Trung Quốc loay hoay với các bệnh viện dã chiến thời kỳ dịch COVID-19

(Ảnh minh họa).

Nhiều bệnh viện dã chiến địa phương được xây dựng trong đại dịch COVID-19 tại Trung Quốc đến nay rơi vào tình trạng bị bỏ không hoặc chuyển sang sử dụng cho mục đích khác.

Thông tin này xuất hiện trong bối cảnh kế hoạch xây dựng một bệnh viện dã chiến ở Giai Mộc Tư, tỉnh Hắc Long Giang gây bão mạng xã hội. Thông báo đấu thầu cho thấy ngân sách dành cho dự án bao gồm bệnh viện dã chiến và khu cách ly tập trung này là hơn 42 triệu nhân dân tệ (5,86 tỷ USD) cho mỗi công trình. Nhiều cư dân mạng đặt câu hỏi về tính cần thiết của một dự án như vậy khi đại dịch đã qua được một thời gian.

Theo các phương tiện truyền thông địa phương, phòng quy hoạch và tài nguyên thiên nhiên Giai Mộc Tư giải thích rằng dự án đã được phê duyệt trước khi đại dịch COVID-19 kết thúc, ngoài ra kinh phí đã được phân bổ. Họ cũng nói rằng mặc dù kinh phí được cấp dưới danh nghĩa xây dựng bệnh viện dã chiến nhưng nó thực sự sẽ được sử dụng để xây các dự án du lịch và khách sạn. Tuy nhiên, một số quan chức lại có cách lý giải khác, cho rằng những công trình mới xây sẽ được sử dụng làm nơi phổ biến kiến thức và đào tạo sơ cấp cứu để nâng cao trình độ y tế nói chung của thành phố.

Những cách giải thích khác nhau này càng làm dấy lên làn sóng phản đối kịch liệt của công chúng đến mức nhiều người gọi đó là một "dự án vô lý" vì họ cảm thấy nó chẳng khác gì một sự lãng phí tài nguyên và kinh phí.

Tờ Global Times (Trung Quốc) cho biết kể từ khi đại dịch kết thúc, thảo luận về việc có nên giữ lại bệnh viện dã chiến hay không vẫn chưa dừng lại. Trong khi một số người cho rằng những cơ sở khẩn cấp tạm thời này không còn cần thiết, thì những người khác lại muốn giữ lại chúng để chuẩn bị cho những đợt bùng phát có thể xảy ra trong tương lai. Nhiều chuyên gia cho rằng vấn đề này cần được nghiên cứu thêm vì các bệnh viện dã chiến tốn rất nhiều chi phí đầu tư và diện tích đất.

Chính quyền địa phương ở những nơi như thành phố Trùng Khánh, Hình Đài ở tỉnh Hà Bắc và Tự Cống ở tỉnh Tứ Xuyên cũng thừa nhận rằng các bệnh viện dã chiến của họ không còn được sử dụng làm cơ sở y tế và hiện đang được chuyển đổi công năng hoặc bỏ không.

Ông Zhuang Shilihe, một chuyên gia y tế tại Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông ngày 6/8 chia sẻ với Global Times rằng từ quan điểm của chính sách kiểm soát đại dịch hiện tại, các bệnh viện dã chiến là không cần thiết. Ngoài ra, theo ông Zhuang Shilihe, thuốc men và vaccine hiệu quả hơn bệnh viện dã chiến trong việc chống lại các đợt đại dịch trong tương lai.

Một số dự án xây dựng bệnh viện dã chiến cũng được thiết lập cho những nơi khác ở Trung Quốc như Cáp Nhĩ Tân ở Hắc Long Giang và Văn Sơn ở tỉnh Tứ Xuyên. Trong khi đó, tại Đan Châu ở tỉnh Hải Nam và Ejin Banner tại Alxa League ở Khu tự trị Nội Mông đã công bố kế hoạch phá bỏ hoặc cải tạo các bệnh viện dã chiến.

Quận Changshou tại Trùng Khánh trong khi đó lập luận rằng bệnh viện dã chiến tại địa phương đang không hoạt động, bên cạnh đó công trình này có vốn đầu tư lớn nên vật tư, cơ sở hạ tầng phải được tận dụng một cách khoa học, hợp lý, tránh lãng phí nguồn lực. Do đó bệnh viện dã chiến tại Changshou có thể chuyển thành nhà máy cho thuê hoặc cải tạo thành cơ sở phục hồi chức năng, hoặc viện dưỡng lão cho người già.

Tại huyện Ningjin, tỉnh Hà Bắc, đề xuất cải tạo một bệnh viện dã chiến thành viện dưỡng lão đã bị bác bỏ do thiết kế của tòa nhà không phù hợp. Tuy nhiên, chính quyền địa phương cho biết bệnh viện dã chiến sẽ được giữ lại.

"Giật mình" với quyền lực mềm của Trung Quốc

Trong vòng 10 năm qua, các doanh nghiệp Trung Quốc đã có mặt ở tất cả các lĩnh vực trong bảng xếp hạng 100 thương hiệu giá trị nhất toàn cầu.

Rất nhiều thương hiệu của Trung Quốc trong top 100 thương hiệu giá trị nhất toàn cầu năm 2022

Năm 2022, hãng định giá thương hiệu Brand Finance công bố danh sách 100 công ty giá trị nhất hành tinh. Đấy là điều thường lệ, nhưng lần này chứng kiến cuộc đổ bộ của Trung Quốc trong tất cả các lĩnh vực.

Từ lĩnh vực tài chính, bảo hiểm, công nghệ và dịch vụ, y tế, năng lượng, bán lẻ và tiêu dùng đến truyền thông, viễn thông đều có sự góp mặt của hàng loạt thương hiệu của người Trung Quốc. Trong đó, phải kể đến như ICBC, PingAn, Bank of China, Huawei, Sinopec, JD.com, Tmall, Tencent, Tiktok,…

Cách đây hơn 10 năm, bảng xếp hạng 100 của Brand Finance không có thương hiệu Trung Quốc nào, nhưng đến nay cuộc chơi đã thay đổi ngoạn mục. Những thương hiệu đình đám một thời từ Nhật Bản và châu Âu, Mỹ lần lượt nhường chỗ cho các “đại gia” châu Á.

Phong cách hội nhập kinh tế kiểu “chiến lang” đã giúp Trung Quốc tiết kiệm tối đa thời gian để xây dựng một thương hiệu toàn cầu theo mô hình như BMW hay Toyota - cần hàng trăm năm để định hình giá trị.

Câu chuyện của hãng viễn thông NQ Mobile là minh chứng. Để “tẩy” gốc gác Trung Quốc, hãng này xây hẳn trụ sở ở Texas, thuê toàn bộ CEO và nhân viên là người Mỹ, niêm yết tại phố Wall. Với quan điểm: Nếu bạn có thể thành công tại Mỹ, bạn cũng sẽ phát triển được ở Tây Âu, Nhật Bản và Australia.

Trung Quốc có chương trình bài bản để khuếch trương quyền lực kinh tế của họ ở bên ngoài. Một trong những cách làm rất đặc trưng là mua bán và sáp nhập quốc tế nhằm vào các thương hiệu lớn, nắm bí quyết công nghệ.

Năm 2010, hãng xe Geely đã mua thương hiệu Volvo từ Ford. Còn Lenovo tiếp quản bộ phận sản xuất máy tính cá nhân (PC) của IBM từ năm 2005. Lenovo hiện nay đã trở thành nhà sản xuất PC lớn nhất thế giới.

Tại Bắc Mỹ và châu Âu, doanh nghiệp Trung Quốc không ngần ngại chi tiền để thâu tóm với thương vụ đắt giá nhất là việc tập đoàn hóa chất quốc doanh ChinaChem mua lại Công ty Syngenta AG của Thụy Sĩ với giá 43,2 tỷ USD. Tập đoàn công nghệ Tencent Holdings chi 8,6 tỷ USD mua lại công ty sản xuất game Supercell Oy của Phần Lan; HNA mua mảng cho thuê máy bay trị giá 10 tỷ USD của CIT.

Doanh nghiệp Trung Quốc lấy nguồn tiền ở đâu? Vốn được đài thọ tối bởi các ngân hàng trong nước; bản thân các ngân hàng này luôn dồi dào tiền bạc nhờ thói quen tiết kiệm của hàng trăm triệu người, bị điều khiển bởi cơ chế tài chính, tiền gửi và lãi suất theo kiểu áp chế.

Không thể xem thường sự phát triển ngoạn mục của doanh nghiệp Trung Quốc trên sân chơi toàn cầu. Bất cứ thương hiệu nào, lĩnh vực nào được đổ vốn đầu tư đều gánh vác một sứ mệnh nhất định.

Ví dụ, cách đây 5 năm không ai biết Tiktok là gì, nhưng hiện nay nó phổ biến đến mức khiến các chính phủ phương Tây “nóng” mặt. Với đa số người dùng nền tảng này là công cụ giải trí dễ dãi. Nhưng với Trung Quốc, Tiktok mang sứ mệnh cạnh tranh với các đối thủ Mỹ; giành giật thị phần dữ liệu - tài nguyên mang tính quyết định trong kỷ nguyên kinh tế số.

Người ta ví gã khổng lồ công nghệ Huawei như chiếc “ống hút” có thể thu nạp bất cứ công nghệ tiên tiến nào trên thế giới; giúp cho nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển (R&D) rút ngắn đáng kể thời gian và chi phí. Mỹ và phương Tây có những thương hiệu nào đủ sức “điều khiển” thị hiếu tiêu dùng toàn cầu thì Trung Quốc đều đáp lại bằng những nền tảng tương tự.

Hiện nay, Trung Quốc bắt đầu chuyển hướng, giảm hoạt động M&A; rút vốn từ châu Âu và Mỹ về nước; đặt tham vọng làm chủ chuỗi cung ứng công nghiệp xe điện, năng lượng “xanh”.

Quốc gia châu Á chuyển mình ngoạn mục: Từ chỗ bị xa lánh bỗng trở thành điểm sáng trong mắt nhà đầu tư toàn cầu, được lựa chọn để thay thế Trung Quốc

(Ảnh minh họa).

Từng bị xa lánh vì những lo ngại về mức tăng trưởng lợi nhuận yếu ớt, giờ đây Nhật Bản lại trở thành điểm đến hấp dẫn trong mắt các quỹ đầu tư toàn cầu.

Nhật Bản đang bỏ Trung Quốc ở lại phía sau trong bối cảnh 2 thị trường chứng khoán lớn nhất châu Á ra sức cạnh tranh để thu hút dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài.

Theo số liệu thống kê của Goldman Sachs, trong 6 tháng đầu năm, số tiền mà nhà đầu tư nước ngoài rót vào chứng khoán Nhật Bản đã vượt Trung Quốc. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2017 hiện tượng này xảy ra.

Dù chứng khoán Trung Quốc đã tăng mạnh trong tháng 7, các nhà quản lý quỹ vẫn tiếp tục bán ra cổ phiếu ở Trung Quốc và Hong Kong trong khi mạnh tay mua vào các cổ phiếu Nhật Bản, theo số liệu của Morgan Stanley.

Triển vọng của TTCK Trung Quốc bị bao phủ bởi những lo ngại mang tính dài hạn về đà tăng trưởng kinh tế và căng thẳng địa chính trị với phương Tây.

Trong khi đó, từng bị xa lánh vì những lo ngại về mức tăng trưởng lợi nhuận yếu ớt, giờ đây Nhật Bản lại trở thành điểm đến hấp dẫn trong mắt các quỹ đầu tư toàn cầu. Kể cả sau khi NHTW Nhật Bản (BOJ) điều chỉnh chính sách tiền tệ, các nhà đầu tư vẫn rất lạc quan về đất nước mặt trời mọc bởi họ đang đi tìm một lựa chọn thay thế cho các cổ phiếu Trung Quốc.

Frank Benzimra, trưởng bộ phận chiến lược đầu tư chứng khoán châu Á của Societe Generale, cho rằng trong tuần cuối tháng 7 đã xảy ra 2 sự kiện lớn là cuộc họp của BOJ và Bộ Chính trị Trung Quốc. Tuy nhiên cả hai đều không làm thay đổi nhận định chứng khoán Nhật Bản sẽ đem lại nhiều lợi nhuận hơn so với Trung Quốc. Bởi ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của Nhật Bản sẽ diễn ra hết sức chậm rãi, đồng nghĩa đồng yên sẽ không tăng vọt.

Allianz Oriental Income, quỹ đầu tư tập trung vào châu Á với tài sản 1 tỷ USD, gần đây đã phân bổ lại danh mục bằng cách giảm bớt cổ phiếu Trung Quốc và tăng mua cổ phiếu Nhật Bản. Hiện tỷ trọng của chứng khoán Nhật Bản đã lên đến 40%, gấp 5 lần so với Trung Quốc.

Năm vừa qua, quỹ này đạt được lợi suất 14%, cao hơn 96% các quỹ tương tự. Thời điểm cuối năm 2022, tỷ trọng của chứng khoán Nhật Bản và Trung Quốc trong danh mục đầu tư của quỹ lần lượt là 25% và 16%.

Theo MSCI, từ đầu năm đến nay TTCK Nhật Bản đã tăng 21%, cao hơn nhiều so với mức 0,5% của TTCK Trung Quốc. Là thị trường lớn thứ 2 châu Á, chỉ đứng sau Trung Quốc về quy mô, Nhật Bản đã trở thành lựa chọn thay thế hấp dẫn khi mà kinh tế Trung Quốc ngày càng có nhiều dấu hiệu sẽ rơi vào “thập kỷ mất mát” như nước Nhật từng trải qua trước đây.

Vẫn có một số người tỏ ra thận trọng. Kể từ khi lập đỉnh cao nhất 33 năm hôm 1/8, chỉ số MSCI Japan đã giảm 2,7%. Tháng 7 cũng là tháng thứ 7 liên tiếp chỉ số này liên tục tăng điểm. Do đó có lẽ đã đến lúc bước vào thời kỳ điều chỉnh. Hiện chỉ số P/E forward của TTCK Nhật Bản cũng đã lên tới 15 lần, so với mức 10 lần của cổ phiếu Trung Quốc.

Tuy nhiên, Oliver Lee, nhà quản lý danh mục tại Eastspring Investments nhận định: “Nhật Bản là nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới. Ngoài ra quốc gia này ở vị thế rất tốt để hưởng lợi từ căng thẳng địa chính trị trong khu vực. Các tập đoàn muốn đa dạng chuỗi cung ứng sẽ yêu thích các công ty Nhật Bản vì họ nổi tiếng có chuyên môn cao về tự động hóa và sản xuất cơ khí”.

Cuộc phản công khó khăn của Ukraine đối mặt thách thức mới

Nắng nóng ảnh hưởng đến cả quân Ukraine và quân Nga, nhưng chính lực lượng của Kiev mới là những người phải “chịu trận” nhiều nhất dưới cái nóng thiêu đốt.

Các chiến lược gia quân sự của Ukraine đã lên kế hoạch phản công trong những tháng mùa hè để tránh bùn nhão và sương giá mùa đông có thể cản trở các hoạt động tấn công. Nhưng các lực lượng của Kiev đang phải đối mặt với một vấn đề phức tạp mới: Nhiệt độ cực đoan.

Khi Ukraine thúc đẩy các động thái nhằm tái chiếm các vùng lãnh thổ, họ đã vấp phải các tuyến phòng thủ kiên cố và dày đặc của Nga, thiếu ưu thế trên không, gặp khó trong việc tích hợp thiết bị và huấn luyện phương Tây. Việc nhiệt độ như thiêu đốt chỉ càng khiến tình hình thêm thách thức.

Thời tiết khắc nghiệt

Theo trang iNews (Anh), giống như ở Nam Âu nơi người dân phải tránh tối đa các hoạt động ngoài trời do nắng nóng gay gắt, dự báo cho khu vực Zaporizhzhia – mặt trận quan trọng ở miền Nam Ukraine, là nhiệt độ vào khoảng 40 độ C. Nền nhiệt dự kiến sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao như vậy trong những ngày tới.

“Đó là một điều nữa làm phức tạp quá trình chiến đấu”, ông Mykola Bielieskov – chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc gia ở Kiev, tổ chức tư vấn cho giới lãnh đạo quân sự của Ukraine, nói với iNews hôm 5/8. “Đối với những người phải chiến đấu ngoài mặt trận, thời tiết này thật khó để chịu đựng”.

Nhiệt độ cực đoan ảnh hưởng đến cả hai bên: Ukraine và Nga. Nhưng trong khi quân đội Nga cố thủ trong các vị trí phòng thủ, chính các thành viên trong các lực lượng Ukraine mới là những người phải “chịu trận” nhiều hơn vì họ phải vận động tích cực và đối mặt trực tiếp với các điều kiện thời tiết khắc nghiệt trong quá trình thăm dò các điểm yếu trong phòng tuyến của đối phương.

“Cực nhiệt, giống như cực hàn, đều cản trở các hoạt động quân sự”, ông Mark Cancian, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho biết.

Vị đại tá thuỷ quân lục chiến Mỹ đã nghỉ hưu đã từng phục vụ ở Iraq vào cao điểm của mùa hè khi nhiệt độ thường lên tới 40 độ C.

“Những người lính cần rất nhiều nước và làm việc kém năng suất hơn vì họ trở nên uể oải”, ông Cancian nói. “Thiết bị quân sự hoạt động tốt vì nó được thử nghiệm trong điều kiện khắc nghiệt. Tuy nhiên, thiết bị dân sự được sử dụng trong các hoạt động quân sự – chẳng hạn như một số máy bay không người lái – có thể bị hỏng, đặc biệt là dưới ánh nắng mặt trời”.

Tiến sĩ David DeGroot, một nhà sinh lý học đã tiến hành nghiên cứu sâu rộng về tác động của căng thẳng nhiệt đối với quân đội Mỹ, cho biết rằng các chỉ huy chiến trường sẽ cần tính đến các điều kiện nắng nóng khi lập kế hoạch.

“Việc của một sĩ quan y tế cấp lữ đoàn hoặc sư đoàn có năng lực cao cần làm là, tư vấn để các chỉ huy hiểu được rủi ro bổ sung của các hoạt động chiến đấu trong điều kiện nắng nóng”, ông DeGroot nói với iNews.

Áp lực gia tăng

“Trong môi trường nhiệt độ khắc nghiệt như những điều kiện mà các binh sĩ ở miền Nam Ukraine có thể phải đối mặt, hoạt động thể chất sẽ bị suy giảm. Khả năng làm việc tối đa sẽ bị giảm và điều này được nhìn thấy rõ ràng hơn trong các sự kiện kéo dài hơn”, vị chuyên gia cho biết.

“Trong huấn luyện, chúng tôi chứng kiến chứng say nắng do gắng sức trong các nội dung chạy dài hơn 7 km và hành quân dài hơn 20 km”.

Theo Tiến sĩ DeGroot, cả các lực lượng Ukraine và quân đội Nga đều có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng mất nước và kiệt sức do cực nhiệt, và điều này có thể “tác động tiêu cực đến khả năng sẵn sàng chiến đấu”.

Theo ông, trong trường hợp này, nguồn cung cấp nước có khả năng trở thành một yếu tố quan trọng, và nó cũng nâng cao tầm quan trọng của khả năng nhìn ban đêm vì các bên đều sẽ có xu hướng hoạt động vào thời điểm khi nhiệt độ là thấp nhất.

Các chỉ huy Ukraine hy vọng rằng nhiệt độ cực đoan sẽ chỉ là một vấn đề thoáng qua, khi họ nỗ lực giành lại các vùng lãnh thổ trước khi mùa đông ập tới, với điều kiện thậm chí còn khắc nghiệt hơn.

Ngoài vấn đề về thời tiết, người Ukraine cũng cần phải tìm cách tăng tốc phản công trong bối cảnh có những lo ngại rằng cuối cùng phương Tây có thể gia tăng áp lực buộc Kiev phải đàm phán một thỏa thuận hòa bình với Moscow.

“Khi những trận chiến dữ dội nổ ra trên khắp chiến tuyến của cuộc chiến đẫm máu nhất châu Âu trong nhiều thập kỷ, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 2/8 đã nói với các Đại sứ của mình rằng mọi thứ sẽ còn trở nên khó khăn hơn vì áp lực có thể gia tăng trong những tháng tới để tìm ra con đường đàm phán dẫn đến hòa bình”, tờ New York Times đưa tin hôm 5/8.

Trong cuộc họp hôm 2/8 ở Kiev được mô tả là một “phiên họp chiến lược khẩn cấp” trước thềm hội nghị quốc tế về hòa bình cho Ukraine được tổ chức ở Ả Rập Xê-út, ông Zelensky đã nói với các Đại sứ rằng họ phải sử dụng mọi công cụ ngoại giao có sẵn, cả chính thức và không chính thức, để thuyết phục cả đồng minh của Kiev và các quốc gia trung lập rằng “con đường duy nhất dẫn đến hòa bình lâu dài đã sự thất bại hoàn toàn của Nga”, theo tờ báo Mỹ

Nhóm đảo chính đóng không phận Niger sau hạn chót phải thả tổng thống Bazoum

(Ảnh minh họa).

Đến sáng ngày 07 tháng 8, nhóm tướng lĩnh quân đội làm cuộc đảo chính cuối tháng 7 vừa qua ở Niger, vùng Tây Phi, đã đóng không phận nước này.

Thông số từ trang Flightradar24 cho thay không có chuyến bay vào qua lại bầu trời Niger, quốc gia 25 triệu dân có trữ lượng uran đáng kể.

Nhóm các nước Tây Phi trong tổ chức viết tắt là Ecowas trước đó ra hạn chót cho tướng tá Niger là phải thả tổng thống Mohamed Bazoum và trả lại quyền lực cho ông vào lúc 23:00 GMT ngày Chủ Nhật.

Nhưng hiện không có dấu hiệu gì là các tướng quân đội Niger nghe theo yêu sách đó, bất chấp cả lời lên án từ Pháp, Hoa Kỳ và EU.

Đề phòng "can thiệp từ bên ngoài"

Các tướng tá Niger nói họ không cho phi cơ bay vào để đề phòng "can thiệp quân sự từ nước ngoài".

Thông điệp mạnh mẽ được các nhân vật cao nhất của hội đồng quân sự đưa ra hôm Chủ Nhật tại một sân vận động ở thủ đô Niamey, nơi đông đảo ủng hộ viên của họ tụ tập, bày tỏ tinh thần "chống ngoại xâm".

Nhóm Ecowas, tập hợp 15 quốc gia ở Tây Phi, gồm Niger nói họ "có lên một kế hoạch can thiệp" nhưng hai nước thành viên Mali và Burkina Faso phản đối kế hoạch dùng vũ lực tạo thay đổi tình hình ở Niger.

Sau cuộc đảo chính và bắt giam tổng thống Bazoum hôm 25/07, tướng Abdourahmane Tchiani, tư lệnh đội phòng vệ phủ tổng thống, tự xưng là nhà lãnh đạo tối cao của Niger.

Hiện có lo ngại tập đoàn quân sự Niger chuyển sang tuyên bố trung thành với Nga và đóng cửa căn cứ của Pháp và Mỹ tại đó, tạo ra thay đổi địa chính trị quan trọng.

Chính thức mà nói, điện Krelim đã bày tỏ quan ngại về tình hình Niger sau cuộc đảo chính nhưng thủ lĩnh quân Wagner, Yevgeny Prigozhin lại phấn khích khen ngợi các tướng tá Niger.

Hôm cuối tháng 7, ông Prigozhin, tác giả một cuộc binh biến "bị ngừng" ở Nga trong tháng 6, đăng trên mạng xã hội lời khen cuộc đảo chính ở Niger, cho rằng đó là hệ quả của "chế độ thuộc địa Pháp".

Ông ta còn cáo buộc các nước Phương Tây "nuôi dưỡng chủ nghĩa khủng bố ở châu Phi" mà không đưa ra bằng chứng gì.

Gần đây, hoạt động của nhóm Wagner là một nguyên nhân khiến Pháp phải rút quân khỏi Mali ở vùng Hạ Sahara.

Cho đến nay, Wagner được ghi nhận có hoạt động mạnh ở Libya, Sudan, Syria, Mali, Cộng hòa Trung Phi, Mozambique, Venezuela, Burkina Faso và Madagascar.

Nguồn: Báo Tin Tức; Diễn Đàn Doanh Nghiệp; Soha; Người Đưa Tin; BBC