Làn sóng rút dự trữ vàng sau các lệnh cấm vận Nga

(Ảnh minh họa).

Các lệnh cấm vận của phương Tây nhằm vào Nga đang khiến ngân hàng trung ương nhiều nước rút dự trữ vàng ở nước ngoài.

Hãng Reuters ngày 10.7 dẫn nghiên cứu vừa công bố của Công ty Quản lý đầu tư Invesco (Mỹ) cho thấy ngày càng có nhiều nước đưa dự trữ vàng từ nước ngoài trở về nhằm tránh những nguy cơ tương tự việc phương Tây đóng băng dự trữ vàng và ngoại hối của Nga. Sự xáo trộn của thị trường tài chính hồi năm ngoái gây thiệt hại rộng lớn, khiến những nhà quản lý quỹ đầu tư quốc gia phải suy nghĩ lại các chiến lược khi cân nhắc khả năng lạm phát cao hơn và căng thẳng địa chính trị tiếp diễn.

Điều chỉnh chiến lược

Hơn 85% đơn vị tham gia khảo sát của Invesco cho rằng trong thập niên tới, lạm phát sẽ còn cao hơn thập niên vừa qua. Vàng và trái phiếu thị trường mới nổi được xem là những khoản đầu tư tốt trong môi trường này. Tuy nhiên, việc phương Tây đóng băng gần một nửa trong 640 tỉ USD dự trữ vàng và ngoại hối của Nga hồi năm ngoái sau xung đột tại Ukraine đã dẫn đến làn sóng thay đổi, khi ngân hàng trung ương nhiều nước muốn lấy tài sản ở nước ngoài về.

Khảo sát được thực hiện với sự tham gia của 85 quỹ đầu tư quốc gia và 57 ngân hàng trung ương, với phần lớn các ngân hàng trung ương lo ngại về tiền lệ nói trên. Gần 60% các bên tham gia khảo sát cho biết vàng đã trở nên hấp dẫn hơn, trong khi 68% đang dự trữ vàng trong nước, so với tỷ lệ 50% vào năm 2020. Ông Rod Ringrow, người giám sát báo cáo của Invesco, cho biết việc đưa dự trữ vàng về nước là quan điểm chung của nhiều bên từ năm ngoái. Không chỉ đưa dự trữ vàng về, nhiều nước còn mua thêm để tăng mức dự trữ. Theo số liệu mới nhất của Hội đồng Vàng thế giới, ngân hàng trung ương tại ít nhất 8 nước đã tăng dự trữ vàng trong tháng 5 với tổng cộng 50 tấn, trang Schiffgold mới đây đưa tin. Các nước mua thêm đáng kể gồm Ba Lan, Trung Quốc, Singapore, Nga, Ấn Độ, Cộng hòa Czech, Iraq và Kyrgyzstan.

Đa dạng hóa

Mặt khác, những lo ngại địa chính trị, cùng với cơ hội tại các thị trường mới nổi đang khuyến khích một số ngân hàng trung ương đa dạng hóa đầu tư khỏi USD. Khoảng 7% trong số 142 tổ chức tham gia khảo sát cho rằng nợ công Mỹ gia tăng gây ảnh hưởng tiêu cực đến USD, dù hầu hết vẫn chưa thấy lựa chọn thay thế. Số người coi nhân dân tệ của Trung Quốc là ứng viên tiềm năng đã giảm từ 29% vào năm ngoái xuống còn 18% trong năm nay.

Gần 80% các tổ chức tham gia khảo sát cho rằng căng thẳng địa chính trị là nguy cơ lớn nhất trong thập niên tới, trong khi 83% lo ngại về lạm phát trong 12 tháng tới. Cơ sở hạ tầng giờ đây được xem là nhóm tài sản hấp dẫn nhất, đặc biệt là các dự án năng lượng tái tạo. Ấn Độ tiếp tục là một trong những điểm đến đầu tư thu hút nhất trong năm thứ hai liên tiếp, trong khi xu hướng đầu tư "gần bờ" (xây nhà máy gần nơi bán sản phẩm) đang thúc đẩy các nước như Mexico, Indonesia và Brazil.

Cũng như Trung Quốc, Anh và Ý bị xem là kém hấp dẫn hơn, trong khi lãi suất tăng cùng với thói quen làm việc tại nhà và mua sắm trực tuyến đã hình thành trong đợt bùng phát Covid-19 khiến bất động sản hiện là tài sản cá nhân kém hấp dẫn nhất. Chuyên gia Ringrow cho rằng những quỹ đầu tư hoạt động tốt trong năm ngoái là những bên đã nhận thấy rủi ro bởi giá tài sản tăng cao và sẵn sàng thay đổi đáng kể danh mục đầu tư trong xu hướng dự kiến còn tiếp diễn. "Các quỹ đầu tư và ngân hàng trung ương giờ đây đang cố gắng đối phó lạm phát cao hơn", theo ông Ringrow.

Khai thác biển sâu gây nhiều tranh cãi

Khai thác biển sâu được kỳ vọng có thể hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh nhưng cũng bị xem là có thể đe dọa các hệ sinh thái quan trọng

Tại đảo quốc Nauru ở Thái Bình Dương, các kế hoạch khai thác đất hiếm dưới biển sâu đang là tâm điểm của những cuộc tranh cãi nảy lửa trên thế giới về quan điểm đối phó biến đổi khí hậu. Chính phủ Naru cho rằng đất hiếm đóng vai trò quan trọng trong chuyển đổi năng lượng xanh.

Tuy nhiên, theo những người bảo vệ môi trường, hoạt động khai khoáng biển sâu sẽ đe dọa các hệ sinh thái biển quan trọng.

Những người ủng hộ cho rằng hoạt động khai thác trên mặt đất sẽ không thể đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về đất hiếm vốn cần cho việc rời xa nhiên liệu hóa thạch.

Theo Cơ quan Năng lượng quốc tế (IAE), sự tăng trưởng của công nghệ pin trong ôtô điện, tấm pin mặt trời và tua-bin gió xuất phát từ nỗ lực đáp ứng Thỏa thuận Khí hậu Paris sẽ khiến nhu cầu khoáng sản toàn cầu tăng gấp 4 lần vào năm 2040.

Đài Al-Jazeera ngày 9-7 dẫn lời ông Jeroen Hagelstein từ Tập đoàn Allseas, một nhà thầu khai thác biển sâu của Thụy Sĩ, giải thích: "Tiến trình chuyển đổi năng lượng xanh đòi hỏi một dung lượng lưu trữ khổng lồ. Kim loại dưới đáy biển có thể giúp đáp ứng nhu cầu đó và khai thác biển sâu cũng tạo ra ít khí thải carbon hơn trên đất liền".

Tuy nhiên, luồng ý kiến phản đối cho rằng hoạt động khai thác biển sâu là mối đe dọa hiện hữu đối với các hệ sinh thái biển mong manh, tác động đến các dạng sống cần được bảo tồn - từ động vật thân mềm cổ đại, bạch tuộc khổng lồ, san hô đến cá voi. Trầm tích chứa kim loại độc hại bị khuấy động sẽ làm ô nhiễm chuỗi thức ăn biển.

"Chúng ta biết rằng mất hàng thiên niên kỷ để tiến hóa và chỉ cần vài giây để tiêu diệt. Ai biết được sẽ mất bao lâu để các hệ sinh thái hồi phục năng động sau khi quá trình khai thác kết thúc?" - chuyên gia Jessica Battle tại Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên (WWF) lo ngại.

Theo trang The Guardian, danh sách các quốc gia kêu gọi tạm dừng hoạt động khai thác biển sâu tiếp tục tăng lên trước thềm cuộc họp quan trọng của Cơ quan Quản lý đáy biển quốc tế (ISA, trụ sở ở Jamaica). ISA là tổ chức được thành lập theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS), chịu trách nhiệm quản lý khai khoáng ở các vùng lãnh hải bên ngoài vùng đặc quyền kinh tế của mỗi nước.

Hiện chưa có hợp đồng khai khoáng biển sâu nào được cấp phép. Dù vậy, những nỗ lực của ngành công nghiệp này và một số quốc gia ủng hộ đã đẩy nhanh cuộc chạy đua khai thác kim loại dưới đáy biển.

Ở chiều ngược lại, Ireland và Thụy Điển là những nước mới nhất kêu gọi đình chỉ, tạm dừng hoặc cấm hoạt động khai thác biển sâu, tham gia danh sách hiện gồm nhiều nước, trong đó có Đức, Pháp, Tây Ban Nha, New Zealand, Costa Rica, Chile…

Nhiều nhà khoa học, tổ chức môi trường và tập đoàn đa quốc gia cũng có động thái tương tự. Một số hãng ôtô cũng cam kết không sử dụng khoáng sản khai thác từ đáy biển trong xe điện của họ.

Trong khi đó, các nhà khoa học tiếp tục đưa ra cảnh báo về tác hại quy mô lớn, nghiêm trọng và không thể đảo ngược đối với các hệ sinh thái đại dương toàn cầu nếu hoạt động khai thác biển sâu được bật đèn xanh.

Theo họ, con người biết quá ít về các "vực thẳm" của đại dương để có thể đưa ra các quy định quản lý cần thiết. Một nỗi lo khác là nguy cơ rò rỉ và tràn nhiên liệu cũng như các hóa chất có hại được sử dụng trong quá trình khai thác.

Vào tháng rồi, Hội đồng Tư vấn khoa học của Viện Hàn lâm châu Âu đã nói đến "những hậu quả thảm khốc" của hoạt động khai thác biển sâu đối với hệ sinh thái biển. Hội đồng này cũng bác bỏ suy nghĩ sai lầm rằng hoạt động trên là cần thiết để có được các kim loại phục vụ chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp.

Mưa lớn kỷ lục tấn công Nhật

(Ảnh minh họa).

Đợt mưa lớn kỷ lục trút xuống vùng tây nam Nhật Bản, gây ngập lụt, lở đất, khiến ít nhất 5 người thiệt mạng.

Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã phải ban bố cảnh báo ở mức cao nhất lần đầu tiên trong năm, khi các tỉnh tây nam nước này hứng chịu mưa lớn kỷ lục từ cuối tuần trước. Cảnh báo này yêu cầu người dân lập tức tìm các biện pháp đảm bảo an toàn cho bản thân trước mưa lũ.

Phát ngôn viên chính phủ Hirokazu Matsuno hôm nay thông báo ít nhất 5 người đã thiệt mạng do lở đất hoặc bị nước lũ cuốn trôi và ba người mất tích khác.

Giao thông nhiều nơi ở khu vực tây nam Nhật Bản vẫn gián đoạn, hệ thống đường sắt, cao tốc tê liệt do nước lũ. Hơn 1.400 ngôi nhà mất điện. Một số vùng hẻo lánh vẫn bị cô lập do lũ lụt, song cư dân được xác nhận an toàn.

Nhật Bản đang trong mùa mưa. Cơ quan khí tượng cho biết khu vực tây nam nước này đã có mưa lớn từ đêm 9/7. Đến 9h ngày 10/7, lượng mưa ghi nhận ở Soeda đạt 568 mm, thành phố Saga ghi nhận lượng mưa 475 mm.

Thành phố Kurume, tỉnh Fukuoka, ghi nhận lượng mưa trong 24 giờ là 402,5 mm, mức cao nhất mọi thời đại. Mưa đã ngớt vào hôm nay, song dự kiến tiếp diễn trong những ngày tới.

Nhiều nhà cửa ở Nhật Bản được xây dựng tại chân đồi, khiến lở đất trở thành mối lo đặc biệt trong các đợt mưa lớn. Năm 2021, 27 người thiệt mạng sau thảm kịch lở đất do mưa ở thị trấn Atami. Lũ lụt và lở đất trong mùa mưa năm 2018 cũng khiến hơn 200 người chết ở miền tây nước này.

"20km địa ngục" và thế khó của Ukraine để phá vỡ phòng tuyến Nga

Việc giành lại các vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát là một quá trình diễn ra từ từ và đòi hỏi sự tính toán cẩn thận của Ukraine. Như một vị tướng đã về hưu của Mỹ chỉ ra, các lực lượng của Kiev cần xuyên qua "20km địa ngục" và đó không phải là một nhiệm vụ dễ dàng, đặc biệt với những gì họ đang có trong tay.

Đã vài tuần trôi qua kể từ khi Ukraine tiến hành cuộc phản công, nước này chỉ tuyên bố giành lại một số vùng lãnh thổ nhỏ. Đây thực sự là một cuộc giao tranh đầy cam go. Quân đội Nga đã xây dựng được các phòng tuyến kiên cố và tinh vi nhằm gây tổn thất cho các lực lượng tiến công của Ukraine nhiều nhất có thể.

Khi Ukraine chuẩn bị phản công, các lực lượng của Nga đã dành thời gian đó để sẵn sàng củng cố các phòng tuyến, trải dài hàng trăm km dọc phía Đông và phía Nam Ukraine. Hệ thống phòng tuyến của Nga bao gồm các hào chiến chống tăng, hàng rào dây thép gai, các chiến hào bê tông vững chắc, các bãi mìn dày đặc, tuyến răng rồng và các boong ke.

Quân đội Ukraine cũng tăng cường số lượng đáng kể xe tăng, xe bọc thép và các vũ khí hiện đại được Mỹ và đồng minh hỗ trợ nhằm xuyên thủng các phòng tuyến của Nga. Tuy nhiên, quá trình này diễn ra không dễ dàng và các quan chức Ukraine phải thường xuyên bác bỏ những đánh giá bi quan rằng cuộc phản công không đủ nhanh chóng. Giới chức Kiev lập luận, một cuộc phản công càn quét nhanh chóng không thể thực hiện được với những vũ khí mà họ sở hữu hiện nay.

Tuần này, Chuẩn tướng Mỹ đã nghỉ hưu Mark Kimmitt đã lý giải vì sao Ukraine lại gặp khó khăn đến vậy để xuyên thủng các phòng tuyến của Nga.

Trong một video được đăng tải ngày 10/7 trên Wall Street Journal, ông Kimmitt giải thích hệ thống phòng tuyến của Nga được sắp xếp chặt chẽ như thế nào, mỗi lớp trải dài hàng km, kết hợp với nhau tạo thành 8 lớp công sự nguy hiểm mà Ukraine phải trả giá bằng tổn thất về lực lượng và thiết bị để vượt qua Theo ông Kimmitt, Nga sở hữu hệ thống phòng tuyến được chuẩn bị kỹ càng với một loạt chướng ngại vật bố trí thành từng lớp để đảm bảo quân đội Ukraine bị ngăn chặn càng xa càng tốt.

Chuẩn tướng Mỹ đã nghỉ hưu giải thích, chẳng hạn khi các xe bọc thép của Ukraine cố gắng tiến công, chúng sẽ bị mắc kẹt trong các bẫy trống tăng và dễ bị hỏa lực của đối phương nhắm trúng. Trong khi đó, lực lượng bộ binh có thể dù vượt qua được các bẫy xe tăng nhưng lại bị cản trở bởi hàng rào dây thép gai, khiến họ dễ trở thành mục tiêu bị tấn công. Nếu các lực lượng này có thể vượt qua lớp phòng thủ đó thì họ lại đối mặt với các chiến hào, bãi mìn, tuyến răng rồng được xếp thành hàng với số lượng ngày càng tăng lên, được thiết kế để ngăn chặn các phương tiện đi qua.

Thậm chí sau khi vượt qua các lớp phòng thủ này, quân đội Ukraine có thể đối mặt với các lớp phòng thủ khác như các hàng rào dây thép gai và chiến hào được bố trí bổ sung. Tại đây, lực lượng Kiev còn trở thành mục tiêu của pháo binh, UAV, máy bay chiến đấu, đạn chùm và các cuộc tấn công nguy hiểm khác của Nga.

"Đây là 20km địa ngục. Rõ ràng nó là cuộc giao tranh cam go nhất bên ngoài các thành phố", ông Kimmit nói khi nhận xét về các phòng tuyến của Nga. Theo ông, Kiev hiện đang cố gắng tìm kiếm và khai thác "điểm sơ hở" trong các lớp phòng thủ của Moscow.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Mark Milley hồi cuối tháng 6 nhận định, nhịp độ phản công chậm của Ukraine là một phần bản chất chung của xung đột, song cảnh báo cuộc phản công này sẽ "rất đẫm máu". Trong khi phải tìm cách vượt qua các phòng tuyến kiên cố của Nga thì Ukraine không có ưu thế trên không và chỉ có nguồn cung pháo hạn chế.

Bao nhiêu người Nga đã chết ở Ukraine?

(Ảnh minh họa).

Gần 50.000 người Nga đã thiệt mạng trong cuộc chiến ở Ukraine, theo phân tích thống kê độc lập đầu tiên về số thương vong trong chiến tranh của Nga.

Hai cơ quan truyền thông độc lập của Nga, Mediazona và Meduza, làm việc với một nhà khoa học dữ liệu từ Đại học Tubingen của Đức, dùng dữ liệu của chính phủ Nga để làm sáng tỏ một trong những bí mật được giữ kín nhất của Moscow - cái giá về nhân mạng mà họ đã trả trong cuộc xâm lược Ukraine.

Các nhà phân tích dựa vào một khái niệm thống kê phổ biến trong đại dịch COVID-19 được gọi là tỷ lệ tử vong vượt mức. Dựa trên hồ sơ thừa kế và dữ liệu chính thức về tử vong, họ ước tính có nhiều nam giới dưới 50 tuổi chết hơn bình thường trong khoảng thời gian từ tháng 2 năm 2022 đến tháng 5 năm 2023.

Cả Moscow và Kyiv đều không cung cấp dữ liệu cấp thời về tổn thất quân sự và mỗi bên đều cố gắng khuếch đại thương vong của bên kia. Nga đã công khai thừa nhận cái chết của hơn 6.000 binh sĩ. Các báo cáo về tổn thất quân sự đã bị che giấu trên các phương tiện truyền thông Nga, các nhà hoạt động và nhà báo độc lập cho biết. Lập hồ sơ về số thương vong đã trở thành một hành động thách thức; những người làm như vậy phải đối mặt với sự sách nhiễu và khả năng bị buộc tội hình sự.

Bất chấp những thách thức như vậy, Mediazona và Ban tiếng Nga của BBC, làm việc với một mạng lưới tình nguyện viên, đã sử dụng các bài đăng trên mạng xã hội và ảnh chụp các nghĩa trang trên khắp nước Nga để xây dựng cơ sở dữ liệu về những cái chết trong chiến tranh đã được xác nhận. Tính đến ngày 7 tháng 7, họ đã xác định được 27.423 binh sĩ Nga đã chết.

“Đây chỉ là những người lính mà chúng tôi biết tên và cái chết của họ trong mỗi trường hợp được xác minh bởi nhiều nguồn,” Dmitry Treshchanin, một biên tập viên của Mediazona, người đã giúp giám sát cuộc điều tra, cho biết. “Ước tính mà chúng tôi thực hiện với Meduza cho phép chúng tôi nhìn thấy những cái chết ‘ẩn giấu’, những cái chết mà chính phủ Nga đang bằng mọi cách tìm cách che giấu nhưng không thành công.”

Để đưa ra một cuộc kiểm đếm toàn diện hơn, các nhà báo từ Mediazona và Meduza đã lấy hồ sơ về các vụ thừa kế nộp cho chính quyền Nga. Dữ liệu của họ từ Cơ quan đăng ký chứng thực quốc gia chứa thông tin về hơn 11 triệu người đã chết từ năm 2014 đến tháng 5 năm 2023.

Theo phân tích của họ, có thêm 25.000 hồ sơ thừa kế nhiều hơn so với dự kiến đã được mở vào năm 2022 cho nam giới từ 15 đến 49 tuổi. Đến ngày 27 tháng 5 năm 2023, số trường hợp quá mức bình thường đã lên tới 47.000.

Sự gia tăng đó gần như phù hợp với đánh giá hồi tháng 5 của Tòa Bạch Ốc rằng hơn 20.000 người Nga đã bị giết ở Ukraine kể từ tháng 12, mặc dù thấp hơn so với đánh giá tình báo của Hoa Kỳ và Vương quốc Anh về tổng số thương vong của người Nga.

Vào tháng 2, Bộ Quốc phòng Vương quốc Anh cho biết khoảng 40.000 đến 60.000 người Nga có thể đã thiệt mạng trong cuộc chiến. Một đánh giá bị rò rỉ từ Cơ quan Tình báo Quốc phòng Hoa Kỳ cho biết số người Nga thiệt mạng trong năm đầu tiên của cuộc chiến là từ 35.000 đến 43.000.

“Số liệu của họ có thể chính xác, hoặc có thể không,” Treshchanin, biên tập viên của Mediazona, cho biết trong một email. “Ngay cả khi họ có nguồn từ Bộ Quốc phòng Nga, dữ liệu của chính họ có thể không đầy đủ. Rất khó để tập hợp tất cả thương vong từ quân đội, Rosgvardia, tiểu đoàn Akhmat, các công ty quân sự tư nhân khác nhau, trong đó Wagner là công ty lớn nhất, nhưng không phải là công ty duy nhất. Thương vong trong số các tù nhân được tuyển dụng đưa qua Ukraine chiến đấu cũng là một chủ đề rất mơ hồ, có nhiều khả năng bị thao túng. Số liệu thống kê thực sự có thể cho kết quả tốt hơn.”

Bộ Quốc phòng Anh cho biết trong một đánh giá tình báo được công bố hôm thứ Hai, nhiều trường hợp tử vong của Nga - cũng như các vụ cắt cụt chi - lẽ ra có thể được ngăn chặn bằng cách sơ cứu tốt hơn ở tuyến đầu. Bộ Quốc phòng Nga cho biết trung bình có khoảng 400 thương vong mỗi ngày trong 17 tháng, tạo ra một “cuộc khủng hoảng” trong chăm sóc y tế tác chiến có khả năng làm suy yếu các dịch vụ y tế cho dân thường ở các khu vực biên giới gần Ukraine.

Dmitry Kobak, một nhà khoa học dữ liệu từ Đại học Tubingen của Đức, người đã xuất bản công trình về số ca tử vong do COVID-19 quá mức ở Nga, đã thu được dữ liệu về tỷ lệ tử vong được chia theo độ tuổi và giới tính cho năm 2022 từ Rosstat, cơ quan thống kê chính thức của Nga.

Ông phát hiện ra rằng có thêm 24.000 nam giới dưới 50 tuổi chết vào năm 2022 so với dự kiến, một con số phù hợp với phân tích dữ liệu thừa kế.

Đại dịch COVID-19 khiến việc tính toán có bao nhiêu người đàn ông sẽ thiệt mạng ở Nga kể từ tháng 2 năm 2022 nếu không có chiến tranh trở nên khó khăn hơn. Cả hai phân tích đều điều chỉnh các tác động kéo dài của COVID đối với tỷ lệ tử vong bằng cách lập chỉ số tỷ lệ tử vong của nam giới so với tỷ lệ tử vong của nữ giới.

Sergei Scherbov, một học giả tại Viện Phân tích Hệ thống Ứng dụng Quốc tế ở Áo, cảnh báo rằng “sự khác biệt về số ca tử vong giữa nam và nữ có thể thay đổi đáng kể chỉ vì ngẫu nhiên”.

Ông nói: “Tôi không nói rằng không thể có quá nhiều nam giới tử vong, mà nói theo thống kê, sự khác biệt về số ca tử vong này có thể chỉ là kết quả của sự ngẫu nhiên.”

Nguồn: Thanh Niên; Người Lao Động; Vnexpress; Soha; VOA