(Dành cho người Việt ở nước ngoài)

Tết Tết Tết Tết đến rồi / Tết Tết Tết Tết đến rồi... / Tết đến trong tim mọi người / Mừng ngày Tết trên khắp quê tôi / Ngàn hoa thơm khoe sắc xinh tươi / Đàn em thơ khoe áo mới... / Mừng ngày Tết ta chúc cho nhau / Một năm thêm sung túc an vui / Người nông dân thêm lúa thóc /
Người thương gia mau phát tài...

I- Năm mới với Ông Thần Tài

1.1- Xuất xứ

Ông Thần Tài vốn được lưu truyền trong dân gian Trung Hoa và Việt Nam. Ngày xưa có một người lái buôn tên là: Âu Minh. Anh này thường mang các mặt hàng đi đây, đó, rao bán, đổi chác kiếm tiền độ nhật. Một hôm, Âu Minh đến một cái hồ rộng lớn, thì bỗng gió nổi lên. Một vị Thần xuất hiện ngay trên mặt nước, ra lệnh cho Âu Minh đến bên hồ, dang cánh tay trao cho một đưá bé kháu khỉnh mà bảo rằng: Ngươi là người lo làm ăn, buôn bán thật thà, có đạo đức, chuyên cần, nghèo mà hay giúp người. Ta cho ngươi đứa bé này tên là Như Nguyện. Có nó, ngươi sẽ được nhiều lợi trong mua bán, đổi chác. Vậy ngươi nên bảo trọng nó. Nói xong vị Thần biến mất. Âu Minh đem đứa bé về nuôi. Từ đó Âu Minh làm ăn phát đạt, dân quanh vùng cũng được lây giàu sang. Một hôm Như Nguyện làm cho Âu Minh nổi giận. Không nén được cơn bực tức, Âu Minh dùng roi đuổi đánh, khiến Như Nguyện sợ qúa, bỏ trốn vào đống rác và biến mất luôn sau đó.

Từ ngày Như Nguyện biến đi, Âu Minh trở nên sa sút, làm ăn buôn bán không còn phát đạt như xưa. Nhiều người biết chuyện lạ, bàn tán xôn xao. Các Bô lão trong vùng cho rằng Như Nguyện là một vị Thần, đã mang lại tốt lành may mắn cho Âu Minh mà anh ta không biết lo chăm sóc vun bồi. Từ đó người trong vùng lập bàn thờ vị Thần đem phúc lợi cho họ và đặt tên là Thần Tài. Cũng bởi Âu Minh nổi giận đánh đuổi Như Nguyện trốn mất tiêu vào đống rác, nên về sau, trong 3 ngày Tết, người ta thường kiêng cữ tránh hốt, đổ rác, vì sợ sẽ đổ luôn Thần Tài đang trốn trong đó. Một Thầy bói trên 80 tuổi nổi tiếng ở Hồng Kông cho rằng: chuyện Như Nguyện trốn vào đống rác và biến mất có một triết lý rất sâu xa. Bởi, trước khi từ biệt Âu Minh, Như Nguyện thường nhắc nhở mọi người rằng, trong đống rác cũng có nhiều thứ sinh lợi. Ngày nay, thế giới có biết bao nhà thầu trúng mánh từ các đống rác khổng lồ, phải chăng là điều từ lâu Như Nguyện từng ngầm bảo, nhưng hiếm người nghĩ đến...

...

II- Bàn thờ thần phật, gia tiên

Thần phật được thờ trong nhà giống như khách quý, nên người ta thường đặt bàn thờ thần phật ở sảnh giữa nhà, áp lưng vào tường vững chắc hoặc để chung với bàn thờ gia tiên. Cho dù đặt riêng hay đặt chung với bàn thờ gia tiên thì cũng đều có những nguyên tắc cần tuân thủ: Gia tiên là chủ nhân, thần minh là khách quý, có thể chấp nhận có chủ nhân nhưng không có khách, không được có khách mà không có chủ. Nếu vừa có chủ vừa có khách cùng chung một bàn thờ là lý tưởng nhất.

Nhưng cũng không phải tùy tiện thích đặt thế nào thì đặt. Người xưa cho rằng chỉ cần nhìn vào nơi thờ cúng của gia đình là có thể biết gia chủ có tâm hay không. Cái tâm ở đây không phải đo bằng mâm cao cỗ đầy, vàng mã bao nhiêu, mà ở vị trí đặt bàn thờ, cách sắp xếp bàn thờ ra sao cho phù hợp, trang nghiêm và sạch sẽ.

2.1- Sắp đặt bàn thờ theo quan niệm phong thủy

Quan niệm phong thủy cho rằng bàn thờ là nơi linh khí quy tụ, là chỗ để người trên dương thế liên hệ với người dưới âm, người chết thì thành thần, thần lại là trung gian giữa trời với người. Từ đó có thể thấy, khí trường của bàn thờ ảnh hưởng rất lớn đến người trong nhà. Bàn thờ sắp đặt đúng cách không chỉ giúp người đã khuất được an định mà còn ở lại coi sóc phù hộ gia nhân. Nên bàn thờ cũng có những quy tắc nhất định.

Bàn thờ nên quay ra cửa chính, hoặc quay ngang vuông góc với hướng nhà, không nên đặt ngược với hướng nhà có thể gây âm dương tương phản, dễ gây bất trắc, nô bộc phản chủ, con cái bất thuận, tài vận, gia quy bị ảnh hưởng. Nếu nhà có 1 tầng thì bàn thờ gia tiên nên đặt ở gian chính giữa, quay ra cửa lớn để khi mở cửa vào đã nhìn thấy gia tiên, tiện bề chăm sóc. Nhà có nhiều tầng thì phòng thờ phải được đặt ở tầng cao nhất. Bên trên bàn thờ không được có xà đè (nếu không phải làm trần giả để che), không có bể nước. Không được để máy móc thiết bị như điều hòa, hút mùi, loa đài...

Không thờ cùng lúc quá nhiều thần phật, hoặc thờ cùng lúc hai thần xung khắc nhau có thể gây loạn linh khí khiến người trong nhà tinh thần bất an, dễ gặp tai họa. Nếu tượng thần phật bị nứt thì nên nhanh chóng thay mới tránh tà khí có thể xâm nhập.

Bàn thờ chung thần phật và bài vị tổ tiên thì thần phật đặt ở bên trái, tổ tiên đặt ở bên phải, nếu đặt ngược lại sẽ gây âm thịnh, dương suy không tốt cho phong thủy, dễ gặp thị phi kiện tụng, bệnh tật không dứt. Thông thường người ta đặt thờ thần phật ở giữa, tổ tiên ở bên phải, bà cô ông mãnh ở bên trái (nếu đứng ở ngoài nhìn vào bàn thờ). Bài vị tổ tiên cũng không được đặt cao hơn thần phật. Bàn thờ phải có chỗ dựa lưng, tức kê sát vách tường để linh khí được hội tụ không bị tản mát, bức tường để bàn thờ dựa vào phải là bức tường vững chắc, sạch sẽ, không được dựa vào tường nhà vệ sinh.

Bát hương thờ tổ tiên và thổ công nên bằng sứ, bát hương thờ phật, thánh, có thể bằng sứ hoặc bằng đồng, không nên dùng đá hoa cương.

Bóng đèn phía trước không nên xung với bàn thờ, không nên dùng đèn chiếu. Số lượng thờ thần phật nhiều nhất là 3, quá nhiều dễ bất an. Bát hương thờ thần phật nên cao hơn bát hương thờ tổ tiên, khi cắm hương thì nén hương nên cao hơn mắt người. Khi đốt hương chỉ nên đốt một nén, những ngày giỗ, ngày tết hoặc khi có điều cần khấn nguyện, thì đốt ba nén, năm nén. Không nên đốt nhiều hơn dễ khiến tà linh theo vào nhà.

Vật phẩm thờ cúng cũng cần chú ý một số điểm sau: thờ phật và Quan Âm chỉ được dùng đồ chay do nhà phật không ăn đồ tanh; thờ thần chủ yếu dùng hoa quả và phải là số lẻ 1, 3, 5, nếu cúng tổ tiên thì số lượng là hai chữ số.

...

III- Phong tục Tết

3.1- Trang hoàng bàn thờ

Phần quan trọng nhất là bàn thờ tổ tiên, do đây là được coi là nơi linh thiêng, ngày thường không được tùy ý động chạm di chuyển mà chỉ lau chùi sạch sẽ. Người xưa cho rằng, nếu xê dịch sẽ làm kinh động, thần không được an vị thì sẽ không ở lại lâu, không chăm sóc cho nhà mình được. Ngày nay do thời gian có hạn hoặc một số kiêng kị không được lưu truyền trong dân gian nên không còn nhiều người biết cách dọn bàn thờ theo như phong tục cổ nhân.

Trước khi dọn bàn thờ, người xưa thường phải tắm rửa sạch sẽ, chuẩn bị đĩa hoa quả đặt lên, sau đó thắp một nén hương thông báo cho tổ tiên và thần linh biết ngày hôm nay sẽ thu dọn bàn thờ, mời tổ tiên và thần linh tạm lánh sang một bên để con cháu thực hiện công việc. Sau đó, gia chủ chuẩn bị một chiếc bàn bên trên trải vải hoặc giấy đỏ để đặt bài vị. Nếu bàn thờ có đặt chung bài vị gia tiên với các thần thì phải để ra hai chỗ khác nhau, không được lẫn lộn. Đợi sau khi hương cháy hết rồi mới bắt đầu công việc.

Khi lau rửa bài vị gia tiên phải dùng nước ấm, không được dùng nước lạnh. Khi làm vệ sinh, nếu có bài vị của thần phật thì lau trước, sau đó đổ nước mới để lau bài vị của gia tiên, tuyệt đối không lau bài vị của gia tiên trước. Người xưa quan niệm như vậy là bất kính, mạo phạm với thần phật, thần phật có ngôi vị cao hơn nên dễ khiến tổ tiên bị chèn ép.

Sau khi lau bài vị xong mới đến phần dọn bát hương, công việc này cũng rất quan trọng, một tay giữ bát hương, một tay rút chân hương, (nhớ nhặt chọn lại mỗi bát hương từ 3 đến 5 chân hương cũ để sau cắm lại vào bát hương khi đã làm vệ sinh xong). Người xưa thường dùng thìa nhỏ xúc từng thìa tro đổ ra ngoài rồi mới rửa sạch bát hương đặt sang một bên. Không nên bê cả bát hương đổ hết tro ra một lượt vì làm như vậy là bị „tán tài“.

Khi bát hương khô ráo, nếu là bát hương thờ thần phật thì dùng bảy tờ tiền vàng, bát hương của tổ tiên thì dùng ba tờ tiền vàng đốt hơ quanh, cháy một nửa thì bỏ vào trong, đợi tiền vàng cháy hết thì đổ tro vào một lần, như vậy gọi là „ra nhỏ vào lớn“, ý là „tiền ra nhỏ giọt, tiền vào như thác đổ“, nếu lúc đầu đổ ra hết sau đó múc từng ít một vào thì gọi là „vào nhỏ, ra lớn“, tức „tiền ra thì nhiều, tiền vào thì ít“.

Ngày nay có nhiều người đem tro bát hương cũ đổ ra sông, thay vào bát hương tro mới, nhưng người xưa thì dùng chiếc rổ mắt nhỏ để lọc tro cũ, lọc xong lại đổ vào bát hương chứ không đổ đi. Việc lọc tro cũng phải bắt đầu từ bát hương thờ thần phật.

Sau khi lau rửa sạch sẽ, đem bài vị thần phật và tổ tiên đặt lại chỗ cũ và công đoạn này cũng rất phức tạp. Trước hết phải chuẩn bị một chiếc lò nhỏ trong có đốt than hoa, đặt dưới bàn thờ khoảng 15 phút, sau đó đốt bảy tờ tiền vàng làm dấu hơ ở bốn hướng trên dưới trái phải, ý là dùng lửa để khai quang, làm sạch, tiền vàng chưa cháy hết thì bỏ vào lò than hoa.

Đốt tiếp bảy tờ tiền vàng làm sạch vị trí muốn đặt tượng, bài vị thần phật và bát hương, sau đó mới đặt các đồ vật vào vị trí cố định. Sau khi đặt xong, đốt 12 que hương cắm theo thứ tự hướng thời gian. Que thứ nhất cắm ở vị trí 1h, khi cắm thì đọc „niên niên thị hảo niên“, tức mỗi năm đều là năm tốt. Que thứ hai cắm ở vị trí 2h, khi cắm đọc „nguyệt nguyệt thị hảo nguyệt“, tức mỗi tháng đều là tháng tốt. Que thứ ba cắm ở vị trí 3h, khi cắm đọc „nhật nhật thị hảo nhật“, tức mỗi ngày đều là ngày tốt. Que thứ tư cắm ở vị trí 4h, khi cắm đọc „thời thời vị hảo thời“, tức mỗi giờ đều là giờ tốt. Cứ tuần tự như vậy cho đến thời điểm vị trí 12h. Các vị trí bài vị, bát hương của tổ tiên và bà tổ cô cũng làm như vậy.

...

IV- Những kiêng kỵ ngày Tết cần biết

4.1- Tắm rửa, gội đầu

Bởi e ngại thần tướng hao mòn, kiến thức, tài năng cùng phúc lành có được trong năm cũ bị trôi sạch, nên tắm rửa gội đầu là điều kiêng kỵ.

...

(Mời xem tiếp => Cẩm nang Tết )