Giun độc như cá nóc xâm chiếm bờ đông nước Mỹ

(Ảnh minh họa).

Các chuyên gia ghi nhận giun đầu búa đang lan khắp các bang miền đông nước Mỹ do khí hậu thích hợp và không có kẻ thù tự nhiên.

Giun đầu búa bò như rắn và có hình dáng giống sợi mỳ Ý với phần đầu xòe ra hình nấm. Loài giun này tiết ra tetrodotoxin, độc tố thần kinh thường gặp ở cá nóc. Khi giun đầu búa đứt thành nhiều đoạn, mỗi đoạn có thể hoạt động như một con giun độc lập, bò đi và tái tạo thêm nhiều con giun trơn dính khác, Washington Post hôm 22/7 đưa tin.

"Những con giun này là một trong các sinh vật điên rồ nhất mà tôi từng thấy và khá đáng sợ", nhà côn trùng học Michael Raupp ở Đại học Maryland, chia sẻ.

Giun đầu búa (Bipalium) là loài giun dẹt xâm hại đến từ châu Á, có thể lan ra nhiều địa điểm mới thông qua xuất khẩu cây trồng. Nhiều con giun đầu búa được ghi nhận trên khắp bang Washington trong thời gian gần đây. Theo ứng dụng iNaturalist, nhà chức trách ghi nhận 43 trường hợp ở Arlington, 16 trường hợp ở D.C, 248 trường hợp ở Virginia và 91 trường hợp ở Maryland trong 15 năm qua.

Nghiên cứu cho thấy giun đầu búa đã lan khắp thế giới, đặc biệt dọc bờ Đông nước Mỹ. Mô hình máy tính chỉ ra các bang miền đông của Mỹ tiếp tục là môi trường thích hợp cho giun đầu búa khi khí hậu ấm lên. Tuy nhiên, chúng không đe dọa con người trừ khi ăn phải hoặc xử lý không đúng cách.

Các chuyên gia cho biết giun đầu búa có thể gây kích ứng ra nếu chạm vào. Ngoài ra, giống như nhiều loài giun dẹt khác, chúng mang giun tròn ký sinh và có thể đe dọa vật nuôi. Nhưng giun đầu búa rất nhạy cảm với ánh sáng và thường không xuất hiện khi Mặt Trời lên cao. Do không có động vật ăn thịt tự nhiên ở khu vực Washington, giun đầu búa là kẻ săn mồi phàm ăn, sẵn sàng ăn thịt động vật không xương sống lớn hơn nhiều như giun đất, ốc sên và sên cạn.

Theo nhà sinh vật học Amber Stokes ở Đại học California, Bakersfield, giun đầu búa rất độc đáo bởi chúng chứa độc tố tetrodotoxin (TTX) gây liệt mô cơ. Chúng có khả năng phá hủy quần thể động vật không xương sống, đe dọa chuỗi thức ăn. Việc tiêu diệt loại giun này rất khó khăn. Đến từ khí hậu tương tự vùng trung Đại Tây Dương, chúng không chết do thời tiết mùa đông lạnh và không thể cắt đứt bởi các đoạn sẽ tái sinh thành cá thể mới. Theo nhà tự nhiên học Alonso Abugattas, không có biện pháp xử lý giun đầu búa nào hiệu quả mà không gây hại cho các động vật hoang dã khác.

Hiện tượng cá mập ‘nghiện ma túy’ khiến Mỹ lo ngại

Những con cá mập ở ngoài khơi bờ biển bang Florida, Mỹ có thể đã ăn phải cocaine do những kẻ buôn lậu thả xuống biển, gây ảnh hưởng tới hành vi.

Tuyên bố trên được đưa ra sau khi tuần duyên Mỹ thông báo đã thu giữ 6.400kg cocaine ở Biển Caribe và Đại Tây Dương trong tháng Sáu. Chia sẻ với trang LiveScience, các nhà nghiên cứu cho biết đã phát hiện hành vi lạ của một số con cá mập và tiến hành thí nghiệm với loài này ở ngoài khơi Florida.

Nhà sinh vật biển Tom Hird và nhà khoa học môi trường Tracy Fanara tại Đại học Florida tiết lộ, trong một lần lặn, một con cá mập đầu búa cỡ lớn đã lao thẳng vào họ trong lúc nó bơi nghiêng. Đáng chú ý, loài này thường tránh né con người.

Các nhà khoa học cũng ghi lại được cảnh một con cá mập cát liên tục bơi theo vòng tròn hẹp. Dường như con vật đang bơi quanh một vật cố định, nhưng thực tế vật này không tồn tại.

Các nhà khoa học đã thả một con thiên nga giả xuống nước, cùng một kiện hàng có kích thước và hình dáng tương tự kiện cocaine thật mà những kẻ buôn lậu ma túy từng thả xuống biển.

Kết quả khiến các nhà khoa học phải ngạc nhiên, bởi cá mập không tấn công thiên nga mà lại lao tới cắn xé kiện cocaine giả. Thậm chí, một con cá mập đã lôi cả kiện hàng đi.

Các nhà khoa học còn thực hiện thí nghiệm tạo ra bóng mồi từ bột cá đậm đặc, thứ có khả năng kích hoạt sự hưng phấn ở cá mập tương tự như khi ăn phải cocaine. Khi những con vật ăn bột, các nhà nghiên cứu cho biết, chúng trở nên vô cùng hoang dại.

Nhóm nghiên cứu sau đó thả các kiện cocaine giả từ máy bay để mô phỏng hành động thả ma túy ngoài đời thực. Kết quả, nhiều con cá mập ngay lập tức di chuyển về phía các kiện hàng.

Các nhà sinh vật học thừa nhận, những nghiên cứu trên chưa chứng minh được thực sự những con cá mập đã ăn phải cocaine hay chưa. Nhưng ông Hird hy vọng điều này sẽ mở ra nhiều nghiên cứu hơn, đặc biệt là về cách các loại dược phẩm ảnh hưởng đến động vật.

Các hãng hàng không Mỹ chật vật vì ảnh hưởng của nắng nóng gay gắt

(Ảnh minh họa).

Ảnh hưởng của nhiệt độ cao khiến các hãng hàng không Mỹ phải lựa chọn giữa cắt giảm nhiên liệu hoặc hành lý, thậm chí trong một số trường hợp là giảm hành khách để đảm bảo cho máy bay hoạt động.

Nhiệt độ cao tại nhiều khu vực đang buộc các hãng hàng không Mỹ phải điều chỉnh hoạt động ở những thành phố bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Họ phải lựa chọn giữa cắt giảm nhiên liệu hoặc hành lý, thậm chí trong một số trường hợp là giảm hành khách để đảm bảo cho máy bay hoạt động.

Allegiant Airlines, một đơn vị của Allegiant Travel, cho biết họ sẽ hoãn các chuyến bay nếu có mối đe dọa đối với sự an toàn hoặc thoải mái của hành khách.

Thông báo được đưa ra khi nhiệt độ ở khu vực Tây Nam nước Mỹ tiếp tục đạt mức kỷ lục.

Tại Las Vegas, nơi Allegiant đặt trụ sở, các khuyến cáo về nhiệt độ cao quá mức đã được kéo dài đến Chủ nhật (giờ địa phương). Nhiệt độ tại đây đã vượt 38 độ C kể từ ngày 30/6, theo dữ liệu của Dịch vụ thời tiết quốc gia.

Nhiệt độ cao làm cho không khí kém đặc hơn, giảm hiệu suất động cơ và lực nâng được tạo ra ở một tốc độ nhất định.

Điều đó khiến trọng lượng khi máy bay cất cánh thấp hơn và khoảng cách cất cánh phải dài hơn để tạo ra đủ lực nâng. Kết quả là các hãng phải giảm trọng lượng trên máy bay.

Máy bay được nối với các bộ phận làm mát bên ngoài khi chúng ở cổng lên, nhưng nhiệt độ cực cao có thể cản trở khả năng hoạt động của những bộ phận này.

Sau khi máy bay rời khỏi cổng, trong hầu hết các trường hợp không khí được hút vào động cơ sẽ được làm mát và sau đó được lưu thông trong cabin.

Hãng hàng không American Airlines cho biết họ đang thực hiện thêm các biện pháp nhằm đảm bảo không khí trên cầu phản lực nối với máy bay được làm mát.

Giám đốc điều hành (CEO) Robert Isom mới đây cho biết hãng cũng đã thực hiện bảo trì sớm đối với các bộ phận phụ trợ chạy các hệ thống trên máy bay khi động cơ tắt.

Delta, American và United Airlines cho biết nhân viên phụ trách sân đỗ, nhân viên xử lý hành lý và những người làm việc ngoài trời tại sân bay sẽ được nghỉ thường xuyên hơn, được cấp thêm nước uống và khăn làm mát, cũng như tiếp cận các khu vực có bóng râm hoặc phòng lắp điều hòa không khí.

Nắng nóng đã kéo dài trong nhiều tuần và dự kiến sẽ tiếp tục kéo dài đến cuối tuần ở phần lớn vùng Tây Nam nước Mỹ.

Ngoài Las Vegas, nơi nhiệt độ cao tăng vọt lên 47 độ C vào ngày 16/7, khu vực Phoenix ghi nhận mức nhiệt vượt ngưỡng 48 độ C vào các ngày 19-20/7 và liên tục duy trì trên ngưỡng 37 độ C kể từ ngày 14/6.

Vào ngày 17/7, một số hành khách của Delta Air Lines đã tự nguyện xuống chuyến bay từ Las Vegas đến Atlanta sau khi vấn đề trọng lượng máy bay do nhiệt độ cao gây ra sự chậm trễ.

Trước đó hồi năm 2017, nhiệt độ khắc nghiệt trong mùa Hè đã buộc các hãng hàng không phải hủy một số chuyến bay ở Phoenix, chủ yếu những chuyến sử dụng các máy bay phản lực cỡ nhỏ và dòng máy bay cũ hơn./.

Lý do gì thôi thúc nhiều người Mỹ sang Nhật định cư?

Số lượng người Mỹ chuyển đến sinh sống tại Nhật Bản đã tăng dần trong vài năm qua. Họ lựa chọn Nhật Bản là điểm đến vì nhiều lý do.

Veronica Hanson, 37 tuổi, đã từng sinh sống tại Lake Oswego, Oregon (Mỹ). Cô đã lên kế hoạch để rời khỏi Mỹ vì tin rằng đây không còn là nơi phù hợp để cô và các con sinh sống nữa.

Hanson chia sẻ: “Các con tôi luôn phải tham gia các đợt diễn tập để đối phó với các trường hợp nguy hiểm khẩn cấp. Không khí trở nên ngột ngạt vì khói cháy rừng. Chúng tôi không thể sống mãi như này được”.

Gia đình Hanson nằm trong số 6.642 người Mỹ chuyển đến Nhật Bản vào năm 2023. Theo Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, số lượng công dân đất nước này chuyển sang Nhật Bản đã tăng dần trong vài năm qua, từ 57.214 người vào năm 2020 lên tới 60.804 người vào năm 2022.

Ngày càng nhiều người Mỹ lựa chọn sinh sống ở các nước khác, tiêu chí của họ là vật giá và chất lượng cuộc sống. Mặc dù các quốc gia như Mexico hay Canada là điểm đến được nhiều người lựa chọn, nhưng với Hanson, Nhật Bản là địa điểm thích hợp vì đây là nơi đem đến cho cô những gì mà cô không thấy ở Mỹ.

Yếu tố an toàn là trên hết

Lúc đầu, gia đình Hanson chưa nghĩ đến Nhật Bản ngay lập tức. Tất cả những gì họ muốn là rời khỏi Mỹ.

Thế nhưng, mẹ của Hanson là người Nhật. Bà đã gợi ý cho gia đình đi đến Nhật Bản. Cuối cùng, họ đã đặt chân tới Nhật vào tháng 3/2022. Nhờ có ông bà của Hanson nên gia đình cô có đủ điều kiện để xin thị thực cư trú dài hạn tại Nhật.

Hanson đã giữ lại ngôi nhà cũ ở Oregon, ngôi nhà được cô mua vào năm 2013 với mức giá 262.000 đô (hơn 6 tỷ VNĐ). Tuy nhiên, cô rao bán căn nhà trên Airbnb để có tiền trả phí thuê nhà ở Tokyo. Với căn nhà 3 phòng ngủ rộng hơn 109 mét vuông hiện tại, vợ chồng cô chỉ phải trả mức giá 600.000 yên (100 triệu VNĐ).

Hanson nhận thấy, nhiều loại chi phí ở Tokyo không khác là bao so với Mỹ, nhưng yếu tố an toàn mới là ưu tiên số một. Cô cảm nhận: “Một trong những điều tôi yêu thích ở Nhật Bản là sự an toàn. Tôi rất thích được sống tại một cộng đồng an toàn như thế này”.

Alex Evans, 38 tuổi, là một người thích đi xe đạp. Vào tháng 6/2022, anh cùng vợ và con sinh sống tại vùng nông thôn ở đảo Mukaishima, cách thành phố Hiroshima phía nam gần 100 km.

Anh cảm thấy thoải mái mỗi khi đi vào cửa hàng mà không cần khoá xe đạp. Giống như Hanson, Evan cũng lo ngại về vấn đề an ninh ở Mỹ. Anh có một cậu con trai 5 tuổi và không muốn cậu bị ảnh hưởng bởi điều đó.

Evans nói: “Tôi từng lo ngại về vấn đề bạo lực súng đạn, nhưng ở Nhật thì điều này gần như không tồn tại”.

Bên cạnh an ninh, Evans cũng ngạc nhiên bởi vật giá ở xứ sở mặt trời mọc. Anh thuê một căn nhà ba phòng ngủ và tiền thuê mỗi tháng là 65.000 yên (10.8 triệu VNĐ). Nếu ở Hiroshima thì tiền thuê nhà sẽ đắt hơn.

Từng là một dược sĩ ở Mỹ, Evans nắm rõ mọi thông tin về chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, hệ thống này ở Nhật Bản lại không phức tạp như anh nghĩ.

Evans giải thích: “Chúng tôi có một thẻ bảo hiểm và chỉ cần lên toà thị chính để lấy thẻ. Về cơ bản, bạn chỉ cần chứng minh rằng bản thân là cư dân của địa phương thì sẽ được cấp thẻ bảo hiểm”.

Anh đã từng trải qua một cuộc tiểu phẫu loại bỏ khối u trên mặt. Quá trình trị liệu chỉ mất khoảng 45 phút và tốn khoảng 8.500 yên (1,4 triệu VNĐ). Evans kể tiếp: “Bác sĩ muốn gặp tôi để tái khám kiểm tra vết khâu 6 ngày sau đó. Chi phí mỗi lần là 380 yên (khoảng 63.000 VNĐ). Ở Mỹ, nếu bạn bị tai nạn xe hơi hoặc bệnh nặng thì coi như bạn phá sản”.

Văn hoá đặc sắc và lòng hiếu khách hiếm thấy

Anne Sutherland-Smith được sinh ra ở Úc, sau đó chuyển đến Austin, Texas (Mỹ) để sinh sống cùng gia đình. Vào tháng 5 năm nay, cô quyết định bắt đầu một cuộc sống mới ở Kyoto. Hiện cô là người điều hành một trang web du lịch.

Cô viết: “Rời bỏ Mỹ không phải là chạy trốn mà là tìm kiếm điều mới mẻ. Nhật Bản cuốn hút tôi bởi sự pha trộn giữa cổ kính và hiện đại, văn hoá đặc sắc và lòng nhân ái của người dân. Tôi cũng từng cân nhắc các quốc gia khác, nhưng Nhật Bản đã chiếm trọn trái tim tôi”.

Sutherland-Smith có thuê một ngôi nhà truyền thống với mức giá 200.000 yên (hơn 33 triệu VNĐ) mỗi tháng, rẻ hơn so với mức giá 2.500 đô (hơn 53 triệu VNĐ) mỗi tháng cho căn nhà ba phòng ngủ của cô ở Austin.

Trái lại, cô cảm thấy chi phí sinh hoạt ở Nhật đắt hơn Mỹ. Nhưng giá tiền đi đôi với chất lượng, những cửa hàng tạp hoá và hệ thống giao thông đem đến cho cô trải nghiệm tuyệt vời.

Cô nhận xét: “Chất lượng hàng hoá dịch vụ ở Nhật Bản không có gì phải bàn cãi. Đặc biệt, hệ thống giao thông công cộng rất sạch sẽ và đúng giờ”.

Ngoài ra, lòng hiếu khách và sự tận tâm của con người cũng khiến cô thêm yêu quốc gia này. Cô cảm nhận: “Sống ở đây là một chuỗi những bất ngờ thú vị. Sự nồng nhiệt, hiếu khách của họ khiến tôi cảm thấy thật ấm áp”.

Tìm lại bản thân ở Nhật Bản

Bethany Bitsii Nakamura, 35 tuổi, đã từng sống ở New Jersey. Cô đã kiệt sức với cuộc sống bên Mỹ khi luôn phải đặt công việc lên hàng đầu và vùi đầu vào kiếm tiền. Vậy nên, cô muốn chuyển đến một nền văn hoá khác để làm mới lại bản thân.

Cô đã bắt đầu chuẩn bị để chuyển tới Nhật Bản vào năm 2020, nhưng phải hoãn lại tới tháng 10/2021 do đại dịch Covid.

Hiện Nakamura sống ở một thị trấn nông thôn ven biển trên đảo Shikoku, cách Osaka khoảng 260 km. Được nhiều người giới thiệu, cô biết được một chương trình của chính phủ bán những ngôi nhà không người ở với giá rẻ. Chính vì thế mà hiện tại cô đang sống trong một căn nhà bỏ hoang mà không mất một khoản phí nào.

Sau khi tới Nhật Bản, cô tập trung phát triển kênh YouTube của mình, chuyên đăng tải những video về chủ đề khám phá cuộc sống ở nông thôn Nhật. Ngoài ra, cô cũng có một công việc thiết kế tự do.

Cô nhận định: “Để tìm lại bản thân, bạn hãy nghĩ về điều bạn thích làm khi còn nhỏ. Hồi đó, tôi rất yêu thích văn hóa Nhật Bản, anime và các bộ phim hoạt hình”.

Sách lược và chiến lược của Mỹ trong tiếp cận, quan hệ với Trung Quốc

(Ảnh minh họa).

Quan hệ Mỹ-Trung Quốc vừa chịu ảnh hưởng từ bối cảnh thế giới, khu vực, vừa là nhân tố chi phối, tác động nhiều mặt đến tình hình, các xu hướng quốc tế.

Quá tam ba bận

Chỉ trong vòng một tháng, từ giữa tháng Sáu đến giữa tháng Bảy, ba quan chức cấp cao của chính quyền Tổng thống Joe Biden có chuyến công cán quan trọng đến Trung Quốc.

Ngoại trưởng Antony Blinken tiên phong. Tiếp theo là Bộ trưởng Tài chính Janet Yellen và Đặc phái viên John Kerry. Việc lựa chọn nhân sự thể hiện ý đồ của Mỹ trong tiếp cận quan hệ với Trung Quốc. Ngoại giao mở đường. Tài chính, thương mại là lĩnh vực muốn “rã đông” theo hướng có lợi, nhưng hai bên còn nhiều khác biệt, nhân tố bất ngờ và những toan tính.

Biến đổi khí hậu là lĩnh vực mà cả Washington và Bắc Kinh đều có trách nhiệm lớn. Hai nền kinh tế hàng đầu thải ra tới 40% lượng khí nhà kính toàn cầu mỗi năm. Muốn chứng tỏ vai trò lãnh đạo, thì trước hết hai cường quốc phải có hành động tương xứng. Xem ra “ngoại giao khí hậu” là lĩnh vực khả dĩ cho hợp tác song phương. Ông John Kerry, cựu Ngoại trưởng, hy vọng chuyến đi có thể khởi đầu cho cách nhìn mới về hợp tác và giải quyết khác biệt với Trung Quốc.

Dư luận quan tâm vì sao Mỹ thể hiện thái độ sốt sắng? Có thể lý giải theo một số lý do chính.

Thứ nhất, hai bên cần và có điều kiện để trao đổi trực tiếp, rõ ràng về quan điểm và các quan ngại liên quan đến lợi ích cốt lõi của mình.

Thứ hai, Mỹ muốn duy trì các kênh liên lạc cấp cao, nhất là trong lĩnh vực phức tạp, nguy hiểm như quân sự (nhưng kết cục lại chưa thể thiết lập kênh liên lạc thường xuyên, vững chắc về quân sự).

Theo Mỹ, hai lý do này thể hiện thái độ có trách nhiệm, nhằm tránh các nhận thức sai lầm, tính toán sai lầm. Nhưng về cơ bản, hai bên không hiểu lầm ý đồ, mục tiêu chiến lược của nhau. Thực chất là bên này cố thuyết phục bên kia, biện minh cho hành động của mình. Cái chính là không có lòng tin và ai cũng muốn giành lợi thế chiến lược, “đá quả bóng” trách nhiệm sang đối phương.

Thứ ba, cả Mỹ và Trung Quốc đều thừa nhận giữa họ có mâu thuẫn, khác biệt về nhiều vấn đề. Họ cùng hiểu rõ rằng, với tương quan hiện nay, khó có bên nào đủ sức hạ nốc ao (knock-out) bên kia; ngoại trừ khi một bên xảy ra đột biến lớn bên trong. Nên tìm cách hợp tác là cần thiết và có lợi cho cả hai.

Trong khi tập trung đối phó với Nga, Mỹ có thể tìm kiếm hợp tác với Trung Quốc trong một số lĩnh vực có lợi, tránh đẩy mâu thuẫn lên cao, mất kiểm soát. Nhưng cũng không để Trung Quốc tận dụng vượt lên.

Thứ tư, điều chốt lại là tổng hợp thông tin, quan điểm, chiến lược của bên kia, các lĩnh vực có thể hợp tác, tạo không khí, tiền đề để lãnh đạo cao nhất gặp gỡ, thảo luận vào dịp cuối năm. Lãnh đạo cấp cao của Mỹ và Trung Quốc có thể đưa ra các quyết định quan trọng nào hay không vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ.

Quá tam ba bận vẫn chưa đạt bước tiến đáng kể, thực chất, có tính đột phá nào. Hợp tác kinh tế, thương mại, công nghệ, nới hàng rào thuế quan cần, nhưng vẫn xếp sau mối lo về thách thức an ninh. Đàm phán hợp tác đối phó biến đổi khí hậu cũng không sáng sủa hơn.

Quan chức hai bên cùng nói, hành tinh đủ rộng cho cả Mỹ và Trung Quốc. Nhưng hợp tác, phân chia khu vực lợi ích thế nào là chuyện vô cùng phức tạp. Hợp tác dài hạn vẫn là một thách thức lớn.

Thời báo Hoàn Cầu (Trung Quốc) không úp mở về nguyên nhân chính: “Nếu Mỹ tiếp tục đàn áp Trung Quốc, làm leo thang căng thẳng và thù địch giữa hai bên, điều đó sẽ không có lợi cho bất cứ sự hợp tác nào, kể cả biến đổi khí hậu”.

Liên minh để kiềm chế, ngăn chặn

Trong khi cộng đồng quốc tế vẫn còn nghi ngại, lo lắng về quan hệ Mỹ-Trung, thì Washington có thêm chiêu thức, thúc đẩy NATO tăng cường hiện diện, gia tăng ảnh hưởng ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.

Đây là khu vực có vị trí địa chiến lược quan trọng về nhiều mặt. Mỹ và đồng minh có sẵn các cơ chế tổ chức làm hạt nhân như: Bộ tứ (Quad), Hiệp ước An ninh AUKUS, Liên minh tình báo “Ngũ nhãn”… Một số đồng minh, đối tác quan trọng của Mỹ ở khu vực lo ngại trước các thách thức an ninh ngày càng tăng, có nhu cầu núp bóng “ô an ninh” của Mỹ và NATO.

Nhưng lý do cơ bản, quan trọng nhất là Mỹ muốn liên kết với đồng minh, đối tác, hình thành thế trận kiềm chế, ngăn chặn đối thủ, nhất là Trung Quốc. Trong cạnh tranh, đối đầu tay đôi với Trung Quốc, Mỹ khó giành ưu thế rõ ràng như nhiều thập niên trước. Xung đột ở Ukraine kéo dài, đối đầu giữa phương Tây do Mỹ dẫn dắt với Nga làm hao tổn tiềm lực, sức mạnh của Mỹ và kết cục không mấy khả quan.

Tăng cường, nâng cấp quan hệ với các đồng minh, đối tác, mở rộng liên minh, tạo ưu thế sức mạnh số đông ở các địa bàn chiến lược. Mỹ không những chia sẻ gánh nặng tài chính, quân sự mà còn thu lợi khi đồng minh, đối tác tăng chi tiêu quốc phòng. Sự phụ thuộc của đồng minh, đối tác vào Mỹ sẽ gia tăng. Hơn thế nữa, Mỹ sẽ tạo “vỏ bọc” phản ứng tập thể trước thách thức chung từ Trung Quốc và các đối thủ khác. Một mũi tên nhắm nhiều đích.

Sách lược và chiến lược, mâu thuẫn hay thống nhất?

Ý đồ “phá băng”, tìm kiếm hợp tác với Trung Quốc là sách lược có tính giai đoạn, trong những lĩnh vực mà Mỹ không hoàn toàn ở thế “cửa trên”. Mở rộng liên minh, liên kết với đồng minh, đối tác ở châu Á-Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, tạo sức mạnh để kiềm chế, ngăn chặn Trung Quốc là chiến lược cơ bản, lâu dài của Mỹ.

Hai phương thức tưởng như ngược hướng, nhưng lại hỗ trợ và thống nhất với nhau ở mục tiêu chiến lược. Tìm kiếm hợp tác, “hòa hoãn” với Trung Quốc để giảm bớt căng thẳng, tránh xung đột ở những lĩnh vực, thời điểm bất lợi; hạn chế sự xích lại gần nhau giữa Bắc Kinh và Moscow. Mở rộng, củng cố liên minh, liên kết, khắc phục mặt bất lợi, gia tăng ưu thế trong quan hệ song phương.

Sách lược và chiến lược nhằm thực hiện các bước chiến lược, tập trung nguồn lực, sức mạnh để “giải quyết vấn đề Nga”; đồng thời ngăn chặn từ sớm, từ xa các “thách thức hệ thống” từ Trung Quốc; tránh phải đồng thời đối đầu căng thẳng với hai đối thủ lớn. Mục tiêu cao nhất là củng cố ngôi vị số một, trật tự thế giới có lợi cho Mỹ và đồng minh.

Các đối thủ không ngồi yên, chịu trận

Các tổ chức quốc tế, khu vực và nhiều quốc gia sẽ không chịu ngồi yên, để mặc hai cường quốc sắp xếp, chia phần quyền lợi.

Trung Quốc không khước từ, nhưng cũng không quá vồ vập cải thiện quan hệ với Mỹ. Bắc Kinh nắm rõ và tận dụng lợi thế, không nhượng bộ “lợi ích cốt lõi”, đặt Mỹ trước các điều kiện khó. Nga như thường lệ, đáp trả kiên quyết nhưng thận trọng, không vội tung hết đòn mà tùy theo hành động của đối phương.

Trung Quốc và Nga tiếp tục duy trì, củng cố quan hệ song phương cùng có lợi, khai thác lợi thế năng lượng, lương thực, các kim loại hiếm… Đồng thời giương ngọn cờ đấu tranh vì một trật tự thế giới công bằng, bình đẳng, củng cố, thu hút các nước bị ảnh hưởng bởi chính sách của Mỹ và đồng minh vào Nhóm các quốc gia mới nổi (BRICS) và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO).

Đẩy mạnh sử dụng đồng tiền quốc gia trong thương mại song phương; đề xuất thiết lập đồng tiền chung, không những để giảm tác động của các lệnh trừng phạt mà còn từng bước thay thế đồng USD, tạo đối trọng với Mỹ và đồng minh.

Triều Tiên, Iran…, các quốc gia bị quy là “không thân thiện”, phát triển vũ khí hạt nhân, tranh thủ các nước lớn đối đầu với nhau để tìm kiếm các mối quan hệ có lợi.

Ấn Độ tiếp tục đa phương hóa, đan xen quan hệ, đồng thời là thành viên trong các cơ chế do Mỹ hoặc Nga, Trung Quốc làm hạt nhân, như Bộ tứ, BRICS… Đây cũng là xu hướng của nhiều quốc gia, tìm kiếm vị thế có lợi nhất trong các tổ chức cơ chế khác nhau.

Quan hệ giữa các nước lớn, trong đó có Mỹ và Trung Quốc vừa chịu ảnh hưởng từ bối cảnh thế giới, khu vực, vừa là nhân tố chi phối, tác động nhiều mặt đến tình hình, các xu hướng quốc tế. Có những lý do chủ quan và khách quan dẫn đến Mỹ và Trung Quốc có thể thỏa hiệp, hợp tác trong một số vấn đề cụ thể. Nhưng về cơ bản, quan hệ Mỹ-Trung vẫn bất định, khó dự báo, chủ yếu do chiến lược của mỗi bên.

Đánh giá các chuyển động trong quan hệ Mỹ-Trung dựa trên sự phù hợp, đóng góp, tác động đối với hợp tác, an ninh, ổn định của khu vực và toàn cầu.

Các quốc gia có thể khai thác yếu tố có lợi, hạn chế các tác động tiêu cực trước các chiều hướng khác nhau trong quan hệ Mỹ-Trung. Cần chủ động hơn để tránh bị đặt vào thế phải chọn bên, bị lôi kéo vào vòng xoáy cạnh tranh chiến lược, đối đầu giữa các nước lớn. Sự thống nhất nhận thức, hành động vì lợi ích chung của khu vực, thế giới, của số đông quốc gia có thể tạo áp lực, buộc các nước lớn phải cân nhắc, tính toán thận trọng hơn.

Nguồn: Vnexpress; Vietnamnet; VietnamPlus; CafeF; Báo Quốc Tế