Hình nhân ma tuý - cuộc chiến mới của nước Mỹ ?

(Ảnh minh họa).

Cuộc chơi của những kẻ buôn ma túy tại Mỹ đang thay đổi khi liên tục chào mời những loại ma túy mới rẻ tiền nhưng nguy hiểm hơn, bất chấp việc con nghiện phải hứng chịu đau đớn dữ dội. Thứ ma túy mới có tên "Xylazine" đang dần biến con nghiện trở thành xác sống, với số lượng ngày một tăng lên. Nước Mỹ đang phải đối mặt với một cuộc chiến mới.

Người ham rẻ, kẻ ham tiền

"Xylazine rẻ hơn cả heroin. Tôi đoán đây là lý do tại sao các con nghiện sử dụng nó. Tất nhiên, nó tệ, nhưng bạn biết làm gì khác khi cơn nghiện đến đâu?", Martin - một người nghiện ma túy tại New York, thản nhiên nói về loại ma túy mới đang xuất hiện ngày càng nhiều trên đường phố nước này, cũng là loại ma túy khiến cơ thể anh lở loét.

Trong hầu hết các trường hợp, xylazine - một loại thuốc an thần cho ngựa và các động vật khác - được "thêm vào" khi dùng fentanyl, chất ma túy tổng hợp gốc thuốc phiện opioid rất mạnh có thể gây chết người dù chỉ với một lượng nhỏ. Một nghiên cứu được công bố trên Science Direct cho thấy sự kết hợp trên, được gọi là "tranq" hoặc "tranq dope", mang lại cảm giác hưng phấn kéo dài hơn.

Xylazine tác động đến người nghiện gần như ngay lập tức, với cảm giác "phê" có thể kéo dài 8 giờ hoặc lâu hơn tùy thuộc vào liều lượng và cách dùng. Song, nghiên cứu này cũng cho thấy việc sử dụng nhiều lần xylazine có thể gây hạ huyết áp, mờ mắt, suy giảm khả năng phán đoán, hôn mê, nói lắp, mất phương hướng, ức chế hô hấp và nhịp tim chậm. Tiếp tục sử dụng xylazine có thể gây hoại tử dẫn đến phải cắt cụt chi. Đó là trên lý thuyết, còn thực tế, xylazine đáng sợ hơn rất nhiều.

Andrew Walsleben, 27 tuổi, đã sử dụng nhiều loại ma túy, nhưng chỉ đến khi sử dụng cocaine pha với xylazine, tay chân anh mới bắt đầu có dấu hiệu hoại tử. Chẳng mấy chốc, người Andrew đầy những vết thương hở không thể lành và chứng rối loạn tâm thần đặc trưng của xylazine. "Tôi nghĩ người ta cho trứng nhện vào cocaine tôi mua, vì tôi nhìn thấy những con nhện dưới da và dưới móng chân của mình. Tôi thấy cả những vết lằn lớn di chuyển trên cơ thể mình khi nhìn vào gương", Andrew thuật lại với New York Post, sau nhiều tháng từ bỏ thứ ma túy tử thần.

Còn với Tracey McCann, cảm giác ám ảnh là khi cô thức dậy buổi sáng và khóc vì cánh tay của mình như sắp chết. "Vết chích ma túy cứng lại thành vảy đen sần sùi", Tracey tả lại. Tracey sợ, vì cô chẳng hiểu rõ thứ mà mình đang tiêm vào người là gì, chỉ gọi chung chung là ma túy. Trên đường phố Mỹ đang có rất nhiều con nghiện như thế, lở loét và loạn thần. Họ như những xác sống, luôn cúi rạp người khi bước chậm chạp trên đường, và trông như đang ngủ ngay cả khi đứng dậy.

Nguy hiểm, nhưng xylazine rẻ đến mức khó tin. Daily Mail đã tìm thấy loại thuốc này với giá thấp nhất là 1 USD/kg trên các hiệu thuốc trực tuyến. Một liều heroin có giá khoảng 5 USD, nhưng chỉ với 1 USD, con nghiện đã có thể mua được 3 liều xylazine, nên cứ 10 người nghiện thì có tới 8 người tìm mua loại thuốc này. Bên cạnh đó, xylazine được sản xuất dưới dạng chất lỏng nhưng đôi khi có sẵn dưới dạng bột và dễ dàng giao dịch cả trên mạng và trên đường phố.

Trong một thời gian dài, xylazine và heroin được cung cấp cùng nhau nhưng trong các gói riêng biệt để người dùng tự kiểm soát liều lượng, nhưng dần dần, heroin chỉ được trộn sẵn với xylazine theo tỷ lệ 20/80. Những người buôn bán khác đã đóng gói hoặc bao gồm xylazine với cocaine trong một hỗn hợp ma túy được gọi là "speed ball". Vì thế, những người dùng ma túy thậm chí mua thuốc chỉ vì nó rẻ mà không biết tỉ lệ trộn xylazine cao tới mức nào. Frank Tarentino, đặc vụ phụ trách khu vực New York của DEA, cho biết: "Chúng tôi đã chứng kiến sự gia tăng trong việc phân phối các hỗn hợp cocaine-xylazine trên đường phố. Nó phổ biến, và nó đang trở nên tồi tệ hơn".

Cuộc chiến với ma túy mới

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), xylazine được tìm thấy ở ít nhất 48 bang của Mỹ từ đầu năm 2023 cho đến nay. Các ca tử vong do dùng quá liều ở Mỹ nói chung liên quan đến xylazine vào năm 2021 cao hơn 35 lần so với năm 2018. Tháng 4/2023, Nhà Trắng đã tuyên bố fentanyl-xylazine là "mối đe dọa mới nổi" của nước này. Người đứng đầu DEA Anne Milgram từng cảnh báo: "Những gì xylazine đang làm là tạo ra loại ma túy nguy hiểm nhất mà chúng tôi từng thấy, thậm chí còn nguy hiểm hơn fentanyl".

Xylazine đã được một hãng dược của Đức điều chế từ năm 1962 và sử dụng như một loại thuốc có tác dụng an thần, hạ huyết áp và giảm đau. Tuy nhiên, do độc tính gây nghiện cao và nếu sử dụng dài ngày có thể gây teo cơ, tạo thành những vết loét nghiêm trọng trên cơ thể nên FDA Mỹ chỉ cấp phép dùng trong lĩnh vực thú y. Những kẻ buôn bán ma túy ở Puerto Rico bắt đầu sử dụng xylazine như một chất pha trộn từ những năm 2000. Ở Kensington của Mỹ, nơi có nhiều người Puerto Rico sinh sống, xylazine được tìm thấy vào năm 2006. Nhưng phải đến khoảng năm 2018, việc sử dụng xylazine mới bắt đầu bùng nổ tại đây và khắp vùng Đông Bắc. Một số nhà dịch tễ học đưa ra giả thuyết rằng trong thời kỳ đại dịch COVID-19, những chai xylazine nội địa, được mua trực tuyến theo đơn thuốc thú y, đã trở nên phổ biến với con nghiện vì rẻ tiền, dễ kiếm.

Hiện nay, nguồn cung ma túy nói chung và xylazine nói riêng đến từ những băng đảng mafia khét tiếng. Ana Gabriela Rubio Zea, 32 tuổi, gây sốt trên Instagram với những bức ảnh thể hiện mình là đại gia với túi hiệu, xe xịn, nghỉ dưỡng đắt tiền. Vẫn là Rubio Zea, hôm 17/3, xuất hiện trên mạng xã hội với những hình ảnh khác: Áo len và quần jean, đi cùng với các sĩ quan cảnh sát Guatemala, nơi cô bị bắt với cáo buộc cung cấp tiền chất fentanyl từ Trung Quốc cho băng đảng tội phạm Sinaloa.

Theo cáo trạng công bố ngày 14/4, trong gần 10 năm, Rubio Zea đã dàn xếp việc nhập khẩu trái phép các chất điều chế ma túy cho Sinaloa, rồi tuồn vào Mỹ. DEA xác nhận, Sinaloa chịu trách nhiệm chính trong việc tuồn số lượng lớn fentanyl, và rồi xylazine vào Mỹ trong vài năm qua. Băng đảng này sử dụng các cách khác nhau để mua tiền chất fentanyl từ các công ty hóa chất và dược phẩm ở các nước, phần lớn là thông qua môi giới, mà Rubio là một "nhà môi giới" trong số này. Nhưng, bắt được Rubio cũng chưa thể chặn nguồn ma túy.

Sau khi xylazine trót lọt "chảy vào nước Mỹ", theo chuyên gia Tarentino, New York mới là đích đến của lượng lớn cocaine, heroin, fentanyl và xylazine. Các loại ma túy này sau đó được phân phối tiếp đến các thành phố và tiểu bang xa xôi, và đến tay con nghiện. Bridget Brennan, công tố viên đặc biệt về ma túy của New York, tin rằng xylazine đang được trộn với các loại ma túy từ chính các khu điều chế ở Mỹ chứ không phải nước ngoài.

Đường đi của xylazine đã rõ, nhưng việc xóa bỏ xylazine tại Mỹ lại đầy khó khăn, với khó khăn trước nhất là cứu lấy chính những "xác sống" đang bị xylazine bào mòn. "Tác động của xylazine không giống bất cứ trường hợp nào từng thấy trước đây. Chúng tôi phải thay đổi cách cấp cứu liên tục. Nếu như họ quá liều, và tình trạng quá liều lan rộng, điều đó sẽ rất đáng lo ngại", Klipp - y tá tình nguyện của Savage Sister Recovery tham gia hỗ trợ những người nghiện suy kiệt vì xylazine ở khu vực Kensington, chia sẻ.

Chính quyền của Tổng thống Joe Biden đã xây dựng chiến lược hành động 6 trụ cột để đối phó với sự gia tăng quá nhanh của loại ma túy xác sống này, bao gồm cả giám định, thu thập dữ liệu, phòng ngừa và giảm nguồn cung. Song, Nhà Trắng cũng thừa nhận rằng tuy việc kiểm tra xylazine đang được tiến hành trong các cơ sở thực thi pháp luật và cộng đồng nhưng vẫn chưa đủ. Đáng chú ý, đến ngày 28/2/2023, Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ mới chính thức coi xylazine là ma túy, dù hàng trăm, thậm chí là hàng nghìn cơ sở điều chế xylazine đã mọc lên ở nhiều bang.

Trong khi đó, xylazine đã đến châu Âu. Một người đàn ông 43 tuổi ở Anh, được truyền thông xác định là Karl Warburton, đã chết tại nhà riêng vào tháng 5/2022. Đây là nạn nhân đầu tiên của Anh tử vong vì xylazine. Trong cơ thể anh ta, các bác sĩ tìm thấy dấu vết của heroin, cocaine, fentanyl và xylazine. Theo cảnh sát, anh ta có thể không biết rằng mình đang sử dụng loại thuốc này, vì nhiều khả năng Warburton đã mua heroin và không biết nó được tẩm xylazine và fentanyl. Kết quả điều tra do Telegraph công bố nói thêm rằng "đây là trường hợp tử vong đầu tiên liên quan đến việc sử dụng xylazine được báo cáo ở Anh và thậm chí cả châu Âu, đồng thời cho thấy xylazine đã được đưa vào nguồn cung cấp thuốc ở Anh".

Năm 2023, khu vực châu Âu đã bắt đầu ghi nhận sự xuất hiện của xylazine ở Pháp, Bỉ, Hà Lan, dấu hiệu cho thấy một đại dịch ma túy mới có thể nguy cơ xảy ra ở quy mô toàn cầu. Tuy nhiên, chưa có nhiều tài liệu được công bố về những nỗ lực quốc tế nhằm ngăn chặn sự lan rộng của loại ma túy mới này. Sự đồng thuận về cách đối phó có phải là lý do?

"Cách hiệu quả nhất để ngăn chặn thiệt hại về người là cắt nguồn cung ở đầu dây chuyền buôn ma túy. Bạn không muốn đợi cho đến khi nó xuất hiện trên đường phố để cố gắng loại bỏ nó đi", công tố viên Brennan nhận định. Đó, phải chăng cũng là con đường mà xylazine cần bị xóa bỏ?

Nguyên nhân khiến ngày càng nhiều bang ở Mỹ đánh thuế xe điện

Ngày càng nhiều bang tại Mỹ áp đặt các loại thuế mới đối với những người lái xe điện và tìm cách hạn chế doanh số bán loại xe này.

Theo báo Mỹ Politico, bắt đầu từ tháng 9, người sở hữu xe điện tại Texas sẽ phải trả cho chính quyền bang thêm 200 USD/năm phí đăng ký. Trong khi đó, nếu khách hàng muốn mua một chiếc xe điện mới, họ sẽ phải trả trước phí dịch vụ 400 USD.

Các nhà lập pháp bang Texas đã áp đặt mức phí mới đối với xe điện để thay thế thuế xăng dầu bị mất do người dân chuyển sang xe chạy bằng pin. Tuy nhiên, động thái này đã khiến một số người ủng hộ sử dụng xe điện nổi giận và tạo ra những rào cản mới đối với một trong những chính sách khí hậu của Tổng thống Joe Biden.

Không có sự thay đổi kể từ năm 1991, thuế xăng dầu tại bang Texas là một trong những mức rẻ nhất trong cả nước. Giờ đây, phí xe điện mới của bang lại thuộc mức đắt nhất. Đây không phải là một sự chuyển biến ngẫu nhiên. Các chuyên gia chỉ ra ngày càng có nhiều bang do đảng Cộng hòa lãnh đạo áp đặt thêm các biện pháp đối với xe điện, từ áp mức thuế mới đối với người sử dụng xe điện cho đến hạn chế các nhà sản xuất xe điện.

Cho đến nay đã có khoảng 30 bang ở Mỹ áp dụng phí đăng ký đối với xe điện. Theo nghiên cứu của tổ chức tiêu dùng phi lợi nhuận Consumer Reports, khoảng một nửa các khoản phí là quá cao - bao gồm cả ở một số bang nơi đảng Dân chủ nắm quyền.

Dylan Jaff, nhà phân tích chính sách về tính bền vững của Consumer Reports, cho biết: “Đã có những rào cản thực sự và người tiêu dùng cũng nhận ra. Đối với một số người tiêu dùng, những mức phí này khiến họ ngại thực hiện quá trình chuyển đổi”.

Với những biện pháp áp đặt nhằm vào xe điện, các bang do đảng Cộng hòa lãnh đạo đang muốn tạo rào cản đối với các kế hoạch của chính quyền Tổng thống Biden nhằm giảm phát thải carbon từ giao thông vận tải - nguồn phát thải lớn nhất của Mỹ. Trước đó, Tổng thống Biden đã đưa ra các khoản trợ cấp hào phóng cho một số loại xe điện theo Đạo luật Giảm lạm phát, cùng với các tiêu chuẩn ô nhiễm ống xả mới mạnh mẽ từ Cơ quan Bảo vệ Môi trường. Dự báo thị trường xe điện của Mỹ trong năm nay sẽ đạt quy mô gấp đôi so với năm 2021.

Tuy nhiên, hiện trạng tạm lắng trong doanh số bán xe điện gần đây đã cho thấy sự biến động của thị trường. Mặc dù tính kinh tế của xe điện tiếp tục được cải thiện, nhưng các chuyên gia cho biết, người mua vẫn nhạy cảm với một loạt mối quan tâm, từ việc tìm trạm sạc cho đến chi phí trả trước cao hơn. Giờ đây, một số bang bảo thủ lại ban hành các chính sách làm trầm trọng thêm những lo lắng đó.

Cụ thể, các loại phí và thuế mới do các bang như Texas áp đặt có thể ảnh hưởng nặng nề nhất đến những người có thu nhập thấp - những người ít có khả năng chi trả nhất. Nhiều người trong số họ phải di chuyển quãng đường dài hơn để đến nơi làm việc hoặc cảm thấy khó khăn hơn trong trả các khoản phí một lúc khi mà trước đây họ thường trả đều trong cả năm.

Mặc dù có nhiều xe điện có chi phí trọn đời thấp hơn so với xe chạy bằng khí đốt nhưng nhiều khách hàng không suy nghĩ sâu xa đến vậy. Theo bà Sara Baldwin, Giám đốc cấp cao về điện khí hóa của công ty nghiên cứu Energy Innovation, không phải lúc nào mọi người mua xe dựa trên phân tích tổng chi phí sở hữu. “Họ chỉ nghe thấy: ‘Nếu tôi mua chiếc xe điện này, tôi sẽ bị tính thêm khoản phí này’. Đó chắc chắn là một rào cản tâm lỹ. Điều này có thể sẽ có tác động bất lợi đến sự tăng trưởng của thị trường xe điện, ngay cả khi nền kinh tế không thay đổi đáng kể”, bà Sara giải thích.

Rất khó để đánh giá tính công bằng của thuế xe điện các bang vì thuế xăng của các bang khác nhau, từ 18,8 xu/gallon ở Mississippi đến 68,15 xu/gallon ở California. Tuy nhiên, theo tính toán của Consumer Reports, khoản thuế 200 USD của Texas cao hơn gấp đôi số tiền cần thiết để thay thế thuế xăng dầu tương đương với một phương tiện sử dụng xăng. Thuế xe điện tại Missouri dự kiến ​​tăng 20% một năm và sẽ gấp ba lần thuế nhiên liệu tương đương vào năm 2025.

Để giải thích về con số 200 USD, Thượng nghị sĩ Robert Nichols của bang Texas - Chủ tịch Ủy ban Giao thông Vận tải của đảng Cộng hòa, cho biết, các nhà lập pháp đưa ra mức phí 200 USD dựa trên báo cáo của một số cơ quan nhà nước. Báo cáo cho thấy, mỗi xe điện mới sẽ làm mất đi 100 USD tiền thuế khí đốt của bang cùng với 95 USD tiền thuế khí đốt liên bang. Thượng viện Texas đã bỏ phiếu nhất trí áp dụng phí xe điện mới và nó đã được Hạ viện thông qua với số phiếu áp đảo.

Ít nhất 7 bang, gồm Georgia, Iowa, Kentucky, Montana, Oklahoma, Pennsylvania và Utah, đã thông qua thuế đối với việc sạc xe. Phần lớn số tiền này để xây dựng đường bộ. Trước đây, thuế nhiên liệu là một trong những nguồn quỹ lớn nhất cho quỹ đường cao tốc cấp bang, nhưng chúng đã giảm dần trong nhiều thập kỷ khi ô tô cải tiến ngày một “xanh” hơn.

Không chỉ có thuế đánh vào khách mua, một số bang đã đưa ra một số dự luật hạn chế nhằm vào các nhà sản xuất.

Các nhà lập pháp ở Wyoming đã đưa ra một nghị quyết vào tháng 2 kêu gọi chấm dứt việc bán xe điện ở bang này vào năm 2035, ngay sau khi các cơ quan quản lý của California phê duyệt kế hoạch loại bỏ dần ô tô chạy bằng xăng trong cùng khung thời gian. Tuy nhiên, nghị quyết đã không vượt qua các cuộc bỏ phiếu.

Một số bang thì chỉ ra các sai sót đáng kể trong sản xuất xe điện, bao gồm việc phụ thuộc vào lithium và các khoáng chất khác được sản xuất ở các quốc gia đối thủ như Trung Quốc. Bên cạnh đó, ô tô điện hiếm khi bắt lửa hơn so với ô tô thông thường, nhưng một khi chúng cháy, nhiệt độ lên rất cao và ngọn lửa khó có thể dập tắt.

Trước các mối lo ngại, Quốc hội đã cố gắng tìm cách giải quyết. Đạo luật Giảm Lạm phát, với hàng tỷ USD cho các khoản tín dụng thuế cho xe điện, đã áp đặt những hạn chế đối với ô tô và pin đến từ “các tổ chức nước ngoài đáng lo ngại”.

Ngoài ra, luật cơ sở hạ tầng năm 2021 yêu cầu Bộ Giao thông Vận tải đánh giá liệu có thể thay thế thuế nhiên liệu bằng một khoản phí dựa trên quãng đường mà ô tô đã đi hay không.

Những người sở hữu xe điện ở Texas - nơi có số lượng đăng ký xe điện cao thứ ba tại Mỹ - chia sẻ họ sẽ chấp nhận mức phí mới của bang. Neal Farris, Phó Chủ tịch Hiệp hội ô tô điện Bắc Texas có trụ sở tại Dallas, cho biết cơ quan lập pháp của bang đã tranh luận về ý tưởng đánh thuế xe điện trong một thời gian và hầu hết các chủ sở hữu xe điện đều lường trước việc này sẽ xảy ra.

Theo Robert Sanchez – một người đang sở hữu chiếc xe điện Chevrolet Bolt vừa mới được thông báo phải đóng phí đăng ký 200 USD, mức phí cao có thể không khuyến khích mọi người mua xe điện trong thời gian ngắn, nhưng rồi cuối cùng họ sẽ chuyển đổi khi xe điện ngày càng sẵn có. “Tôi nghĩ đó chỉ là vấn đề kinh tế. Về lâu dài, việc sở hữu một chiếc xe điện, vận hành một chiếc xe điện sẽ kinh tế hơn nhiều”, Sanchez chia sẻ.

Ông Trump đề xuất ngày hầu tòa liên bang

(Ảnh minh họa).

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu thẩm phán liên bang thụ lý vụ truy tố ông vì cáo buộc liên quan các nỗ lực đảo ngược kết quả tổng tuyển cử năm 2020, ấn định phiên xử vào tháng 4/2026.

Trong đơn kiến nghị gửi tòa án tối 17/8 (theo giờ địa phương), ông Trump kêu gọi Thẩm phán liên bang Tanya Chutkan ở thủ đô Washington từ chối đề xuất của Công tố viên đặc biệt Mỹ Jack Smith về việc tổ chức phiên tòa vào tháng 1/2024. Ông Smith bày tỏ mong muốn “lịch trình xét xử nhanh hơn hầu hết các tội nhẹ không có chứng lý”, yêu cầu chỉ 4 tháng từ thời điểm bắt đầu chọn bồi thẩm đoàn.

CNN dẫn lời các luật sư của ông Trump lập luận: “Mục tiêu của chính phủ rất rõ ràng: Từ chối trao cho Tổng thống Trump và đội ngũ biện hộ cơ hội công bằng để chuẩn bị cho quá trình xét xử. Tòa án nên bác bỏ yêu cầu của chính phủ”.

Theo các luật sư của ông Trump, thời gian biểu do Công tố viên đặc biệt đề xuất sẽ mâu thuẫn với các vụ án hình sự và dân sự khác ở New York, Florida và Georgia, trong đó cựu lãnh đạo Nhà Trắng cũng là bị cáo. Hiện quyền ấn định thời điểm mở phiên tòa ở Washington thuộc về Thẩm phán Chutkan, người nhiều khả năng sẽ làm điều đó vào cuối tháng 8 này.

Cho đến nay, các công tố viên liên bang đã đề nghị chọn ngày 1/2/2024 để khởi động xét xử các cáo buộc can thiệp bầu cử tổng thống năm 2020. Thời điểm đề xuất diễn ra vài ngày trước lễ kỷ niệm sự cố những người biểu tình quá khích tấn công trụ sở Quốc hội Mỹ, gây bạo loạn chết người trên Đồi Capitol ngày 6/1/2021 và các cuộc bỏ phiếu sơ bộ bầu ứng viên tổng thống năm 2024 đại diện đảng Cộng hòa của ông Trump tại bang Iowa vào năm sau.

Ông Trump tới hiện tại vẫn nhất quyết phủ nhận từng làm chuyện sai trái, đồng thời tố cáo các vụ truy tố đang bủa vây ông “có động cơ chính trị”.

Đạo luật mang dấu ấn Tổng thống Mỹ Biden: Cần thời gian để cảm nhận

Đảng Cộng hòa sẽ không bao giờ thành công trong việc bãi bỏ đạo luật này, một khi Đảng Dân chủ vẫn kiểm soát Thượng viện Mỹ.

Tổng thống Joe Biden vừa đánh dấu kỷ niệm một năm ngày ban hành Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) bao gồm các sáng kiến về khí hậu, thuế và chăm sóc sức khỏe, nằm trong chương trình nghị sự “Bidenomics” rộng lớn hơn của nhà lãnh đạo Mỹ.

Phát biểu tại Phòng phía Đông của Nhà Trắng hôm 16/8, ông Biden gọi IRA là “một trong những luật quan trọng nhất từng được ban hành”, nhưng cũng thừa nhận rằng cái tên này là một sai lầm: Sự thành công của IRA, đạo luật hàng đầu mang dấu ấn của ông, không nên được đo lường bằng tác động của nó đối với lạm phát.

Việc ban hành IRA, cùng với Đạo luật Đầu tư cơ sở hạ tầng và Việc làm trị giá 1.200 tỷ USD – bao gồm tài trợ cho việc mở rộng mạng lưới sạc xe điện, đã mang lại cho ông Biden danh hiệu “Tổng thống khí hậu” trên toàn cầu, theo MarketWatch.

Trong khi đó, Đảng Cộng hòa đang lên kế hoạch cắt giảm chi tiêu của IRA cho các sáng kiến môi trường, nếu họ giành được đa số trong cuộc bầu cử vào năm tới. Phe Cộng hòa đang muốn tập trung thúc đẩy độc lập năng lượng của Mỹ trong lĩnh vực dầu mỏ và khí đốt, cũng như sự phát triển của khu vực tư nhân đối với năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời.

Hiện nay, trong tâm trí của một số ít người Mỹ có hiểu biết về IRA, đạo luật của Tổng thống Biden thường được gắn với quá trình khử cacbon.

Ông Biden hy vọng sẽ tái đắc cử trong cuộc đua vào Nhà Trắng năm tới, và tuần này, ông và chính quyền của mình đã đánh dấu kỷ niệm một năm ban hành IRA bằng cách đi vòng quanh nước Mỹ để quảng bá những lợi ích mà nó mang lại. Vậy đạo luật này đã thực sự có tác động gì?

Cái tên không nói lên tất cả

Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) được đặt tên như vậy nhằm thu hút sự ủng hộ của các cử tri. Khi đạo luật được ban hành vào tháng 8/2022 là khi nhiều người Mỹ đang lo lắng về tình trạng lạm phát cao kéo dài.

Ban đầu, ông Biden đã đưa các chính sách về khí hậu vào chương trình nghị sự “Build Back Better” (xây dựng lại tốt hơn) trị giá trị giá 3.500 tỷ USD của mình, nhưng nó đã sụp đổ vào tháng 12/2021 do sự phản đối ngay từ bên trong Đảng Dân chủ của ông. Sự hồi sinh của chương trình này – dưới hình thức của IRA, một chương trình nhỏ hơn nhiều – là một chiến thắng đáng ngạc nhiên cho Đảng Dân chủ.

Trị giá 433 tỷ USD, IRA có 3 hợp phần chính: Cung cấp các khoản tín dụng thuế và tài trợ để khuyến khích các dự án năng lượng xanh; Mở rộng dịch vụ chăm sóc sức khỏe được chính phủ trợ cấp và giảm chi phí thuốc theo toa; và Huy động thêm nguồn vốn tư nhân thông qua thuế doanh nghiệp.

Không phải tất cả các điều khoản của IRA đều đã có hiệu lực. Các dự án lớn đủ điều kiện nhận hỗ trợ từ đạo luật cần có thời gian để lập kế hoạch và xây dựng, và chính quyền Biden vẫn đang làm việc để phát triển các quy tắc cho hàng chục chương trình mới. Nhưng các khoản đầu tư đã bắt đầu.

Hầu hết số tiền được chi trong khuôn khổ IRA đều hướng tới cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Dữ liệu ban đầu cho thấy các công ty sản xuất thiết bị năng lượng sạch (như tua-bin gió và tấm pin mặt trời) đang tăng cường sản xuất.

Hiệp hội Năng lượng Sạch Mỹ (ACP) cho biết, 83 nhà máy sản xuất đã được công bố kể từ khi IRA được thông qua. Hơn 50 nhà máy sẽ sản xuất thiết bị năng lượng mặt trời. Phần còn lại sẽ chế tạo các bộ phận tua-bin gió hoặc pin.

Tổng cộng, các dự án này thu hút đầu tư trị giá 270 tỷ USD, tương đương với 7 năm đầu tư năng lượng sạch trước đó cộng lại, theo ACP. Các công ty cũng đã công bố khoản đầu tư 53 tỷ USD vào các nhà máy sản xuất xe điện và các bộ phận của xe điện, như pin và bộ sạc, theo một khảo sát do ông Jay Turner, Phó Giáo sư về Nghiên cứu Môi trường tại Đại học Wellesley (Massachusetts, Mỹ), thực hiện.

Cần thời gian để cảm nhận

Vào thời điểm ông Biden nhậm chức Tổng thống Mỹ năm 2021, 50 tỷ USD đã được công bố đầu tư vào xe điện. IRA đã thúc đẩy những xu hướng hiện có này.

Nhiều khoản trợ cấp trong khuôn khổ IRA không có giới hạn trên, nghĩa là, tùy thuộc vào số lượng dự án được khu vực tư nhân đưa ra, chi tiêu cho khí hậu theo đạo luật này có thể dao động từ 369 tỷ USD (dự báo của chính phủ) đến hàng nghìn tỷ USD.

Một số khoản trợ cấp trong IRA được gắn với các mục tiêu phát thải, vì vậy các khoản tín dụng này có thể được phân bổ vào cuối những năm 2060, theo tính toán của công ty tư vấn năng lượng Wood Mackenzie.

Những ưu đãi đó sẽ có tác động mạnh mẽ đến khả năng đạt được các mục tiêu giảm phát thải của Mỹ. Nền kinh tế số 1 thế giới đã cam kết, trong Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu năm 2015, sẽ giảm 50-52% lượng phát thải khí nhà kính so với mức của năm 2005 vào năm 2023.

Một nghiên cứu được công bố hồi tháng 6 trên Tạp chí Science của Hiệp hội Mỹ vì sự tiến bộ khoa học (AAAS) dự đoán rằng, đến năm 2035, IRA sẽ chịu trách nhiệm giảm thiểu 43-48% lượng phát thải khí nhà kính so với mức năm 2005.

Các chính sách khác của IRA cũng sẽ cần thời gian để cảm nhận. Đạo luật sẽ cho phép chương trình bảo hiểm y tế quốc gia Medicare (chủ yếu dành cho những người trên 65 tuổi) được thương lượng giá thuốc thấp hơn, cũng như đặt giới hạn cho chi phí của một số loại

Nhưng điều khoản này đến năm 2026 mới có hiệu lực. Trong thời gian chờ đợi, các biện pháp khắc phục nhỏ hơn đã được tiến hành: IRA giới hạn ở mức 35 USD/tháng chi tiêu cho insulin (loại thuốc điều trị bệnh tiểu đường) đối với những người thụ hưởng một số chương trình Medicare. Eli Lilly, một nhà sản xuất dược phẩm có trụ sở tại bang Indiana, đã tự nguyện hạ giá insulin của mình.

Hồi tháng 4, các thành viên Đảng Cộng hòa tại Hạ viện Mỹ đã bỏ phiếu bãi bỏ IRA. Nỗ lực này sẽ không bao giờ thành công vì nó không thể vượt qua ải Thượng viện nơi Đảng Dân chủ đang kiểm soát.

Trên thực tế, các khu vực bỏ phiếu của Đảng Cộng hòa trên khắp nước Mỹ sẽ được hưởng lợi nhiều nhất từ đạo luật này. Nhiều dự án năng lượng sạch sẽ được chuyển đến các bang “đỏ” (nơi Đảng Cộng hòa chiếm ưu thế), có thể là các trang trại gió ở đồng bằng hoặc các trung tâm hydrogen ở Texas hoặc Utah.

Theo khảo sát của Phó Giáo sư Turner, 47,5 tỷ USD đầu tư xe điện đang hướng đến các “thành trì” của Đảng Cộng hòa, so với 6,7 tỷ USD dành cho các địa điểm do Đảng Dân chủ chi phối.

Điều đó có nghĩa là IRA vẫn có thể an toàn trước sự phản đối gay gắt của Đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, những nỗ lực của Đảng Dân chủ nhằm thúc đẩy những thành tựu của đạo luật này hầu như không thành công.

Một cuộc thăm dò trong tháng này cho thấy 2/3 người Mỹ đã nghe thấy rất ít hoặc không biết gì về IRA

Tính toán của Mỹ khi lần đầu họp thượng đỉnh với Hàn, Nhật

(Ảnh minh họa).

Mục tiêu của ông Biden khi họp thượng đỉnh với lãnh đạo Hàn, Nhật ở Trại David là củng cố vững chắc mối quan hệ vừa mới được hàn gắn giữa đồng minh ở Đông Á.

Tổng thống Joe Biden sẽ bắt đầu hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Nhật - Hàn vào 11h (22h giờ Hà Nội) hôm nay tại Trại David ở bang Maryland, Mỹ, nhằm thảo luận biện pháp tăng cường hợp tác ba bên trên các lĩnh vực quốc phòng, công nghệ và kinh tế.

Đây là hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Hàn - Nhật đầu tiên trong lịch sử, bởi các cuộc gặp ba bên trước đó đều diễn ra bên lề các sự kiện đa phương. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh Hàn Quốc và Nhật Bản, hai đồng minh thân cận nhất của Mỹ ở Đông Á, gần đây mới cải thiện quan hệ sau nhiều tranh cãi, bất đồng mang tính lịch sử liên quan đến vấn đề "lao động cưỡng bức" trong Thế chiến II.

Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol và Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio hồi tháng 3 tổ chức hội nghị thượng đỉnh song phương đầu tiên sau 12 năm. Hai lãnh đạo nhất trí nối lại các chuyến thăm cấp cao song phương vốn đã bị đình chỉ trong hơn một thập kỷ qua, cũng các cuộc đàm phán an ninh.

Thủ tướng Kishida nói củng cố quan hệ song phương là "vấn đề cấp bách" trong bối cảnh an ninh khu vực diễn biến phức tạp do áp lực ngày càng tăng từ Triều Tiên và Trung Quốc. Ông nói Tokyo sẽ sớm tái khởi động các cuộc đàm phán an ninh với Seoul, trong khi ông Yoon cho biết Hàn Quốc đã "bình thường hóa hoàn toàn" Thỏa thuận Chia sẻ Thông tin Tình báo Quân sự (GSOMIA) với Nhật Bản.

Giới quan sát cho rằng đây là thời cơ thuận lợi để Tổng thống Biden tạo ra chất keo củng cố vững chắc mối quan hệ vừa được hàn gắn giữa hai đồng minh thân cận, đồng thời tạo dấu ấn trong quan hệ đối ngoại. Trại David, nơi tổ chức hội nghị thượng đỉnh ba bên, cũng là địa điểm từng chứng kiến nhiều cuộc đối thoại lịch sử của các tổng thống Mỹ tiền nhiệm.

"Hội nghị thượng đỉnh tại Trại David là một sự kiện quan trọng", Robert Sutter, giáo sư quan hệ quốc tế tại đại học George Washington, người từng là nhân viên tình báo quốc gia phụ trách khu vực Đông Á - Thái Bình Dương của Mỹ, nói. "Một kỷ nguyên mới có thể xuất hiện sau sự kiện này".

Đó cũng chính là những gì Nhà Trắng kỳ vọng từ hội nghị, bởi các cố vấn của Tổng thống Biden nhận thấy quan hệ ấm lên gần đây giữa Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn còn khá mong manh.

Theo Politico, yếu tố chính khiến Hàn Quốc và Nhật Bản xích lại gần nhau sau nhiều năm căng thẳng là các biến động gần đây về an ninh trong khu vực, bao gồm các vụ thử tên lửa liên tiếp của Triều Tiên hay hành động ngày càng quyết liệt của Trung Quốc tại eo biển Đài Loan và nhóm đảo Senkaku/Điếu Ngư, nơi Tokyo và Bắc Kinh đang tranh chấp.

Mối quan hệ Nhật - Hàn dựa trên nỗi lo chung về môi trường địa chính trị khu vực chỉ có thể vững chắc hơn khi được củng cố bằng các yếu tố mang tính cam kết lâu dài như kinh tế và an ninh, các nhà phân tích nhận định.

"Họ vẫn luôn là những người bạn quan trọng của chúng tôi, tuy nhiên quan hệ đồng minh với Nhật Bản và Hàn Quốc giờ còn trở nên quan trọng hơn nữa bởi các hành động gần đây của Trung Quốc", thượng nghị sĩ Chris Van Hollen, người đứng đầu Tiểu ban Đối ngoại về An ninh mạng Quốc tế và khu vực Đông Á - Thái Bình Dương của Thượng viện Mỹ, nói. "Khi hai đồng minh của bạn căng thẳng với nhau, liên minh đương nhiên sẽ yếu đi".

Thượng nghị sĩ Bill Hagerty, cựu đại sứ Mỹ tại Nhật Bản, cũng cho rằng nguyên nhân khiến Mỹ - Hàn - Nhật thúc đẩy hợp tác ba bên là "mối quan ngại chung" về hành động của Trung Quốc trong khu vực, đồng thời dự đoán Hàn Quốc và Nhật Bản sẽ thúc đẩy "hợp tác quân sự".

Các chuyên gia cũng nhận định kết quả của hội nghị sắp tới sẽ có ảnh hưởng lớn tới tương lai chính trị của các lãnh đạo Mỹ - Hàn - Nhật, đặc biệt là Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol, người đã vấp phải một số phản đối trong dư luận về chính sách xích lại gần Nhật Bản.

"Ông Yoon đang đánh cược với với sự nghiệp chính trị của mình, khi khoảng 70% người Hàn Quốc phản đối cách tiếp cận của ông với Nhật", cựu đại sứ Mỹ tại Hàn Quốc Harry Harris cho biết. "Tuy nhiên, ông Yoon nhận ra rằng không thể giải quyết được vấn đề lớn nào ở Đông Á mà không có sự tham gia tích cực của cả Nhật Bản và Hàn Quốc".

Hạ nghị sĩ Young Kim, chủ tịch Tiểu ban Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, cũng ghi nhận nỗ lực của Tổng thống Yoon trong cải thiện quan hệ với Nhật, bất chấp việc không nhận được sự ủng hộ từ dư luận trong nước.

"Ông ấy sẵn sàng chấp nhận bước đi mạo hiểm vì lợi ích của việc chống lại mối đe dọa chung trong tương lai", bà Kim nói. "Chúng ta cần phải làm điều này cùng nhau".

Trong khi đó, Tổng thống Biden được thượng nghị sĩ Chris Van Hollen đánh giá cao nhờ nỗ lực thúc đẩy hàn gắn quan hệ Hàn - Nhật.

"Chính quyền của ông Biden đã lấy được sự tin tưởng và quan tâm từ cả hai nước nhờ những cuộc gặp bên lề các hội nghị thượng đỉnh quốc tế, cũng như đối thoại cấp thấp hơn. Tất cả các biện pháp đó đã giúp hội nghị thượng đỉnh này có thể diễn ra", ông Van Hollen nhận định.

Trung Quốc đang bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đối với hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Hàn - Nhật. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân ngày 15/8 tuyên bố sẽ "theo dõi sát sao" hội nghị, cáo buộc Mỹ có "hành vi kết bè kết phái, làm gia tăng đối đầu và gây tổn hại tới an ninh chiến lược của các quốc gia khác".

Theo Politico, do Hàn Quốc và Nhật Bản có quan hệ kinh tế, thương mại phụ thuộc lẫn nhau rất lớn với Trung Quốc, nhiều khả năng hội nghị thượng đỉnh sẽ không đưa ra tuyên bố chung nào chỉ trích công khai Bắc Kinh. Dù vậy, các bên có thể ký các thỏa thuận chia sẻ thông tình báo nâng cao, lên kế hoạch tiến hành các cuộc tập trận chung, hay thúc đẩy hợp tác trên lĩnh vực chất bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Các bước tiến này sẽ giúp chính quyền của ông Biden tiếp tục củng cố chính sách của Mỹ tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đó là đoàn kết các đồng minh trong khu vực nhằm tăng sức ép với Trung Quốc. Trước đó, Mỹ đã thành lập nhóm "Bộ Tứ" với Nhật Bản, Ấn Độ và Australia, cũng như ký hiệp ước an ninh "AUKUS" với Australia và Anh, những động thái vấp phải sự phản đối quyết liệt của Trung Quốc.

Mặc dù vậy, tương lai của mối quan hệ ba bên Mỹ - Hàn - Nhật vẫn chưa thực sự chắc chắn, trong bối cảnh nền chính trị Mỹ có thể thay đổi sau cuộc bầu cử tổng thống năm tới, cũng như những tranh cãi lịch sử chưa được giải quyết triệt để giữa Hàn Quốc và Nhật Bản.

"Mỹ cần phải đặc biệt chú ý, nếu không mọi thứ sẽ đi chệch hướng", cựu đại biện lâm thời Mỹ tại Trung Quốc David Rank nói. "Quan hệ giữa Seoul và Tokyo có rất nhiều yếu tố căng thẳng", vốn khó có thể hóa giải chỉ bằng một hội nghị thượng đỉnh ba bên.

Nguồn: CAND; Báo Tin Tức; Vietnamnet; Người Đưa Tin; Vnexpress