Không phải đất hiếm hay nông sản, Việt Nam sở hữu một 'mỏ vàng' được Mỹ, Brazil săn đón: Xuất khẩu tăng 150%, nước ta có lợi thế so với Trung Quốc

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu cá rô phi Việt Nam trong tháng 4/2026 đạt 11 triệu USD, tăng 92% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026 tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi đạt 49 triệu USD, tăng 151% so cùng kỳ 2025.

Mức tăng trưởng này cho thấy mặt hàng cá rô phi của Việt Nam đang tiếp tục thâm nhập và phát triển mạnh ở các thị trường quốc tế.

Xét về thị trường, Brazil là thị trường trụ cột, chiếm hơn nửa tổng kim ngạch, Mỹ là thị trường lớn thứ hai nhưng chịu áp lực đáng kể trong khi các thị trường tiềm năng vẫn tiếp tục đà tăng trưởng.

Trước đó trong năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi đạt 99 triệu USD, tăng tới 141% so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng này tiếp tục được duy trì sang năm 2026. Một trong những yếu tố thúc đẩy tăng trưởng là việc doanh nghiệp Việt Nam đã tận dụng tốt thời điểm Mỹ áp mức thuế cao đối với cá rô phi từ Trung Quốc và Brazil, qua đó mở rộng hiện diện và gia tăng thị phần tại thị trường này.

Ở chiều ngược lại, sự dịch chuyển nhu cầu của Mỹ sang Việt Nam đang gây tác động rõ rệt tới thị trường cá rô phi Trung Quốc. Cá rô phi Trung Quốc hiện chịu mức thuế cao, khoảng 55%, khi vào thị trường Mỹ, khiến khả năng cạnh tranh suy giảm. Khi nhu cầu nhập khẩu của Mỹ được định hướng sang Việt Nam, việc Trung Quốc cắt giảm sản lượng không còn tạo ra hiệu ứng đẩy giá mạnh như trước.

Cần lưu ý rằng Việt Nam chưa thể thay thế hoàn toàn Trung Quốc về quy mô tổng thể. Trung Quốc vẫn giữ lợi thế về sản lượng, hệ thống chế biến và độ đa dạng sản phẩm. Tuy nhiên, điều đang thay đổi không phải là thị phần hiện hữu, mà là dòng chảy của nhu cầu mới. Các đơn hàng tăng thêm đang nghiêng về Việt Nam, trong khi Trung Quốc phải đối mặt với áp lực giá kéo dài.

Trong bối cảnh đó, Mỹ không chỉ đóng vai trò là thị trường tiêu thụ, mà đang trở thành nhân tố định hình lại cấu trúc tăng trưởng của cá rô phi Việt Nam, đồng thời làm suy yếu vai trò dẫn dắt giá của Trung Quốc trong chu kỳ mới.

Với đà tăng trưởng mạnh trong năm 2025, đặc biệt tại Mỹ và Brazil, phi lê cá rô phi đang nổi lên như một sản phẩm xuất khẩu tiềm năng bên cạnh cá tra. Trong thời gian tới, việc đa dạng hóa thị trường, nâng cao chất lượng chế biến và đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn, bền vững sẽ là yếu tố then chốt giúp cá rô phi Việt Nam duy trì tăng trưởng và mở rộng thị phần trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh những cơ hội mở rộng thị phần, thị trường EU trong năm tới được dự báo sẽ cạnh tranh gay gắt hơn, đặc biệt từ Brazil. Ngành xuất khẩu cá rô phi của Brazil đang đẩy mạnh chiến lược thâm nhập thị trường EU nhằm bù đắp cho những khó khăn và rào cản tại thị trường Mỹ. Với lợi thế về chất lượng sản phẩm ổn định, quy mô nuôi lớn, cùng khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe của EU, cá rô phi Brazil được xem là đối thủ cạnh tranh trực tiếp đối với cá rô phi Việt Nam tại khu vực này. Điều này đặt ra yêu cầu cho doanh nghiệp Việt Nam trong việc tiếp tục nâng cao chất lượng chế biến, kiểm soát chuỗi cung ứng và tuân thủ tiêu chuẩn bền vững, nhằm duy trì và mở rộng thị phần tại thị trường EU và các thị trường có tiêu chuẩn nghiêm ngặt khác trong thời gian tới.

Chính thức khởi công dự án 1.500 tỷ mở rộng nhà ga duy nhất Việt Nam đạt chuẩn 5 sao liên tiếp 3 năm liền

Lễ khởi công dự án diễn ra ngày 19/5 do Công ty CP Đầu tư khai thác Nhà ga quốc tế Đà Nẵng (AHT) tổ chức, đánh dấu bước nâng cấp lớn của hạ tầng hàng không miền Trung trong bối cảnh lượng khách quốc tế đến Đà Nẵng tăng mạnh trở lại.

Được đưa vào khai thác từ giữa năm 2017 để phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC, Nhà ga T2 ban đầu được thiết kế với công suất khoảng 4 triệu hành khách mỗi năm. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn vận hành, lượng khách thực tế đã tăng nhanh hơn dự kiến. Đây cũng là nhà ga duy nhất tại Việt Nam đạt chuẩn 5 sao Skytrax liên tiếp trong ba năm 2024, 2025 và 2026.

Năm 2019, nhà ga ghi nhận hơn 7,1 triệu lượt khách quốc tế, vượt gần 80% công suất thiết kế. Giai đoạn 2024-2025, sản lượng hành khách tiếp tục duy trì ở mức cao, lần lượt đạt khoảng 6,18 triệu và 6,81 triệu lượt.

Áp lực khai thác ngày càng lớn được xem là nguyên nhân chính thúc đẩy kế hoạch mở rộng nhà ga lần này.

Theo phương án đầu tư, dự án sẽ bổ sung thêm khoảng 3.600m2 diện tích xây dựng, nâng tổng diện tích sử dụng của toàn bộ nhà ga lên hơn 21.000m2. Sau khi hoàn thành, số lượng quầy check-in sẽ tăng từ 54 lên 85 quầy, trong khi số cửa ra máy bay bằng cầu ống lồng nâng từ 4 lên 7 cửa.

Việc tăng số lượng cầu ống lồng được kỳ vọng giúp giảm đáng kể tình trạng hành khách phải di chuyển bằng xe buýt ra tàu bay - một trong những vấn đề thường xuất hiện khi sân bay bước vào giai đoạn cao điểm.

Không chỉ tập trung mở rộng công năng khai thác, dự án còn được định hướng phát triển theo mô hình nhà ga thế hệ mới, kết hợp giữa yếu tố hàng không, trải nghiệm nghỉ dưỡng và kiến trúc xanh.

Ý tưởng thiết kế "cánh chim hải âu" của công trình hiện hữu tiếp tục được giữ lại ở khu mở rộng nhằm tạo sự đồng bộ về nhận diện kiến trúc. Phần mái được tạo hình như đàn chim đang chuyển động trên mặt biển, gắn với hình ảnh đặc trưng của đô thị ven biển Đà Nẵng.

Trong khi đó, không gian bên trong nhà ga sẽ được phát triển theo xu hướng biophilic - mô hình kiến trúc đưa thiên nhiên vào công trình thông qua hệ thống cây xanh, ánh sáng tự nhiên và thông gió mở nhằm tạo cảm giác thư giãn cho hành khách trong quá trình di chuyển.

Theo AHT, mục tiêu của dự án không chỉ là giải quyết áp lực công suất mà còn hướng đến xây dựng hệ sinh thái dịch vụ hàng không theo tiêu chuẩn quốc tế, duy trì vị thế nhà ga 5 sao Skytrax duy nhất của Việt Nam hiện nay.

Đợt mở rộng lần này cũng nằm trong định hướng phát triển dài hạn của mạng lưới hàng không miền Trung. Theo quy hoạch đến năm 2030, tầm nhìn 2050, Đà Nẵng và Chu Lai sẽ trở thành hai đầu mối hàng không chiến lược của khu vực, với tổng công suất khoảng 25 triệu lượt hành khách mỗi năm.

Phát biểu tại lễ khởi công, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Lê Quang Nam cho rằng dự án không chỉ mang ý nghĩa hạ tầng giao thông mà còn phản ánh vai trò ngày càng lớn của Đà Nẵng trên bản đồ du lịch và dịch vụ quốc tế.

Theo lãnh đạo thành phố, nhà ga quốc tế là "cửa ngõ đầu tiên" của du khách khi đến Đà Nẵng, vì vậy chất lượng vận hành, trải nghiệm và hình ảnh kiến trúc của công trình cũng góp phần định hình diện mạo đô thị trong mắt du khách quốc tế.

Những doanh nghiệp “đổi màu" lợi nhuận sau kiểm toán

Sau khi báo cáo tài chính 2025 được kiểm toán, nhiều doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận "bốc hơi", trong khi số khác lại bất ngờ tăng trưởng. Sự khác biệt lớn giữa số liệu tự lập và sau kiểm toán tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về chất lượng báo cáo tài chính do doanh nghiệp tự công bố, đồng thời thúc đẩy nhanh quá trình chuẩn hóa báo cáo tài chính theo tiêu chuẩn quốc tế để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và thu hút dòng vốn ngoại.

Báo cáo tài chính là một trong những tài liệu quan trọng để cổ đông đánh giá "sức khoẻ" tài chính của doanh nghiệp trước khi quyết định đầu tư. Tình trạng "lệch pha" giữa số liệu lợi nhuận trên báo cáo tài chính tự lập và sau kiểm toán luôn là chủ đề "nóng" bởi ảnh hưởng tới tính minh bạch của thị trường và tác động trực tiếp đến quyền lợi của nhà đầu tư.

Công ty CP Đầu tư IDJ Việt Nam vừa công bố báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 sau khi bị Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) đưa vào diện cảnh báo vì chậm nộp báo cáo. Kết quả kiểm toán cho thấy sự sụt giảm đáng kể về lợi nhuận so với báo cáo tự lập. Cụ thể, khoản lỗ của Công ty tăng thêm hơn 55 tỷ đồng, nâng tổng mức lỗ cả năm 2025 lên 160 tỷ đồng, trái ngược với mức lợi nhuận 96 tỷ đồng đạt được năm 2024.

Sự chênh lệch này chủ yếu xuất phát từ việc điều chỉnh các hạng mục chi phí và doanh thu sau kiểm toán. Trong đó, chi phí quản lý doanh nghiệp tăng hơn 43,5 tỷ đồng do Công ty phải trích lập dự phòng bổ sung cho các khoản phải thu quá hạn; chi phí tài chính tăng hơn 11,1 tỷ đồng do trích lập dự phòng các khoản đầu tư. Bên cạnh đó, doanh nghiệp thực hiện phân loại lại các khoản tiền lãi được miễn sau khi thu hồi công nợ, dẫn đến doanh thu tài chính tăng hơn 34,3 tỷ đồng, đồng thời chi phí khác cũng tăng tương ứng gần 33,7 tỷ đồng. Tổng hợp những tác động trên khiến lợi nhuận sau thuế của IDJ bị cắt giảm hơn 55,4 tỷ đồng so với số liệu doanh nghiệp tự lập.

Tương tự, sau kiểm toán, khoản lỗ năm 2025 của doanh nghiệp sản xuất thép là Công ty CP Đại Thiên Lộc tăng thêm hơn 40,3 tỷ đồng, từ mức 121,19 tỷ đồng lên hơn 161,51 tỷ đồng. Nguyên nhân là kiểm toán viên ghi nhận thêm khoản thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại và thực hiện một số bút toán điều chỉnh để đảm bảo phù hợp với quy định kế toán hiện hành, dẫn đến sự thay đổi của một số chỉ tiêu trên bảng cân đối kế toán.

Một số doanh nghiệp khác cũng ghi nhận giảm mạnh lợi nhuận ròng năm 2025 sau kiểm toán như: Công ty CP Regal Group giảm 52%, còn 70 tỷ đồng; Công ty CP Chương Dương giảm 36%, còn 15 tỷ đồng; Công ty CP Tập đoàn 911 giảm 57%, còn hơn 8 tỷ đồng; Tổng công ty Licogi giảm 69%, còn 25 tỷ đồng; Tổng công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex) giảm 268 tỷ đồng (tương ứng 7%), còn 3.665 tỷ đồng; Công ty CP Đầu tư xây dựng và Phát triển đô thị Thăng Long giảm lãi ròng từ 18,9 tỷ đồng còn 14,1 tỷ đồng…

Ở chiều ngược lại, một số doanh nghiệp ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận năm 2025 sau kiểm toán. Trong đó, Tổng công ty Sông Đà tăng 38% lên 1.696 tỷ đồng; Tổng công ty Lắp máy Việt Nam lãi ròng tăng thêm 154 tỷ đồng (tương ứng 45%), đạt 492 tỷ đồng; Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam ghi nhận lợi nhuận ròng năm 2025 tăng thêm gần 400 tỷ đồng sau kiểm toán, đạt 12.465 tỷ đồng.

Nhằm chuẩn hóa hệ thống báo cáo tài chính nội địa, nâng cao tính minh bạch để thu hút dòng vốn quốc tế và hỗ trợ Đề án thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam, Bộ Tài chính (cụ thể là Cục Quản lý giám sát kế toán, kiểm toán) đang thúc đẩy hoàn thiện Dự thảo Thông tư hướng dẫn đối tượng, thể thức áp dụng Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) tại Việt Nam. Cải cách này diễn ra song song với việc thay thế Thông tư số 200/2014/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp.

Theo Dự thảo Thông tư đang được lấy ý kiến, IFRS sẽ được triển khai theo hướng tự nguyện trong giai đoạn đầu đối với các doanh nghiệp có đủ năng lực và nhu cầu áp dụng. Nhóm đối tượng được xem xét gồm các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thuộc Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam. Cùng với đó là nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đặc biệt là các công ty con của tập đoàn xuyên quốc gia đang triển khai IFRS trên phạm vi toàn cầu. Sau giai đoạn triển khai tự nguyện, Việt Nam sẽ tiếp tục đánh giá tác động để xây dựng lộ trình áp dụng bắt buộc phù hợp hơn với thực tiễn thị trường.

Tại Hội thảo “Nâng cao minh bạch tài chính thông qua áp dụng Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) - Bước tiến nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam” mới đây, ông Nguyễn Quang Thương - Phó Tổng giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX) cho biết, IFRS không chỉ đơn thuần là yêu cầu về chuẩn mực kế toán, mà còn là giải pháp quan trọng giúp nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, tăng khả năng so sánh của báo cáo tài chính, giảm bất cân xứng thông tin và củng cố niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài. Đây cũng là yếu tố có ý nghĩa thiết thực đối với mục tiêu phát triển thị trường vốn minh bạch, hiện đại và nâng cao khả năng thu hút dòng vốn quốc tế.

Bài toán của doanh nghiệp thương mại điện tử

Doanh nghiệp thương mại điện tử kẹt giữa áp lực chi phí sàn tăng cao và tỷ lệ hoàn đơn lớn khiến bán “ngàn đơn” vẫn có thể không đủ lợi nhuận.

Thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đang chứng kiến những con số tăng trưởng ấn tượng. Theo số liệu từ Hiệp hội TMĐT Việt Nam (VECOM) thì trong quý 1/2026, quy mô thị trường đạt 134.000 tỷ đồng, tăng trưởng 32% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, đằng sau sự bùng nổ về doanh số là một thực tế khó khăn đối với các nhà bán hàng. Ông Nguyễn Mạnh Tấn, Giám đốc Marketing Haravan, nhận định rằng trong ngành TMĐT hiện nay, tần suất nghe về chuyện lỗ phổ biến hơn chuyện lãi. Khi đề cập đến những “bí kíp ngàn đơn” được chia sẻ rầm rộ trên mạng, ông Tấn tiết lộ một nghịch lý: “Ai cũng nói là đang bán lỗ”.

Môi trường kinh doanh trên các nền tảng số đang trở nên đắt đỏ hơn đối với doanh nghiệp. Các khoản phí giao dịch, phí cố định và hoa hồng nền tảng hiện chiếm tới 19% - 20% giá trị mỗi đơn hàng. Số liệu từ ông Nguyễn Minh Đức, Phó Tổng Thư ký VECOM, cho thấy áp lực này liên tục gia tăng khi các sàn lớn đồng loạt tăng phí trong thời gian qua. Nếu tính thêm các khoản hỗ trợ vận chuyển để thu hút khách hàng, tổng chi phí vận hành trên sàn có thể chạm ngưỡng 20% - 25%.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp mất đi một phần tư doanh thu ngay khi đơn hàng vừa được xác nhận, chưa tính đến chi phí nhập hàng, tiếp thị và nhân sự. Sự phụ thuộc vào nền tảng còn khiến doanh nghiệp rơi vào thế yếu khi không nắm giữ được dữ liệu khách hàng để thực hiện các chiến dịch chăm sóc hay thúc đẩy mua lại. Một chi phí lớn nữa cho các nhà bán TMĐT nằm ở tỷ lệ hoàn đơn, đặc biệt trong ngành thời trang nhanh (Fast Fashion).

Nguyên nhân dẫn đến sự kém hiệu quả không chỉ đến từ khách hàng mà còn từ chính bộ máy vận hành nội bộ. Việc quản trị dữ liệu bằng các công cụ thô sơ đang tạo ra những lỗ hổng tài chính đáng kể. Đáng chú ý, chi phí để sửa một lỗi phát sinh trong quá trình vận hành cao gấp 100 lần so với chi phí đầu tư vào các công cụ quản trị để phòng ngừa lỗi ngay từ đầu, kết quả nghiên cứu của IMB cho biết. Tình trạng dữ liệu phân mảnh giữa các bộ phận đang trở thành rào cản ngăn doanh nghiệp tạo ra hành trình trải nghiệm khách hàng tối ưu. Sự phân mảnh này khiến doanh nghiệp khó lòng thấu hiểu và giữ chân khách hàng trong một thị trường đầy biến động.

Để thoát khỏi cái bẫy “bán nhiều lỗ lớn”, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy vận hành và tiếp cận công nghệ một cách triệt để. Ông Nguyễn Minh Đức nhận định việc áp dụng công nghệ AI là giải pháp mấu chốt để tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận từ 15% đến 25%. AI giúp tối ưu hóa các tác vụ lặp lại, cho phép doanh nghiệp tiết kiệm tới 50% thời lượng hoặc nguồn nhân lực.

Trong chiến lược tiếp cận khách hàng, mô hình Omnichannel (đa kênh) trở thành lựa chọn bắt buộc thay vì chỉ phụ thuộc vào các sàn TMĐT. Cả ông Nguyễn Minh Đức và ông Nguyễn Mạnh Tấn đều thống nhất rằng việc triển khai đa kênh là quyết định then chốt để gia tăng biên lợi nhuận.

Ông Nguyễn Mạnh Tấn đưa ra một ví dụ so sánh trực quan: “Sàn thương mại điện tử là chợ, còn website của thương hiệu chính là ngôi nhà, là cửa hàng riêng của doanh nghiệp”. Các doanh nghiệp nên chú trọng việc xây dựng website của riêng mình thay vì dựa hết vào nền tảng sàn TMĐT. Việc sở hữu website riêng giúp doanh nghiệp chủ động về dữ liệu, xây dựng thương hiệu bền vững và tránh được các biến động về phí sàn.

Bên cạnh đó, các công cụ hỗ trợ bán hàng hiện đại như Meta Business AI đang hỗ trợ doanh nghiệp tư vấn khách hàng 24/7 và học hỏi dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau để tối ưu hóa tỷ lệ chốt đơn. Sự chuyển dịch từ quản trị thủ công bằng Excel sang các nền tảng tự động hóa không còn là lựa chọn mà là yêu cầu sống còn để loại bỏ các sai số gây lãng phí và tập trung nguồn lực vào việc tạo ra giá trị cho khách hàng.

Thị trường TMĐT vẫn đang mở rộng, nhưng cơ hội chỉ dành cho những doanh nghiệp biết cách kiểm soát dữ liệu và tối ưu hóa chi phí bằng công nghệ, thay vì chạy theo những con số “ngàn đơn” hoành tráng nhưng rỗng ruột.

Nguồn: CafeF; Người Quan Sát; Báo Đấu Thầu; Diễn Đàn Doanh Nghiệp