Đồng USD đang đứng trước nguy cơ bị soán ngôi

(Ảnh minh họa).

Đồng USD không chỉ dành cho người Mỹ. Gần như mọi quốc gia trên thế giới đều phụ thuộc vào nó. Tuy nhiên nhiều ngân hàng trung ương đã bắt đầu âm thầm rời bỏ USD.

USD đã tạo điều kiện thuận lợi cho dòng tiền và hàng hóa trên khắp thế giới trong hơn một thế kỷ. Mua bán dầu thường được thực hiện với USD. Nhiều nước phát hành nợ chính phủ đều có đơn vị bằng USD. Trong nhiều thế hệ, đồng bạc xanh là nơi trú ẩn an toàn cho các nhà đầu tư khi thị trường sụp đổ và hệ thống gặp trục trặc.

Dù vậy, triều đại của đồng bạc xanh với tư cách là công cụ tài chính được lựa chọn của thế giới có thể sắp kết thúc. Được thúc đẩy bởi sự kết hợp giữa chính trị và kinh tế, các quốc gia từ Israel, Pháp đến Nga và Trung Quốc có dấu hiệu đang tìm cách bắt đầu kinh doanh nhiều hơn bằng một loại tiền tệ khác. Các ngân hàng trung ương cũng đã bắt đầu âm thầm rời bỏ USD. Các loại tiền tệ như đồng nhân dân tệ, đồng yên Nhật và đồng euro chiếm tỉ trọng ngày càng tăng trong dự trữ toàn cầu.

Bên cạnh đó, tỉ lệ giao dịch tài chính được thực hiện bằng USD đã giảm trong vài thập kỷ qua. Tỉ lệ dự trữ tiền mặt của các quốc gia cũng trong trạng thái tương tự.

Những thay đổi này không có nghĩa là sự thống trị của đồng USD sẽ sớm kết thúc.

"Ta cần thứ gì đó trông giống tiền, sẽ hoạt động như tiền. Nếu bạn không nắm giữ USD, sẽ không có lựa chọn nào khác vì rủi ro cao hơn" – GS. Chenzi Xu (ĐH Stanford) đánh giá.

Trong 500 năm qua, chỉ một số ít quốc gia phát hành tiền giấy mà thế giới sử dụng để thực hiện các giao dịch tài chính, hay có thể coi là đồng tiền dự trữ của toàn cầu. Bất ổn chính trị hoặc suy thoái kinh tế kéo dài có thể làm xói mòn niềm tin.

Trong 102 năm qua, Mỹ luôn đứng đầu về tiền tệ. Bằng quá trình toàn cầu hóa, đồng USD đã có vị thế mạnh nhất, mang lại cho Mỹ những lợi ích thương mại lớn. Động lực này cũng có nghĩa là Cục Dự trữ Liên bang (FED) - cơ quan chịu trách nhiệm in và kiểm soát nguồn cung USD – đã và đang làm tâm điểm được chú ý hơn là Ngân hàng Trung ương Châu Âu hoặc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc.

Gregory Brew, nhà phân tích tại công ty tư vấn Eurasia Group, cho biết một số quốc gia đang làm những gì có thể để "chĩa mũi giáo" về phía nước Mỹ. Trong thời gian dài, các cuộc thảo luận về phi USD hóa là bằng chứng cho thấy có thể sẽ có sự soán ngôi.

Chuyên Alexander Wise và Jan Loeys của JPMorgan hy vọng quá trình phi USD hóa chỉ xảy ra ở mức độ nhẹ trong thập kỷ tới. Khi đó, tài sản của nước Mỹ sẽ bị ảnh hưởng: chứng khoán, lợi suất trái phiếu, nhập khẩu.

Ngành ngân hàng Mỹ hướng đến sự thay đổi lớn

Ngay cả khi những biến động dịu xuống sau một loạt vụ “giải cứu” ngân hàng của chính phủ, các nhân tố gây ra cuộc khủng hoảng ngân hàng khu vực tại Mỹ vẫn đang diễn ra.

Cuối tháng 4/2023, việc ngân hàng lớn nhất nước Mỹ JPMorgan Chase tiếp quản ngân hàng khu vực First Republic Bank (FRB) đã cho thấy sự lắng dịu của cuộc khủng hoảng ngành ngân hàng Mỹ, song đồng thời lại bắt đầu cho một làn sóng khác.
FRB, có trụ sở tại San Francisco, là ngân hàng lớn thứ hai sụp đổ trong lịch sử Mỹ do làn sóng rút tiền của khách hàng sau cú sụp đổ của ngân hàng Silicon Valley Bank (SVB). Việc JPMorgan Chase trở thành người chiến thắng trong cuộc đấu giá của Cơ quan Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC) để mua lại phần lớn tài sản của First Republic Bank với giá 10,6 tỷ USD đã giúp trấn an thị trường sau khi ngành ngân hàng Mỹ liên tục tiếp nhận những cú sốc. Tổng thống Mỹ Joe Biden và Giám đốc điều hành Jamie Dimon đã đưa ra những lời xoa dịu các nhà đầu tư rằng: “Giai đoạn tồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng đã kết thúc”.
Tuy nhiên, ngay cả khi những biến động dịu xuống sau một loạt các vụ “giải cứu” của chính phủ đối với các ngân hàng tầm trung bị phá sản, các nhân tố gây ra cuộc khủng hoảng ngân hàng khu vực vào tháng Ba năm nay vẫn đang diễn ra. Lãi suất tăng sẽ khiến cổ phiếu mà các ngân hàng nắm giữ tổn thất nặng nề hơn và thúc đẩy những người tiết kiệm rút tiền mặt từ tài khoản, qua đó thu hẹp lợi nhuận của họ. Các ngân hàng đồng loạt chứng kiến sự thua lỗ đối với mảng bất động sản thương mại và các khoản cho vay mới, càng khiến lợi nhuận của họ sụt giảm.
Sau sự sụp đổ của SVB, các cơ quan quản lý hướng sự chú ý đến các ngân hàng quy mô trung bình để tìm hiểu những sai sót trong giám sát. Những gì diễn ra sắp tới có thể sẽ là sự thay đổi đáng kể nhất của ngành ngân hàng Mỹ kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Nhiều ngân hàng trong số 4.672 ngân hàng cho vay của nước này sẽ buộc phải rơi vào “vòng tay” của các ngân hàng mạnh hơn trong vài năm tới.
Đồng Chủ tịch của một trong sáu ngân hàng hàng đầu nước Mỹ, người từ chối tiết lộ danh tính cho hay: “Sẽ có một làn sóng mua lại và sáp nhập (M&A) lớn giữa các ngân hàng nhỏ hơn bởi vì họ cần phải trở nên lớn mạnh hơn. Chúng tôi là quốc gia duy nhất trên thế giới có nhiều ngân hàng kiểu vậy”.

Nguyên nhân dẫn tới khủng hoảng

Để hiểu được gốc rễ của cuộc khủng hoảng ngân hàng khu vực tại Mỹ, cần nhìn lại cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, vốn được gây ra bởi hoạt động cho vay không kiểm soát đầy đủ đã thúc đẩy "bong bóng" nhà đất, mà sự sụp đổ của nó gần như làm suy sụp nền kinh tế toàn cầu.
Hậu quả của cuộc khủng hoảng trước đó đã khiến các ngân hàng lớn nhất thế giới bị giám sát chặt chẽ, vốn cần các gói cứu trợ để ngăn chặn thảm họa. Kết quả là cuối cùng chính các ngân hàng có tổng giá trị tài sản từ 250 tỷ USD trở lên đã chứng kiến nhiều thay đổi nhất, bao gồm các bài kiểm tra căng thẳng hàng năm và các quy định chặt chẽ hơn về khả năng chịu thua lỗ mà họ giữ trên bảng cân đối tài chính.
Trong khi đó, các ngân hàng quy mô nhỏ được xem là an toàn hơn và ít bị chính quyền liên bang giám sát. Sau năm 2008, các ngân hàng khu vực quy mô nhỏ thường được hưởng lợi từ việc bán bảo hiểm cho các ngân hàng lớn hơn và cho thấy sự tăng trưởng ổn định bằng cách phục vụ các khách hàng giàu có hoặc các nhà đầu tư khởi nghiệp. Giá cổ phiếu của các ngân hàng như FRB và SVB liên tục tăng cao. Tuy vậy, ít phức tạp hơn các ngân hàng lớn không có nghĩa là những ngân hàng nhỏ tiềm ẩn ít rủi ro hơn.
Sự sụp đổ đột ngột của SVB vào tháng 3/2023 cho thấy một ngân hàng có thể giải thể nhanh như thế nào, xua tan một trong những lý thuyết cốt lõi của ngành ngân hàng: Tính ràng buộc của tiền gửi. Trong những năm sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009, lãi suất thấp và các chương trình mua trái phiếu đã giúp các ngân hàng tràn ngập nguồn vốn giá rẻ và “ru ngủ” những người gửi tiền để tiền gửi tại các tài khoản với lãi suất không đáng kể.
Brian Graham, một nhân viên ngân hàng kỳ cựu và là đồng sáng lập của công ty tư vấn Klaros Group, cho biết: “Trong ít nhất 15 năm, các ngân hàng đã tràn ngập tiền gửi với lãi suất thấp, họ chẳng mất gì cả. Điều đó rõ ràng đã thay đổi”.

Bài học từ cú sốc

Trong bối cảnh lãi suất tăng 10 lần liên tiếp, nhưng các tin tức tiêu cực từ ngành ngân hàng trong năm nay đã khiến nhiều khách hàng rút tiền gửi từ các ngân hàng khu vực để tìm kiếm lợi suất cao hơn hoặc kênh đầu tư an toàn hơn. Giờ đây, chính các ngân hàng quá lớn để phá sản, với sự hỗ trợ ngầm của Chính phủ, được coi là nơi an toàn nhất để gửi tiền. Cổ phiếu của các ngân hàng lớn đã tăng vượt trội so với các ngân hàng khu vực quy mô. Cổ phiếu của JPMorgan tăng 7,6% kể từ đầu năm nay, trong khi chỉ số tổng hợp các ngân hàng khu vực KBW giảm hơn 20%.
Điều đó đã minh chứng cho một trong những bài học từ sự biến động ngành ngân hàng hồi tháng Ba vừa qua. Các công cụ trực tuyến đã giúp việc chuyển tiền trở nên dễ dàng hơn và các nền tảng truyền thông xã hội đã làm lan tỏa nhanh hơn mối lo ngại của những người gửi tiền đối với các ngân hàng cho vay. Các khoản tiền gửi có kỳ hạn trước đây được coi là “bị ràng buộc” hoặc không có khả năng rút ra, bỗng trở nên dễ dàng trôi khỏi ngân hàng. Do đó, khả năng thanh khoản của các ngân hàng bị thắt chặt hơn, đặc biệt là đối với các ngân hàng khu vực quy mô nhỏ với tỷ lệ tiền gửi không được bảo hiểm cao. Ngay cả các siêu ngân hàng cũng buộc phải trả lãi suất cao hơn để giữ lại tiền gửi.
Những áp lực này sẽ được thể hiện rõ hơn khi các ngân hàng khu vực công bố kết quả kinh doanh quý II/2023 trong tháng này. Các ngân hàng bao gồm Zions và KeyCorp hồi tháng trước đã nói với các nhà đầu tư rằng doanh thu từ lãi suất của họ đang thấp hơn dự kiến và nhà phân tích Matt O’Connor của Deutsche Bank cảnh báo rằng các ngân hàng khu vực có thể bắt đầu cắt giảm mức chi trả cổ tức.
Cùng với tình thế tiến thoái lưỡng nan của ngành là kỳ vọng rằng các cơ quan quản lý sẽ thắt chặt giám sát các ngân hàng, đặc biệt là những ngân hàng có quy mô tài sản từ 100 tỷ đến 250 tỷ USD như FRB và SVB. Chris Wolfe, một nhà phân tích ngân hàng của hãng xếp hạng tín nhiệm Fitch Ratings Inc., người từng làm việc tại Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) chi nhanh New York, cho biết: “Sẽ có thêm rất nhiều chi phí phát sinh, điều này sẽ làm giảm lợi nhuận và doanh thu của các ngân hàng. Chi phí cố định cao hơn đòi hỏi quy mô lớn hơn, cho dù bạn hoạt động trong lĩnh vực sản xuất thép hay ngành ngân hàng”.
Ông Wolfe nhận định rằng một nửa số ngân hàng của Mỹ có thể sẽ bị các đối thủ cạnh tranh “nuốt chửng” trong thập kỷ tới.
Theo một chủ ngân hàng đầu tư hàng đầu tại Mỹ giấu tên, chuyên tư vấn cho các tổ chức tài chính, mặc dù chỉ SVB và FRB chứng kiến đợt rút tiền gửi lớn nhất vào tháng 3/2023, thì các ngân hàng khác cũng chịu tổn thương trong thời kỳ hỗn loạn đó. Hầu hết các ngân hàng đều thấy tiền gửi trong quý I/2023 giảm xuống dưới khoảng 10%, nhưng những ngân hàng mất nhiều hơn mức đó có thể gặp rắc rối.
Trong khi chờ đợi, các ngân hàng đang tìm cách bán bớt tài sản và các mảng kinh doanh để tăng vốn. Tuy nhiên, các ngân hàng đang gặp khó khăn vì thị trường đang không sẵn sàng cho việc bán cổ phiếu mới của các ngân hàng cho vay, mặc dù mức định giá của họ đang sụt giảm.
Ông Lazard's Orszag, cựu chuyên gia tài chính của ngân hàng Goldman Sachs, cho biết, các nhà đầu tư đang tránh xa các cổ phiếu ngân hàng vì việc tăng lãi suất hơn nữa có thể gây ra một đợt giảm giá khác cho lĩnh vực này. Ông Orszag gọi vài tuần qua là “sự bình tĩnh giả tạo” của ngành ngân hàng và nó có thể bị phá vỡ khi các ngân hàng công bố kết quả kinh doanh quý II/2023. Ông nói, ngành ngân hàng vẫn phải đối mặt với rủi ro rằng giá cổ phiếu có thể lại giảm và xu hướng rút tiền gửi có thể quay trở lại.

Viễn cảnh trước mắt

Nhiều nhà lãnh đạo ngân hàng cho rằng có lẽ sẽ mất một năm hoặc lâu hơn để chứng kiến sự gia tăng các thương vụ M&A trong ngành này. Lý do là bởi những bên thâu tóm sẽ phải chịu những tác động vào nguồn vốn của chính họ khi tiếp quản các đối thủ cạnh tranh bằng trái phiếu mất giá. Các nhà điều hành cũng đang tìm kiếm tín hiệu “hoàn toàn rõ ràng” từ các cơ quan quản lý về việc hợp nhất sau khi một số thương vụ đã bị hủy bỏ trong những năm gần đây.
Mặc dù Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen đã phát tín hiệu cởi mở với việc sáp nhập các ngân hàng, song những nhận định gần đây từ Bộ Tư pháp Mỹ cho thấy cần xem xét kỹ lưỡng hơn các vấn đề chống độc quyền, còn các nhà lập pháp có ảnh hưởng bao gồm Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren phản đối việc gia tăng các vụ hợp nhất ngân hàng.
Các ngân hàng từng được hưởng lợi từ việc có quy mô nhỏ (tài sản dưới 250 tỷ USD) có thể thấy những lợi thế đó không còn nữa, dẫn đến nhiều thương vụ mua bán hơn giữa những ngân hàng cho vay tầm trung.
Các ngân hàng lớn hơn có nhiều nguồn lực hơn để tuân thủ các quy định sắp tới và đáp ứng nhu cầu công nghệ của người tiêu dùng, những lợi thế đã giúp các đại gia tài chính bao gồm JPMorgan tăng thu nhập đều đặn mặc dù yêu cầu về vốn cao hơn. Tuy nhiên, đó có thể không phải là một quá trình dễ dàng.

Rệp tấn công New York: Nhiều như mưa đá, chui cả vào tóc, mũi người đi đường

(Ảnh minh họa).

Theo AP, cảnh tượng này đáng kinh ngạc không khác gì một 'thảm họa tự nhiên'.

Rệp tấn công New York

Khi Martin DuPain trở về nhà vào chiều Thứ Năm (13/7), anh đã bị một đám sinh vật có cánh nhỏ xíu tấn công. Chúng dính trên tóc, áo và cả trong mũi anh.

Chỉ khi anh hắt hơi, chúng mới bay ra.

Lúc đầu, DuPain nghĩ rằng đó có thể là tro bụi từ các đám cháy rừng lan theo gió thổi nhưng anh nhanh chóng phát hiện ra điều ngược lại. Một số còn sống và đang bay. Anh chạy thẳng vào tắm.

Cảnh tượng đáng kinh ngạc không khác gì một "thảm họa tự nhiên". Người dân New York giờ đây mỗi lần bước ra đường đều như đang chơi một trò chơi mạo hiểm: Họ bước vào một bầy sinh vật nhỏ xíu, một số người dùng tay cố xua chúng đi, những người khác che miệng và mũi, có người thì đeo khẩu trang.

Giáo sư David Lohman, một nhà côn trùng học tại Đại học Thành phố New York cho biết, bầy sinh vật này là loài rệp vừng.

Rệp vừng phổ biến trên khắp nước Mỹ. Chúng là loài côn trùng nhỏ, hình quả lê, có nhiều màu sắc khác nhau, từ xanh lá cây, đỏ-vàng đến đen, nâu-xám.

Ông cho biết, đây là hiện tượng khá bất thường vì loài rệp này thường xuất hiện ở New York vào sau mùa hè. Theo ông, có thể do mùa đông năm ngoái trở nên ấm áp hơn đã góp phần khiến cho đồng hồ sinh học của loài rệp này hoạt động sai lệch.

Chuyên gia về rệp, Natalie Hernandez, cho hay các vụ cháy rừng và biến đổi khí hậu đã tạo điều kiện sinh trưởng cho chúng.

Andy Jensen, một nhà nghiên cứu rệp khác, bổ sung: "Khói có thể cho phép rệp tồn tại lâu hơn vào mùa hè so với bình thường. Nhiều cá thể rệp sinh trưởng chậm lại hoặc ngừng sinh sản trong cái nóng của mùa hè".

Không đáng lo lắng

Trước "thảm họa" rệp bay, Sở Y tế Công cộng New York cho biết, dù nguyên nhân là gì thì người dân cũng không phải lo lắng.

"Mặc dù điều này có thể gây khó chịu nhưng những con côn trùng này không gây ra rủi ro sức khỏe cộng đồng".

Các chuyên gia tiết lộ, quần thể này sẽ không tồn tại lâu hơn nữa. Điều này khiến Jeremy Cohen, người có sở thích đạp xe ở Brooklyn, cảm thấy nhẹ nhõm vì mỗi lần ra đường, anh cảm giác như thể mình đang bị mưa đá tạt vào người.

Nhiều lúc, anh phải điều khiển xe đạp bằng một tay, còn tay kia che miệng và mũi.

"Tôi biết chất lượng không khí rất tệ nhưng tôi chỉ cho rằng đó là những mảnh vụn từ đám cháy rừng... Sau đó, tôi dần dần nhận ra có một đàn bọ đang bay xung quanh", anh nói.

Trong khi một số người cho rằng lũ côn trùng thật phiền phức thì Lohman tỏ ra thích thú.

"Sự xuất hiện của những con rệp này báo hiệu một điều tuyệt vời: New York có (môi trường) hữu cơ!", anh nói. "Nếu việc sử dụng thuốc trừ sâu phổ biến thì sẽ không có nhiều rệp như thế này".

Mỹ thừa nhận thiếu đạn pháo

Cố vấn Nhà Trắng cho biết kho dự trữ của Mỹ đang thiếu đạn pháo 155 mm, khi nước này tăng viện trợ quân sự cho Ukraine hơn một năm qua.

"Tổng thống Joe Biden đã lệnh cho Lầu Năm Góc nhanh chóng tăng năng lực sản xuất tất cả loại đạn mà Mỹ cần cho các cuộc xung đột vào bất cứ lúc nào", Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jake Sullivan ngày 16/7 cho biết. "Chúng tôi đang tăng khả năng cung cấp đạn mỗi tháng".

Ông Sullivan cho biết sau khi Tổng thống Biden nhậm chức, chính quyền của ông "nhận thấy kho dự trữ đạn 155 mm, loại đạn pháo tiêu chuẩn của NATO, là tương đối thấp".

Theo ông Sullivan, Mỹ có thể mất nhiều năm để bổ sung kho dự trữ đạn pháo đến mức chấp nhận được, trong bối cảnh nước này đang tăng cường viện trợ quân sự cho Ukraine.

Truyền thông Mỹ hồi đầu năm đưa tin Ukraine đang sử dụng đạn pháo nhanh hơn năng lực sản xuất của Mỹ và các quốc gia thành viên NATO. Điều này khiến Lầu Năm Góc phải đóng vai trò trung tâm trong tăng năng suất chế tạo đạn pháo.

Ông Sullivan cũng xác nhận đạn chùm đã được chuyển tới Ukraine, nhưng chưa biết liệu Kiev đã sử dụng hay chưa. "Chúng được chuyển rất nhanh tới tay những binh sĩ Ukraine ở tiền tuyến", ông Sullivan cho biết. "Chúng sẽ được dùng trong vài giờ hoặc vài ngày tới".

Tổng thống Biden quyết định chuyển đạn chùm cho Ukraine trong bối cảnh nguồn cung đạn pháo thông thường đang dần cạn kiệt. Đạn chùm gây sát thương diện rộng bằng hàng trăm quả đạn con, nhưng không có độ chính xác cao như đạn pháo.

Mỹ là quốc gia viện trợ nhiều nhất cho Ukraine sau khi chiến sự giữa nước này với Nga bùng phát hồi tháng 2/2022. Tổng viện trợ quân sự Mỹ dành cho Ukraine là hơn 42 tỷ USD, gói mới nhất được công bố ngày 7/7 có trị giá 800 triệu USD.

Chính sách về Trung Quốc của TT Biden bị giám sát khi ông Kerry chuẩn bị gặp các quan chức ĐCSTQ

(Ảnh minh họa).

Đặc phái viên về khí hậu của Tổng thống (TT) Biden, ông John Kerry, đã đến Bắc Kinh hôm 16/07 trong ba ngày đàm phán, trở thành quan chức Hoa Kỳ thứ ba đến Trung Quốc trong vòng chưa đầy hai tháng.

Mặc dù các cuộc đàm phán về khí hậu sẽ chi phối các cuộc thảo luận giữa ông Kerry và các quan chức Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), nhưng vẫn còn phải xem liệu các cuộc đàm phán này có thực sự dẫn đến một sự cải thiện mối bang giao song phương hay không vì chưa có bất kỳ bước đột phá lớn nào sau chuyến công du Trung Quốc của Ngoại trưởng Anthony Blinken và Bộ trưởng Ngân khố Janet Yellen.

Ông Kerry nói với Quốc hội rằng biến đổi khí hậu đang là vấn đề cấp bách, đồng thời lưu ý rằng điều quan trọng là Hoa Kỳ và Trung Quốc phải tìm cách cùng nhau giải quyết vấn đề này.

“Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, và là quốc gia phát thải lớn nhất thế giới. Điều quan trọng là chúng ta có thể giải quyết vấn đề này,” ông Kerry nói tại phiên điều trần của tiểu ban Đối ngoại của Ủy ban Hạ viện hôm 13/07. Ông nói thêm rằng không cam kết cùng với Trung quốc “sẽ là sai lầm về mặt ngoại giao và chính trị thuộc kiểu tồi tệ nhất.”

Ông Kerry dự kiến sẽ ​​gặp đặc phái viên về khí hậu của Trung Quốc Giải Chấn Hoa (Xie Zhenhua) cũng như các quan chức cao cấp khác của Trung Quốc. Trong các cuộc gặp đó, ông Kerry cho biết ông hy vọng họ có thể đạt được tiến bộ trong việc thuyết phục Bắc Kinh “chuyển đổi khỏi than đá.”

Theo báo cáo năm 2022 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Trung Quốc chiếm hơn một nửa, tức 53%, lượng tiêu thụ than toàn cầu.

Nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã cam kết cắt giảm lượng phát thải carbon, nhưng điều đó sẽ không bắt đầu cho đến năm 2030.

“Chúng tôi đặt mục tiêu đạt mức phát thải CO2 cao nhất trước năm 2030 và đạt mức trung hòa carbon vào năm 2060. Chúng tôi kêu gọi tất cả các quốc gia theo đuổi sự phát triển sáng tạo, phối hợp, xanh, và cởi mở cho tất cả,” ông Tập nói tại kỳ họp thứ 75 của Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York.

Mặc dù hoan nghênh cam kết của ông Tập, nhưng các nhà quan sát nghi ngờ liệu quốc gia này có thực sự thực hiện cam kết hay không, thậm chí một số người cho rằng đó dường như là “một lời nói dối.”

“Trung Quốc không hề có ý định khử carbon. Mặc dù họ nói rằng họ sẽ giảm lượng phát thải CO2, nhưng trên thực tế, việc nắm giữ quyền lực của những người Cộng sản sẽ sụp đổ nếu không có sự tăng trưởng kinh tế liên tục mà chỉ nhiên liệu hóa thạch mới có thể mang lại,” các nhà nghiên cứu cho biết trong một báo cáo của tổ chức Quỹ Chính sách Ấm lên Toàn cầu (Global Warming Policy Foundation), một tổ chức bất vụ lợi có trụ sở tại Vương quốc Anh.

Hiện tại, với nền kinh tế đang chững lại, chính quyền Trung Quốc tiếp tục phê chuẩn các nhà máy nhiệt điện than mới. Theo nghiên cứu mới đây của Greenpeace, trong ba tháng đầu năm 2023, các quan chức địa phương đã phê chuẩn việc xây dựng ít nhất 20.45 gigawatt công suất điện, tăng hơn gấp đôi so với 8.63 gigawatt được phê chuẩn trong cùng thời kỳ năm ngoái.

Để so sánh, Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ đã đưa ra các quy tắc khắc khe nhất từ ​​trước đến nay đối với các nhà máy điện, yêu cầu hầu hết các nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch phải cắt giảm 90% lượng phát thải carbon trước năm 2035.

TT Joe Biden cho biết Hoa Kỳ sẽ cắt giảm ít nhất 50% lượng phát thải so với mức của năm 2005 vào cuối thập niên này. Ông Biden cam kết sẽ biến Hoa Kỳ thành quốc gia đóng góp “phát thải ròng bằng không” vào biến đổi khí hậu trước năm 2050.

Sự khác biệt về tốc độ cắt giảm phát thải giữa hai quốc gia này đã được chú ý trong phiên điều trần hôm thứ Năm (13/07) tại một hội đồng của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện.

“Hoa Kỳ đang làm gì để buộc Trung Quốc giảm lượng phát thải CO2?” Dân biểu Nathaniel Moran (Cộng Hòa-Texas) hỏi.

Ông Kerry bác bỏ từ “buộc” nhưng không trả lời trực tiếp câu hỏi. “Tôi sẽ đến đó … nhưng tôi không chắc rằng chỉ sự hiện diện đó thôi là đủ để buộc họ hay không,” ông nói, biện hộ rằng Trung Quốc đã khai triển nhiều năng lượng tái tạo hơn.

Dân biểu Michael McCaul (Cộng Hòa-Texas), chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, lưu ý rằng những lời hứa của chính quyền này thường mâu thuẫn với thực tế.

“Họ không phải là một nhà môi giới trung thực khi đề cập đến vấn đề giảm phát thải,” ông McCaul nói. “Họ đốt một nhà máy than khá nhiều mỗi ngày nếu không muốn nói là hàng tuần.”

Vị nghị sĩ này cũng nêu ra việc chính quyền Trung Quốc tuyên bố rằng họ là một quốc gia đang phát triển và không nên áp đặt họ theo các tiêu chuẩn giống như các nền kinh tế phát triển trong việc giảm lượng phát thải carbon.

Ông McCaul đặt câu hỏi: “Làm thế nào mà nền kinh tế lớn thứ hai thế giới lại có thể khăng khăng với quý vị và phần còn lại của thế giới một cách thẳng thắn rằng họ là một quốc gia đang phát triển, rồi dành cho họ sự đối xử ưu đãi.”

Ông Kerry nói rằng ông không phản đối việc Đảng Cộng Hòa coi điều này là không công bằng, đồng thời nói thêm rằng điều này sẽ được xem xét lại vào năm tới.

Nhưng về việc liệu ông có thể “xóa bỏ” quy chế quốc gia đang phát triển của Trung Quốc trong chuyến công du này hay không, ông Kerry nói: “Để tôi nói thẳng với quý vị, điều đó sẽ không xảy ra trong chuyến thăm này. Điều đó không phải là một quy định hay biện minh nào cả.

Đảng Cộng Hòa

Trước chuyến công du của ông Kerry, các thành viên Đảng Cộng Hòa và các chuyên gia về Trung Quốc đã chất vấn chính phủ TT Biden về những nỗ lực dai dẳng của họ nhằm cam kết với Trung Quốc, trong khi Đảng Dân Chủ đứng ra bảo vệ ông Biden.

“Tôi vô cùng lo ngại rằng chính phủ tiếp tục cam kết với ĐCSTQ mà không có kết quả thiết thực nào hoặc bất cứ điều gì để thể hiện điều đó,” ông McCaul nói trong phiên điều trần hôm thứ Năm. “Chống lại Trung Quốc và nghị trình thâm độc của họ nên là ưu tiên hàng đầu của Bộ Ngoại giao.”

Thượng nghị sĩ Marsha Blackburn (Cộng Hòa-Tennessee) đã mô tả cuộc đàm phán về khí hậu này là sự xoa dịu.

Bà Blackburn nói trong một tuyên bố hôm 13/07 rằng, “Chuyến công du do người đóng thuế tài trợ tới Trung Quốc của ông John Kerry là một nỗ lực yếu nhược khác nhằm xoa dịu một chế độ độc tài đang vi phạm nhân quyền trên diện rộng và đàn áp chính người dân của mình.”

“Chính phủ của ông Biden rõ ràng quan tâm đến việc thúc đẩy nghị trình cấp tiến về Thỏa thuận Xanh mới hơn là bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia của chúng ta,” bà Blackburn nói thêm. “Thay vì hợp tác với đối thủ lớn nhất của chúng ta dưới danh nghĩa chống biến đổi khí hậu, Hoa Kỳ nên tập trung vào việc cản trở mục tiêu đạt được sự thống trị toàn cầu của Bắc Kinh.”

Dân biểu Ashley Hinson (Cộng Hòa-Iowa) cũng đưa ra những lời chỉ trích tương tự, nói rằng chuyến công du của ông Kerry là sự nối tiếp “chuyến công du nhằn xoa dịu Bắc Kinh” của ông Biden.

Bà Hinson viết trên Twitter hôm 13/07 rằng, “Chúng ta cần phải đứng lên chống lại ĐCSTQ, chứ không phải tưởng thưởng cho hành vi xấu vẫn còn tiếp diễn.”

Một quan chức thứ tư của Hoa Kỳ có thể sẽ sớm đến thăm Trung Quốc. Theo một báo cáo hôm 13/07 từ Tân Hoa Xã, hãng thông tấn nhà nước của Trung Quốc, Bộ Thương mại Trung Quốc đã “liên lạc” với phía Hoa Kỳ về chuyến công du Trung Quốc có thể có của Bộ trưởng Thương mại Gina Raimondo.

Hôm 14/07, Thượng nghị sĩ Dan Sullivan (Cộng Hòa-Alaska) bày tỏ lo ngại về những gì ông Kerry sẽ “trao” cho ĐCSTQ, đồng thời nêu ra cách mà tin tặc Trung Quốc mới đây đã đột nhập vào các trương mục thư điện tử của chính phủ Hoa Kỳ.

“Tôi sẽ không lấy làm ngạc nhiên nếu ông John Kerry từ bỏ sự bảo vệ của Mỹ đối với Đài Loan để đổi lấy thêm những lời hứa suông về khí hậu từ ĐCSTQ,” ông Sullivan viết trên Twitter. “Tôi kêu gọi ông John Kerry và Bộ trưởng Raimondo hủy bỏ các chuyến công du sắp tới của mình tới Bắc Kinh.”

Đảng Dân Chủ

Ông Kerry đã nhận được lời khen ngợi từ Đảng Dân Chủ tại phiên điều trần của tiểu ban Hạ viện hôm 13/07.

Dân biểu Gregory Meeks (Dân Chủ-New York), thành viên cao cấp của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, coi biến đổi khí hậu là một vấn đề an ninh quốc gia, và ông “vô cùng hài lòng” khi thấy chính phủ TT Biden bổ nhiệm ông Kerry làm đặc phái viên về khí hậu.

“Tôi cảm thấy thanh thản khi chứng kiến Hoa Kỳ, cùng với hầu hết các quốc gia trên thế giới, quay trở lại bàn đàm phán, không chỉ trong các cuộc đàm phán về khí hậu, mà còn trong nhiều lĩnh vực ngoại giao khác,” ông Meeks trình bày trong phiên điều trần. “Hoa Kỳ một lần nữa lại dẫn đầu thế giới, ngay cả khi nói đến việc giảm lượng phát thải từ quốc gia phát thải lớn nhất là Trung Quốc, có những lĩnh vực mà chúng ta có thể và phải hợp tác.”

Dân biểu Jason Crow (Dân Chủ-Colorado), thành viên cao cấp của Tiểu ban Giám sát và Trách nhiệm giải trình, đã bảo vệ ông Kerry vì nỗ lực của ông để giải quyết những thách thức do biến đổi khí hậu gây ra.

“Sẽ là sai lầm khi nói rằng cam kết với thế giới, bao gồm cả với các đối thủ của chúng ta và những quốc gia mà chúng ta không có điểm chung trong mọi lĩnh vực, là thể hiện sự yếu nhược theo bất kỳ cách nào,” ông Chow nói. “Kỳ thực, đó là một sự thể hiện sức mạnh để tham gia cùng với thế giới, và làm như vậy từ một vị thế tự tin.”

Hôm 15/07, ông Matt Stoller, giám đốc nghiên cứu của Dự án Tự do Kinh tế Hoa Kỳ, cho biết chính phủ TT Biden “đã mềm mỏng” đối với việc lựa chọn các quan chức Hoa Kỳ đến Trung Quốc.

“Rõ ràng là chính phủ của ông Biden đã trở nên mềm mỏng hơn với Trung Quốc. Bà Yellen, bà Raimondo, ông Blinken, và ông Kerry đang thúc đẩy thương mại và sự tôn trọng nhiều hơn, còn phe diều hâu đã bị gạt sang một bên. Trong khi đó, Đảng Dân Chủ trong Quốc hội đang phớt lờ về vấn đề này,” ông Stoller viết trên Twitter.

Nguồn: Lao Động; Bnews; Soha; Vnexpress; Epoch Times