Mỹ quan ngại vì người dân chê vaccine COVID-19

(Ảnh minh họa).

Một loại vaccine COVID-19 mới sẽ ra mắt vào tháng tới, tuy nhiên, các chuyên gia y tế quan ngại người dân sẽ không mặn mà ngay cả khi số ca nhập viện trên khắp nước Mỹ đang gia tăng đáng kể do “Eris”, một đột biến mới của biến thể Omicron.

Nhu cầu về tiêm phòng COVID-19 đã giảm mạnh tại Mỹ kể từ năm 2021 khi vaccine lần đầu tiên được cung cấp và hơn 240 triệu người, tương đương 73% dân số, đã được tiêm ít nhất một mũi.

Thời điểm mùa thu năm 2022, khi hầu hết người dân tại Mỹ đã từng nhiễm COVID-19 hoặc nhận được ít nhất một liều tiêm phòng, số người tiêm vaccine đã giảm mạnh.

Các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của Mỹ sẽ bắt đầu cung cấp loại vaccine mới vào tháng tới, theo Reuters. Vaccine mới này được cập nhật để chống lại phiên bản “Eris”, chiếm đa số trong các ca nhập viện trong thời gian gần đây.

Ashley Kirzinger, chuyên gia tại Quỹ Kaiser Family Foundation (KFF) cảnh báo sự nguy hiểm khi người dân mất cảnh giác và coi thường COVID-19. “Giới chức y tế cần phải tạo được cảm giác rằng COVID-19 chưa thật sự kết thúc và vẫn có thể đe dọa đến tính mạng con người để khuyến khích người dân tiêm vaccine”, bà Kirzinger nhấn mạnh.

Theo một cuộc khảo sát do KFF tiến hành hồi đầu năm, lý do hàng đầu mà người dân đưa ra nhằm tránh tiếp tục phải tiêm mũi nhắc lại là họ tin rằng, đã được bảo vệ khỏi virus do từng bị nhiễm hoặc đã tiêm vaccine.

Các nhà sản xuất vaccine COVID-19 không đặt nhiều kỳ vọng cho chiến dịch tiêm chủng sắp tới. Hãng Pfizer mới đây đã cảnh báo rằng họ có thể phải cắt giảm nhân sự nếu hoạt động không hiệu quả. Đối thủ lớn nhất của Pfizer, Moderna, thừa nhận nhu cầu đối với vaccine mới có thể chỉ là 50 triệu mũi .

Năm ngoái, doanh số bán vaccine của Pfizer và Moderna đạt 56 tỷ USD trên toàn thế giới, con số này được dự đoán còn khoảng 20 tỷ USD trong năm nay.

Tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng liên quan đến COVID-19 tại Mỹ đã kết thúc vào tháng 5/2023 và chính phủ đã giao phần lớn nhiệm vụ tiêm chủng tại nước này cho khu vực tư nhân. Hơn 1,1 triệu người ở Mỹ đã chết vì COVID-19, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC)

Giám đốc CDC Mandy Cohen tuần trước bày tỏ mong đợi các mũi vaccine sẽ được triển khai vào trung tuần tháng 9. Vaccine vẫn cần được Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm cấp phép và được CDC khuyến nghị sử dụng. Bà cũng đề nghị người dân nên xem những mũi tiêm này như một biện pháp hàng năm để bảo vệ chính mình, không khác với việc tiêm phòng cúm hàng năm.

Vấn nạn tảo hôn, một thách thức khó giải quyết tại nước Mỹ

Tổ chức Unchained At Last đã phân tích dữ liệu điều tra dân cư của Cục Thống kê Dân số Mỹ và ước tính trong năm 2021 có ít nhất 8.789 vụ tảo hôn tại California trong nhóm người từ 15 đến 17 tuổi.

Thoạt nhìn qua, tờ giấy chứng nhận kết hôn không có gì nổi bật, bởi nó giống như bao loại giấy tờ khác do chính phủ Mỹ cấp.

Tuy nhiên, đối với Mandy Havlik, tờ giấy ấy lại có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nó gói gọn toàn bộ quá khứ bi thương của cô, như một chứng tích của thời gian.

Vào năm 1999, bang Arizona cấp cho Havlik giấy chứng nhận kết hôn, chỉ đúng 7 ngày sau khi cô vừa tròn 17 tuổi.

Cha mẹ Havlik, những người theo đạo Tin lành Ngũ tuần, đã ép cô lấy một nhà thuyết giáo địa phương 23 tuổi, người mà cô đã ly hôn.

Từ năm 16 tuổi, Havlik đã tìm mọi cách để chạy trốn khỏi cuộc hôn nhân ép buộc này, bao gồm cả việc bỏ nhà ra đi. Nhưng cuối cùng nỗ lực của cô đã không thành công.

Theo quy định của bang Arizona, Havlik không thể tự đăng ký kết hôn ở độ tuổi 16, 17 nếu không có sự đồng ý của người giám hộ là cha mẹ đẻ.

Bất chấp việc Havlik cáo buộc nhà thuyết giáo đã lạm dụng mình, mẹ đẻ vẫn chấp thuận cho cuộc hôn nhân được tiến hành.

Mùa hè 2023, Mandy Havlik và khoảng 20 phụ nữ khác đã đến Sacramento, thủ phủ của bang California, mặc váy cưới màu trắng và tập trung bên ngoài Tòa nhà Nghị viện bang.

Để thu hút sự chú ý, một số còn đeo tấm mạng che mặt, bịt miệng bằng băng dính và quấn dây xích quanh cổ tay. Tất cả là nhằm mục đích kêu gọi các nhà lập pháp bang đưa tảo hôn ra vòng pháp luật.

Ở California, độ tuổi đồng thuận quan hệ tình dục là 18. Bất kỳ người nào trên 18 tuổi thực hiện việc giao cấu hay hành vi tình dục khác với trẻ vị thành niên đều bị coi là phạm tội.

Thế nhưng quy định này chỉ áp dụng trong trường hợp hai người tham gia quan hệ tình dục chưa kết hôn.

Đây chính là một lỗ hổng pháp luật, bởi nếu một người trưởng thành kết hôn với trẻ vị thành niên, hành vi quan hệ tình dục sẽ không bị coi là vi phạm pháp luật.

Tảo hôn được Liên hợp quốc công nhận là hành vi vi phạm quyền con người. Thế nhưng cho đến ngày nay, bang California của Mỹ vẫn không hề có quy định về độ tuổi kết hôn tối thiểu.

Thay vào đó, nếu trẻ vị thành niên muốn kết hôn, các em chỉ cần có sự đồng thuận của người giám hộ và cơ quan tư pháp địa phương.

Chính sách này khiến nhiều người ngạc nhiên, bởi California vốn là một bang chống bạo lực tình dục mạnh nhất.

Ngạc nhiên hơn nữa là nỗ lực ngăn cản một lệnh cấm tảo hôn ở California không được thúc đẩy bởi các nghị sỹ thuộc đảng Cộng hòa như ở nhiều bang khác.

Thay vì thế, công việc này do nhiều nhóm vận động như Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU) và Tổ chức Planned Parenthood, thực hiện. Cả hai tổ chức này đều có ảnh hưởng lớn trong Nghị viện bang, nơi hầu hết các thành viên là đảng viên Đảng Dân chủ.

Một dự thảo luật cấm kết hôn trước 18 tuổi, mà không có bất kỳ trường hợp ngoại lệ nào sẽ, được đệ trình lên Nghị viện bang California vào đầu năm tới. Đây sẽ là nỗ lực mới nhất nhằm chấm dứt nạn tảo hôn ở bang này.

Vấn đề tảo hôn bắt đầu thu hút sự chú ý của cựu Thượng nghị sỹ bang California Jerry Hill, sau khi một cử tri trẻ tuổi tâm sự với ông về trường hợp của một bạn học 13 tuổi bị hứa gả cho một người đàn ông 28 tuổi.

“Tôi cảm thấy ngạc nhiên, kinh hoàng và vô cùng xấu hổ về California, rằng chúng tôi đã không làm bất cứ điều gì để thay đổi vấn đề,” Hill chia sẻ.

Trong trường hợp của Havlik, cô cho biết cha mẹ đã ép buộc mình tảo hôn từ khi mới 12 tuổi. Havlik cho rằng tin rằng mục đích của việc này là nhằm nâng cao địa vị của gia đình cô tại địa phương.

Havlik lớn lên trong một cộng đồng khép kín, nơi mà ngay cả việc xem TV hay nghe nhạc bình thường cũng có thể bị coi là hành vi sai trái.

Từ nhỏ đến lớn, cô luôn được dạy bảo rằng mọi thứ bên ngoài cộng đồng tôn giáo của mình đều không tốt, và rằng những ai không tuân theo đức tin sẽ bị đày xuống địa ngục.

Havlik giải thích rằng vì hoàn cảnh của mình, cô không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải nghe lời gia đình.

Mặc dù câu chuyện của Havlik không xảy ra ở California, trường hợp của cô vẫn là ví dụ để nhiều người phản đối tảo hôn ở bang sử dụng.

Những người này cho rằng phần lớn các trường hợp tảo hôn ở Mỹ đã diễn ra giữa các bé gái với những người đàn ông lớn tuổi hơn.

Một số nhà hoạt động cũng cảnh báo rằng các nạn nhân tảo hôn thường sẽ không dám lên tiếng nói lên sự thật, vì sợ phải đối mặt với việc bị trừng phạt khi về nhà.

Tảo hôn vẫn được xem là hợp pháp ở hầu hết các bang của Mỹ. Trong những năm trở lại đây, đã có một số bang bắt đầu ban hành các đạo luật cấm tảo hôn, bao gồm Connecticut, New Jersey, Pennsylvania và New York.

Unchained At Last, một tổ chức phi lợi nhuận được lập ra để vận động hành lang chấm dứt tảo hôn trên toàn nước Mỹ, đang kêu gọi California làm điều tương tự.

Thành viên Hạ viện bang California, Cottie Petrie-Norris (Đảng Dân chủ) cho biết bà sẽ đệ trình dự thảo luật quy định độ tuổi kết hôn tối thiểu là 18.

Bà đã liên hệ và chỉ ra điểm tương đồng giữa mốc tuổi này với giới hạn độ tuổi sử dụng đồ uống có cồn, hút thuốc và lái xe.

Theo Cottie Petrie-Norris, Mỹ luôn coi hoạt động kết hôn dưới 18 tuổi ở nước ngoài là vi phạm nhân quyền. “Thế nhưng thực tế là ngay tại bên trong nước Mỹ, điều này đang diễn ra một cách kín đáo, mà công chúng không hề hay biết. Đây là một điều vô cùng sửng sốt và kinh hoàng," bà chia sẻ.

Không có số liệu chính xác về tỷ lệ tảo hôn ở California - một thực tế vô cùng bất lợi đối với những người phản đối việc kết hôn dưới 18 tuổi.

Tờ Los Angeles Times dẫn nguồn Sở Y Tế Công Cộng California cho biết từ năm 2019 đến nay, trên toàn bang chỉ có 48 cuộc hôn nhân liên quan đến trẻ vị thành niên.

Số liệu này được các hạt/quận thống kê hàng năm. Nhưng nó thấp hơn đáng kể so với số liệu của Unchained At Last.

Tổ chức này đã phân tích dữ liệu điều tra dân cư của Cục Thống kê Dân số Mỹ và ước tính trong năm 2021 có ít nhất 8.789 vụ tảo hôn tại California.

Con số này mới chỉ tính toán trên nhóm người từ 15 đến 17 tuổi đã tham gia cuộc Khảo sát Cộng đồng Mỹ và cho biết họ đã kết hôn trong vòng một năm qua. Dữ liệu về những người dưới 15 tuổi không có sẵn.

Fraidy Reiss, sáng lập viên và là lãnh đạo Unchained At Last, cho rằng số liệu chính thức của Sở Y Tế Công Cộng California là “không thể tưởng tượng nổi.”

Dựa trên phân tích số liệu từ các bang khác, Reiss thậm chí còn cho rằng con số 8.789 có thể không phản ánh chính xác mức độ tảo hôn thực sự ở California.

California đông dân gần gấp bốn lần Michigan. Nhưng theo báo cáo chính thức, vào năm 2021, California ghi nhận ít vụ tảo hôn hơn hẳn Michigan.

Và Michigan đã ra tay hành động. Tháng 7 vừa qua, Thống đốc bang Michigan Gretchen Whitmer (Đảng Dân chủ) đã ký thông qua một đạo luật cấm kết hôn trước 18 tuổi.

Theo phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Pew, trên toàn nước Mỹ, có khoảng 57.800 trẻ vị thành niên từ 15 đến 17 tuổi đã kết hôn vào năm 2014.

Một nghiên cứu gần đây hơn của Unchained At Last, phân tích số giấy chứng nhận kết hôn được cấp của các bang, ước tính rằng 300.000 trẻ vị thành niên đã đăng ký kết hôn hợp pháp ở Mỹ trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2018.

Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ phản đối việc cấm tảo hôn ở California. Lấy lý do thiếu dữ liệu, tổ chức này cho rằng việc cấm hoàn toàn hoạt động kết hôn dưới 18 tuổi có thể “xâm phạm một cách không cần thiết và quá mức vào quyền hôn nhân cơ bản mà không có lý do chính đáng.”

Tuy nhiên, ACLU vẫn ủng hộ biện pháp tăng cường giám sát các cuộc hôn nhân ở lứa tuổi vị thành niên. Vào năm 2017, ACLU khẳng định tổ chức “tin rằng một số người trẻ tuổi có thể tự đưa ra quyết định kết hôn một cách có trách nhiệm."

Theo Petrie-Norris, trẻ vị thành niên có quyền tham gia vào một mối quan hệ tình cảm, miễn là có sự đồng thuận của cả hai bên. Thế nhưng quyền tự do này không quan trọng bằng việc đảm bảo sự an toàn cho trẻ em.

Còn Reiss, một người lớn lên trong một cộng đồng Do Thái Chính thống ở New York và cũng từng bị ép buộc phải kết hôn với một người lạ không quen biết ở tuổi 19, thì cho rằng quy định hiện tại của California có thể là một “cái bẫy” đối với các nạn nhân của bạo lực gia đình.

Hồi tháng 4 năm nay, Thống đốc California Gavin Newsom, một thành viên Đảng Dân chủ, đã chỉ trích Thượng nghị sĩ bang Missouri Mike Moon (đảng Cộng hòa) vì ủng hộ việc cho phép kết hôn ở độ tuổi 12.

Tuy nhiên có vẻ như ông đã quên mất rằng tảo hôn cũng là vấn đề của bang mình.

Điều kỳ lạ là trong khi tỏ ra “dễ dãi” với tảo hôn, California duy trì hình phạt rất nghiêm khắc đối với tội phạm tình dục. Năm 2021, Newsom chính là người đã ký luật hình sự hóa hành vi cưỡng hiếp trong hôn nhân.

Bởi vậy, Reiss đánh giá việc California vẫn cho phép trẻ vị thành niên kết hôn là điều không hợp lý, có thể che dấu các “tội ác trá hình."

Nói cách khác, Reiss xem những trường hợp này như một cách để lách luật chống tội phạm tình dục bằng vỏ bọc của hôn nhân.

Nỗ lực chống tảo hôn ở California là không dễ dàng. Thượng nghị sỹ California Aisha Wahab (đảng Dân chủ) vừa đệ trình dự thảo luật dự luật SB 404, cho phép khởi tố những ai chủ trì, cử hành hôn lễ có liên quan tới trẻ vị thành niên bằng các nghi lễ tâm linh, tôn giáo phi chính thức, không theo quy định của bang.

Đề xuất trên không áp dụng cho các cuộc hôn nhân được tòa án cho phép.

Ý định ban đầu của dự thảo luật này là cấm hoàn toàn các cuộc hôn nhân có liên quan đến người chưa đủ tuổi vị thành niên. Tuy nhiên, do vấp phải nhiều sự phản đối, nội dung của dự thảo luật đã được sửa đổi theo hướng ít nghiêm ngặt hơn.

Wahab thừa nhận rằng những lo ngại về vấn đề tảo hôn là có cơ sở. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng California có rất nhiều các biện pháp khác nhau nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ vị thành niên.

Wahab lấy dẫn chứng là một loạt các thủ tục kỹ lưỡng và cẩn thận trong việc quản lý các cuộc hôn nhân liên quan đến trẻ vị thành niên.

Ngay cả khi đã được chỉnh sửa, nhiều người vẫn lo ngại rằng SB 404 có thể vi phạm Tu chính án thứ nhất, vốn bảo vệ quyền tự do tôn giáo.

Tahirih Justice Center, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên giải quyết các vấn đề liên quan đến người nhập cư và bạo lực giới, đã bày tỏ sự phản đối đối với dự thảo luật trên.

Tổ chức này có quan điểm phản đối việc tảo hôn và đã đi đầu trong việc vận động cấm tảo hôn ở nhiều bang khác nhau.

Nhưng họ vẫn lo ngại dự thảo luật “có thể gây thêm tổn thương” cho những đứa trẻ nạn nhân tảo hôn, khi người thân của các em bị truy tố.

Cho đến nay, dự thảo luật đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ thành viên của cả hai đảng chính trị lớn là đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa tại bang California.

Tuy nhiên, vẫn có nhiều trở ngại đáng kể mà dự thảo luật này cần phải vượt qua để có thể được thông qua trước khi phiên họp nghị viện bang kết thúc vào tháng tới.

Fed đang chơi trò "chờ đợi" để cố gắng tránh một cuộc suy thoái

(Ảnh minh họa).

Chính sách thắt chặt tiền tệ của Fed thành công hay thất bại có thể sẽ có câu trả lời vào mùa xuân tới.

Bloomberg đưa tin, càng ngày càng có nhiều nhà kinh tế, bao gồm cả những chuyên gia tại Cục Dự trữ Liên bang dự đoán Mỹ sẽ thoát khỏi suy thoái. Tuy nhiên, đến năm 2024 mới có thể chắc chắn về điều này.

Chủ tịch Fed Jerome Powell cho biết ông kỳ vọng ngân hàng trung ương có thể chèo lái giúp nền kinh tế Mỹ tiếp tục tăng trưởng, đồng thời lạm phát quay trở lại mức mục tiêu 2% dù cho nhiệm vụ song song này có nhiều thách thức.

Một mặt, việc hành động không đủ quyết liệt có thể khiến lạm phát tăng trở lại và Fed phải thắt chặt mạnh mẽ hơn sau đó. Mặt khác, độ trễ của chính sách lại có thể khiến nền kinh tế rơi vào suy thoái.

“Tôi không nghĩ trong ít nhất hai quý tới, bức tranh kinh tế sẽ đi theo chiều hướng nào một cách rõ ràng, mặc dù thực tế là lạm phát có xu hướng giảm giúp Fed có thêm thời gian. Dường như Fed đã dự báo trước được rằng việc hạ cánh mềm vẫn chưa được đảm bảo”, Jonathan Millar, nhà kinh tế cấp cao tại Barclays Capital cho biết.

Theo Cục nghiên cứu kinh tế quốc gia, suy thoái kinh tế là sự suy giảm đáng kể hoạt động kinh tế kéo dài trong nhiều tháng. Vì vậy, có thể mất tới 21 tháng để các chuyên gia xác định có suy thoái hay không, sau khi đánh giá các số liệu liên quan và các đợt điều chỉnh.

Mặc dù vẫn chưa có khái niệm chính thức về hạ cánh mềm nhưng hầu hết các nhà kinh tế coi đó là việc lạm phát hạ nhiệt mà không gây ra suy thoái hoặc gây tổn hại nghiêm trọng đến thị trường lao động.

Đây là một con đường không hề dễ dàng. Một nghiên cứu của cựu Phó Chủ tịch Fed Alan Blinder về 11 lần thắt chặt chính sách tiền tệ từ năm 1965 đến năm 2022 cho thấy 4 lần đã có kết quả gần như thành công và lạm phát ổn định. Tuy nhiên các lần còn lại đã dẫn đến hạ cánh cứng hoặc lạm phát tăng tốc trở lại 2 năm sau đó.

Cựu Phó Chủ tịch Fed Richard Clarida, hiện là cố vấn kinh tế toàn cầu tại Pacific Investment Management cho biết: “Hai mặt đều có rủi ro. Tôi nghĩ chúng ta sẽ có câu trả lời vào mùa xuân tới”.

Các quan chức Fed đang dự đoán “đáp án” thậm chí sẽ có sau một khoảng thời gian dài hơn. FOMC cũng cho rằng lạm phát có thể đạt mục tiêu 2% sau năm 2025. Bloomberg viết, có lẽ Fed đang chơi “một trò chơi” mang tên “chờ đợi” để xem liệu Mỹ có thể tránh được suy thoái hay không?.

Dấu hiệu của một nền kinh tế có giá cả ổn định sẽ rõ ràng hơn trong dữ liệu cuối năm tới hoặc năm sau nếu các dự báo là đúng. Bởi để đem về một kết quả như vậy tốn rất nhiều thời gian, thậm chí lãi suất cao còn có thể duy trì lâu hơn nữa.

Các nhà hoạch định chính sách cũng đang dự báo lãi suất sẽ ở mức 4,6% vào cuối năm tới, cao hơn 2% so với xu hướng lãi suất dài hạn và cao hơn khoảng 0,5% so với những gì thị trường mong đợi.

Fed đã tăng phạm vi lãi suất vào tháng trước lên 5,25 - 5,5%, mức cao nhất trong hai thập kỷ. Họ cũng báo hiệu rằng có thể có một đợt tăng lãi suất nữa trong năm nay.

Dữ liệu gần đây đều vượt dự báo của các nhà kinh tế, tỷ lệ thất nghiệp đạt 3,5%, thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Lạm phát cơ bản tháng 7 cũng ghi nhận mức tăng 2 tháng liên tiếp nhỏ nhất trong hơn hai năm. Dù điều này đem lại tín hiệu tích cực cho việc hạ cánh mềm nhưng nó cũng không loại trừ hoàn toàn khả năng lạm phát có thể “nóng” trở lại.

Các nhà hoạch định chính sách muốn tránh lặp lại sai lầm của những năm 1970, khi Fed sớm từ bỏ nỗ lực kiềm chế lạm phát để chứng kiến sự gia tăng giá cả trở lại mức hai con số sau đó.

“Tất nhiên, kết quả tồi tệ nhất sẽ là không giải quyết được lạm phát ngay bây giờ”, chủ tịch Powell nói hồi tháng 7. Bởi dữ liệu kinh tế thường trái chiều vào các giai đoạn chuyển giao, sau đó được điều chỉnh, và không quá bất thường khi có một quý tăng trưởng âm trong cả quá trình. Vì vậy cũng khó có thể xác định liệu Fed có thật sự thành công trong khoảng thời gian áp dụng chính sách hay không.

Xét cho cùng, nền kinh tế Mỹ đã tăng trưởng “trì trệ” suốt 2 quý nửa đầu năm 2022 - điều thường tạo ra suy thoái kinh tế ở các quốc gia khác.

Lịch sử cũng có những ví dụ tương tự. 6 tháng trong cuộc đại suy thoái 2007-2009, các quan chức FOMC cũng đã dự đoán mức tăng trưởng vừa phải trong năm 2008. Và cựu chủ tịch Ben Bernanke ban đầu bác bỏ những lo ngại về ảnh hưởng của các khoản thế chấp dưới chuẩn đối với nền kinh tế.

Chủ tịch MacroPolicy Perspectives Julia Coronado, người từng là nhà kinh tế của Fed và luôn lo lắng Fed có thể tăng lãi suất quá mức cho biết: “Trong hầu hết các chu kỳ, ngay cả khi ở thời điểm bước ngoặt, chúng tôi cũng không thực sự chắc chắn. Hãy kiên trì, hy vọng duy nhất cho một cuộc hạ cánh mềm là họ phải kiên trì”.

Đạo luật RICO là gì và vì sao được sử dụng để chống lại ông Trump?

Trong số 13 tội danh cựu Tổng thống Donald Trump bị truy tố theo quyết định của Đại bồi thẩm đoàn ở bang Georgia có tội danh vi phạm đạo luật RICO. Vậy đạo luật này là gì và vì sao được sử dụng để chống lại ông Trump?

Đại bồi thẩm đoàn bang Georgia của Mỹ đã quyết định truy tố cựu Tổng thống Donald Trump với 13 tội danh trong đó có vi phạm Đạo luật RICO; đưa ra các tuyên bố và bài viết sai lệch; âm mưu phạm tội giả mạo ở cấp độ đầu tiên; nộp hồ sơ giả... Các tội danh này liên quan nghi vấn ông can thiệp kết quả bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020 tại bang Georgia.

Công tố viên quận Fulton, Fani Willis, đã mở cuộc điều tra của mình về Donald Trump sau khi công bố đoạn ghi âm cuộc điện thoại vào tháng 1/2021 giữa ông Trump và quan chức phụ trách bầu cử bang Georgia, ông Brad Raffensperger.

Trong cuộc điện thoại, ông Trump đã gợi ý ông Raffensperger, quan chức bầu cử hàng đầu của bang và là một thành viên của đảng Cộng hòa, giúp “tìm” số phiếu cần thiết để lật ngược thất bại sít sao của ông trước Joe Biden thuộc Đảng Dân chủ.

Đạo luật RICO là gì?

Các nhà lập pháp Mỹ đã thông qua Đạo luật về các tổ chức tham nhũng và những ảnh hưởng của xã hội đen (RICO) năm 1970 để kết tội các ông trùm mafia khét tiếng trong quá khứ. Hầu hết các bang đều ban hành luật tương tự với một số khác biệt.

Đạo luật RICO được xem như một công cụ để chống lại tội phạm có tổ chức. Luật cho phép các công tố viên nhắm mục tiêu vào những người có chức vụ quyền lực trong một tổ chức tội phạm, chứ không chỉ những người cấp dưới làm công việc bẩn thỉu.

Đạo luật không chỉ áp dụng giới hạn cho tội phạm có tổ chức. Tòa án Tối cao Mỹ năm 1989 nói rằng luật đã được soạn thảo “đủ rộng để bao gồm một loạt các hoạt động tội phạm, dưới nhiều hình thức khác nhau”.

Hầu hết các tiểu bang của Mỹ đã thông qua đạo luật tương tự, nhưng có những khác biệt nhất định.

Đạo luật RICO của bang Georgia quy định như thế nào?

Đạo luật RICO của Georgia, được thông qua vào năm 1980, quy định việc tham gia vào hoặc kiểm soát một “tổ chức” thông qua các “hành động gian lận” hoặc âm mưu gian lận là phạm tội. Điều quan trọng cần lưu ý là kế hoạch bị cáo buộc không nhất thiết phải thành công thì mới bị tính là vi phạm đạo luật RICO.

“Tổ chức” được nói đến có thể là một cá nhân hoặc một nhóm các cá nhân có liên quan với một mục tiêu chung. “Hành động gian lận” có nghĩa là thực hiện, cố gắng thực hiện hoặc lôi kéo, ép buộc hoặc đe dọa người khác thực hiện - một trong các tội danh được liệt kê trong đạo luật RICO của tiểu bang Georgia.

Theo đạo luật RICO liên bang, các hành vi bị cáo buộc phải có tính liên tục, diễn ra trong một thời gian dài chứ không chỉ vài tuần hoặc vài tháng. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Georgia nói rằng luật của tiểu bang không quy định như vậy.

Đạo luật RICO của bang Georgia không quy định các tổ chức tội phạm phải hoạt động liên tục trong thời gian dài và liệt kê tới 50 tội đủ có thể coi là lừa đảo/gian lận theo đạo luật của tiểu bang trong khi đạo luật liên bang chỉ liệt kê 35 tội.

Cần có ít nhất 2 hành vi trong danh sách này để đáp ứng tiêu chuẩn của “mô hình hoạt động lừa đảo”, nghĩa là các công tố viên phải chứng minh rằng một người đã thực hiện hai hoặc nhiều hành vi tội phạm có liên quan như là một phần của việc họ tham gia vào một tổ chức để bị kết án theo đạo luật RICO.

Ở Georgia, người vi phạm đạo luật RICO có thể bị phạt tù từ 5 đến 20 năm; phạt tiền 25.000 USD hoặc gấp ba lần số tiền thu được từ hoạt động tội phạm, tùy theo số tiền nào lớn hơn; hoặc vừa phạt tù vừa phạt tiền.

Đạo luật RICO được sử dụng ra sao?

Các tổ chức mafia ở Mỹ phần lớn đã bị triệt phá và việc áp dụng đạo luật RICO đã được mở rộng sang nhiều loại hoạt động tội phạm có tổ chức khác.

Các công tố viên đã áp dụng đạo luật này đối với tất cả các nhóm mà họ coi là tổ chức tội phạm, bao gồm cả các ngân hàng và thương nhân Phố Wall tham gia thao túng thị trường.

Bà Willis, một thành viên đảng Dân chủ, người đã đưa ra các cáo buộc chống lại ông Trump, từng sử dụng đạo luật RICO để chống lại một nhóm giáo viên trường công lập Atlanta trong một vụ bê bối gian lận.

Sau một phiên tòa kéo dài nhiều tháng, một bồi thẩm đoàn vào tháng 4/2015 đã kết án 11 cựu giáo viên về tội gian lận vì vai trò của họ trong một âm mưu thổi phồng điểm số của học sinh trong các kỳ thi tiêu chuẩn.

Luật sư của các giáo viên cho rằng Công tố viên Willis đã đi quá xa khi coi hệ thống trường công lập của Atlanta là một “tổ chức tội phạm”. Tuy nhiên, khi kháng cáo, bản án vẫn được giữ nguyên.

Những thách thức trong việc sử dụng đạo luật RICO

Đạo luật RICO được soạn thảo nhằm giúp các công tố viên kết tội các trùm mafia khét tiếng vốn chỉ đứng sau ra lệnh cho cấp dưới phạm tội chứ không trực tiếp thực hiện. Tuy nhiên, các vụ việc như vậy rất phức tạp, thường mất nhiều năm mới hoàn tất và cũng như cần phải có sự phê duyệt của lãnh đạo Bộ Tư pháp.

“Đạo luật RICO được thiết kế nhằm đối phó với các ông trùm – những người thường đứng sau và không để tay mình nhúng chàm. Đạo luật này chỉ dùng để để truy bắt những kẻ chủ mưu đằng sau”, Jeffrey Grell, một luật sư chuyên về đạo luật RICO cho biết.

Đạo luật không yêu cầu các công tố viên phải chứng minh rằng các bị cáp trực tiếp tham gia vào hoạt động phạm tội, chỉ cần họ là một phần của tổ chức lớn hơn đã thực hiện hành vi phạm tội đó. Điều này có nghĩa là các công tố viên không nhất thiết phải chứng minh cá nhân ông Trump đã vi phạm luật, và cố ý phối hợp với những người đã phạm luật.

Tuy nhiên, việc sử dụng đạo luật này cũng gặp nhiều thách thức.

J. Tom Morgan đã sử dụng đạo luật RICO của bang Georgia để truy tố một cảnh sát trưởng tham nhũng khi ông còn là luật sư quận ở DeKalb, gần Fulton. Ông cho biết một thách thức là giải thích cho bồi thẩm đoàn biết luật RICO là gì và nó hoạt động như thế nào.

“Ai cũng biết thế nào là án giết người, thế nào là hiếp dâm, thế nào là trộm cắp. Nhưng RICO không phải là điều phổ biến. Mọi người thường sẽ không biết về RICO trong một chương trình truyền hình về tội phạm”, ông nói.

Các trường hợp sử dụng đạo luật RICO vốn rất phức vì trước tiên các công tố viên phải chứng minh sự tồn tại của một tổ chức tội phạm.

Bản cáo trạng của ông Trump nêu tên 18 đồng phạm, trong đó có các luật sư của ông là John Eastman và Rudy Giuliani, cũng như cựu chánh văn phòng Nhà Trắng Mark Meadows.

Các công tố viên sẽ cần chứng minh rằng ông Trump và các đồng phạm đã làm việc cùng nhau vì một mục đích tội phạm chung. Điều này không phải lúc nào cũng đơn giản.

Tuy nhiên, mỗi đồng đồng phạm có thể là người khác mà các công tố viên có thể thuyết phục để làm chứng chống lại những người khác.

Mỹ nhập khẩu gì từ Kiev?

(Ảnh minh họa).

Ukraine được biết đến là nước nhận hỗ trợ tài chính và quân sự của Mỹ. Nhưng điều ít người biết là Mỹ vẫn phải nhập một số mặt hàng từ Ukraine.

Vậy Washington mua bao nhiêu hàng hóa từ quốc gia Đông Âu này? Và chúng chính xác là gì?

Ukraine xuất khẩu bao nhiêu sang Mỹ?

Theo dữ liệu từ cơ sở dữ liệu của UN Comtrade, khối lượng xuất khẩu của Ukraine sang Mỹ đã tăng mạnh vào năm 2021, lên gần 1,55 tỷ USD so với hơn 988 triệu USD một năm trước đó.

Tuy nhiên, vào năm 2022, lượng hàng xuất khẩu này giảm xuống còn khoảng 892 triệu USD trong bối cảnh xung đột leo thang.

Mỹ nhập khẩu gì từ Ukraine?

Dữ liệu của UN Comtrade cho thấy, xuất khẩu của Ukraine sang Mỹ chủ yếu bao gồm ngành công nghiệp kim loại và nông nghiệp.

Cụ thể, gang thỏi và ống gang đúc được xếp hạng là mặt hàng nhập khẩu hàng đầu của Mỹ từ Ukraine tính theo giá trị, tiếp theo là nước ép trái cây và dầu từ một số loại hạt.

Chỉ riêng trong năm 2022, Ukraine đã xuất khẩu hơn 264,7 triệu USD sắt, thép, gang và 237,5 triệu USD các sản phẩm từ sắt và thép (chủ yếu là ống và ống liền mạch) sang Mỹ, theo cơ sở dữ liệu của Liên hợp quốc.

Cùng năm đó, xuất khẩu hạt hướng dương, dầu cây rum và dầu hạt bông của Ukraine sang Mỹ được ước tính đạt gần 60,6 triệu USD, trong khi xuất khẩu nước ép trái cây và rau ước đạt khoảng 71,1 triệu USD.

Ukraine cũng xuất khẩu các hàng hóa như thiết bị điện và điện tử (hơn 23 triệu USD vào năm 2022), máy móc như cánh quạt tuabin và máy bơm chất lỏng (trị giá gần 18,6 triệu USD), gỗ và than gỗ (hơn 17 triệu USD), hóa chất hữu cơ và vô cơ (lần lượt là 17,54 triệu USD và 15,54 triệu USD), quặng titan và tinh quặng (khoảng 16 triệu USD).

Các mặt hàng xuất khẩu đáng chú ý khác của Ukraine sang Mỹ năm ngoái bao gồm đồng (12,55 triệu USD), mật ong (10,28 triệu USD) và các sản phẩm bằng kim loại đạt 10,3 triệu USD.

Bên cạnh đó, Mỹ cũng nhập khẩu cá của Ukraine, các sản phẩm hóa chất như thuốc thử chẩn đoán hoặc phòng thí nghiệm tổng hợp, đồ nội thất, các sản phẩm nhựa, bánh mì, rượu mạnh, keo casein và casein, lốp xe khí nén, quần áo phụ nữ, đồ chơi, thiết bị tập thể dục, các bộ phận cho đầu máy xe lửa và đầu máy toa xe lửa, và các thiết bị y tế và quang học như ống nhòm, ống nhòm một mắt và máy hiện sóng.

Các mặt hàng có giá trị thấp hơn của Ukraine xuất khẩu sang Mỹ là sô cô la và các sản phẩm thực phẩm có chứa ca cao, bánh kẹo đường không chứa ca cao, lúa mì, dầu mỏ và dầu chiết xuất từ ​​​​khoáng chất bitum, men, sản phẩm gốm sứ, đậu nành, cấu trúc nhôm, thảm, và một loạt các công cụ và dao kéo.

Nguồn: CAND; VietnamPlus; CafeF; VOV; Soha