nạn ở biên giới bên ngoài EU. Sau đây là tổng quan về các tuyến đường di cư tị nạn và kiểm soát biên giới hiện tại.

Trong 6 tháng đầu năm 2023, Đức đã có 126.000 người đệ đơn xin tị nạn. Hầu hết trong số họ đến từ Syria, Afghanistan và Thổ Nhĩ Kỳ, tiếp đó ít hơn từ Iran, Iraq, Nga, Eritrea và Venezuela. Số người xin tị nạn đệ đơn lần đầu nhiều hơn 77% so với cùng kỳ năm ngoái. Ở các nước châu Âu khác cũng vậy, số người xin tị nạn đã tăng lên trong năm nay.

Sau một thời gian dài, các nước thành viên EU đã mở các cuộc đàm phán cấp bộ trưởng nội vụ EU về Cải cách hệ thống tị nạn châu Âu nhằm cho phép kiểm soát chặt chẽ hơn và đẩy nhanh thủ tục tị nạn tại biên giới của Liên minh châu Âu này. Mục đích của cải cách là giảm nhập cảnh trái phép vào EU. Để đạt được mục đích này, các cơ sở độc lập sẽ được thiết lập ở biên giới bên ngoài EU. Tại đó, những người xin tị nạn sẽ được phân loại theo mô hình "điểm nóng" hiện đã thực hiện ở Hy Lạp và Ý.

Các nhà nghiên cứu di cư chỉ ra rằng một cuộc cải cách như vậy một mặt có thể có vấn đề về vấn đề pháp lý. Mặt khác, nó dựa trên ý tưởng về các tuyến đường di cư, tị nạn, mà hầu như không tính đến sự phát triển thực tế của các tuyến đường đó. Điều này là do các tuyến đường được người tị nạn sử dụng để đến châu Âu đã trở nên khó kiểm soát hơn nhiều trong những năm gần đây.

Trong khi năm 2015-2016, nhiều người tị nạn đã đi trực tiếp qua Thổ Nhĩ Kỳ đến Hy Lạp, Tây Balkan và Trung Âu, thì hiện nay người di cư và người tị nạn đang đến châu Âu thông qua các đường vòng dài và các tuyến đường xa. Kết quả chỉ một số người tị nạn sẽ kết thúc tại các "trung tâm tị nạn" ở biên giới. Còn lại hầu hết sẽ chọn những tuyến đường dài hơn và nguy hiểm hơn để vượt qua các "điểm nóng" kiểm soát biên giới.

Người tị nạn đến châu Âu như thế nào ?

Về nguyên tắc, những người muốn xin tị nạn tại Liên minh châu Âu phải ở trên đất EU. Chỉ một số ít người tìm kiếm sự bảo vệ có thể vào các nước này bằng thị thực. Ở Đức, vào năm 2022 số được cấp thị thực chiếm 10% trong tổng số người tị nạn đệ đơn lần đầu.

Hầu hết những người tìm kiếm sự bảo vệ đến châu Âu và Đức đều trải qua chặng đường dài hàng ngàn km. Khi nói tới tuyến đường tị nạn, hầu hết mọi người đều tưởng tượng ra những hành lang dẫn từ A đến B. Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn nhiều.

Không giống như những năm 2015-2016, nhiều người xin tị nạn hiện nay đến các quốc gia đích của họ thông qua các đường vòng dài. Điều này có liên quan đến thực tế là nhiều tuyến đường đã được giám sát chặt chẽ. Chẳng hạn, những người tị nạn tới Aegean bị lực lượng bảo vệ bờ biển Hy Lạp đẩy trở lại Thổ Nhĩ Kỳ. Họ phải tìm kiếm những tuyến đường dài hơn, nguy hiểm hơn, nên một chiếc thuyền bị chìm ngoài khơi bờ biển Ý vào tháng Ba hồi đó, làm chết 94 người, chính là do bị đẩy trở lại Thổ Nhĩ Kỳ, và từ đây vào Ý.

Giáo sư Xã hội học Di cư ở Genoa và là người đứng đầu dự án "Solroutes" về việc phát triển các tuyến đường tị nạn, cho biết: Các tuyến đường tị nạn có thể xuất hiện và biến mất trong vòng vài ngày. Và các tuyến đường ngày càng mang tính cá nhân, riêng lẻ, tức tự phát: Chẳng hạn ở Pháp, chúng tôi đã gặp một người đi từ Morocco đến Thổ Nhĩ Kỳ để đến Trung Âu qua Tây Balkan và từ đó đến gia đình của anh ta ở Tây Ban Nha. Những "tuyến đường riêng lẻ" như vậy ngày càng trở nên phổ biến. Người tị nạn và người di cư thường bị các chính trị gia coi là những con tốt có thể di chuyển. Nhưng điều đó không đúng: Người di cư là những người chủ đích kết nối và trao đổi với nhau. Nếu một con đường bị chặn, họ sẽ tìm một cách khác. Họ sẽ xây dựng mạng lưới đoàn kết và cung cấp kiến thức về các tuyến đường và biên giới cho những người di cư khác.

Các biện pháp kiểm soát biên giới càng chặt chẽ, các đường vòng càng trở nên dài và nguy hiểm hơn. Và các tuyến đường càng dài và nguy hiểm, dịch vụ của những kẻ buôn lậu và các tác nhân khác liên quan đến kinh doanh biên giới sẽ càng đắt đỏ.

Các tuyến đường tị nạn phát triển như thế nào năm 2023?

Nhìn vào số lượng người tị nạn dọc theo các tuyến đường chính dẫn từ Trung Đông và Châu Phi đến châu Âu cho thấy gần như không thể biết chính xác ai đã đến những quốc gia nào qua tuyến đường nào. Ví dụ, số người xin tị nạn lần đầu tiên ở Đức trong 2023, trong 5 tháng đầu năm là 125 000 người, cao hơn đáng kể so với tổng số người tị nạn đến Ý 51.000 người, Hy Lạp khoảng 6.000 người và Tây Ban Nha khoảng 8.000 người.

Tình hình ở Đức

Cảnh sát Liên bang cho biết trong quý I/2023 có khoảng 20.000 "nhập cảnh trái phép" vào Đức. Con số này cao hơn khoảng 54% so với cùng kỳ năm ngoái. Số lượng "nhập cảnh trái phép" chỉ có ý nghĩa chính thức qua biên giới, bởi vì không phải tất cả những người nhập cảnh vào nước này đều được Cảnh sát Liên bang tiếp nhận ở khu vực biên giới.

Trong số trên có 3.700 người trước đó vượt qua biên giới Áo, khoảng 3.000 người qua biên giới Thụy Sĩ và khoảng 1.500 người qua biên giới Séc. Hầu hết trong số họ đều đến từ Syria, Afghanistan và Thổ Nhĩ Kỳ.

Khoảng 4.000 người bị phát hiện tại biên giới Đức-Ba Lan, chủ yếu là người Syria, Afghanistan và Ai Cập. Khoảng một nửa trong số họ được cho là đã đến Ba Lan qua Belarus và cuối cùng đến Đức.

Đức Việt Online