Trại hè "Hội làng quan họ Bắc Ninh" tại Cộng hoà Séc

(Ảnh minh họa).

Trại hè "Hội làng quan họ Bắc Ninh" lần thứ 8 được tổ chức tại Kemp Lasvka Park - Sokochovice Praha, Cộng hoà Séc vào ngày 19-20/8.

Đến tham dự có khoảng 200 thành viên, con cháu cùng khách mời. Đặc biệt năm nay có một số các bác từ Việt Nam sang thăm con, cháu cũng đến cùng tham gia. Tại trại hè, nhiều các trò chơi dân gian, ẩm thực, các sản vật truyền thống quê hương, cùng các làn điệu Quan họ đã được các liền anh, liền chị, các cháu cùng thể hiện.

Cũng trong dịp này Ban liên lạc Hội đồng hương Bắc Ninh đã vinh danh và phát phần thưởng cho các cháu có thành tích học tập xuất sắc trong năm học vừa qua.

Liên tục được duy trì tổ chức hàng năm, Hội làng truyền thống quê hương Bắc Ninh là sân chơi cho người Quan họ, đồng thời cũng giúp cho thế hệ con, cháu luôn nhớ về quê hương, cội nguồn của mình. Đặc biệt những làn điệu Quan họ mượt mà, tình nghĩa như tấm lòng của những người con Bắc Ninh với quê hương đất nước.

Mẹ Việt ở Thụy Sĩ bỏ phố về quê làm nông dân

Rời Geneva, vợ chồng chị Alexis Phan mất cả năm tìm kiếm một căn nhà vườn ở vùng ngoại ô Thụy Sĩ để trải nghiệm cuộc sống như mơ ước.

Chị Việt Hương (hay gọi là Alexis Phan), quê TP HCM, hiện cùng chồng và con trai hơn hai tuổi sống tại một căn nhà vườn rộng 700 m2, cách thành phố Geneva hơn 100 km.

Sáng sớm, khi bình minh vừa ló rạng, Alexis Phan kéo cánh cửa, bước ra khoảng vườn xanh mướt, hít một hơi thật sâu để cảm nhận không khí trong lành. 'Đó là cách tôi nạp năng lượng cho một ngày mới', chị nói. Trong lúc chị ngắm bông hoa vừa nhú, ông xã sẽ thưởng thức tách cà phê nóng chị pha, còn con trai chạy nhảy xung quanh rồi reo lên khi nghe tiếng chim hót.

Những ngày thời tiết đẹp, nắng ấm, chị tự nhủ sẽ chuẩn bị một bữa ăn thật ngon và bày biện tại vườn. Gia đình nhỏ này thường xuyên 'du lịch tại gia' một cách bình dị như vậy.

Alexis Phan sinh ra và lớn lên tại TP HCM. Năm 2016, chị đến Thụy Sĩ lần đầu cùng người yêu (chồng chị hiện tại) khám phá miền Nam nước Pháp và từ Geneva dọc theo các hồ đến Zurich. Hai năm sau, chị và anh kết hôn. Trước khi có em bé, mùa hè, vợ chồng Alexis sống ở Geneva. Mùa đông, họ 'di cư' về Việt Nam tránh rét.

Tháng 10/2019, chị sinh bé trai đầu lòng. Khi dự định trở về Việt Nam thì dịch Covid-19 bùng phát khắp thế giới, gia đình nhỏ bị 'chôn chân' trong căn hộ giữa lòng Geneva. 'Tôi chỉ thầm ước được ra ngoài tận hưởng khí trời và ngắm nhìn thiên nhiên. Tôi luôn mơ thấy một căn nhà nhỏ ấm áp nằm giữa khu vườn rộng xanh mướt cỏ hoa. Thế nhưng với tài chính của hai vợ chồng, việc mua nhà vườn ở Geneva là điều không thể', chị nhớ lại.

Vào dịp hè năm 2020, gia đình chị chuyển đến căn nhà gỗ vùng ngoại ô Thụy Sĩ để cắm trại như mọi năm. Nhưng lần này, người mẹ gốc Việt mới cảm nhận rõ sự bình yên ở nơi làng quê. 'Mùa hè đầu tiên chúng tôi cùng con trai tận hưởng không khí của thiên nhiên sau nhiều tháng thực hiện giãn cách xã hội', chị kể và quyết định với chồng chuyển hẳn về nơi này để tận hưởng cuộc sống bốn mùa.

Alexis bắt đầu hành trình đi tìm nhà vườn mơ ước trong một năm. Chị cho biết để có thể 'du lịch tại gia', không mất thời gian dọn hành lý và di chuyển, chị lên mạng tìm kiếm rất nhiều ngôi nhà và chọn lọc thật kỹ cùng chồng.

'Nếu ở Việt Nam, mọi người thường thích mua nhà ở mặt đường lớn thì ở Thụy Sĩ, họ ưu tiên các ngôi nhà trong đường nhỏ, gần gũi thiên nhiên', chị nói. Sau cả năm tìm kiếm, anh chị chọn được ngôi nhà vườn ưng ý rộng 700 m2, còn mới, đầy đủ tiện nghi, có thiết bị sưởi ấm vào mùa đông và một khu vườn rất đẹp. Vợ chồng chị vội bán căn hộ cũ và quyết định chọn căn nhà vườn này là nơi gia đình sinh sống sau này.

'Từ khu vườn có thể ngắm nhìn hồ nước trong xanh, cánh rừng hoang. Đây đúng là căn nhà mình mơ ước, nơi nghỉ dưỡng tuyệt vời cho cả gia đình', người mẹ Việt cho biết.

Căn nhà mới được thiết kế bởi một kiến trúc sư nhìn đơn giản và đầy đủ công năng nên Alexis rất hài lòng. Chị kể lúc mới về, khu vườn không nhiều cây ăn trái và những bông hoa chị yêu thích. Sau thời gian qua bàn tay của vợ chồng chị, chúng đã trở nên đa dạng với nhiều loại như đậu Hà Lan, cà rốt, dâu rừng, quả lý, nho, kiwi, quả sung Tây, cherry... Rau củ thì gồm: cải kale, cải cầu vồng, salad, các loại rau thơm, bắp, dưa chuột, bí ngòi, cà chua, bí đỏ, củ cải đỏ và còn nhiều loại cây khác mà chị không nhớ tên.

Cuộc sống bình yên ở vùng ngoại ô Thụy Sĩ của gia đình Alexis Phan khiến nhiều người ngưỡng mộ. Mùa hè, gia đình nhỏ thảnh thơi ra vườn dã ngoại, đạp xe xuyên cánh đồng, đồi hoa, khám phá rừng hoang sơ, chèo thuyền giữa hồ trong vắt.

'Chọn một nơi như để nghỉ dưỡng, không cần phải xách vali lên để du lịch là mục tiêu của vợ chồng mình trong việc chọn nhà để an cư. Nhà mình có thể tắm hồ và bơi hồ, sinh hoạt ngoài vườn vào mùa hè, bất cứ khi nào mình muốn hay có thể đi đạp xe chạy quanh các cách rừng ven hồ, hoặc các cánh đồng xanh mướt, ngập lối hoa vào mùa thu hoạch', chị nói.

Với vợ chồng Alexis Phan, việc chấp nhận về quê buộc phải buông bỏ một số thứ nhưng đổi lại, họ có một cuộc sống trong mơ. Chị kể những lúc muốn tìm lại cảm xúc của thành thị, hai vợ chồng thường lái xe qua các làng bên, nơi tập trung những trung tâm mua bán tấp nập. Những ngôi làng nhỏ hoặc thành phố nhỏ hơn Geneva chỉ cách nhau tầm 10 phút chạy xe.

'Như thế là mình đã được sống lại cảm giác của thành thị giữa cuộc sống nông thôn. Những ngôi nhà cổ và những lâu đài lớn cũng rất dễ được nhìn thấy ở những nơi này. Điều đó cũng là một trải nghiệm khá thú vị với mình', chị miêu tả.

Những sứ giả của tiếng Việt khắp thế giới

(Ảnh minh họa).

Gần 60 thầy cô giáo dạy tiếng Việt ở nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ đang có đợt gặp gỡ, tập huấn tại Hà Nội. Chương trình do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) tổ chức.

Mỗi thầy, cô ấy là những sứ giả mang tiếng Việt đi muôn nơi.

Cô giáo Hằng và chuyện "trào nước mắt"

Cô Đặng Thị Thu Hằng có 11 năm dạy tiếng Việt tại Tân Trúc (Đài Loan). Cô tốt nghiệp ĐH Ngoại ngữ và sử dụng kiến thức được học để làm việc tại trung tâm ngoại ngữ khi định cư ở Đài Loan.

Nhưng sau này cô Hằng lại gắn bó với việc dạy tiếng Việt ở xứ người. Hiện tại cô là hội trưởng Hiệp hội Phát triển văn hóa tân di dân - một tổ chức do cô lập ra để dạy tiếng Việt và giới thiệu, lan tỏa văn hóa Việt Nam.

Ở đó, cô Hằng và một số giáo viên đã dạy miễn phí tiếng Việt cho trẻ em. Trong số đó có những đứa trẻ gia đình có yếu tố Việt Nam (bố, hoặc mẹ là người gốc Việt), cũng có những đứa trẻ là người Đài Loan.

Cô Hằng kể: "Có một kỷ niệm khiến tôi phải suy nghĩ rất nhiều, nó từng khiến tôi trào nước mắt. Hồi đó, tôi đã dạy tiếng Việt một thời gian nhưng cũng chỉ xem đó là một công việc bình thường, có nhu cầu thì mình dạy.

Một ngày, tôi gặp một người bố đến xin học tiếng Việt cùng hai con. Anh là người Đài Loan còn vợ anh là người Việt Nam. Không lâu trước đó, người vợ không may qua đời. Người nói tốt tiếng Việt duy nhất trong nhà không còn nữa nên anh đã quyết định đăng ký để ba bố con học tiếng Việt".

Người bố kể với cô Hằng: "Tôi muốn bằng việc học tiếng Việt, tôi có thể giữ kết nối được với bố mẹ vợ tôi ở Việt Nam, để các con biết và gìn giữ tiếng Việt của mẹ. Đó là cách thiết thực để bố con tôi nhớ đến mẹ chúng".

Kể lại chuyện này, cô Hằng vẫn nghẹn ngào nói: "Lần đầu tiên tôi biết đến ý nghĩa của tiếng Việt trong một tình huống cụ thể. Cảm xúc đó thật khó diễn tả.

Điều đó đã khiến tôi thay đổi rất nhiều trong tâm thế đối với công việc mình đang làm. Nó không hoàn toàn là một công việc làm theo nhu cầu nữa mà có gì đó thiêng liêng, có tình yêu và trách nhiệm".

Mãi sau này khi đã dấn sâu hơn vào việc dạy tiếng Việt, cô Hằng mới hiểu phải có một tình yêu, một ý nghĩa đặc biệt để theo đuổi thì cô và cộng sự mới hết mình với một công việc nhiều khó khăn.

Cô Hằng cho biết đặc thù việc dạy tiếng Việt ở nước ngoài cần nhiều tài liệu, học liệu trực quan để hỗ trợ và tổ chức các hoạt động học tập nhưng tài liệu và học liệu đều khó tìm kiếm.

"Nhọc nhằn nhưng vì sao em vẫn gắn bó?". Trả lời câu hỏi này, cô Hằng cho biết cô cảm nhận được hạnh phúc từ những thay đổi của học trò.

Lớp tiếng Việt miễn phí ở Vientiane

Trở về từ Lào là "cô giáo", doanh nhân người Lào gốc Việt Viengkeo Douangchaleun, 40 tuổi, có tên tiếng Việt là Nguyễn Thị Thu Huyền. Chia sẻ với Tuổi Trẻ, bà Huyền cho biết bà vốn không xuất thân từ môi trường sư phạm.

Nhưng khi nhận ra chính con mình và nhiều con em gia đình kiều bào tại Lào không nói tốt hoặc thậm chí không biết tiếng Việt, bà đã xin phép chùa Phật Tích và Hội người Việt Nam ở thủ đô Vientiane để mở các lớp dạy tiếng Việt miễn phí tại chùa.

"Tôi sắm sửa cho lớp học mọi vật tư bàn ghế, sách bút đến các trang thiết bị", bà Huyền nói. Lớp học không chỉ trở nên nổi tiếng trong cộng đồng con em kiều bào mà còn thu hút cả những người Lào yêu thích tiếng Việt hoặc muốn học để chuẩn bị đi Việt Nam du học, làm việc.

Vì không có nghiệp vụ sư phạm nên ban đầu bà Huyền đã tự tìm hiểu các kỹ năng dạy tiếng Việt trên mạng. Nhờ sự trợ giúp của một vài người bạn, bà đã có thể mua các giáo trình trực tuyến để nghiên cứu và áp dụng vào lớp học.

Sau một thời gian, lớp học được Đại sứ quán Việt Nam tại Vientiane quan tâm hỗ trợ các giáo trình chính thức từ Bộ GD-ĐT Việt Nam. Đồng thời, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài cũng gửi tặng lớp học rất nhiều sách bài tập tiếng Việt.

"Với học viên là người Lào, tôi thường dạy đánh vần, đọc và phân tích ý nghĩa của những đoạn văn miêu tả về nhiều địa danh nổi tiếng và nét văn hóa đặc sắc của Việt Nam.

Với học viên là con em kiều bào, tôi thường giảng về lịch sử hào hùng của dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh dựng nước và giữ nước qua những trang sử hay bài ca tiếng hát", bà Huyền chia sẻ về phương pháp giảng dạy của riêng mình.

Trong một lần đưa tác phẩm Tiến quân ca vào bài giảng, "cô giáo" này không khỏi xúc động khi các học trò kiều bào đã nhanh chóng nhuần nhuyễn ca khúc ấy: "Có lẽ vì mang trong mình dòng máu con Lạc cháu Hồng và được nghe giai điệu hào hùng ấy từ những ngày bé thơ nên các bạn ghép vần, đọc được rất nhanh. Cả lớp đã cùng đồng thanh hát vang quốc ca của Việt Nam".

Nhiều lý do để chọn tiếng Việt

Bà Lê Thị Bích Hường (60 tuổi), giảng viên chính bộ môn tiếng Việt tại khoa châu Á và Bắc Phi học của Đại học Ca' Foscari (Venice, Ý), cho biết tiếng Việt đã được đưa vào chương trình đại học chính quy từ năm 2019.

Đây cũng là trường đại học đầu tiên tại Ý cấp bằng cử nhân về ngôn ngữ, văn hóa và xã hội Đông Nam Á trong đó xét đến môn tiếng Việt.

"Sinh viên trong lớp là người nước ngoài đang sinh sống tại Ý và có ba bạn là người gốc Việt được nhận nuôi từ nhỏ. Có nhiều lý do để các bạn chọn học tiếng Việt lắm. Có bạn thì vì tò mò với Việt Nam, bạn khác thì đơn giản vì muốn biết thêm một ngôn ngữ khác.

Và có cả những bạn nhận định rằng học tiếng Việt sớm thì sau này cơ hội cạnh tranh khi đi làm sẽ tốt hơn, ví dụ như trong lĩnh vực du lịch", bà Hường nói với Tuổi Trẻ.

Không chỉ dạy cho học viên ngữ pháp tiếng Việt, bà còn lồng ghép văn hóa vào các bài giảng, giới thiệu dân ca quan họ, tục ăn trầu hay món bánh chưng. Cứ mỗi dịp lễ, Tết truyền thống ở Việt Nam bà đều chuẩn bị thêm các món ăn hay đề cập đến ngày lễ để sinh viên hiểu hơn về văn hóa của mảnh đất hình chữ S.

Như một sự hồi đáp cho những nỗ lực của người giảng viên tâm huyết, bà Hường chia sẻ rất xúc động khi các em sinh viên biết phân tích bài thơ Bánh trôi nước của thi sĩ Hồ Xuân Hương hay thậm chí diễn lại vở Xúy Vân giả dại.

Đặc biệt, bà Hằng tiết lộ có một em sinh viên sẽ dịch Truyện Kiều trong luận văn tốt nghiệp sắp tới của mình.

Ông Đinh Hoàng Linh (vụ trưởng Vụ Thông tin - Văn hóa, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao): Chương trình đã thu hút hơn 800 kiều bào

Chương trình tập huấn giảng dạy tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài là chủ trương của Đảng và Nhà nước dành cho kiều bào, xuất phát từ nghị quyết 36-NQ/TW của Bộ Chính trị và được đề cập trong kết luận 12/KL-TW về công tác người Việt ở nước ngoài trong tình hình mới.

Triển khai từ năm 2013, đến nay chúng tôi đã tổ chức được chín khóa tập huấn, trong đó năm 2020 và 2021 phải tổ chức trực tuyến do dịch COVID-19. Tuy nhiên, chính nhờ vậy lại tạo cơ hội cho nhiều bà con giáo viên kiều bào tham gia, chỉ riêng khóa 2021 đã thu hút hơn 400 người. Tổng cộng đến nay chương trình đã thu hút được hơn 800 kiều bào.

Ngày nay, song hành với sự phát triển của đất nước, vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng tăng và trở nên sâu sắc tại nước sở tại. Cộng đồng không ngừng lớn mạnh về số lượng, lên đến gần 6 triệu người ở hơn 130 quốc gia và lãnh thổ trên thế giới. Điều này đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ phải tăng cường chất lượng học và giảng dạy tiếng Việt nhằm giúp bà con tiếp tục sử dụng tiếng Việt trong cộng đồng sở tại.

Theo tôi, văn hóa và ngôn ngữ là sợi dây thiêng liêng gắn kết bà con xa xứ với tổ tiên, dân tộc.

Đối với kiều bào trẻ thế hệ 2, 3, 4 - tương lai của cộng đồng - thì sợi dây này càng cần củng cố hơn nữa vì thực tế họ không thể gắn kết với quê hương như ông bà, cha mẹ.

Đồng thời, ngôn ngữ cũng góp phần thôi thúc tình yêu và mong muốn đóng góp cho quê hương.

Đây là nền tảng tạo nên sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, kết hợp giữa sức mạnh cộng đồng người Việt ở nước ngoài với nhân dân trong nước. Tôi có thể nói rằng tiếng nói và văn hóa dân tộc sẽ tạo nên vị thế của Việt Nam trên khắp các châu lục.

Chúng tôi sẽ tăng cường đổi mới phương pháp tổ chức tập huấn, làm sao để các giáo viên kiều bào trở thành nòng cốt để lan tỏa, tăng cường công tác học và dạy tiếng Việt ở cộng đồng sở tại. Là đơn vị quản lý, chúng tôi sẽ phối hợp với các đơn vị chuyên môn như Bộ GD-ĐT, ĐH Quốc gia Hà Nội, ĐH Sư phạm Hà Nội trong công tác này.

Ngày 8-9 hằng năm cũng được lựa chọn trở thành ngày tôn vinh tiếng Việt. Năm nay, chúng tôi sẽ tổ chức hội thảo đánh giá các hoạt động tôn vinh tiếng Việt trong năm 2023 và đề xuất phương hướng để tăng cường hiệu quả trong năm tới.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng sẽ vinh danh những sứ giả tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Tôi mong rằng đây sẽ là sự khích lệ tinh thần với kiều bào, bồi đắp tình yêu của họ với quê hương.

"Có thể đưa con người ra khỏi quê hương nhưng không thể đưa quê hương ra khỏi con người". Ngày nay bà con học ngôn ngữ bản địa để hòa nhập với cộng đồng sở tại là điều tất yếu, nhưng tiếng Việt cũng hết sức thiêng liêng.

Tôi tin rằng các chương trình và hoạt động của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài cùng với tình yêu sẵn có của bà con, tiếng Việt sẽ còn được cất lên và văn hóa Việt Nam sẽ tiếp tục hiện diện ở khắp nơi trên thế giới.

Hậu duệ triều Nguyễn trên đất Mỹ: DN đầu tiên nhập khẩu chính ngạch trái cây, mắm tôm, bánh bột lọc Việt Nam, chấp nhận chỉ là “người đứng sau”

"Bây giờ 90% thực phẩm Á Đông ở các chợ của Mỹ là sản phẩm của doanh nghiệp Việt Nam. Nhưng ước mơ của tôi chưa đạt" - Chị Chinh Nguyễn, CEO của CTWS Group nói.

Bà Công Huyền Tôn Nữ Ngọc Bích là đời thứ 5 của gia đình hoàng tộc hệ nhị chánh vua Minh Mạng. Bà sinh được 8 người con gồm 4 trai, 4 gái. Khi người con gái út Chinh Nguyễn 19 tuổi, cả gia đình sang Mỹ sinh sống và lập nghiệp.

Ba mẹ là người Huế, sinh ra tại Sài Gòn và sang Mỹ đã 35 năm, chị Chinh Nguyễn tự tin nói rằng mình là một người “hoàn toàn Việt Nam”. CEO của CTWS Group – một trong những công ty phân phối thực phẩm Á Đông lớn nhất nước Mỹ - đến nay vẫn không ăn được Hamburger, hot dog hay các món ăn nước ngoài.

Với giọng nói pha trộn từ nhiều vùng đất, chị Chinh Nguyễn giữ một số âm điệu của xứ Huế. Trong cuộc nói chuyện, khi “bí” từ, chị lại cầu cứu trợ lý: “Chỗ này nói như thế nào cho đúng nè, Trung hè?”

Chị Chinh nói, chị là người đầu tiên đưa trái thanh long của Việt Nam nhập khẩu chính ngạch vào Mỹ. Sau đó là vú sữa, chôm chôm, nhãn, vải thiều… và gần đây là mắm tôm chua, bánh nậm, bánh bột lọc. Một vị khách hàng 60 tuổi đã bật khóc khi ăn món bánh nậm vì nhớ vị quê nhà.

Từ nữ kế toán thành bà chủ

Xuất thân từ dòng dõi Hoàng tộc, cuộc sống trên đất Mỹ của chị có thuận lợi hơn người khác hay không?

Tôi sang Mỹ khi 19 tuổi, đó là một lứa tuổi rất… dở, vì không học trung học được, mà cũng chưa học đại học được. Như bao gia đình xa xứ để lập nghiệp khác, chúng tôi đến với “giấc mơ Mỹ” và mang theo nhiều khát vọng lắm.

Dù xuất thân trong gia đình hoàng tộc, cuộc sống ở xứ người thực sự cực nhọc, không có thuận lợi hơn so với người khác. Do kinh tế khó khăn, các anh chị lớn chọn hy sinh, đều phải đi làm để các em nhỏ hơn được đi học.

Nhưng có vẻ ở gia đình chúng tôi, ba mẹ kỷ luật nghiêm khắc hơn một chút với con cái. Ông bà thường nói với các con rằng: “Dân giàu thì nước mới mạnh, với gia đình mình, giàu không phải là của cải vật chất mà là giàu về tri thức, nhân cách sống”. Khi một người có tri thức và nhân cách, những thứ khác sẽ đến và chúng ta có thể thành công.

Tôi đã lớn lên ở New York rồi trở thành một kế toán viên, thông dịch viên trong sự đùm bọc, dạy dỗ của người lớn trong nhà như thế.

Vậy tại sao chị chuyển hướng sang kinh doanh thực phẩm?

Năm 2004, khi 34 tuổi, do kinh tế khó khăn, tôi về Houston để khởi nghiệp. Với tư duy là trong cuộc sống, cái gì cũng bỏ qua được nhưng ăn uống thì không, tôi đã chọn ngành thực phẩm. Giàu hay nghèo cũng phải ăn mà, phải không?

Thực ra nó cũng xuất phát từ bản thân khi mà tôi không ăn được đồ ăn của Mỹ, tôi chỉ thích món ăn truyền thống Việt Nam. Nhiều người Việt bên Mỹ cùng gặp khó khăn với vấn đề ăn uống như vậy.

Tôi nhận thấy tiềm năng của thị trường món ăn Á tại Mỹ bởi vì nhìn chung, đồ ăn Việt Nam có bản sắc riêng, đa dạng và đặc biệt không nhiều calo như món ăn của các nước bạn. Xu hướng ăn món ít calo không chỉ của người Việt mà thậm chí người Mỹ khi đã ăn quen thì họ cũng thích hơn món nội địa.

Dù vậy, ngành này đối với tôi khi ấy rất mới, tôi không biết gì cả. Cứ học từng chút từng chút một.

Vào ngày đó, nếu ra chợ, các bạn sẽ thấy 90% sản phẩm thực phẩm Á Đông bị chiếm lĩnh bởi Thái Lan. Sản phẩm Việt Nam chưa đầy 10%. Tôi ấp ủ một ước mơ đem nông phẩm Việt Nam đến Mỹ và đem những món ăn Việt Nam đến với những người Việt xa xứ.

Khi đồ ăn là thứ không thể lừa gạt người dùng

Thị trường Mỹ không thiếu các doanh nghiệp trong lĩnh vực phân phối thực phẩm châu Á, chị đã cạnh tranh bằng cách nào?

Tôi đã xây dựng đội ngũ ở Việt Nam và Mỹ để tìm kiếm sản phẩm, xử lý thủ tục giấy tờ với hỗ trợ từ các luật sư. Họ chuyên nghiệp và đến nay đều là những người có kinh nghiệm lâu năm.

Tiêu chí tôi đưa ra cho các bạn ở Việt Nam là chọn lọc thật kỹ những món ăn ngon, đặc sản vùng miền đậm chất truyền thống của Việt Nam, được sản xuất bởi những đối tác có uy tín trong ngành ẩm thực Việt, đạt tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, bao bì đẹp. Những sản phẩm đưa đến Mỹ phải đúng hương vị và hình thức để đem đến cho khách hàng một món ăn không những ngon mà còn chứa đựng những thông điệp tốt đẹp của con người VIệt Nam.

Ăn các món ăn đó cũng là cách hướng về văn hoá quê hương để các bạn trẻ được sinh ra và lớn lên ở Mỹ không quên nguồn gốc người Việt Nam.

Yếu tố cạnh tranh của tôi chính là chất lượng bởi vì đồ ăn chính là thứ không thể lừa gạt người dùng. Người ta ăn phải thấy ngon thì mới mua lâu dài, còn nếu dở thì chỉ ăn một lần rồi không bao giờ quay lại nữa.

Vì thế, sau khi chọn lọc được sản phẩm tiềm năng, chúng tôi tham khảo tư vấn từ những nghệ nhân ẩm thực hàng đầu của Việt Nam để có hương vị chuẩn chỉnh nhất. Sau đó sản phẩm được chính tôi nếm thử. Nếm thấy ưng thì mới bắt đầu tiến hành sản xuất.

Phải tự hào rằng tôi là một người nấu ăn rất giỏi và khắt khe với chất lượng đồ ăn, cho nên tôi tự tin vào khả năng tiêu thụ của những món ăn mà tôi đã nếm và chọn lựa.

Nhớ lại, khi bắt đầu kinh doanh, ba mẹ đã căn dặn phải giữ gia quy, đó là phải đặt cái tâm vào mọi việc mình làm, đặc biệt là làm thực phẩm. Chính mình ăn món ăn, thấy an toàn và thấy thích thì khi đưa đến tay người tiêu dùng, họ cũng thấy an toàn, không phải lo lắng. Đó là làm ăn có tâm.

Thương trường luôn có sự cạnh tranh gay gắt, đặc biệt trong lĩnh vực ẩm thực. Nhưng CTWS có hướng đi riêng như vậy. Bên cạnh đó, CTWS có những “thuật toán” riêng biệt để nhận biết nhu cầu người dùng, nên các chiến thuật của chúng tôi thường đi trước đối thủ một vài bước. Đó là bí mật kinh doanh của CTWS.

Nhập khẩu chính ngạch và phân phối các sản phẩm thực phẩm Việt vào Mỹ có gì khó khăn?

Trong các ngành thì ngành thực phẩm là dạng khó. Phải thông qua rất nhiều thủ tục chứng từ kiểm duyệt của FDA vì thị trường Mỹ là một thị trường khó tính. Có những sản phẩm truyền thống như các loại mắm và những sản phẩm lên men tự nhiên, khâu hoàn thành chứng từ mất hơn 6 tháng mới được thông qua các quy định nghiêm ngặt. Tất cả các món ăn truyền thống đều phải qua quy trình kiểm duyệt, thử nghiệm tại phòng Lab để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Cũng may mắn là trong thời gian qua CTWS đã gây dựng được hệ sinh thái với những công ty sản xuất thực phẩm có uy tín. Họ đã cùng cố gắng và hỗ trợ hết mình cho CTWS, dồn tâm sức vào nghiên cứu sản phẩm một cách bài bản để sản phẩm được thành công và có thể cạnh tranh với các sản phẩm của Trung Quốc và Thái Lan trên đất Mỹ.

Người đầu tiên đưa thanh long, vú sữa… Việt Nam và mắm tôm chua, bánh bột lọc vào Mỹ

Vào dịp Tết Nguyên đán năm trước, chị đã đưa bánh nậm, bánh bột lọc và mắm tôm chua vào Mỹ. Thương vụ có gì thú vị?

Như tôi vừa nói, tiêu chí chọn sản phẩm của CTWS là đặc sản vùng miền của Việt Nam. Khi tình cờ phát hiện ra các sản phẩm mắm tôm chua và bánh bột lọc của Sông Hương có tiềm năng và phù hợp tiêu chuẩn của mình, chúng tôi đã liên hệ và họ gửi sản phẩm mẫu để tôi thử.

Khi nếm bánh bột lọc, tôi đã phải thốt lên “Wow”. Mỹ không cho nhập khẩu chính ngạch các loại thịt nên bánh bột lọc này chỉ còn nhân tôm, dù vậy nó vẫn đủ ngon, đủ thơm và đủ độ béo không thua kém bánh nhân tôm thịt truyền thống của Việt Nam.

Nhưng mắm là món thực phẩm lên men, rất khó để Cục an toàn thực phẩm Mỹ chấp nhận. Dù vậy, kinh nghiệm nhiều năm cùng sự nỗ lực của cả CTWS và Sông Hương đã giúp chúng tôi đáp ứng được đầy đủ các tiêu chuẩn FDA và trở thành đơn vị đầu tiên mang tất cả các sản phẩm mắm truyền thống của 3 miền Bắc Trung Nam vào Hoa Kỳ.

Người tiêu dùng ở đây đón nhận ra sao?

Rất may mắn những sản phẩm đem tới nước Mỹ được Kiều bào đón nhận một cách nồng nhiệt. Có lần tôi chứng kiến tận mắt một vị khách hàng tầm 60 tuổi ăn món bánh nậm và bật khóc. Chú nói: “Lâu lắm rồi mới có lại vị cảm giác quê nhà như vậy. Bao nhiêu ký ức ùa về”.

Như vậy cho thấy món ăn Việt của mình không chỉ đơn thuần là món ăn cho no. Nó còn mang cả văn hóa dân tộc đặc trưng các vùng miền Bắc Trung Nam và cảm xúc cho người ăn nữa.

Còn người Mỹ, họ yêu thích nhất là món bánh mì Chả Cá của Việt Nam. Món này được người Mỹ ủng hộ rất nhiều vì tiện lợi trong những buổi ăn sáng để đi làm.

Mắm tôm chua hay bánh bột lọc có phải là thương vụ khó nhất mà CTWS từng thực hiện không?

Nhập khẩu các sản phẩm khô của Việt Nam vào Hoa Kỳ khó, nhưng trái cây tươi mới là gian nan và rủi ro. Chắc bạn không biết, tôi chính là người đầu tiên đưa thanh long Việt Nam nhập khẩu chính ngạch vào Mỹ.

Với loại trái cây này, trải qua nhiều khâu từ tìm kiếm vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn đến các thủ tục FDA, vào năm 2007, tôi nhập được 4 container đầu tiên bằng đường biển. Thế nhưng, khi kiểm tra tồn dư chất bảo quản thực phẩm, 3 container đã không đạt và phải đổ bỏ tại Mỹ. Thiệt hại rất lớn nhưng tôi vẫn kiên trì tìm cách mang trái cây Việt Nam nhập khẩu vào đây.

Để các chuyến sau không xảy ra chuyện như vậy, quá trình phối hợp với các doanh nghiệp phía Việt Nam và khâu kiểm soát ngay tại Việt Nam phải chặt chẽ hơn. Sau bài học với thanh long thì vú sữa cũng là loại trái cây khó khi chúng tôi phải mất 5 năm mới nhập khẩu được vào Mỹ.

Đến nay, tôi đã may mắn là người đầu tiên đem được 7 loại trái cây là thanh long, vú sữa, xoài, nhãn, chôm chôm, vải thiều Bắc Giang, gần đây nhất bưởi da xanh Bến Tre vào Mỹ.

Tôi chỉ là cầu nối đưa sản phẩm của doanh nghiệp Việt đến Mỹ

Một doanh nghiệp ở Mỹ như CTWS khi làm việc với đối tác Việt Nam thường gặp vấn đề gì?

Chúng tôi có một yêu cầu tiên quyết về chất lượng và sự đồng đều về chất lượng. Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp Việt Nam không giữ được uy tín. Lô hàng đầu tiên bao giờ cũng ngon nhất, nhưng chất lượng các lô hàng về sau giảm đi. Tôi đã từng gặp đối tác như vậy.

Sau nhiều năm kinh nghiệm, chúng tôi luôn yêu cầu cam kết đảm bảo chất lượng đồng đều với mọi lô hàng, không chấp nhận cách làm việc như nói trên. May mắn là đến bây giờ, tôi vẫn luôn làm việc với các đối tác dễ chịu như anh Tuấn của Sông Hương, chị Thục của công ty Phúc An, các anh chị “làm tới làm lui” cho đến khi đạt chuẩn. Ai cũng muốn sản phẩm của mình đến và ở được với khách hàng chứ không phải là đến rồi đi.

Như chị nói, ai cũng muốn sản phẩm của mình đến và ở được với khách hàng. Nhưng khi xuất khẩu hàng sang Mỹ, doanh nghiệp Việt thường không được giữ thương hiệu của họ mà chỉ như đơn vị gia công cho nhà nhập khẩu. Đó đâu còn là sản phẩm “của mình” nữa?

Đó cũng là một vấn đề.

Ngày mới khởi nghiệp, tôi như ngựa non háu đá, cái gì tôi cũng muốn lấy tên thương hiệu của mình, cái gì cũng Thiên Ân và Patrick - tên 2 đứa con của tôi. Sau đó tôi nghiệm ra một điều: “Con mình thì mình mới chăm lo”. Cho nên sau này tôi không lấy thương hiệu của mình nữa mà lấy tên của công ty đó. Con ruột của họ thì họ mới chịu nuôi chứ, đúng không. Nếu dùng thương hiệu riêng của tôi thì chưa chắc họ đã dồn tâm sức để chăm chút chất lượng cho sản phẩm ấy.

Điều may mắn, tôi đều hợp tác được với các anh chị muốn sản phẩm của mình đi được xa hơn, đi vào lòng người hơn. Ai cũng tâm huyết cho đứa con của mình. Đó là điều mà tôi rất cởi mở.

Vậy chị chấp nhận chỉ là nhà phân phối đứng sau các thương hiệu Việt tại thị trường Mỹ?

Đúng vậy, như thế hàng hoá sẽ đi được dài hơn. Tôi cũng 54 tuổi tồi, biết cái nào nên buông, cái nào nên giữ.

Như sầu riêng Phương Ngọc Cái Bè, ông chủ nói nếu tôi muốn làm thương hiệu riêng thì chú ấy vẫn làm nhưng tôi nói: “Không, con bán với thương hiệu của chú để chú giữ chữ tín”.

Tôi chỉ là một cầu nối đưa họ đến với Mỹ, đó là tâm nguyện của tôi.

20 năm làm nghề, ký rất nhiều container sản phẩm Việt vào Mỹ, tôi cũng chưa bao giờ đưa tên mình hay thương hiệu của mình lên truyền thông. Bây giờ khi chấp nhận lùi về sau, đưa thương hiệu Việt đến với người tiêu dùng Mỹ thì tôi mới muốn lên tiếng. Đây cũng là lần đầu tiên tôi chính thức nói chuyện về doanh nghiệp của mình.

Gần 20 năm kinh doanh, chị đã làm được điều mình muốn?

Bây giờ 90% thực phẩm Á Đông ở các chợ của Mỹ là sản phẩm của doanh nghiệp Việt Nam. Nói đơn cử như trái sầu riêng, ngày xưa hàng Thái là áp đảo, nhưng giờ sầu riêng Việt Nam đứng số 1. Thương hiệu sầu riêng Phương Ngọc Cái Bè mà chúng tôi phân phối hiện giờ cực kỳ nổi tiếng ở Mỹ. Ai ăn sầu riêng cũng hỏi Phương Ngọc Cái Bè.

Chúng tôi đã có mặt tại 32 tiểu bang, đội ngũ kinh doanh và truyền thông của công ty đang tiến hành quảng bá và mở các chi nhánh tại Canada, Châu Âu, Úc Châu trong thời gian sắp tới. Ước mong của tôi là nơi nào có người Việt thì nơi đó có sản phẩm của CTWS. Xa hơn nữa là đưa được nông sản phẩm vào thị trường người Mỹ bản địa.

Tôi không phải là người quá tham vọng. Ông trời cho bao nhiêu thì mình hưởng bấy nhiêu. Tôi chỉ muốn làm đúng những gì mình cho là đúng.

Nhưng ước mơ của tôi chưa đạt. Tôi muốn tất cả các trái cây nổi tiếng của Việt Nam hay các sản phẩm nổi tiếng đặc trưng các vùng miền của Việt Nam đều được Mỹ chấp nhận.

Sắp tới đây tôi sẽ lại là người đầu tiên mang bưởi Diễn đến Mỹ, hy vọng là đúng vào dịp tết năm 2024. Tôi rất náo nức với kế hoạch này, mùi thơm của bưởi diễn tiến vua chắc chắn sẽ đem đến một cái tết đậm vị Việt ở bên này. Đồng thời việc xuất khẩu được bưởi diễn sang Mỹ cũng có thể giúp cho cuộc sống của những người nông dân trồng bưởi ở Hà Nội tốt lên.

Nguồn: Thời Đại; Ngôi Sao; Tuổi Trẻ; CafeF