Vựa lúa của Trung Quốc bị ‘nứt’

(Ảnh minh họa).

Thiên tai ở Trung Quốc đang gây lo ngại sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng lương thực của nước này, từ đó tác động lây lan ra thị trường toàn cầu trong bối cảnh Ấn Độ cấm xuất khẩu gạo non-basmati đẩy giá gạo thế giới vọt lên mức cao nhất 15 năm.

Những trận mưa lớn sau bão Doksuri ở khu vực đông bắc Trung Quốc, nơi được coi là ‘ vựa lúa ’ của nước này, chắc chắn sẽ làm giảm sản lượng gạo năm nay.

Trước đó, những trận mưa như trút nước vào cuối tháng 5 năm 2023 ở miền bắc Trung Quốc đã làm ngập các cánh đồng lúa mì, làm dấy lên mối lo ngại cả ở trong nước và quốc tế về nguồn cung lúa mì của Trung Quốc và những tác động tiềm ẩn đối với an ninh lương thực. Các quan chức Trung Quốc mô tả lũ lụt là "sự kiện mưa tàn phá nặng nề nhất" đối với sản xuất lúa mì nước này trong thập kỷ qua.

Vào năm 2022, miền nam Trung Quốc phải hứng chịu mùa hè khô hạn và nóng nhất ở nước này trong vòng sáu thập kỷ. Đợt nắng nóng gay gắt dẫn đến hạn hán lớn, ảnh hưởng đến khoảng 2,2 triệu ha đất nông nghiệp. Các quan chức Trung Quốc hiện đang lo ngại rằng hạn hán có thể tấn công lưu vực sông Dương Tử, vùng trồng lúa chính của Trung Quốc.

Các hiện tượng thời tiết cực đoan, như hạn hán và lũ lụt, đã trở thành mối đe dọa lớn đối với nguồn cung cấp lương thực và nông nghiệp của Trung Quốc. Trong 70 năm qua, nhiệt độ trung bình của Trung Quốc đã tăng nhanh hơn mức trung bình toàn cầu, khiến nước này rất dễ bị lũ lụt, hạn hán và bão. Lượng mưa cực đoan đã làm giảm 8% năng suất lúa của Trung Quốc trong hai thập kỷ qua.

Các hiện tượng khí hậu cực đoan dự kiến sẽ xảy ra với tần suất ngày càng tăng ở Trung Quốc, gây nguy hiểm cho kế hoạch an ninh lương thực của nước này. Ngành nông nghiệp của Trung Quốc đang phải đối mặt với rủi ro ngày càng tăng do hậu quả của các cú sốc khí hậu và thay đổi điều kiện trồng trọt do sự nóng lên toàn cầu.

Thiếu nước là thành phần quan trọng nhất và có khả năng gây tác động lớn nhất cho cuộc khủng hoảng khí hậu rộng lớn hơn. Trung Quốc sẽ là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi tình trạng thiếu nước. Thiếu nước và ô nhiễm từ lâu đã được coi là một trong những mối đe dọa hàng đầu đối với an ninh lương thực của nước này.

Mặc dù có lượng tài nguyên nước ngọt tái tạo cao thứ năm trên thế giới, song tài nguyên nước bình quân đầu người của Trung Quốc chưa đến 25% mức trung bình của thế giới vào năm 2018. Tệ hơn nữa, tài nguyên nước ngọt của quốc gia này phân bổ không đồng đều giữa các khu vực — miền nam phải đối mặt với lũ lụt định kỳ trong khi miền bắc chiến đấu hạn hán thường xuyên.

Sự thay đổi trong cơ cấu cây trồng của Trung Quốc và những thay đổi về không gian trong sản xuất ngũ cốc đã khiến thách thức về nước càng trở nên khó khăn hơn. Để duy trì khả năng tự cung tự cấp ngũ cốc, Trung Quốc đã tăng sản lượng ngũ cốc bằng cách chuyển sản xuất sang các khu vực kém phát triển hơn trong nước, chủ yếu là các khu vực nội địa và phía bắc.

Năm 1995, các tỉnh phía bắc của Trung Quốc sản xuất 46% lượng ngũ cốc của cả nước, nhưng đến năm 2021, tỷ lệ này đã tăng lên 60%. Tuy nhiên, các tỉnh phía bắc chỉ có 24% nguồn nước ngọt của Trung Quốc.

Từ năm 1995 đến năm 2021, sản lượng ngũ cốc ở các tỉnh phía Bắc tăng gần 200 triệu tấn, trong khi sản lượng ngũ cốc ở các tỉnh phía Nam chỉ tăng nhẹ. Các tỉnh Hà Nam, Sơn Đông và Hà Bắc, chỉ với 4% nguồn nước mặt của đất nước, sản xuất 24% ngũ cốc của Trung Quốc.

Việc mở rộng diện tích đất được tưới tiêu, đặc biệt là ở phía bắc, là một trong những yếu tố góp phần quan trọng vào sự gia tăng đáng kể sản lượng ngũ cốc của Trung Quốc trong những thập kỷ qua. Ở các tỉnh phía bắc của Trung Quốc, nơi có lượng mưa và nguồn nước mặt thấp, việc tưới tiêu bằng nước ngầm là rất quan trọng.

Việc phụ thuộc vào nước ngầm đã dẫn đến việc khai thác quá mức và ảnh hưởng xấu đến môi trường. Kể từ cuối những năm 1990, thấu chi nước ngầm đã trở thành một trong những vấn đề tài nguyên nghiêm trọng nhất của Trung Quốc.

Ngoài những thách thức về khan hiếm nước, việc sử dụng quá nhiều phân bón hóa học và thuốc trừ sâu cùng với các biện pháp thâm canh đã làm trầm trọng thêm tình trạng suy thoái và ô nhiễm đất.

Biến đổi khí hậu có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nước, làm suy yếu an ninh lương thực của Trung Quốc. Hiệu ứng El Nino sẽ làm gia tăng sự bất ổn về khí hậu ở lưu vực sông Dương Tử, gây lũ lụt ở phía nam, hạn hán ở phía bắc và mùa hè lạnh giá ở phía đông bắc – làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nước và chênh lệch giữa các khu vực.

Là nhà sản xuất và nhập khẩu lương thực lớn nhất thế giới, những biến động nhỏ trong sản xuất lương thực nội địa của Trung Quốc và những điều chỉnh trong chính sách thương mại nông nghiệp của nước này ảnh hưởng lớn đến thương mại lương thực toàn cầu. Mất mùa lúa mì ở Hà Nam và các tỉnh sản xuất ngũ cốc khác sau trận mưa gần đây có thể khiến nhập khẩu lúa mì của Trung Quốc đạt 12 triệu tấn vào năm 2023.

Đối mặt với các mối đe dọa ngày càng tăng từ biến đổi khí hậu, Trung Quốc cần đạt được sự cân bằng phù hợp giữa thúc đẩy sản xuất ngũ cốc trong nước và an ninh nước. Chính sách hiện tại gây áp lực buộc các tỉnh khô hạn phía bắc phải sản xuất nhiều ngũ cốc hơn có thể khiến hệ thống lương thực của Trung Quốc dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc khí hậu.

Hồi chuông "báo động" ở Trung Quốc: Lãng phí hàng trăm triệu nhân dân tệ chỉ thu về con số 0

SCMP cho biết, nhiều trường đại học ở Trung Quốc đang ngốn một khoản tiền khổng lồ trong khi không đưa ra được nghiên cứu có giá trị cho thị trường.

Kết quả đáng lo ngại

Theo tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP), nhiều trường đại học ở khu vực miền nam Trung Quốc bị phát hiện không đủ năng lực để biến các nghiên cứu học thuật thành ứng dụng mang lại giá trị trên thị trường. Việc này đang làm thất thoát lượng lớn tài nguyên quốc gia cũng như đặt ra câu hỏi về tham vọng tự chủ công nghệ của Trung Quốc.

Theo một báo cáo kiểm toán mới của khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây cho năm 2022, 9 trường đại học trong khu vực có tỷ lệ chuyển đổi rất thấp trong việc đưa các phát minh ra thị trường – chưa đến 1% – từ năm 2020 đến năm 2022. Trong số đó, một trường đại học không có một ứng dụng công nghiệp nào thành công trong số 862 dự án nghiên cứu đã triển khai và được tài trợ với tổng số tiền lên tới 131 triệu nhân dân tệ (tương đương 18,2 triệu USD).

Những phát hiện này càng là minh chứng rõ ràng cho mối liên kết suy yếu lâu nay trong nỗ lực tăng cường nghiên cứu cơ bản của Trung Quốc, vốn được coi là yếu tố rất quan trọng để nước này trở thành một siêu cường công nghệ vào giữa thế kỷ và vượt qua các biện pháp ngăn chặn Trung Quốc tiếp cận công nghệ của Mỹ.

Liu Ruiming, giáo sư tại Viện Nghiên cứu Chiến lược và Phát triển Quốc gia tại Đại học Nhân dân, cho biết: "Về cơ bản, hiện tượng này đang phản ánh một vấn đề toàn quốc".

SCMP cho hay, báo cáo kiểm toán dài 15.000 từ đã được đăng tải trong thời gian ngắn cách đây hai tuần trên trang web của Văn phòng Kiểm toán Quảng Tây trước khi bị xóa, nhưng những điểm chính đã được chia sẻ trên mạng. Kết quả kiểm toán dường như chỉ phản ánh hiện tượng tại 9 trường đại học được nêu tên và không rõ liệu những trường khác có được kiểm tra hay không.

Các chỉ số đánh giá chính và các biện pháp khuyến khích dành cho các giáo sư đại học Trung Quốc thường dựa trên nghiên cứu lý thuyết cơ bản, nhưng những nỗ lực như vậy thường rất khó chuyển đổi thành ứng dụng thực tế.

Ông Liu Ruiming nói: "Các nhà nghiên cứu dường như đang tiến hành nghiên cứu lý thuyết cơ bản, nhưng họ thường tạo ra một lượng lớn kết quả nghiên cứu vô ích, chủ yếu tập trung vào các đánh giá lý thuyết. Những kết quả đầu ra này không hoàn toàn có lợi cho việc thúc đẩy các lý thuyết cơ bản cũng như không trực tiếp chuyển đổi thành các ứng dụng thực tế. Do đó, điều này thể hiện tình trạng nghiên cứu dễ dàng và kém hiệu quả".

Theo 25 nhà khoa học và doanh nhân, những người đã cùng xuất bản một bài báo vào tháng 3 trên tờ China Science Daily, các trường đại học nên cải cách hệ thống đánh giá năng lực nghiên cứu dựa trên các bài báo học thuật.

Cần thay đổi chiến lược

Giáo sư Liu cho biết, việc phụ thuộc quá nhiều vào lý thuyết và thiếu hiểu biết về kết quả thực tiễn đã ảnh hưởng đến khát vọng công nghệ của Trung Quốc, đồng thời cho biết thêm rằng các cơ chế khuyến khích tuân thủ các tiêu chuẩn như vậy có nguy cơ khuyến khích nghiên cứu không đạt chuẩn. Hiện tại, nhiều trường đại học và tổ chức nghiên cứu ở Trung Quốc ưu tiên số lượng dự án nghiên cứu trong đánh giá công việc hàng năm của họ.

Ngoài ra, trong trường hợp không có tổ chức có hệ thống, các nhà nghiên cứu có xu hướng làm việc riêng lẻ và tạo ra các kết quả nghiên cứu ngắn hạn rời rạc. Bài báo cho biết thêm rằng điều này khiến việc đạt được những bước đột phá trong các lĩnh vực quan trọng trở nên khó khăn hơn.

Bắc Kinh từ lâu đã kêu gọi tăng cường nghiên cứu cơ bản để đạt được sự tự lực ở mức độ cao về khoa học và công nghệ, và để Trung Quốc trở thành một "thế lực công nghệ" hàng đầu toàn cầu.

Tổng chi phí nghiên cứu và phát triển của Trung Quốc đứng thứ hai trên thế giới, tăng gấp ba lần so với năm 2012, theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc.

Trung Quốc cũng tăng cường đầu tư để biến các thành tựu khoa học và công nghệ thành các dự án hướng tới lợi nhuận, với quỹ nhà nước mục tiêu đạt 62,4 tỷ nhân dân tệ (8,7 tỷ USD) vào cuối năm 2022.

Tuy nhiên, tổng cộng 66,82 triệu nhân dân tệ (9,3 triệu USD) đã không được sử dụng trong thời gian dài tại 4 trường đại học, theo báo cáo kiểm toán của Quảng Tây. Ngoài ra, tại hai trường đại học, 22 dự án nghiên cứu được lập ngân sách cho quỹ dự án nghiên cứu không phù hợp với nhu cầu thực tế. Chênh lệch ngân sách và chi tiêu thực tế lên tới 69,24%, dẫn đến số tiền nhàn rỗi đạt mức 9,14 triệu nhân dân tệ (1,3 triệu USD).

Giáo sư Liu cho rằng việc biến các thành tựu khoa học và công nghệ thành ứng dụng thực tế có thể là động lực quan trọng đối với Trung Quốc trong thời kỳ suy thoái kinh tế.

"Đó là điều rất quan trọng vì nó đại diện cho một đòn bẩy mới trong quá trình cải cách", Liu nói.

Tuy nhiên, ông Liu lập luận rằng Trung Quốc hiện thiếu một thị trường thống nhất trên toàn quốc và toàn cầu để giao dịch các thành tựu khoa học và công nghệ – một thị trường mà các doanh nghiệp có thể tiếp cận những thành tựu này và các nhà nghiên cứu hiểu được nhu cầu của các doanh nghiệp.

"Có những hạn chế về chính sách cần phải khắc phục, chẳng hạn như những hạn chế đối với giao dịch giữa các miền, điều này cản trở việc xây dựng một thị trường quốc gia thống nhất," ông Liu nhận định. "Đây là một hạn chế đáng kể trong tình hình hiện tại của Trung Quốc".

Theo bài đăng trên WeChat của chính quyền tỉnh Chiết Giang, việc tăng tỷ lệ chuyển đổi kết quả nghiên cứu không có nghĩa là coi đó là định hướng duy nhất trong quá trình phát triển công nghệ của Trung Quốc. Thay vì hướng tới một phương án khác, các cơ quan nghiên cứu của Trung Quốc nên xây dựng một hệ thống đánh giá nghiên cứu hợp lý và đa dạng hơn, bài viết cho hay.

Các tài phiệt Nga đáp trả phương Tây

(Ảnh minh họa).

Phương Tây áp lệnh trừng phạt với các tài phiệt Nga, hy vọng có thể gây sức ép buộc Moscow ngừng xung đột. Lúc này, các tỷ phú Nga đang dùng chính nền pháp quyền của phương Tây để chống trả.

Hơn một năm trước, phương Tây đưa ra chính sách mới nhằm gây sức ép buộc Điện Kremlin ngừng hoạt động quân sự ở Ukraine: Áp lệnh trừng phạt hơn 100 doanh nhân hàng đầu của Nga cùng gia đình.

Chiến lược ấy đến nay chưa có tác dụng. Cuộc xung đột vẫn diễn ra và rất ít tỷ phú Nga lên tiếng phản đối Điện Kremlin hay bán bớt tài sản trong nước.

Trong khi đó, một số nhà tài phiệt túi rủng rỉnh tiền đang phản kháng bằng cách kiện lên các tòa án của Anh và Liên minh châu Âu, đề nghị dỡ bỏ các hạn chế bao gồm lệnh cấm đi lại và đóng băng tài sản.

Những vụ kiện ấy sẽ là phép thử xem liệu doanh nhân Nga có thể dùng nền pháp quyền của phương Tây để làm suy yếu mục tiêu chính sách đối ngoại của chính các nước phương Tây hay không.

Thông qua kiện tụng, các tài phiệt Nga có thể thể hiện sự phản đối với các biện pháp trừng phạt. Họ cho rằng phần lớn người trong danh sách bị trừng phạt không có tiếng nói với Điện Kremlin, và các biện pháp trừng phạt có thể đẩy các nhà tài phiệt vốn đã được "phương Tây hóa" đi ra xa hơn.

Tài phiệt Nga bị trừng phạt hàng loạt

"Chưa bao giờ chúng ta thấy nhiều tỷ phú có tầm hoạt động rộng khắp thế giới đồng loạt bị trừng phạt ồ ạt như vậy", George Voloshin - chuyên gia về lệnh trừng phạt thuộc Hiệp hội các chuyên gia về chống rửa tiền tại Anh, một hiệp hội chia sẻ thực hành tốt nhất về chống rửa tiền - nói.

Ông Voloshin cho rằng do hầu hết nhà tài phiệt này không thân cận với giới lãnh đạo Nga, "các biện pháp trừng phạt chỉ gây thiệt hại cho họ và gia đình, nhưng không thực sự hiệu quả từ góc độ chính sách".

Quan chức phương Tây lại cho rằng các lệnh trừng phạt hàng loạt nên được coi là một phần của chiến dịch chung, bao gồm các lệnh cấm mặt hàng xuất khẩu quan trọng, nhằm làm tê liệt nền kinh tế Nga.

Giới chức cũng lập luận rằng các doanh nhân và chính khách Nga không thể được phép tiếp tục cuộc sống bình thường trong lúc Nga tiến hành "chiến dịch quân sự đặc biệt" tại Ukraine.

Theo John Smith, nguyên Giám đốc Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài của Bộ Tài chính Mỹ, mục tiêu lệnh trừng phạt là "làm suy giảm sự ủng hộ vì các nhà tài phiệt có ảnh hưởng kinh tế và chính trị rất lớn". "Chúng ta vẫn chưa đạt đến điểm bùng phát đó nhưng không có nghĩa là không thể", ông nói.

Luật sư của tỷ phú Roman Abramovich gần đây đã xuất hiện trước tòa án Luxembourg để kháng cáo lệnh trừng phạt của EU đối với thân chủ. Họ cho rằng cái mác "bị trừng phạt" đã ngăn ông Abramovich "tham gia hiệu quả" với tư cách người dẫn dắt hòa đàm Nga - Ukraine, theo hồ sơ tòa án.

Tỷ phú Abramovich, cựu chủ sở hữu đội bóng Chelsea, cũng lập luận tương tự một số nhà tài phiệt khác trước tòa. Ông cho rằng đã bị nhắm đến một cách bất công chỉ vì là doanh nhân Nga, trong khi mối quan hệ với Điện Kremlin bị cường điệu hóa. Tòa sẽ ra phán quyết trong những tháng tới.

Trong khi đó, Eugene Shvidler là người đầu tiên thách thức các lệnh trừng phạt của Anh tại tòa án.

Ông Shvidler - đồng nghiệp cũ của ông Abramovich - tuyên bố các biện pháp trừng phạt quá mức đã khiến gia đình ông gặp "khó khăn nghiêm trọng", theo hồ sơ tòa án. Với song tịch Anh và Mỹ, vị tỷ phú này cũng tuyên bố chưa bao giờ có hộ chiếu Nga, theo hồ sơ.

Phản bác, đại diện chính phủ Anh cho rằng ông Shvidler nên tiếp tục bị trừng phạt một phần để ông có thể gây áp lực lên ông Abramovich, người có thể gây áp lực với Điện Kremlin.

Khi không thể tiếp cận tài sản ở phương Tây, một số nhà tài phiệt bị trừng phạt có thể phụ thuộc nhiều hơn vào tài sản ở Nga. Nhiều người đã bị cấm đặt chân đến phương Tây.

Ông Abramovich, người đặt cơ sở kinh doanh chủ yếu ở London trong nhiều năm cho đến khi chính phủ Anh không gia hạn thị thực cho ông vào năm 2018, hiện phải di chuyển giữa Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Israel.

Ông Andrei Guryev, người bị Mỹ trừng phạt, đã di chuyển công ty của mình, vốn nắm giữ cổ phần trong gã khổng lồ phân bón PhosAgro của Nga, từ Thụy Sĩ đến một khu vực ưu đãi thuế tốt ở Nga.

Lệnh trừng phạt chưa hiệu quả

Trong những thập kỷ gần đây, các biện pháp trừng phạt đã trở thành một công cụ quan trọng của phương Tây. Chúng có phí tổn tương đối thấp, có thể gây ra thiệt hại tổn thất tối đa mà ít mang lại hậu quả ngoài dự kiến.

Tới nay, hiệu quả biện pháp trừng phạt chưa rõ ràng. Theo các nhà phân tích, mục tiêu gây áp lực buộc một nước từ bỏ mục tiêu chính sách đối ngoại quan trọng hiếm khi đạt được nếu chỉ thông qua các biện pháp trừng phạt. Chúng còn có thể khiến người dân tại nước bị trừng phạt có thái độ bài phương Tây.

Tuy một số nhà tài phiệt đã kháng cáo các biện pháp trừng phạt tại tòa án châu Âu, cho đến nay họ vẫn chưa phản kháng các lệnh trừng phạt của Mỹ.

"Lý do đơn giản là họ không nghĩ mình sẽ thắng", ông Voloshin nói. Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài của Mỹ trong quá khứ đã có nhiều lần thắng các vụ kiện do người bị trừng phạt khởi xướng.

Năm 2021, ông trùm công nghiệp Nga Oleg Deripaska đã kiện Bộ Tài chính Mỹ để hủy bỏ các lệnh trừng phạt được áp dụng sau khi Nga sáp nhập Crimea năm 2014. Ông Deripaska đã thua kiện, tạo tiền lệ cho các trường hợp khác.

Nhưng một số người Nga đã có thể thuyết phục tòa án rằng họ bị cuốn vào làn sóng trừng phạt một cách bất công.

Chẳng hạn, EU gần đây đã dỡ bỏ biện pháp trừng phạt đối với mẹ của ông Yevgeny Prigozhin, thủ lĩnh công ty quân sự tư nhân Wagner. Khối này thừa nhận sai sót khi khẳng định bà Violetta Prigozhina vẫn kiểm soát các công ty có liên quan đến con trai.

Nikita Mazepin, một tay đua Công thức 1 có cha Dimtry là chủ sở hữu cũ của tập đoàn phân bón Uralchem, đã được tạm thời miễn trừng phạt tại EU. Lý do là anh không có vai trò gì trong cuộc xung đột và việc này ngăn cản sự nghiệp đua xe. Tuy nhiên, nước Anh lại bác bỏ kháng cáo tương tự.

Cho đến nay, giới tài phiệt Nga chưa thấy nhiều lợi ích của việc chỉ trích cuộc xung đột để lấy lại tài sản ở phương Tây.

Ông trùm công nghiệp Oleg Deripaska là 1 trong những nhà tài phiệt đầu tiên lên án xung đột ngay sau ngày 24/2/2022. Tháng 12 cùng năm, tòa án Nga ra lệnh tịch thu khu phức hợp khách sạn sang trọng của ông ở Sochi. Ông Deripaska vẫn bị Mỹ, Anh và châu Âu trừng phạt.

Nhưng Wall Street Journal cho rằng đã có một số tín hiệu thay đổi.

Oleg Tinkov, tỷ phú đã từ bỏ quốc tịch Nga sau khi xung đột Ukraine bắt đầu và liên tục lên án sau đó, vẫn bị chính phủ Anh trừng phạt. Nhưng mùa hè này, ông Tinkov đã được loại khỏi danh sách trừng phạt.

Văn phòng Ngoại giao Vương quốc Anh cho biết ông Tinkov được xóa tên sau khi họ "xem xét mọi yếu tố trong trường hợp này, bao gồm cả những hành động ông Tinkov thực hiện sau khi bị trừng phạt".

Trung Quốc và Wagner ở Châu Phi: Bạn hay thù?

“Tình bạn không giới hạn” của Trung Quốc với Nga có thể bị thử thách ở châu Phi, nơi các lợi ích kinh tế lâu đời của Bắc Kinh có nguy cơ xung đột với dấu ấn ngày càng tăng của Tập đoàn Wagner bán quân sự của Moscow.

Điểm gần đây nhất có khả năng xảy ra xích mích là Niger, nơi các nhà lãnh đạo của cuộc đảo chính quân sự ngày 26 tháng 7, theo tường thuật của AP, đã tìm đến Wagner để được giúp đỡ trong việc củng cố quyền lực của họ.

Tin tức đó dường như không được hoan nghênh ở Bắc Kinh, nơi một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao tuần trước đã mô tả tổng thống bị phế truất, Mohamed Bazoum, là “một người bạn của Trung Quốc” và cho biết nước này hy vọng có một giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng.

Các lợi ích khác nhau không chỉ ở Niger khi Tập đoàn Wagner mở rộng phạm vi hoạt động của mình trên khắp Sahel, thường trao đổi các dịch vụ an ninh của mình để tiếp cận các mỏ khoáng sản phong phú và các nguồn tài nguyên khác của khu vực.

Niger là một trong những nước sản xuất Uranium lớn nhất thế giới.

Trung Quốc cũng có những khoản đầu tư lớn vào khu vực, và các nhà phân tích có nhiều ý kiến khác nhau về cách người Trung Quốc nhìn những người lính đánh thuê Wagner. Trong khi Wagner có thể củng cố an ninh cho phép người Trung Quốc kinh doanh ở các quốc gia nguy hiểm, Bắc Kinh cũng coi trọng sự ổn định và đang cạnh tranh để giành lấy một số nguồn tài nguyên tương tự.

Ưu và Nhược điểm

“Các dự án của Trung Quốc có thể đã được hưởng lợi từ sự hiện diện của Wagner. Nhưng trong một số trường hợp khác, Trung Quốc cũng phải chịu đựng điều đó,” bà Yun Sun, giám đốc chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson, nói về Wagner ở Châu Phi.

Bà lưu ý rằng đã có nhiều đồn đoán rằng Wagner chịu trách nhiệm về cái chết của 9 công dân Trung Quốc tại một mỏ ở Cộng hòa Trung Phi, hay CAR, vào đầu năm nay. Các nhóm phiến quân CAR và một số quan chức phương Tây nói với New York Times sau vụ việc rằng họ tin rằng Wagner hoặc những người dân địa phương được Wagner hậu thuẫn đứng sau vụ tấn công vũ trang đó.

Nhưng vào tháng trước, Wagner đã đăng trên kênh Telegram của mình nói rằng họ đã giải cứu một nhóm thợ mỏ Trung Quốc ở CAR theo yêu cầu của Tòa đại sứ Trung Quốc.

Ông Alessandro Arduino từ Học viện Lau China và Đại học King's College London, lưu ý rằng an ninh là điều cần thiết đối với sáng kiến cơ sở hạ tầng Vành đai-Con đường của Trung Quốc ở Châu Phi.

“Sự tham gia của Wagner có thể mang lại một giai đoạn ổn định ngắn ngủi được thực thi bằng các biện pháp quân sự — một giải pháp cố hữu tế nhị và nhất thời đối với Trung Quốc. Trên thực tế, nó có khả năng biến thành một mối đe dọa, đặc biệt nếu xung đột nảy sinh về quyền khai thác,” ông nói với VOA.

“Trong bối cảnh này, các doanh nghiệp Trung Quốc tham gia khai thác mỏ có thể đạt được các thỏa thuận tạm thời để bảo vệ lực lượng lao động và tài sản của họ, nhưng các thỏa thuận với lính đánh thuê có thể phải đối mặt với sự thay đổi đột ngột, và thậm chí [Tổng thống Nga Vladimir] Putin đã học được bài học đó,” ông nói.

Ông Darren Olivier, giám đốc công ty tư vấn nghiên cứu xung đột African Defense Review, nói với VOA: “Thật khó để hoàn toàn chắc chắn Trung Quốc cảm thấy thế nào về Wagner.”

Ông nói, về lâu dài, có khả năng Bắc Kinh coi Wagner “là một trở ngại cho tham vọng của chính họ, đồng thời muốn giữ nguyên vị trí tại một số quốc gia có rủi ro cao nhất định vào lúc này, để tiếp tục bảo vệ lợi ích nước ngoài, kể cả của Trung Quốc, cho đến khi các phương pháp tiếp cận thay thế có thể được thực hiện.”

Ông Paul Nantulya, một cộng tác viên nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Châu Phi, cho biết không có nguy cơ Trung Quốc thiết lập phiên bản Wagner của riêng mình.

Ông nói: “Trung Quốc muốn chứng tỏ rằng các hoạt động của họ, trên hết là, các hoạt động của họ tôn trọng luật pháp và quy định của địa phương.” “Trung Quốc nhạy cảm hơn nhiều về danh tiếng của mình ở Châu Phi so với Nga.”

Ông Nantuyla lưu ý rằng các công ty an ninh Trung Quốc hoạt động trên lục địa cung cấp dịch vụ tư vấn, bán thiết bị và đào tạo lực lượng an ninh địa phương nhưng không hoạt động như các nhóm như Wagner có liên quan đến giao tranh ác liệt.

“Chỉ trong một số trường hợp, chẳng hạn như ở Sudan, họ mới tham gia giải cứu con tin và những việc tương tự,” ông nói, đồng thời cho biết thêm cũng có một số làm nhiệm vụ hộ tống hàng hải chống cướp biển.

Các nhà phân tích không thấy dấu hiệu nào chứng tỏ lính đánh thuê Wagner sẽ sớm rút khỏi Châu Phi. Mặc dù rõ ràng là sống lưu vong ở Belarus, nhưng thủ lĩnh của Wagner, Yevgeny Prigozhin - người đã hủy bỏ cuộc binh biến vào cuối tháng 6 - đã được nhìn thấy tham dự hội nghị thượng đỉnh Nga-Châu Phi của ông Putin ở St. Petersburg vào tháng trước, giao du với các quan chức châu Phi.

Kiev bị tập kích tên lửa

(Ảnh minh họa).

Nhiều tiếng nổ vang lên ở Kiev trong đòn tập kích tên lửa, không lâu sau khi giới chức Ukraine phát cảnh báo phòng không trên toàn quốc.

"Có những vụ nổ trong thành phố. Hãy ở yên trong nơi trú ẩn", Thị trưởng Kiev Vitali Klitschko viết trên Telegram hôm nay.

Các nhân chứng nghe thấy nhiều tiếng nổ trên vùng trời Kiev. Thị trưởng Klitschko sau đó nói rằng lực lượng phòng không đang tham chiến và mảnh vỡ của một tên lửa Nga đã rơi xuống bệnh viện trong nội thành, nhưng không gây thương vong hay thiệt hại về hạ tầng.

Không quân Ukraine cũng phát cảnh báo phòng không trên toàn quốc, cho biết mối đe dọa tập trung tại thủ đô Kiev cùng các tỉnh Chernihiv và Zhytomyr ở miền bắc, Vinnytsia, Khmelnitsky, Chernivtsi và Ivano-Frankivsk ở miền tây. "Tiêm kích MiG-31K của đối phương đã cất cánh. Chúng tôi ghi nhận các vụ phóng tên lửa siêu vượt âm Kinzhal nhằm vào khu vực Kiev", cơ quan này cho hay.

Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về thông tin.

Nga gần đây tăng cường dùng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) tập kích mục tiêu Ukraine. Giới chuyên gia phương Tây nhận định đây là nỗ lực nhằm vô hiệu hóa các tổ hợp phòng không của Ukraine, đặc biệt là hệ thống Patriot, cũng như làm cạn kiệt đạn phòng không khi buộc họ liên tục khai hỏa tên lửa đắt tiền để đối phó với UAV hoặc tên lửa giá rẻ.

Nguồn: Soha; CafeF; Dân Trí; VOA; Vnexpress