Kinh tế Trung Quốc lạc nhịp với thế giới, khó tìm ra lối thoát khỏi vòng luẩn quẩn

Những gì đang diễn ra ở Trung Quốc là ngoại lệ khi mà phần lớn các nước trên thế giới hiện đang đối mặt với áp lực lạm phát. Đáng nói hơn, ở kinh tế Trung Quốc có những đặc điểm riêng biệt dẫn đến những rắc rối mà sẽ không dễ dàng sửa chữa.

Với các dữ liệu kinh tế tháng 7 vừa được công bố, nguy cơ giảm phát ở Trung Quốc đã hiển hiện rất rõ ràng. Lần đầu tiên kể từ năm 2020, cả chỉ số giá tiêu dùng và giá sản xuất đều giảm, nối dài thêm nỗi lo về sức khỏe của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

1. Vì sao Trung Quốc lại giảm phát trong khi các nước khác đều đang trong thời kỳ lạm phát?

Khi mở cửa trở lại sau đại dịch Covid-19, Mỹ và nhiều nền kinh tế lớn đều chứng kiến lạm phát tăng vọt do nhu cầu chi tiêu bù và người dân sẵn có trong tay nhiều tiền mặt (từ các chương trình trợ cấp của chính phủ). Hồi đầu năm nay, nhiều chuyên gia kinh tế cũng dự báo điều tương tự sẽ diễn ra ở Trung Quốc – quốc gia mở cửa sau cùng.

Tuy nhiên, điều đó không xảy ra. Chi tiêu tiêu dùng hồi phục khá chậm, trong khi thị trường bất động sản khủng hoảng trong thời gian dài khiến niềm tin suy giảm nghiêm trọng, dẫn đến người dân hạn chế chi những khoản lớn. Từ đó ảnh hưởng đến giá của những mặt hàng như đồ nội thất và đồ gia dụng.

Ngoài ra giá năng lượng cũng giảm do giá thế giới giảm và các biện pháp kiểm soát ngành điện. Cuộc chiến giá cả giữa các nhà sản xuất ô tô càng tạo thêm áp lực giảm phát, trong khi các công ty cũng hạ giá bán để đẩy bớt lượng hàng tồn kho đã tích tụ trong đại dịch.

Tuy nhiên, không phải tất cả mọi thứ đều giảm giá. Giá của các dịch vụ, ví dụ như du lịch và nhà hàng, đã tăng lên kể từ khi các biện pháp chống dịch được dỡ bỏ.

2. Tại sao mọi thứ đều giảm giá lại là tin không tốt đối với người tiêu dùng?

Thông thường giá rẻ hơn thì sẽ kích cầu, nhưng không phải lúc nào điều đó cũng đúng. Khi giá giảm trên diện rộng trong thời gian quá dài, mọi người bắt đầu nghĩ rằng tốt hơn nên trì hoãn mua sắm những thứ đắt tiền, đợi giá giảm sâu hơn nữa mới mua. Điều này khiến nền kinh tế bị ghìm cương, và còn khiến các doanh nghiệp buộc phải hạ giá bán hơn nữa để có thể tăng doanh số.

Đối với người tiêu dùng, điều này đồng nghĩa thu nhập giảm, hoặc thậm chí mất việc làm. Câu chuyện lại quay trở về điểm xuất phát là chi tiêu giảm, tạo ra 1 vòng luẩn quẩn rất nguy hiểm.

3. Các doanh nghiệp bị tác động như thế nào?

Giá giảm thường dẫn đến doanh thu và lợi nhuận giảm, từ đó khiến các công ty giảm tuyển dụng và đầu tư. Giảm phát cũng khiến lãi suất thực tăng lên (tức lãi suất đã điều chỉnh theo lạm phát). Với chi phí đi vay tăng, các doanh nghiệp sẽ giảm đầu tư và gánh nặng giảm phát càng lớn hơn nữa.

Một số chuyên gia kinh tế tin rằng “giảm phát nợ” có thể châm ngòi cho suy thoái khi nhiều người vỡ nợ và các ngân hàng bị bào mòn. Đó chính xác là những gì đã diễn ra tại Nhật Bản, nơi trải qua giảm phát trong những năm 1990 và kéo theo là thời kỳ trì trệ kéo dài suốt vài thập kỷ.

Cho đến tận ngày nay, giảm phát vẫn ám ảnh nền kinh tế lớn thứ ba thế giới. Nước Nhật hiện vẫn đau đầu với câu hỏi làm thế nào để có thể tạo ra tăng trưởng một cách bền vững. Chính sách lãi suất âm không đem lại nhiều tác dụng như mong muốn.

4. Giảm phát ở Trung Quốc sẽ kéo dài bao lâu?

Thực phẩm và năng lượng là 2 mặt hàng tạo ra nhiều áp lực giảm phát nhất trong tháng 7. Các chuyên gia kinh tế nhận định áp lực sẽ giảm bớt trong những tháng cuối năm. Trong khi đó chỉ số giá sản xuất đã suy giảm trong 1 thời gian dài, suốt từ tháng 10/2022 đến nay. Tuy nhiên, số liệu tháng 7 đã cải thiện chút ít so với tháng 6.

Nhìn chung, trong 10 năm gần đây, lạm phát ở Trung Quốc cũng ở mức thấp. Theo giới phân tích, nguyên nhân là do tỷ lệ tiết kiệm của các hộ gia đình và mức đầu tư của nền kinh tế khá cao, dẫn đến năng suất tăng nhanh.

5. Bắc Kinh sẽ làm gì để đối phó với giảm phát?

NHTW Trung Quốc có thể hạ lãi suất hoặc giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Vấn đề là có một số yếu tố cản đường PBOC, như đồng nhân dân tệ yếu và mức nợ cao, đặc biệt là nợ của các chính quyền địa phương.

Về chính sách tài khóa, các nhà hoạch định chính sách không muốn dựa vào những gói kích thích khổng lồ như trong quá khứ. Thay vào đó là những gói kích thích hỗ trợ những chiến lược cụ thể. Ngoài ra, Bắc Kinh cũng đang khuyến khích các chính quyền địa phương tìm giải pháp để người dân chi tiêu nhiều hơn.

6. Các nhà đầu tư nước ngoài bị ảnh hưởng như thế nào?

Có lẽ thứ chịu tác động rõ ràng nhất chính là lợi nhuận của các doanh nghiệp, nếu nhìn vào áp lực phải hạ giá bán mà họ phải chịu trong thời kỳ giảm phát. Nỗi lo về tăng trưởng và hạn chế đầu tư thường dẫn đến chính sách tiền tệ được nới lỏng, giúp trái phiếu Trung Quốc trở nên hấp dẫn hơn.

Tuy nhiên, theo Ken Cheung, chiến lược gia của Mizuho Bank, lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc đơn giản là “quá thấp so với các thị trường lớn”, do đó không hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư nước ngoài.

7. Điều này có ý nghĩa gì đối với kinh tế toàn cầu?

Các nước phát triển sẽ hưởng lợi, ít nhất là trong ngắn hạn. Khi các nhà sản xuất Trung Quốc phải hạ giá bán để giảm dư thừa nguồn cung, giá cả ở những thị trường như Mỹ và châu Âu sẽ giảm xuống, giúp NHTW các nước này có thêm dư địa để triển khai các biện pháp chống lạm phát.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, những nước này đã gia tăng chính sách bảo hộ và cố gắng giảm phụ thuộc vào hàng hóa Trung Quốc. Hơn nữa, hàng “made in China” cũng chỉ chiếm tỷ trọng khá nhỏ trong chi tiêu tiêu dùng ở các nước phát triển. Ví dụ, trong rổ tính toán chỉ số CPI của Mỹ thì chỗ ở, thực phẩm, năng lượng và y tế là những thứ chiếm tỷ trọng lớn nhất.

Trong khi đó các thị trường mới nổi có thể hưởng lợi khi giá máy móc thiết bị giảm. Tuy nhiên, họ sẽ lo lắng về các ngành công nghiệp trong nước trước sự cạnh tranh từ Trung Quốc.

8. Trung Quốc đã từng phải đối mặt với áp lực giảm phát?

Có. Trong các năm 2009, 2015 và 2020, Bắc Kinh đã chống giảm phát bằng cách nới lỏng tiền tệ và kích thích tài khóa. Mặc dù mới đây Trung Quốc đã cam kết thúc đẩy một số dự án cơ sở hạ tầng và tăng hỗ trợ cho thị trường bất động sản, nhiều chuyên gia kinh tế dự đoán hoạt động xây dựng sẽ không bùng nổ như trong quá khứ, vì Chủ tịch Tập Cận Bình đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới (ví dụ như lĩnh vực công nghệ cao).

Điều này giống với thời kỳ năm 1998, khi Bắc Kinh tái cấu trúc các ngân hàng yếu kém và thu hẹp quy mô của các tập đoàn nhà nước trước thềm gia nhập WTO.

‘Cơn sốt vàng’ trên Mặt Trăng giữa các cường quốc

Nga đã phóng tàu thăm dò Mặt Trăng đầu tiên sau 47 năm vào ngày 11/8. Trong thời gian qua, bên cạnh Nga, các cường quốc khác như Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ cũng đang chạy đua để khám phá thêm về vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất này.

Cuộc đua đặt chân lên Mặt Trăng

Nga cho biết sẽ khởi động các sứ mệnh Mặt Trăng khác và sau đó khám phá khả năng phối hợp phi hành đoàn chung Nga-Trung Quốc và thậm chí là một căn cứ trên Mặt Trăng.

Vào tháng 7, các chuyên gia vũ trụ của Trung Quốc cho biết nước này đang phát triển tên lửa đẩy và tàu vũ trụ có người lái mới trong nỗ lực thực hiện mục tiêu đến năm 2030 có thể đưa phi hành gia lên Mặt Trăng.

Dưới đây là video Nga phóng tàu thăm dò Mặt Trăng Luna-25 vào không gian từ sân bay vũ trụ Vostochny ở vùng Viễn Đông (nguồn: Guardian):

Ngày 5/8 vừa qua, Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO) cho biết nước này đã đưa thành công tàu thám hiểm Chandrayaan-3 lên quỹ đạo của Mặt Trăng.

Về phần Mỹ, Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) vào năm 2015 đã đề cập đến “cơn sốt vàng trên Mặt Trăng”. Theo NASA, có hàng trăm tỷ USD tài nguyên chưa được khai thác đang tồn tại trên Mặt Trăng.

Vậy lý do nào khiến các cường quốc này đặc biệt để mắt đến Mặt Trăng?

Nước

Mặt Trăng nằm cách Trái Đất 384.400 km. Nó gây ra thủy triều trong các đại dương trên thế giới.

Theo NASA, nước lần đầu tiên phát hiện trên Mặt Trăng vào năm 2008 bởi tàu thám hiểm Chandrayaan-1 của Ấn Độ. Chandrayaan-1 đã phát hiện ra các phân tử hydroxyl trải rộng trên bề mặt Mặt Trăng và tập trung ở các cực. Nước vô cùng quan trọng đối với sự sống của con người và cũng có thể là nguồn của hydro và oxy. Những thứ này đều có thể được sử dụng làm nhiên liệu tên lửa.

Helium-3

Helium-3 là một đồng vị của helium rất hiếm trên Trái Đất. Tuy nhiên, ước tính trên Mặt Trăng có khoảng 1 triệu tấn Helium-3. Theo Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), Helium-3 có thể cung cấp năng lượng hạt nhân trong lò phản ứng nhiệt hạch nhưng vì nó không có tính chất phóng xạ nên sẽ không tạo ra chất thải nguy hiểm.

Đất hiếm

Theo nghiên cứu của Boeing, các kim loại đất hiếm được sử dụng trong điện thoại thông minh, máy tính, xe điện và công nghệ tiên tiến, hiện có trên Mặt Trăng. Chúng bao gồm scandium, yttrium và 15 lanthanide.

Việc khai thác trên Mặt Trăng diễn ra thế nào?

Cách thức để khai thác hiện vẫn chưa rõ ràng cụ thể. Nhưng để thực hiện được điều này, cần phải thiết lập một số loại cơ sở hạ tầng trên Mặt Trăng. Với tình trạng trên Mặt Trăng, robot sẽ phải làm hầu hết công việc nặng nhọc, mặc dù nước trên Mặt Trăng có thể giúp con người hiện diện lâu dài.

Trong khi đó, luật hiện có liên quan đến khai thác trên Mặt Trăng lại không rõ ràng và chưa chặt chẽ. Hiệp ước thượng tầng không gian (OST) năm 1966 của Liên hợp quốc nêu rõ rằng không quốc gia nào có thể tuyên bố chủ quyền đối với Mặt Trăng - hoặc các thiên thể khác - và việc khám phá không gian nên được thực hiện vì lợi ích của tất cả các quốc gia.

Nhưng các luật sư nói rằng không rõ liệu thực thể tư nhân có thể tuyên bố chủ quyền đối với một phần của Mặt Trăng hay không.

Thỏa thuận Mặt Trăng năm 1979 nêu bật rằng không phần nào trên Mặt Trăng có thể trở thành “tài sản của bất kỳ quốc gia, tổ chức quốc tế liên chính phủ hoặc phi chính phủ, tổ chức quốc gia, tổ chức phi chính phủ hoặc cá nhân”. Thỏa thuận Mặt Trăng chưa được phê chuẩn bởi các cường quốc không gian.

Mỹ vào năm 2020 đã công bố Hiệp định Artemis, được đặt tên theo chương trình Mặt Trăng Artemis của NASA, nhằm dựa trên luật vũ trụ quốc tế hiện hành thiết lập “các vùng an toàn” trên Mặt Trăng. Nga và Trung Quốc đã không tham gia hiệp định này.

‘Lời nguyền tài nguyên’ ở châu Phi

Châu Phi luôn bị ám ảnh về mối liên hệ giữa sự giàu có về tài nguyên, đặc biệt là dầu mỏ với xung đột, bất ổn và thảm họa môi trường.

Châu Phi không chỉ giàu có về năng lượng không tái tạo như dầu mỏ, khí đốt, uranium, than… mà còn là nơi có nguồn năng lượng tái tạo sinh khối, thủy điện, năng lượng mặt trời, năng lượng gió mà nhiều khu vực khác thèm muốn…

Sức hấp dẫn bền bỉ

Theo dữ liệu do tập đoàn dầu khí BP của Anh công bố, sản lượng dầu ở khu vực châu Phi cận Sahara năm 2021 đạt 345 triệu tấn, tương đương 8,2% nguồn cung thế giới và tỷ lệ tăng trưởng hàng năm là 4,5%.

Sản lượng khí đốt tự nhiên của châu Phi năm 2021 đạt 258 tỷ mét khối, chiếm 6,4% nguồn cung toàn cầu, với tốc độ tăng trưởng hàng năm là 12%. Các quốc gia sản xuất dầu khí lớn ở châu lục này là Nigeria, Angola, Libya và Algeria. Trữ lượng dầu mỏ của châu Phi được tìm thấy tăng từ 75 tỷ thùng năm 1997 lên 125,3 tỷ thùng năm 2021. Những năm gần đây, nhờ vào tiến bộ trong thăm dò ở vùng biển sâu và cực sâu, nhiều mỏ mới được phát hiện và khai thác kể cả ở các quốc gia chưa từng sản xuất dầu mỏ.

Ở Mozambique, các mỏ khí đốt tự nhiên lớn với trữ lượng khoảng 5.000 tỷ mét khối đã được tìm thấy vào năm 2010 ở tỉnh Cabo Delgado miền Nam sa mạc Sahara. Dự án khí đốt Coral Sul do tập đoàn dầu mỏ ENI của Italy điều hành ở đây với công xuất 3,4 triệu tấn khí hóa lỏng (LNG) mỗi năm có thể đưa Mozambique gia nhập câu lạc bộ các nhà xuất khẩu LNG chính của thế giới.

Sự giàu có về tài nguyên cùng với vị trí địa chiến lược, nhu cầu vốn, khả năng quản lý và khai thác tài nguyên còn hạn chế mang lại sự hấp dẫn cho lục địa. Bên cạnh đó, nhu cầu cấp bách về đa dạng hóa và bảo đảm nguồn cung năng lượng sau khi xung đột nổ ra ở Ukraine là yếu tố thúc đẩy các quốc gia, trong đó có Mỹ, Trung Quốc và nhiều thành viên của EU muốn làm ăn với châu Phi.

Từ năm 2010 đến 2015, đầu tư của Trung Quốc vào năng lượng ở châu Phi chiếm một phần năm tổng đầu tư vào lĩnh vực này tại khu vực (13 tỷ USD). Trước năm 2021, lượng nhập khẩu khí đốt của EU từ Nga là 43,2% so với chỉ 21% đến từ châu Phi nhưng nay đã ngược lại. Các quốc gia phụ thuộc vào dầu mỏ của Nga đang nỗ lực tìm kiếm nguồn cung mới từ Algeria, Nigeria, Libya, Angola, Mozambique hay Ai Cập. Italy, quốc gia nhập khẩu tới 45% lượng khí đốt từ Nga đã ký các thỏa thuận mua khí đốt thay thế từ Algeria, Ai Cập, Angola và Congo từ năm 2022.

Giàu nhưng vẫn nghèo

Mặc dù giàu tài nguyên nhưng châu Phi hưởng lợi rất ít từ nguồn này. Dân số các quốc gia cận Sahara chiếm khoảng 16% dân số toàn cầu nhưng chỉ tiêu thụ 3,4% năng lượng của thế giới. Tỷ lệ tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch của châu Phi cũng thấp hơn tỷ lệ sản xuất, chỉ khoảng từ 4% đến 8% tùy loại.

Phần lớn dân số vùng cận Sahara phụ thuộc vào năng lượng sinh khối vì không có các nguồn năng lượng hiện đại như điện. Năm 2022, có tới 25 trong số 54 quốc gia ở châu Phi khủng hoảng năng lượng.

Dù là nhà sản xuất dầu lớn nhất châu Phi cho đến năm 2021, thế nhưng Nigeria vẫn phải nhập khẩu hơn 90% nhiên liệu. Tình trạng của Nigeria cho thấy “lời nguyền tài nguyên” vẫn còn ám ảnh châu Phi bởi những nguồn thu lớn từ xuất khẩu dầu mỏ đã không tạo ra cú hích cho sự phát triển kinh tế. Tháng 8/2022, Nigeria để mất vị trí quốc gia dầu mỏ hàng đầu vào tay Angola.

Các nhà quan sát cho rằng, chính khoảng cách giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ năng lượng của châu Phi mới là lý do chính gây ra căng thẳng ở khu vực.

Những khó khăn trong tiếp cận năng lượng của người dân thường là nguyên nhân gây ra biểu tình như ở Ghana năm 2015, Cameroon và Guinea năm 2017… Tháng 8/2022, một cuộc đình công phạm vi toàn quốc tại Nam Phi phản đối cắt điện và tình trạng xuống cấp của các nhà máy nhiệt điện than.

Nhiều tháng qua, tập đoàn năng lượng TotalEnergies của Pháp luôn là mục tiêu của các cuộc biểu tình phản đối mở rộng dự án khai thác dầu mỏ và đường ống dẫn dầu thô “EACOP” gây tranh cãi giữa Uganda và Tanzania. Người biểu tình cáo buộc siêu dự án của TotalEnergies đang gây ra những tác hại nghiêm trọng đến môi trường và an ninh tại khu vực. Các cuộc biểu tình tương tự khá phổ biến ở châu Phi khiến nhiều nhà quan sát cho rằng có mối tương quan tiêu cực giữa sự giàu có về tài nguyên và mức độ phát triển ở lục địa này.

Bên cạnh đó, những yếu kém về quản trị và cấu trúc nhà nước là yếu tố châm ngòi cho các cuộc nội chiến ở Libya, Sudan, Chad và một số quốc gia khác. Kể từ khi Nigeria độc lập vào năm 1960, người dân ở các vùng dầu mỏ của nước này luôn cáo buộc chính quyền trung ương chiếm đoạt doanh thu từ dầu mỏ.

Trong những năm 2004-2005, Phong trào giải phóng đồng bằng sông Niger (MEND) đã ra đời đòi hỏi một sự phân phối hợp lý hơn doanh thu từ dầu mỏ. Thế nhưng, theo Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA), do gia tăng các hành động bạo lực chống lại nhà nước và các công ty dầu mỏ, MEND đã làm giảm một phần ba sản lượng dầu hàng ngày của Nigeria trong các năm tiếp theo.

Bên cạnh xung đột nội bộ, tranh chấp giữa hai quốc gia tại khu vực có trữ lượng năng lượng lớn cũng thường nổ ra như giữa Nigeria và Cameroon tại khu vực giàu dầu mỏ và khí đốt Bakassi. Tình trạng mất an ninh do lực lượng dân quân có vũ trang, căng thẳng giữa các cộng đồng và các vấn đề quản trị cũng là yếu tố cản trở các hoạt động thương mại và đầu tư tiềm năng. Shell, nhà điều hành chính ở Nigeria, đã phải rút khỏi một số khu vực ở nước này. Tháng 9/2010, tổ chức khủng bố Al-Qaeda ở Bắc Phi (AQIM) đã bắt cóc bảy nhân viên của tập đoàn Vinci ở Niger, nơi khai thác urani cho các nhà máy điện hạt nhân của Pháp.

Các địa điểm khai thác của phương Tây thường là mục tiêu của các nhóm khủng bố. Cuối tháng 3/2021, tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) tấn công vào thành phố cảng Palma ở Cabo Delgado, khiến TotalEnergies phải tạm dừng dự án khí đốt “Mozambique LNG”... Hiện chỉ có dự án ngoài khơi của ENI có vẻ ít bị tấn công hơn do nằm ở ngoài biển xa.

Dự án đường ống dẫn khí đốt xuyên Sahara, nối Nigeria với Algeria qua Niger dài hơn 4.100 km, cũng từng trải qua gần 10 năm không hoạt động, một phần do những trở ngại an ninh ở khu vực Sahel. Nhiều nhóm khủng bố thường xuyên hoạt động trên tuyến đường ống này như AQIM và IS ở vùng sa mạc Sahara lớn thuộc Niger, Boko Haram và IS ở Tây Phi, miền Bắc Nigeria.

Vàng đen hay năng lượng xanh?

Các nhà quan sát cho rằng, ở các quốc gia như Nigeria, có mối tương quan giữa việc khai thác dầu mỏ và bạo lực. Tuy nhiên, cũng có nhiều cuộc xung đột như các cuộc nội chiến ở Angola, Chad và Sudan xuất hiện trước cả khi dầu mỏ được xuất khẩu mà lý do là các yếu tố địa chính trị, văn hóa và sắc tộc...

Mặt khác, năng lượng vẫn là “vũ khí” chiến lược có thể chi phối tương lai của châu Phi nếu giải quyết hài hòa hai yếu tố phát triển và bảo vệ môi trường. Về phát triển, trong bối cảnh địa chính trị hiện tại, nhu cầu đa dạng hóa nguồn lực và cạnh tranh năng lượng đang tạo điều kiện thuận lợi cho sự hồi sinh các dự án năng lượng ở châu Phi.

Thế nhưng, là khu vực địa lý đặc biệt, lại tiêu thụ ít năng lượng nhất thế giới, châu Phi là một trong những nơi dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu. Các hoạt động khai thác không được quản lý đúng mức đã và đang gây tổn hại đến đa dạng sinh học và sinh kế của người dân châu Phi.

Bên cạnh đó, sự bùng nổ dân số khiến nhu cầu về tài nguyên tăng nhanh trong khi các nguồn đầu tư vào năng lượng sạch của châu Phi vẫn ở mức rất thấp. Nếu các nước châu Phi gia tăng khai thác một cách tràn lan thì sẽ lại đối mặt với nguy cơ môi trường do hệ sinh thái bị tàn phá. Do đó, vấn đề quản lý nguồn tài nguyên một cách hiệu quả và đầu tư vào phát triển năng lượng sạch sẽ mang lại giá trị thực sự và bền vững cho cả châu lục.

Ukraine sa thải hàng loạt quan chức quân đội nhận hối lộ

Các quan chức quân đội Ukraine bị cáo buộc nhận hối lộ và buôn người ra nước ngoài đã bị sa thải trong một cuộc thanh trừng chống tham nhũng.

Ông Volodymyr Zelensky khẳng định hơn 30 người đối mặt với cáo buộc hình sự. Tất cả quan chức trong khu vực, phụ trãnh chương trình nghĩa vụ quân sự bắt buộc, bị sa thải.

Ông nói hối lộ trong thời chiến là 'phản quốc'.

Động thái này diễn ra trong nỗ lực củng cố lực lượng vũ trang, khi các cuộc phản công của Ukraine tiếp tục.

Một tuyên bố từ văn phòng tổng thống nói rằng các cáo buộc tham nhũng "đặt ra một mối đe dọa cho an ninh quốc gia của Ukraine và xói mòi niềm tin và thể chế nhà nước".

Các quan chức thay thế sẽ được lựa chọn từ các ứng cử viên đã có kinh nghiệm chiến đấu và được cơ quan tình báo điều tra kỹ lưỡng.

Các quan chức nhận hối lộ bằng tiền mặt hoặc tiền điện tử hoặc giúp những người đủ tiêu chuẩn ra trận rời Ukraine nằm trong số những người bị cáo buộc, theo ông Zelensky, trong một video đăng trên mạng xã hội.

Các quy định về huy động nghĩa vụ quân sự chung của Ukraine có nghĩa mọi nam giới trên 18 tuổi đủ khả năng chiến đấu sẽ đủ tiêu chuẩn đi nghĩa vụ quân sự, và hầu hết nam giới dưới 60 tuổi bị cấm rời khỏi đất nước.

"Chúng tôi đã sa thải tất cả các ủy viên quân sự khu vực," ông nói.

"Hệ thống này sẽ được vận hành bởi những người biết chính xác chiến tranh là gì và tại sao sự hoài nghi và hối lộ vào thời chiến là phản quốc."

Ông nói hệ thống nghĩa vụ quân sự "không hoạt động hiệu quả," và rằng: "Cách họ đối xử với các chiến binh, cách họ đối xử với các nghĩa vụ của mình, thật bất lương."

Các hành vi tham nhũng được phanh phui sau một cuộc điều tra các văn phòng quân đội địa phương.

Ông Zelensky nói 112 bản tố tụng hình sự cho 33 nghi phạm đã được đưa ra đối với các quan chức khu vực, và rằng sự lạm dụng đã bị phát hiện trên khắp cả nước.

Cả Ukraine và Nga đều không tiết lộ bao nhiêu lính đã thiệt mạng kể từ đầu cuộc xâm lược tới nay, nhưng cả hai nước đều tìm cách tuyển mộ trên diện rộng khi các cuộc giao tranh tiêu hao sức người sức của vẫn tiếp diễn.

Chống tham nhũng là chiến dịch mới nhất mà chính quyền ông Zelensky mới công bố.

Vào tháng Giêng, 11 quan chức bị cao buộc tham nhũng đã bị sa thải và người đứng đầu Tòa án tối cao Ukraine bị tạm giam vào tháng Năm với cáo buộc hối lộ.

Tham nhũng trong các dịch vụ công đã là vẫn đề có từ lâu tại Ukraine và giải quyết nó là bài toán mà nước này phải giải được để có thể tham gia vào các thể chế phương Tây như Liên minh châu Âu.

Theo Chỉ số Tham nhũng của Tổ chức Minh bạch Quốc tế, Ukraine được xếp hạng 116 trên 180 nước, nhưng những nỗ lực trong những năm gần đây đã khiến nước này cải thiện được thứ hạng một cách đáng kể.

Nga dồn dập tấn công, giằng co quyết liệt ở "tâm chấn" Kharkov

Thành phố Kupyansk trở thành tâm chấn của các cuộc giao tranh gần đây khi Nga tìm cách giành lại quyền kiểm soát mặt trận chiến lược này.

Ngày 11/8, Nga tuyên bố tiếp tục giành được các vị trí sau các cuộc giao tranh ở Kupyansk. Trong những ngày gần đây, thành phố nhỏ ở miền Đông Ukraine đã trở thành điểm nóng mới nhất của cuộc xung đột.

Các quan chức Ukraine thừa nhận, quân tiếp viện đáng kể của Nga đã biến mặt trận Kupyansk thành "tâm chấn" của chiến sự, nhưng lực lượng phòng thủ của Ukraine vẫn kiểm soát khu vực này.

Ruslan Muzychuk, người phát ngôn của lực lượng Vệ binh Quốc gia Ukraine, nói rằng "hướng Kupyansk vẫn là tâm chấn của các cuộc chiến, nơi đối phương đang tập trung các nỗ lực chính".

"Số lượng binh lính và phương tiện của đối phương cũng như hoạt động gần đây của họ ở khu vực này nhằm đảo chiều chiến sự", ông Muzychuk nói.

Vì sao Kupyansk là mặt trận quan trọng?

Kupyansk là một thành phố thuộc tỉnh Kharkov, miền Đông Ukraine. Trước khi xung đột nổ ra, Kupyansk có dân số khoảng 28.000 người.

Kupyansk là một trung tâm đường sắt lớn với năm tuyến đường sắt giao nhau trong thành phố, một trong số đó dẫn thẳng đến Nga. Điều này khiến Kupyansk trở thành một mục tiêu chiến lược vô cùng quan trọng khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Kupyansk đã nằm dưới sự kiểm soát của Nga chỉ ba ngày sau khi Moscow bắt đầu chiến dịch quân sự.

Các lực lượng Ukraine đã nhận thức rất rõ tầm quan trọng của tuyến đường sắt ở Kupyansk đối với Nga. Do vậy, Kiev đã tìm cách phá hủy một cây cầu đường sắt trọng yếu ở thành phố này để tìm cách làm chậm bước tiến của Nga. Tuy vậy, Kupyansk vẫn nằm dưới sự kiểm soát của chính quyền Kharkov do Nga hậu thuẫn.

Nga đang vận chuyển các binh lính và nguồn lực thiết yếu qua Kupyansk để tiếp viện cho các trận chiến ở miền Đông Ukraine, khiến thành phố này trở thành mục tiêu chính cho các cuộc phản công của Kiev vào cuối mùa hè năm ngoái.

Ngày 10/9/2022, sau một cuộc tấn công chớp nhoáng, Kupyansk và nhiều thị trấn, thành phố khác đã được lực lượng vũ trang Ukraine giành lại.

Tuy nhiên, quân đội Nga đã thiết lập các vị trí phòng thủ mới trong tầm bắn của pháo binh vào Kupyansk và thành phố này đã bị pháo kích không ngừng kể từ đó, gây thương vong cho hàng trăm dân thường.

Giao tranh khốc liệt trở lại

Nga đã gia tăng đáng kể các cuộc pháo kích vào cả thành phố Kupyansk và các vị trí mà lực lượng Ukraine đang bảo vệ trong những ngày gần đây. Nga mở mũi tiến công Kupyansk nhằm kiểm soát đầu mối đường sắt trọng yếu ở Kharkov và chặn đà phản công của Ukraine.

Điện Kremlin hôm 11/8 cho biết các lực lượng Nga đã củng cố các vị trí tấn công xung quanh hai khu định cư gần Kupyansk. Các lực lượng Nga "tiếp tục các hoạt động tấn công trên một mặt trận rộng và cải thiện tình hình chiến thuật" ở Vilshana và Pershotravneve, hai khu định cư trong khu vực.

Serhiy Cherevaty, người phát ngôn của lực lượng miền Đông Ukraine, cho biết trong 24 giờ qua, Nga đã tìm cách tấn công theo hướng Kupyansk 5 lần.

"Đối phương đã bắn phá các vị trí của Ukraine bằng tất cả các loại pháo, từ đạn cối đến pháo phóng loạt, 502 lần. Họ tiếp tục sử dụng máy bay nhiều hơn theo hướng này và tiến hành 15 cuộc không kích", ông Cherevaty nói.

Ông Cherevaty tuyên bố 21 binh sĩ Nga đã thiệt mạng và 91 người bị thương trong ngày qua và Ukraine đang củng cố các vị trí xung quanh Kupyansk.

"Tình hình vẫn còn khó khăn nhưng trong tầm kiểm soát. Chúng tôi biết kế hoạch của họ, chúng tôi biết các đơn vị của họ và những điểm yếu của họ", người phát ngôn nói thêm.

Ở giai đoạn này không thể loại trừ khả năng nào và việc giành lại Kupyansk rõ ràng sẽ là một bước tiến quan trọng đối với Nga.

Điều đó không chỉ đồng nghĩa với việc thiết lập lại tuyến đường sắt với Nga, mà Moscow chắc chắn sẽ tận dụng tối đa bước tiến này cho mục đích tuyên truyền trong chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Hiện tại, các lực lượng của Ukraine dường như vẫn đứng vững trước các cuộc tấn công, nhưng chiến dịch của Nga ở Kupyansk đã lôi kéo quân đội Ukraine ra khỏi các cuộc phản công ở những nơi khác.

Theo các nguồn tin của Nga, một cuộc tấn công toàn diện vào Kupyansk vẫn chưa được tiến hành.

"Tuy nhiên, bất chấp những thành công chiến thuật của lực lượng vũ trang Nga, vẫn còn quá sớm để nói về cuộc tấn công toàn diện sắp xảy ra vào thành phố Kupyansk", Rybar, một blogger thân Nga, nhận định trên Telegram.

Nguồn: Soha; Báo Tin Tức; Báo Quốc Tế; BBC; Dân Trí