Trung Quốc: Xuất khẩu giảm mạnh nhất trong ba năm qua

(Ảnh minh họa).

Xuất nhập khẩu của Trung Quốc giảm với tốc độ nhanh hơn trông đợi do nhu cầu toàn cầu giảm, đe dọa viễn cảnh phục hồi của nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới.

Số liệu chính thức cho thấy xuất khẩu giảm 14.5% vào tháng Bảy so với cùng kỳ năm ngoái, còn nhập khẩu giảm 12.4%.

Con số này củng cố lo ngại rằng tăng trưởng kinh tế của TQ có thể còn tiếp tục chậm lại năm nay.

Điều này sẽ tăng sức ép lên Bắc Kinh, buộc họ phải cân nhắc các biện pháp thúc đẩy phục hồi kinh tế hậu Covid.

Các con số ảm đạm này cho thấy giá sinh hoạt tăng và lãi suất tiền vay cao hơn ở các nước khác trên thế giới gây ảnh hưởng lên sự phục hồi sau Covid của Trung Quốc, với nhu cầu nhập khẩu từ nươc này giảm sút.

Sức cầu nội địa cũng thấp hơn trông đợi, với các hoạt động kinh tế không sôi động trở lại sau ba năm TQ theo đuổi các chính sách chống dịch hà khắc.

Vị trí nước xuất khẩu lớn nhất và một trong những nước nhập khẩu hàng đầu thế giới có nghĩa là khả năng xuất nhập khẩu chững lại của TQ cũng ảnh hưởng đến kinh tế toàn cầu.

Không như các nước khác trên thế giới, giá cả ở TQ dường như đang hạ - khi doanh nghiệp và người tiêu dùng không muốn chi mạnh sau đại dịch, và nhiều hàng tồn kho cần bán.

Nhưng phải đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp cao của thanh niên và ngành bất động sản đang gặp khủng hoảng, các nhà hoạt định chính sách tới giờ chưa muốn áp dụng các biện pháp mạnh để kích thích nền kinh tế.

Xuất khẩu sang Mỹ, thị trường lớn nhất của Trung Quốc, giảm 23,1% trong năm qua.

Xuất khẩu sang EU cũng giảm 20,6%. EU và TQ đang có tranh chấp về chip bán dẫn, khiến chính phủ TQ thắt chặt kiểm soát một số nguyên liệu chủ chốt được dùng để sản xuất chip máy tính.

Trung Quốc từng thực hiện các biện pháp chống dịch thuộc loại hà khắc nhất trên thế giới. Tháng 3/2022, chính phủ áp dụng phong tỏa toàn bộ trong suốt hai tháng ở Thượng Hải, thành phố có 25 triệu dân. Chính quyền bố trí giao đồ ăn tới người dân khi họ bị cấm ra khỏi nhà.

Trung Quốc hiếm hoi chỉ trích gay gắt Nga

Trung Quốc tuần trước đã tung ra một số lời chỉ trích mạnh mẽ nhất đối với Nga kể từ khi Tổng thống Vladimir Putin phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine. Tuy nhiên, bất kỳ ý kiến nào cho rằng hành động chỉ trích hiếm hoi nói trên chứng tỏ Bắc Kinh thay đổi lập trường về Nga đều là sai lầm.

Vụ Trung Quốc chỉ trích Nga diễn ra vào cuối tuần trước và sự cố này liên quan đến công dân Trung Quốc – bao gồm cả một blogger video nổi tiếng – những người đã bị từ chối nhập cảnh từ Kazakhstan vào Nga tại một trạm kiểm soát biên giới. Đoạn video được lan truyền rộng rãi trên các nền tảng truyền thông xã hội Trung Quốc vào cuối tuần qua cho thấy các quan chức biên giới Nga đang kiểm tra vali, trong đó một du khách nói rằng anh ta cảm thấy mình bị đối xử như một tội phạm.

“Các hoạt động thực thi pháp luật quá mức và thô bạo của Nga trong vụ việc này đã vi phạm nghiêm trọng các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Trung Quốc”, Đại sứ quán Trung Quốc tại Moscow đã chỉ trích gay gắt như vậy trong một bài đăng trên nền tảng truyền thông xã hội WeChat.

Tuy nhiên, bất chấp những ngôn từ chỉ trích gay gắt hiếm có nói trên của phía Trung Quốc, điều này hầu như không báo hiệu bất kỳ một sự thay đổi lớn nào trong lập trường của Bắc Kinh đối với Moscow. Kể từ khi cuộc chiến ở Ukraine nổ ra, Trung Quốc đã không lên án Nga bất chấp sức ép từ phương Tây. Thậm chí, Bắc Kinh cho rằng, cuộc chiến hiện tại ở Ukraine có phần lỗi từ phía NATO.

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị hôm thứ Hai (7/8) đã lên tiếng tái khẳng định Nga-Trung là hai “đối tác tốt” của nhau trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Nga Sergei Lavrov, một tuyên bố từ Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết. Tuyên bố này không đề cập đến sự cố xảy ra ở biên giới. Ông Vương Nghị nói thêm rằng Trung Quốc sẽ có lập trường “độc lập” trong vấn đề liên quan đến Ukraine.

Theo ông Henry Wang Huiyao, người sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc và Toàn cầu hóa có trụ sở tại Bắc Kinh, sự cố biên giới cho thế giới thấy rằng mối quan hệ giữa Trung Quốc và Nga có nhiều tầng lớp và sắc thái hơn so với nhiều người ở phương Tây hiểu.

“Trung Quốc cần duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Nga. Điều đó không có nghĩa là họ ủng hộ mọi thứ mà Nga làm”, ông Henry Wang Huiyao nói.

Chủ tịch Tập Cận Bình - người tuyên bố tình bạn “không có giới hạn” giữa Nga với Trung Quốc ngay trước khi cuộc chiến ở Ukraine nổ ra, đã tìm cách miêu tả Trung Quốc như một nước trung gian hòa giải với lập trường trung lập đối với Ukraine. Trung Quốc đã đưa ra một kế hoạch chi tiết gồm 12 điểm với mục đích đem lại hòa bình cho Ukraine, bao gồm các lời kêu gọi tôn trọng chủ quyền, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu ngũ cốc và chấm dứt mọi hành động thù địch. Mặc dù kế hoạch hòa bình của Trung Quốc bị Mỹ và các đồng minh bác bỏ, nhưng nó đã tạo được uy tín cho Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cái gọi là Phương Nam Toàn cầu và giành được cho Trung Quốc một ghế tại các cuộc đàm phán về Ukraine do Ả-rập Xê-út đứng ra tổ chức vào cuối tuần qua.

Trung Quốc đã cử một phái đoàn do nhà ngoại giao kỳ cựu Li Hui dẫn đầu đến Jeddah, Ả-rập Xê-út để tham gia cùng hơn 40 quốc gia bao gồm Mỹ và các quốc gia châu Âu - nhưng không có Nga. Mặc dù các cuộc thảo luận mang lại rất ít các bước cụ thể để chấm dứt chiến tranh nhưng chúng đã cho thấy thành công của Chủ tịch Tập Cận Bình trong việc chống lại các nỗ lực của Mỹ nhằm cô lập Bắc Kinh do mối quan hệ của nước này với Nga.

Chiến tranh Ukraine và cuộc chiến ‘tung hỏa mù’ thông tin

(Ảnh minh họa).

Trên chiến trường Ukraine, khói mù chiến tranh bao trùm binh lính. Xa chiến trường, một loại chướng khí liên quan gây mất phương hướng làm ảnh hưởng đến những ai muốn tìm hiểu những gì đang diễn ra trong cuộc chiến.

Thông tin sai lệch, thông tin xuyên tạc và thiếu thông tin đều che mờ sự hiểu biết của người dân. Các quan chức của mỗi bên tố cáo những âm mưu quỷ quyệt đang được kẻ thù chuẩn bị, những âm mưu này không bao giờ thành hiện thực. Họ tuyên bố những chiến thắng không thể xác nhận — và giữ im lặng về những thất bại.

Những điều này không chỉ xảy ra trong cuộc xung đột Nga-Ukraine. Bất kỳ quốc gia nào trong chiến tranh đều bẻ cong sự thật — để nâng cao tinh thần ở mặt trận quê hương, để thu hút sự ủng hộ từ các đồng minh của mình, để cố gắng thuyết phục những kẻ gièm pha thay đổi lập trường.

Nhưng cuộc chiến trên bộ lớn nhất của châu Âu trong nhiều thập niên - và là cuộc chiến lớn nhất kể từ buổi bình minh của thời đại kỹ thuật số - đang diễn ra trong một không gian thông tin quá sôi bỏng. Và công nghệ truyền thông hiện đại, về mặt lý thuyết là một lực lượng để nâng cao kiến thức của công chúng, có xu hướng làm tăng thêm sự hoang mang vì sự lừa dối và sai sự thật tiếp cận khán giả tức thì.

Ông Andrew Weiss, một nhà phân tích tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nói: “Chính phủ Nga đang cố gắng miêu tả một phiên bản thực tế nhất định, nhưng nó cũng được chính phủ Ukraine và những người ủng hộ chính nghĩa của Ukraine đưa ra.”

‘Tung hỏa mù’ không phải là chuyện mới xảy ra

Ngay cả trước khi chiến tranh bắt đầu, sự hoang mang và mâu thuẫn đã đầy rẫy.

Nga dù điều hàng chục nghìn binh sĩ tới biên giới nhưng tuyên bố không có ý định xâm lược. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy luôn hạ thấp khả năng xảy ra chiến tranh - một lập trường đáng báo động đối với một số đồng minh phương Tây - mặc dù việc bảo vệ Kyiv cho thấy các lực lượng Ukraine đã chuẩn bị kỹ lưỡng cho tình huống đó.

Trong vòng một ngày kể từ khi chiến tranh bắt đầu hôm 24/2/2022, thông tin sai lệch đã lan truyền, đáng chú ý là câu chuyện “Bóng ma Kyiv” kể về một phi công chiến đấu người Ukraine đã bắn hạ sáu máy bay Nga. Nguồn gốc của câu chuyện không rõ ràng, nhưng nó đã nhanh chóng được hỗ trợ bởi các tài khoản chính thức của Ukraine trước khi chính quyền thừa nhận đó là một huyền thoại.

Một trong những trường hợp thông tin sai lệch trắng trợn nhất xảy ra vào tuần thứ hai của cuộc chiến, khi một bệnh viện phụ sản ở thành phố Mariupol trong vòng vây hãm bị ném bom từ trên không. Những hình ảnh được chụp bởi một nhiếp ảnh gia cho hãng tin AP, hãng tin có nhóm phóng viên nước ngoài duy nhất trong thành phố, đã khiến cả thế giới kinh hoàng, đặc biệt là hình ảnh một phụ nữ mang thai nặng nề được cáng qua đống đổ nát.

Cuộc tấn công tàn bạo đã đi ngược lại với tuyên bố của Nga rằng họ chỉ tấn công các mục tiêu có giá trị quân sự và tránh các cơ sở dân sự. Nga đã nhanh chóng phát động một chiến dịch đa hướng để giảm bớt sự phẫn nộ.

Các nhà ngoại giao, bao gồm cả đại sứ của Nga tại Liên hiệp quốc, đã tố cáo tin tức và hình ảnh của AP là hoàn toàn giả mạo. Nga tuyên bố rằng một bệnh nhân được phỏng vấn sau vụ tấn công (có vẻ không bị thương) và người phụ nữ trên cáng là cùng một người và bà đã từng là một diễn viên về khủng hoảng. Ngoại trưởng Sergey Lavrov cáo buộc các chiến binh Ukraine đang trú ẩn trong bệnh viện, khiến nơi này trở thành mục tiêu hợp pháp.

Một tuần sau, nhà hát kịch lớn của Mariupol bị phá hủy trong một cuộc không kích mặc dù từ “trẻ em” được viết bằng tiếng Nga rất to ở hai điểm xung quanh nhà hát để cho thấy rằng thường dân đang trú ẩn ở đó. Vụ không kích đã giết chết khoảng 600 người.

Nga phủ nhận vụ tấn công, một lần nữa tuyên bố rằng các chiến binh Ukraine đang trú ẩn bên trong và rằng chính các chiến binh đã cho nổ tung tòa nhà.

Nga tự tuyên bố về chiến tích của mình

Bộ Quốc phòng Nga gần như hàng ngày đưa ra tuyên bố rằng hạ được hàng chục hoặc hàng trăm binh sĩ Ukraine, những tuyên bố không thể xác nhận và được nhiều người cho là bị thổi phồng.

Vào tháng 1 năm nay, Bộ Quốc phòng đã khoe khoang rằng lực lượng của họ đã giết chết khoảng 600 binh sĩ Ukraine trong một cuộc tấn công bằng phi đạn vào các tòa nhà ở thành phố Kramatorsk, nơi những người lính này tạm trú. Tuy nhiên, các nhà báo, bao gồm cả một phóng viên của AP đã đến địa điểm này vào ngày hôm sau, phát hiện các tòa nhà không bị hư hại nghiêm trọng và không có dấu hiệu của bất kỳ trường hợp tử vong nào.

Nga cho biết cuộc tấn công có mục đích là để trả đũa cuộc tấn công của Ukraine vào một căn cứ của Nga khiến ít nhất 89 người thiệt mạng, một trong những tổn thất lớn nhất được biết đến của Nga trong một vụ việc.

Đôi khi không thể phủ nhận sự thật về sự hủy diệt gây sốc, nhưng ai gây ra thì vẫn còn tranh cãi. Khi một nhà thờ nổi tiếng ở Odesa bị hư hại nặng nề vào tháng 7, Ukraine nói nhà thờ bị trúng phi đạn của Nga; Nga thì nói nhà thờ bị trúng mãnh vỡ của một phi đạn phòng thủ Ukraine.

Việc vỡ đập Kakhovka gây nhiều tác hại vào tháng 5 năm nay, nằm dưới sự kiểm soát của Nga, đã dẫn đến các tin tức mâu thuẫn gay gắt từ Nga - cho rằng đập bị phi đạn Ukraine bắn trúng - và Ukraine, nước cáo buộc lực lượng Nga đã cho nổ tung nó. Một phân tích của AP cho thấy Nga có phương tiện và động cơ để phá hủy con đập.

Cả hai bên đều chơi trò hạ bệ bên kia bằng những tuyên bố về những kế hoạch quỷ quyệt của đối phương. Đôi khi một bên cáo buộc bên kia đang chuẩn bị một cuộc tấn công “báo động giả”, như khi Ukraine tuyên bố Nga đã lên kế hoạch tấn công phi đạn vào đồng minh Belarus để đổ lỗi cho Ukraine và lôi kéo quân đội Belarus vào cuộc chiến.

Nga và Ukraine đều đưa ra mối đe dọa của thảm họa hạt nhân. Hồi tháng 10 năm ngoái, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov và Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu đã thu hút sự chú ý của toàn thế giới với tuyên bố rằng Ukraine đang chuẩn bị một “quả bom bẩn” - một loại chất nổ thông thường phát tán chất phóng xạ. Ngược lại, Tổng thống Ukraine đã nhiều lần cảnh báo rằng Nga đã gài chất nổ để gây ra thảm họa tại nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia mà Nga đang chiếm đóng. Bằng chứng của cả hai cáo buộc này đều không có.

Ukraine xoay chiến thuật, nhắm thẳng huyết mạch hậu cần của Nga

Ukraine đã triển khai các chiến thuật tấn công nhằm cản trở các tuyến hậu cần và tiếp viện của Nga trong chiến dịch phản công.

Kể từ giữa tháng 7, máy bay không người lái (UAV) và tên lửa liên tục nhắm mục tiêu vào các kho quân sự và cơ sở hạ tầng của Nga ở Crimea, bán đảo sáp nhập vào Nga năm 2014.

Ngày 6/8, các nguồn tin của Nga cho biết cầu Chonhar, tuyến đường sắt nhanh nhất của Nga từ bán đảo Crimea đến tiền tuyến phía nam Ukraine, đã bị tấn công nhiều lần.

Các cuộc tấn công vào bán đảo Crimea và các mục tiêu hải quân gần đó đã gia tăng đáng kể trong những tuần gần đây khi Ukraine đẩy mạnh chiến dịch phản công ở mặt trận đông nam.

Các cuộc tấn công chủ yếu tập trung vào các tuyến hậu cần của Nga đến và đi từ Crimea, cũng như nhắm vào các kho đạn dược của Hạm đội Biển Đen của Nga, đóng quân tại thành phố cảng Sevastopol ở Crimea.

Crimea hiện là trung tâm hậu cần chủ lực cho các lực lượng Nga ở miền Nam Ukraine.

"Ukraine tập trung nỗ lực vào việc phá vỡ mạng lưới hậu cần và nguồn tiếp viện của Nga để làm suy yếu khả năng phòng thủ của Moscow. Một trong những cách để Ukraine đạt được mục tiêu này là phá hủy các cây cầu", Rob Lee, chuyên gia quân sự và nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện nghiên cứu Chính sách Đối ngoại, nhận định.

Chuyên gia Lee cũng cho biết, các cuộc tấn công vào "các kho đạn hoặc thiết bị của Nga khiến Moscow gặp khó khăn nhiều hơn trong việc duy trì mạng lưới phòng thủ ở phía nam Ukraine". Tuy vậy, hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy những cuộc tấn công này đã làm suy yếu khả năng phòng thủ của Nga ở mặt trận phía nam.

Ngày 5/8, Giám đốc Cơ quan An ninh Ukraine Vasyl Maliuk cảnh báo sẽ có thêm các cuộc tấn công vào lực lượng Nga ở Crimea và vùng biển xung quanh.

"Các hoạt động như vậy được tiến hành ở (Ukraine) cũng như lãnh hải của Ukraine và hoàn toàn hợp pháp", ông Maliuk tuyên bố.

Tấn công cầu

Nga hiện chủ yếu dựa vào tuyến đường sắt để tăng viện cho quân đội ở mặt trận phía nam Ukraine. Cây cầu dài 18km bắc qua eo biển Kerch là tuyến đường hậu cần trọng yếu nối đất liền Nga với bán đảo Crimea.

Các vụ nổ đã xảy ra trên cầu Crimea hồi tháng 7. Đây là lần thứ 2 cây cầu quan trọng này bị tấn công kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Các quan chức Nga cáo buộc Ukraine đứng sau vụ tấn công, đồng thời dự đoán phải đến tháng 9 cây cầu mới có thể nối lại tình trạng lưu thông hàng hóa và đến tháng 11 mới khắc phục toàn bộ thiệt hại trên cầu.

"Chiến lược của Ukraine trong chiến dịch phản công là tìm cách gây khó khăn cho nỗ lực hậu cần của Nga. Câu hỏi lớn đặt ra là liệu điều đó có đủ khiến cho hệ thống phòng thủ của Nga suy yếu và Ukraine có thể đạt được bước đột phá hay không", chuyên gia Lee cho biết.

Nga sử dụng cầu Crimea để di chuyển xe tăng, xe bọc thép và các khí tài quân sự khác qua đường sắt.

"Có vẻ như họ vẫn di chuyển khá nhiều xe bọc thép. Tôi nghĩ Ukraine có thể phá vỡ điều này, nhưng ngay cả khi Ukraine đánh sập toàn bộ cây cầu, Nga có thể sẽ thích ứng với tình hình", chuyên gia Lee nói, đồng thời cho biết Nga đang tăng cường sử dụng xe tải để vận chuyển đạn dược.

Sau các vụ tấn công, quân đội Nga được cho là đã tăng cường phòng thủ cầu Crimea, thiết lập các rào cản để chặn các máy bay không người lái đang lao tới.

"Lực lượng Nga đã sử dụng các hàng rào để bảo vệ các cảng và khu vực eo biển Kerch. Bây giờ, họ đã gia tăng rào chắn để bảo vệ cầu. Họ cũng triển khai thêm các tàu. Trước (cuộc tấn công), chúng tôi phát hiện 1-3 tàu, bây giờ chúng tôi thấy từ 10 đến 13 tàu mỗi ngày", người phát ngôn Hải quân Ukraine Dmytro Pletenchuk tuyên bố.

Một tuyến đường hậu cần quan trọng khác cho các lực lượng Nga, cầu Chonhar, nối bán đảo Crimea với tỉnh Kherson. Cây cầu này đã bị tấn công nhiều lần vào ngày 22/7, 29/7 và ngày 6/8. Quân đội Ukraine đã xác nhận các cuộc tấn công hồi tháng 7, nói rằng các tên lửa hành trình đã được triển khai.

Người phát ngôn Bộ Tư lệnh miền Nam Ukraine Natalia Humeniuk hôm 31/7 cho biết quân đội Nga gặp phải các vấn đề hậu cần lớn sau các cuộc tấn công.

Việc đình chỉ giao thông trên cả hai cây cầu đã buộc Nga phải sử dụng tuyến đường tiếp tế trên bộ dọc theo biển Azov, đi qua Mariupol, Berdiansk và Melitopol ở các khu vực do Nga kiểm soát thuộc các tỉnh Donetsk và Zaporizhzhia.

"Các tuyến đường bộ cũng không an toàn cho lực lượng Nga. Nếu (lực lượng Nga) bị cắt đứt một trong những tuyến đường này, họ sẽ gặp phải các vấn đề về hậu cần", người phát ngôn của Hải quân Ukraine cho biết.

Tuy nhiên, Nga đang tìm cách thích ứng với những thách thức này.

"Đây là trận chiến của sự thích ứng, nơi Ukraine tìm ra điểm yếu mà Nga mắc phải, và sau đó Nga sẽ thích ứng theo một cách nào đó. Không rõ Nga thích nghi nhanh như thế nào, nhưng trong nhiều trường hợp, Nga đã thích nghi được", chuyên gia Lee nói.

Phá hủy kho đạn

Ngoài các cuộc tấn công nhằm vào các tuyến đường hậu cần của Nga, các kho hàng của Nga cũng bị tấn công trên khắp Crimea trong những tuần qua.

Cuộc tấn công ngày 19/7 nhằm vào một kho đạn ở Krynychky, đông nam Crimea, đã gây ra các vụ nổ, làm gián đoạn giao thông trên đường cao tốc đến Sevastopol. Ngay sau đó, các vụ nổ đã được ghi nhận tại các sân bay của Nga ở Hvardiiske tại trung tâm Crimea và Novofedorivka, nơi có căn cứ không quân Saki.

Trong khi đó, Kiev đã xác nhận một cuộc tấn công phá hủy một kho chứa dầu và một kho quân sự của Nga ở Oktiabrske tại trung tâm Crimea, nằm giữa Sevastopol và cầu Chonhar, Bộ chỉ huy Chiến lược của Lực lượng Vũ trang Ukraine đưa tin ngày 22/7.

Thống đốc Crimea Sergey Aksyonov cho biết, vào ngày 24/7, máy bay không người lái đã tấn công một kho đạn của Nga ở khu vực Dzhankoi tại bán đảo, làm gián đoạn tuyến đường sắt cũng như giao thông tại đường cao tốc Dzhankoi - Simferopol.

Mikhail Razvozhaev, thị trưởng thành phố Sevastopol trên bán đảo Crimea, cho biết kho vũ khí của Hạm đội Biển Đen Nga đã bị tấn công ở Sevastopol vào ngày 1/8.

Một nguồn tin trong Bộ Quốc phòng Ukraine tiết lộ tình báo quân đội Ukraine có thể đứng sau các vụ tấn công này.

Tấn công trên biển

Một xuồng không người lái đã đánh trúng một tàu chở dầu của Nga gần bờ biển Crimea vào ngày 4/8 trong cuộc tấn công gần đây nhất vào các mục tiêu ngoài khơi của Nga gần bán đảo Crimea.

Một số nguồn tin cũng tiết lộ, tình báo quân đội Ukraine được cho là đã tiến hành một cuộc tấn công bằng xuồng không người lái vào các tàu tuần tra của Nga ở Biển Đen vào đêm 1/8.

Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nga xác nhận một "âm mưu tấn công" nhằm vào hai xuồng hộ tống một "tàu dân sự", tuyên bố tất cả các xuồng không người lái đã bị phá hủy.

"Xuồng không người lái của hải quân khá rẻ. Ngay cả khi chúng không phá hủy cây cầu (Kerch), chúng có thể làm gián đoạn hoạt động hậu cần của Nga. Đó là một kiểu triển khai vũ khí thương mại không vũ lực khá hiệu quả", chuyên gia Lee nói.

Các quan chức Ukraine nhiều lần tuyên bố cầu Kerch, giống như bất kỳ địa điểm quân sự nào khác của Nga ở Crimea và các khu vực do Nga kiểm soát, là mục tiêu hợp pháp của Ukraine.

Vào đầu tháng 8, Ukraine tiếp tục ra tín hiệu cho thấy các cuộc tấn công sẽ tiếp tục.

"Vì vậy, nếu Nga muốn (các vụ nổ ở Crimea) dừng lại, họ nên thực hiện lựa chọn duy nhất là rút quân", ông Maliuk nói hôm 5/8.

Khối Tây Phi tiến thoái lưỡng nan với đảo chính Niger

(Ảnh minh họa).

ECOWAS đang đối mặt lựa chọn khó khăn với cuộc đảo chính Niger, khi can thiệp quân sự hay không đều dẫn tới những hậu quả khó lường.

Cộng đồng Kinh tế Các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) ngày 30/7 ra tối hậu thư, yêu cầu chính quyền quân sự Niger khôi phục quyền lực cho tổng thống Mohammed Bazoum muộn nhất vào đêm 6/8, nếu không sẽ sử dụng mọi biện pháp can thiệp, gồm cả vũ lực. Tuy nhiên, không có bất kỳ dấu hiệu nào về động thái can thiệp của ECOWAS khi hạn chót đã qua.

Trong khi đó, chính quyền quân sự Niger là bên hành động trước, khi tuyên bố đóng cửa không phận từ 6/8. Một nguồn tin thân cận với tổng thống bị lật đổ nói với CBS News rằng ông Bazoum vẫn bị quản thúc tại gia cùng vợ và con trai.

ECOWAS thông báo sẽ họp thượng đỉnh về tình hình Niger tại thủ đô Abuja của Nigeria ngày 10/8. WSJ ngày 6/8 dẫn lời một chỉ huy quân sự cấp cao giấu tên trong ECOWAS nói rằng chưa sẵn sàng can thiệp quân sự Niger vì "cần tăng cường sức mạnh cho các đơn vị trước khi hành động".

ECOWAS gồm 15 nước châu Phi là Cape Verde, Gambia, Guinea, Guinea-Bissau, Liberia, Mali, Senegal, Sierra Leone, Benin, Burkina Faso, Ghana, Bờ biển Ngà, Niger, Nigeria và Togo. Tuy nhiên, Mali và Burkina Faso, hiện cũng do chính quyền quân sự lãnh đạo, tuyên bố bất kỳ sự can thiệp quân sự nào vào Niger cũng đồng nghĩa tuyên chiến với họ.

Peter Pham, cựu đặc phái viên Mỹ về khu vực Sahel của Tây Phi và hiện là thành viên tổ chức nghiên cứu Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng ECOWAS ban đầu không nên đưa ra thời hạn một tuần, mà chỉ tối đa 48 tiếng. "Thời hạn đó đã kéo dài thời gian, giúp chính quyền quân sự có cơ hội củng cố khả năng đối phó", ông nói.

Sau cuộc họp của ECOWAS tuần trước, Abdel-Fatau Musah, ủy viên về các vấn đề chính trị, hòa bình và an ninh của khối nói rằng lựa chọn can thiệp quân sự là "phương sách cuối cùng", nhưng thêm rằng họ đang chuẩn bị sẵn sàng cho lựa chọn này.

Tổng thống Nigeria Bola Tinubu sẽ muốn tạo dấu ấn và cho thấy ông không phải là người dễ lùi bước trên cả cương vị lãnh đạo đất nước và chủ tịch luân phiên khối ECOWAS, theo các nhà phân tích.

"Công tác chuẩn bị đã được ưu tiên và quân đội đang trong trạng thái sẵn sàng. Theo hiểu biết của tôi, Nigeria sẽ không lùi bước và sẽ làm bất kỳ điều gì cần thiết để Niger quay lại chính quyền dân sự", Oluseyi Adetayo, chuyên gia về an ninh và tình báo Nigeria, nói.

Giới quan sát nói ECOWAS có thể đã tự dồn mình vào chân tường với lời đe dọa sử dụng vũ lực. "Bất kỳ hành động nào mà khối thực hiện vào thời điểm này đều mang lại hậu quả. Nếu họ chọn can thiệp quân sự như đã nói, cuộc khủng hoảng nhân đạo trong khu vực có thể trở nên tồi tệ hơn", Chiamaka Okafor, nhà phân tích của Premium Times, nói.

Từ trước đảo chính, người dân Niger, một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, đã sống trong khó khăn. Với 2/3 đất nước là sa mạc, Niger bị hạn hán nghiêm trọng và có rất ít đất canh tác. Khoảng 4,3 triệu người, tương dương 17% dân số, phải phụ thuộc vào trợ cấp lương thực.

Nigeria sẽ là một trong những nước láng giềng bị ảnh hưởng nặng nề nhất vì có đường biên giới chung dài khoảng 1.600 km với Niger. Người dân ở khu vực biên giới hai nước từ lâu đã xây dựng quan hệ thương mại và xã hội sâu sắc. Có hàng chục nghìn người tị nạn Nigeria ở Niger.

"Can thiệp quân sự có thể gây ra những hậu quả không thể lường trước đến hòa bình và ổn định của cả hai quốc gia", JNI, hiệp hội các tổ chức Hồi giáo ở Nigeria, cảnh báo.

Tuy nhiên, nếu không can thiệp quân sự, khối có thể bị coi là "hổ giấy" chỉ đưa ra những lời đe dọa suông.

"Việc ECOWAS không thực hiện lời tuyên bố có thể bị coi là bằng chứng cho thấy các nước phải chấp nhận làn sóng đảo chính trong khu vực, đi ngược lại cam kết của họ với nền dân chủ. Điều này có thể dung túng cho quân đội ở các quốc gia khác đảo chính giành chính quyền", Okafor cho hay.

ECOWAS còn các lựa chọn khác như đàm phán và thành lập ủy ban chuyển tiếp quyền lực ở Niger hoặc loại quốc gia này khỏi khối.

"Họ muốn khôi phục quyền lực cho Bazoum nhưng điều đó có vẻ không khả thi. Họ có thể phải thỏa hiệp bằng cách buộc chính quyền quân sự trao trả quyền lực nhưng sẽ không bàn giao chính quyền cho ông Bazoum. Họ thua cuộc và ông Bazoum cũng vậy. Một người trung lập nào đó có thể điều hành chính phủ chuyển tiếp", Adetayo nói.

Tuy nhiên, đàm phán và thành lập ủy ban chuyển tiếp quyền lực cũng có thể bị coi là chấp nhận cuộc đảo chính của quân đội Niger. Trước đó, 6 cuộc đảo chính đã diễn ra ở 4 quốc gia Tây Phi trong 3 năm qua, gồm Mali, Guinea, Burkina Faso và Chad. Các nước này đều không bị can thiệp quân sự.

Dù vậy, lựa chọn này có thể giúp loại bỏ khả năng leo thang căng thẳng và giúp tổng thống Bazoum được trả tự do.

Kịch bản mà nhiều chuyên gia lo ngại nhất là Niger và khu vực bị cuốn vào cuộc xung đột toàn diện. Mali và Burkina Faso tuyên bố sẵn sàng đối đầu với bất kỳ cuộc can thiệp quân sự nào ở Niger. Lãnh đạo chính quyền quân sự Niger Abdourahamane Tiani cũng đã yêu cầu Mali hỗ trợ.

Các nhà phân tích cho rằng Mali và Burkina Faso khó có khả năng điều động lực lượng đáng kể tới Niger, do họ vẫn phải giữ lực lượng trong nước để đối phó với phiến quân cực đoan. Tuy nhiên, lực lượng quân sự tư nhân Nga Wagner đang hoạt động ở Mali và ông trùm Yevgeny Prigozhin đã đề nghị giúp đỡ Niger.

Hôm 27/7, Prigozhin bày tỏ ủng hộ cuộc đảo chính ở Niger, gọi đây là khoảnh khắc "giải phóng khỏi thực dân phương Tây". Ông gợi ý hàng nghìn thành viên Wagner có thể đến Niger "lập lại trật tự và tiêu diệt những kẻ khủng bố, ngăn chúng làm hại dân thường".

"Không rõ liệu Wagner có thật sự định tham gia vào cuộc khủng hoảng Niger hay không, nhưng chắc chắn đây sẽ là nguy cơ nếu ECOWAS can thiệp vào Niger. Chính quyền quân sự ở Niamey sẽ rất cần hỗ trợ từ bên ngoài", James Barnett, nhà nghiên cứu tại Viện Hudson ở Mỹ, nói.

Trước tình thế tiến thoái lưỡng nan hiện tại, Folahanmi Aina, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), cho rằng ECOWAS và các nước thành viên cần cẩn trọng để không khiến tình hình biến thành xung đột lan rộng tới những phần còn lại của Sahel và khu vực Tây Phi.

"Điều đó sẽ gây những hậu quả tai hại cho khu vực và tác động lớn tới an ninh toàn cầu", Aina cảnh báo.

Nguồn: BBC; Soha; VOA; Dân Trí; Vnexpress