Nam Cực mất lượng băng gần bằng diện tích Argentina: Báo động hiểm họa hàng triệu năm có một

(Ảnh minh họa).

Theo CNN, khi Bắc bán cầu đang vật lộn với đợt nắng nóng kỷ lục giữa mùa hè thì Nam bán cầu lại "chìm trong giấc ngủ" mùa đông nhưng một kỷ lục khí hậu đáng sợ khác đang bị phá vỡ.

Diện tích băng ở Nam Cực đã giảm xuống mức thấp chưa từng thấy vào thời điểm này trong năm.

Cứ đến cuối tháng 2 hàng năm, băng biển ở Nam Cực thu hẹp đến mức thấp nhất do lục địa này đang ở trong mùa hè và chúng sẽ hình thành trở lại khi mùa đông đến. Nhưng năm nay một điều khác biệt đã xảy ra.

Băng Nam Cực tan chảy mức kỷ lục

Băng biển Nam Cực đã không trở lại gần mức dự kiến. Trên thực tế, nó đang ở mức thấp nhất vào thời điểm này trong năm kể từ khi các dữ liệu được ghi nhận cách đây 45 năm.

Vào cuối tháng 2 năm nay, băng biển ở Nam Cực đã giảm xuống còn 1,79 triệu km2, vượt mức thấp kỷ lục đã được thiết lập vào năm 2022 là 136.000 km2.

Đến giữa tháng 7, băng Nam Cực thấp hơn 2,6 triệu km2 vuông so với mức trung bình của giai đoạn 1981 đến 2010. Đó là một khu vực rộng gần bằng Argentina.

Hiện tượng này được một số nhà khoa học mô tả là ngoại lệ - một điều rất hiếm - có khả năng hàng triệu năm mới xảy ra một lần.

Nam Cực vốn là một lục địa xa xôi, phức tạp. Không giống như Bắc Cực, nơi băng biển luôn có quỹ đạo đi xuống khi khủng hoảng khí hậu gia tăng, băng biển ở Nam Cực đã dao động từ mức cao kỷ lục xuống mức thấp kỷ lục trong vài thập kỷ qua.

Kể từ năm 2016, các nhà khoa học đã bắt đầu quan sát thấy xu hướng giảm mạnh. Nhiều nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu có thể là nguyên nhân chính khiến băng biến mất.

Ted Scambos, một nhà nghiên cứu về sông băng tại Đại học Colorado Boulder (Mỹ) cho biết: "Hệ thống băng ở Nam Cực luôn rất thay đổi. Tuy nhiên, mức độ thay đổi hiện tại này cực kỳ nghiêm trọng đến mức một số thứ đã thay đổi triệt để trong hai năm qua...".

Ông cũng nói thêm, nhiệt độ nước biển ấm hơn ở phía bắc ranh giới Nam Đại dương so với các đại dương trên thế giới có thể là nguyên nhân khiến băng tan.

Hiện tượng chưa từng xảy ra trong mùa đông năm nay có thể cho thấy một sự thay đổi lâu dài đối với lục địa bị cô lập này.

Ảnh hưởng nghiêm trọng tới toàn cầu

Băng biển luôn đóng một vai trò quan trọng đối với khí hậu trái đất. Mặc dù nó không ảnh hưởng trực tiếp đến mực nước biển dâng nhưng nó có tác động gián tiếp.

Băng tan cũng có thể có tác động đáng kể đến động vật hoang dã, bao gồm các loài nhuyễn thể, là thức ăn của nhiều loài cá voi trong khu vực, cũng như chim cánh cụt và hải cẩu, những loài phụ thuộc vào băng biển để kiếm thức ăn và nghỉ ngơi.

Nói rộng hơn, băng biển ở Nam Cực góp phần điều chỉnh nhiệt độ của hành tinh nên băng tan có thể gây ra các tác động theo tầng vượt ra ngoài lục địa.

Nhiều nơi ở Nam Cực đã chứng kiến những thay đổi đáng báo động trong một thời gian dài. Bán đảo Nam Cực, một dãy núi băng giá nhọn nhô ra khỏi phía tây là một trong những nơi nóng lên nhanh nhất ở Nam bán cầu.

Năm ngoái, các nhà khoa học cho biết sông băng Thwaites rộng lớn ở Tây Nam Cực - còn được gọi là "Sông băng Ngày tận thế" - đang rơi vào tình trạng nguy hiểm khi hành tinh này nóng lên.

Ước tính mực nước biển toàn cầu có thể tăng khoảng 3m nếu Thwaites sụp đổ hoàn toàn, tàn phá các cộng đồng ven biển trên khắp thế giới.

Scambos cho rằng, dấu hiệu băng biển Nam Cực thấp kỷ lục trong mùa đông năm nay là một tín hiệu rất đáng báo động.

Ông nói: "Năm 2016, băng biển Nam Cực lần đầu tiên giảm mạnh. Kể từ năm 2016, nó vẫn ở mức thấp và bây giờ kỷ lục đã bị phá vỡ...".

Trung Quốc giảm đầu tư vào các nước phương Tây

Mới chỉ vài năm trước, dòng vốn từ Trung Quốc còn đổ mạnh vào các nước giàu. Nhưng giờ đây, làn sóng đầu tư vào thị trường phương Tây của Trung Quốc đã lắng xuống...

Mới chỉ vài năm trước, dòng vốn từ Trung Quốc còn đổ mạnh vào các nước giàu. Các nhà đầu tư “dày ví” của Trung Quốc đã chiếm nhiều dòng tít báo bằng những thương vụ ấn tượng khi họ liên tục thâu tóm các tài sản lớn, từ bất động sản xa xỉ ở New York đến cả một công ty hóa chất ở Thụy Sỹ và hãng sản xuất robot lớn của Đức... Nhưng giờ đây, làn sóng đầu tư vào thị trường phương Tây của Trung Quốc đã lắng xuống.

Điều này được cho là xuất phát từ một số nguyên nhân như mối quan hệ giữa Bắc Kinh với phương Tây, đặc biệt là với Mỹ, giảm sút, cộng thêm việc các công ty Trung Quốc đầu tư ngày càng nhiều vào việc mở nhà máy ở các nước Đông Nam Á hay các dự án khai mỏ và năng lượng ở châu Á, Trung Đông và Nam Mỹ, nhằm tăng cường quan hệ kinh tế với các khu vực này và đảm bảo nguồn cung các tài nguyên quan trọng.

KHI NHÀ ĐẦU TƯ TRUNG QUỐC KHÔNG CÒN MẶN MÀ

Tờ Wall Street Journal dựa trên số liệu từ Viện Doanh nghiệp Mỹ, cho biết: từ đầu năm đến nay, quốc gia nhận nhiều vốn đầu tư Trung Quốc là Indonesia, đất nước có trữ lượng lớn khoáng sản nickel - một nguyên liệu chủ đạo cho việc sản xuất pin ô tô điện. Sự rút lui của dòng vốn Trung Quốc khỏi thế giới phương Tây có thể dẫn tới số lượng việc làm mới giảm xuống ở một vài quốc gia, đồng thời làm giảm lượng vốn mà các doanh nhân ở những nơi như Thung lũng Silicon có thể tiếp cận, giữa lúc sự suy yếu của nền kinh tế Trung Quốc khiến thế giới mất đi một trong những đầu tàu tăng trưởng truyền thống.

Theo số liệu công bố gần đây, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Trung Quốc ra thế giới trong năm ngoái đã giảm 18% so với năm trước đó và giảm 25% so với mức đỉnh vào năm 2016. Sự sụt giảm này diễn ra khi số vụ mua bán và sáp nhập (M&A) của Trung Quốc ở nước ngoài sụt giảm mạnh trong bối cảnh Bắc Kinh thắt chặt các quy định về kiểm soát dòng vốn.

Dù Trung Quốc đã mở cửa nền kinh tế trở lại sau khoảng 3 năm áp dụng chính sách chống Covid-19 nghiêm ngặt, giới phân tích cho rằng ít có khả năng nước này quay trở lại với những ngày hoàng kim về đầu tư vào thị trường phương Tây, một phần bởi Mỹ và các nước đồng minh của Mỹ đang tìm cách chặn đầu tư của Trung Quốc vào những lĩnh vực mà họ xem là tiềm ẩn rủi ro an ninh quốc gia. Trong nước, sự suy yếu của đồng Nhân dân tệ, tình trạng khó khăn của khu vực kinh tế tư nhân và việc Trung Quốc chú trọng cải thiện chất lượng tăng trưởng để đảm bảo tính tự chủ của nền kinh tế cũng khiến dòng vốn đầu tư ra nước ngoài, nhất là vào các nước phương Tây, giảm sút.

“Dư địa để Trung Quốc rót vốn vào các nền kinh tế phát triển đang ngày càng co lại”, nhà kinh tế trưởng Louis Kuijs của S&P Global Ratings nhận định với Wall Street Journal. Vị chuyên gia này cho rằng trong 3-5 năm tới, khó có chuyện dòng vốn đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc tăng mạnh. Thay vào đó, Trung Quốc có thể sẽ tập trung đầu tư để củng cố vị thế đi đầu trong những lĩnh vực như năng lượng tái sinh và ô tô điện. Điều này có nghĩa là tăng cường đầu tư vào những thị trường mới nổi từ Đông Nam Á tới Trung Đông và Nam Phi, khi các chủ doanh nghiệp Trung Quốc tìm kiếm thị trường để mở rộng hoạt động và tăng số lượng khách hàng. Trong tháng 7 này, hãng sản xuất ô tô Trung Quốc đã công bố kế hoạch đầu tư hơn 600 triệu USD vào một số nhà máy sản xuất ô tô ở Brazil.

Chuyên gia cấp cao Derek Scissors thuộc Viện Doanh nghiệp Mỹ cho rằng nền kinh tế Mỹ có thể sẽ không bị ảnh hưởng nhiều bởi sự rút lui của dòng vốn Trung Quốc, nhưng sự đảo chiều của dòng vốn này có thể gây tác động rõ rệt hơn đến những nền kinh tế phương Tây nhỏ hơn như Australia, Canada hay Hungary.

Dù vậy, việc Trung Quốc giảm đầu tư vào các nước phương Tây cũng mang đến một số điều tích cực cho các nền kinh tế này. Chẳng hạn, khi vốn Trung Quốc không còn ồ ạt chảy vào, hành vi đầu cơ bất động sản ở những nước này cũng giảm xuống. Trước đại dịch Covid-19, việc khách Trung Quốc đổ xô tới mua nhà đã đẩy giá nhà tăng vọt ở những quốc gia như Canada, Mỹ và Australia. Chính nhà đầu tư Trung Quốc là lực lượng dẫn tới một cơn sốt đầu cơ bất động sản ở những thị trường như thành phố New York vào giữa thập kỷ trước. Công ty bảo hiểm Anbang của Trung Quốc đã mua khách sạn nổi tiếng Waldorf Astoria với giá 1,95 tỷ USD vào năm 2015 là thương vụ mua lại một khách sạn Mỹ đắt đỏ nhất từng được ghi nhận thời điểm đó.

BIẾN ĐỘNG DÒNG CHẢY FDI TỪ TRUNG QUỐC

Dòng vốn FDI trên toàn cầu đã suy yếu trong thời gian gần đây chứ không riêng gì vốn đầu tư từ Trung Quốc. Tổng vốn đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của tất cả các quốc gia trong năm 2022 đã giảm 14% so với năm 2021, do ảnh hưởng của lạm phát, nỗi lo suy thoái và biến động thị trường tài chính khiến các kế hoạch đầu tư bị hoãn lại, theo số liệu từ Hội nghị Liên hiệp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD). Tuy nhiên, sự giảm sút của dòng vốn từ Trung Quốc là mạnh hơn và kéo dài hơn.

Dữ liệu của Liên hợp quốc cho thấy vốn đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc giảm xuống còn khoảng 147 tỷ USD trong năm 2022, giảm 18% so với năm 2021 và giảm khoảng 1/4 từ mức đỉnh 196 tỷ USD vào năm 2016.

Trước năm 2016, Chính phủ Trung Quốc tích cực khuyến khích các công ty nước này đầu tư ra nước ngoài nhằm giúp tăng cường ảnh hưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Những doanh nghiệp lớn của Trung Quốc như HNA và Dalian Wanda đã rót mạnh vốn vào các ngân hàng, chuỗi khách sạn và rạp chiếu phim trên toàn cầu. Làn sóng M&A đó khiến nhiều người liên tưởng tới làn sóng mua lại của doanh nghiệp Nhật Bản ở Mỹ và nhiều quốc gia khác hồi thập niên 1980, khi các công ty đến từ đất nước Mặt trời mọc ra sức thâu tóm các nhà máy thép, khách sạn lớn và các xưởng phim.

Đến năm 2016, mối lo về dòng vốn chảy đi và căng thẳng tài chính tại một số doanh nghiệp lớn trong nước khiến Bắc Kinh thắt chặt kiểm soát vốn và tăng cường giám sát đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp. Gần đây hơn, khi quan hệ giữa Trung Quốc và phương Tây đi xuống, nước này càng có lý do để giảm đầu tư vào thị trường phương Tây.

MK: Người Nga đang 'đau đầu' với cách dùng tiền

(Ảnh minh họa).

Theo mk.ru, nước Nga đã dần phục hồi sau cú sốc kinh tế nhưng đa số người dân lại thấy 'đau đầu' bởi không biết làm gì với tiền.

Đau đầu chọn cách tiêu tiền

Theo nhật báo Moskovskij Komsomolets (mk.ru), sau một năm rưỡi bất ổn về chính trị và kinh tế, nước Nga đã phục hồi sau cú sốc nhưng đa số người dân đang không biết nên dùng tiền của mình như thế nào: Nên tiết kiệm, đầu tư hay tận hưởng những thú vui cuộc sống?

Theo một cuộc khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu Ý kiến Cộng đồng (VTsIOM) của Nga tiến hành trong tháng 7 này, chỉ 30% người Nga tin rằng họ nên chi tiền cho các khoản mua sắm lớn.

Tuy nhiên, các chuyên gia đánh giá đây vẫn là một xu hướng tích cực khi vào tháng 1 năm nay, chỉ có 23% người Nga có cùng suy nghĩ, và tỷ lệ này thậm chí chỉ là 17% trong cuộc khảo sát một năm trước.

43% người Nga được hỏi cảm thấy không thể mua bất cứ thứ gì nghiêm túc trong bối cảnh hiện nay, trong khi 27% cảm thấy khó trả lời.

Bình luận về vấn đề này trên mk.ru, các chuyên gia Nga đang có cùng một lời khuyên: "Hãy tiếp tục cách sống như bạn đã từng sống trước đây!".

Chuyên gia tài chính Viktor Gritsay nói: "Tôi khuyên mọi người không nên thực hiện các thay đổi đột ngột. Đối với những người đang giữ được mức thu nhập vừa đủ, tôi khuyên bạn nên duy trì mức sống hiện tại.

Không nên vung tiền tiết kiệm một cách điên cuồng hay tiêu xài hoang phí cho tới đồng cuối cùng, nhưng cũng không cần quá tiết kiệm. Hãy tiếp tục tiết kiệm tiền với nhịp độ thoải mái nhất, ví dụ 10% hoặc 20% thu nhập như bạn từng làm.

Tất nhiên, điều này không áp dụng với những người đã có mục tiêu tài chính rõ ràng. Ví dụ như tiết kiệm tiền để chuyển tới một quốc gia khác hoặc đầu tư giáo dục cao hơn cho con cái, mua nhà hoặc xe hơi".

Cũng theo ông Gritsay, các khoản mua sắm lớn không nhất thiết phải là căn hộ hay xe hơi mà nên hiểu đúng hơn theo nghĩa đó là những hàng hóa đắt tiền, ví dụ như quần áo, voucher kỳ nghỉ hoặc các khoản dành cho giáo dục bổ trợ.

Đối với hầu hết mọi người, việc mua nhà hay xe hơi thường không được coi là "khoản mua sắm" mà được xem như sự kiện trọng đại trong đời, tương tự đám cưới hoặc bảo vệ luận văn tốt nghiệp.

Hiện tại, 34% người Nga được khảo sát cho biết tần suất chi tiêu dành cho các khoản mua sắm lớn của họ đã giảm. Có một số lý do giải thích cho điều này, ví dụ như thu thập giảm trong thời kỳ khủng hoảng. Một số người dân không đủ khả năng duy trì mức sống thông thường do giá cả tăng cao hoặc một số người đã thay đổi danh sách ưu tiên trong cuộc sống.

Xu hướng dịch chuyển

Anastasia Alexandrova - một nhà tâm lý học cho biết, nhiều khách hàng của cô đã thay đổi thứ tự ưu tiên trong cuộc sống. Ví dụ họ không đầu tư cho tủ quần áo mùa hè nữa mà dành tiền đi du lịch. Thường thì đây là những người có đủ tiền chi cho cả 2 thứ nhưng giờ họ bắt buộc phải đưa ra lựa chọn.

Trong khi đó, các cư dân mạng cho rằng có một lý do khác khiến lượng mua sắm của người dân Nga giảm, đó là tình trạng thiếu hàng hóa hoặc sản phẩm quá đắt đỏ.

"Tôi đang nghĩ tới việc mua cho vợ một chiếc xe hơi mới, không phải vì nhu cầu cấp thiết mà để cho vui thôi. Tuy nhiên, hiện tại chiếc Toyota Yaris mà cô ấy thích quá đắt, giá tới 3 triệu rúp (khoảng 772 triệu đồng) và không hề dễ mua. Chà, nghĩ lại thấy không cần thiết phải mua xe mới khi chiếc cũ vẫn đang hoạt động tốt" - Ông Igor, 48 tuổi, cho hay.

Alina (32 tuổi) thì cho biết, sau khi các thương hiệu quần áo yêu thích của cô rời khỏi Nga, cô vẫn chưa tìm được thứ mình muốn.

"Tôi vẫn đi mua sắm, thử đồ rồi ngắm nghía nhưng chẳng có gì khiến tôi hài lòng cả. Vì vậy thành ra tôi lại đang tiết kiệm tiền. Tôi không tiêu cho quần áo chỉ bởi vì không muốn tiêu cho chúng nữa" - Alina nói.

Khác với Alina, một số người lựa chọn xu hướng chuyển địa điểm mua sắm trong bối cảnh các làn sóng trừng phạt từ Mỹ và phương Tây khiến nhiều thương hiệu quốc tế rời khỏi thị trường Nga. Ví dụ, thay vì du lịch đến Milan (Italia) mua sắm, họ sẽ đến Minsk (thủ đô Belarus) vào cuối tuần.

Theo tờ Kommersant, ở Minsk không có các cửa hàng như Prada hay Versace, nhưng có Tommy Hilfiger, Michael Kors, Zara và Adidas. Chỉ mất khoảng 1 tiếng rưỡi để bay từ Moskva đến Minsk, gần hơn cả những trung tâm mua sắm - du lịch tiềm năng khác.

Moscow bị tấn công bằng drone: Zelensky cảnh báo chiến tranh đang quay trở lại Nga

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo các cuộc tấn công vào lãnh thổ Nga là 'không tránh khỏi, tự nhiên và hoàn toàn công bằng' giữa hai nước.

Bộ Quốc phòng Nga nói rằng ba drone Ukraine đã rơi hôm Chủ nhật, trong đó hai drone rơi xuống các tòa nhà văn phòng.

Sân bay Vnukovo ở phía tây nam trung tâm thành phố đã bị đóng cửa trong thời gian ngắn.

Vụ tấn công bằng drone vào đầu giờ sáng Chủ Nhật là vụ mới nhất mà Moscow đổ trách nhiệm cho Kyiv.

Trong một video phát biểu hôm Chủ nhật từ thành phố Ivano-Frankivsk phía tây Ukraine, ông Zelensky nói rằng Ukraine đang ngày càng mạnh mẽ hơn.

"Hôm nay là ngày thứ 522 của điều gọi là "Chiến dịch Quân sự Đặc biệt" mà các lãnh đạo Nga nghĩ rằng sẽ kéo dài vài tuần," ông nói.

"Dần dần, chiến tranh là một tiến trình không thể tránh được, tự nhiên và công bằng."

Đây chắc chắn là một bước tiến từ cách tiếp cận thông thường của Kyiv là không thừa nhận trách nhiệm các cuộc tấn công trong lòng nước Nga.

Điều này có thể còn đi xa hơn là một sự thừa nhận, mà hơn thế, Tổng thống Zelensky chắc chắn cảm thấy đủ tự tin để gia tăng áp lực, và không chỉ nhằm vào Điện Kremlin.

Các cuộc tấn công bằng drone như thế này cũng là một cơ hội cho ông Zelensky tiếp cận người dân Nga, với đại đa số có vẻ tin rằng cuộc xâm lược của Moscow là công bằng và đúng đắn.

Nếu người dân Nga liên hệ các vụ nổ gần nhà họ với những điều đang xảy ra ở Ukraine, như ông Zelensky đề nghị, thì điều này sẽ khiến ông Vladimir Putin gặp khó khăn hơn trong chuyện biện minh cho sự xâm lược của Moscow - cuộc chiến mà ông đang tìm cách để mở rộng.

Các quan chức nói rằng không có ai bị thương trong vụ tấn công bằng drone, nhưng thị trưởng Moscow, ông Sergei Sobyanin nói có hai tòa nhà văn phòng bị hư hại nhẹ.

Ảnh từ hiện trường cho thấy vài cửa sổ bị phá hủy ở góc của tòa nhà, các mảnh vỡ nằm la liệt trên mảnh đất.

Một nhân chứng, người xưng tên là Liya, nói với Reuters rằng bà nhìn thấy lửa và khói.

"Chúng tôi nghe thấy một tiếng nổ và nó giống như một làn sóng, ai cũng nhảy dựng lên," bà nói.

"Sau đó có rất nhiều khói và chúng tôi không thể nhìn thấy gì nữa. Từ trên cao, có thể nhìn thấy lửa."

Các chuyến bay từ sân bay Airport phía tây nam trung tâm thành phố đã bị đình chỉ, và các chuyến bay tới bị đổi hướng sang sân bay khác.

Trong một tuyên bố, bộ trưởng quốc phòng Nga nói "cuộc tấn công khủng bố này' đã bị 'ngăn chặn'.

Moscow, cách biên giới Ukraine khoảng 500km, hiếm khi bị nhắm tới kể từ khi Nga tung chiến dịch xâm lược toàn diện Ukraine vào tháng 2/2022.

Nhưng Nga đã buộc tội Ukraine thực hiện hàng loạt các vụ tấn công bằng drone vào lãnh thổ của mình trong các tháng gần đây, bao gồm vài vụ nhằm vào thủ đô Moscow.

Đáng chú ý nhất là vào tháng Năm, khi Nga khẳng định Ukraine sử dụng hai cuộc tấn công drone nhắm vào Kremlin - trái tim thành phố. Ukraine phủ nhận tấn công Kremlin hay nhắm vào Tổng thống Vladimir Putin.

Bộ Quốc phòng Nga nói Ukraine cũng thực hiện một cuộc tấn công bằng drone vào ban đêm tại Crimea - một lãnh thổ của Ukraine mà Nga sáp nhập trái phép hồi năm 2014. Giới chức nói 16 drone đã bị phá hủy và chín drone nữa đã bị tiêu diệt, theo Thông tấn xã Tass của Nga.

Trong khi đó, giới chức Ukraine nói một cuộc tấn công bằng tên lửa của Nga vào thành phố Sumy phía đông bắc nước này đã khiến một người thiệt mạng và năm người bị thương.

Một tòa nhà bị phá hủy khi một vụ nổ xảy ra vào 20:00 giờ địa phương, theo đài truyền hình Suspilne.

Giới chức nói hai người thiệt mạng tại Zaporizhzhia - thành phố phía nam Ukraine, hôm thứ Bảy.

Nga tung đòn kinh tế với Ukraine

(Ảnh minh họa).

Những cuộc tập kích không ngừng nghỉ của Nga ở Odessa giáng đòn vào ngành nông nghiệp Ukraine, qua đó gia tăng đáng kể áp lực kinh tế với Kiev.

Khi 4 tên lửa hành trình Nga lao xuống kho ngũ cốc ở làng Pavlivka, miền nam Ukraine, hồi tuần trước, sóng xung kích từ vụ nổ đã làm vỡ cửa sổ những ngôi nhà gần đó.

Một mảnh kính vỡ để lại vết thương dài gần 8 cm trên cánh tay của Tetiana Lazarova, cư dân sống gần nhà kho. Bà đã phải nhảy khỏi giường sau khi nghe thấy tiếng nổ thứ hai.

"Âm thanh thật khủng khiếp", bà nói. "Tôi cảm thấy như đến ngày tận thế".

Giống nhiều nông dân khác sống gần Odessa, một trong những thành phố cảng lớn nhất Ukraine, Lazarova tin rằng các cuộc tấn công liên tục của Nga vào bến cảng và ngành nông nghiệp nước này là nhằm gây thiệt hại tối đa cho Kiev sau khi Moskva chấm dứt Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen, thỏa thuận do Liên Hợp Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian.

Ngành công nghiệp ngũ cốc của Odessa đã thiệt hại hàng chục triệu USD do hậu quả của những cuộc không kích liên tục gần đây từ lực lượng Nga. Theo Chương trình Lương thực Thế giới Liên Hợp Quốc, các cuộc tấn công đã phá hủy ít nhất 60.000 tấn ngũ cốc, đủ để nuôi sống hơn 270.000 người trong một năm.

Cuộc tập kích tiếp theo hôm 24/7 đã nhắm vào các kho chứa ngũ cốc dọc theo sông Danube, tuyến đường thay thế quan trọng để xuất khẩu lương thực sau khi thỏa thuận Biển Đen sụp đổ.

Theo giới quan sát, bằng các cuộc tập kích liên tục tại Odessa, Nga dường như muốn làm tê liệt toàn bộ ngành nông nghiệp Ukraine, chiếm khoảng 20% nền kinh tế nước này trước xung đột.

Hôm 27/7, một tên lửa khác của Nga bắn trúng cảng hàng hóa và các tòa nhà hành chính tại Odessa, quân đội Ukraine cho biết.

Nga, một trong những nhà sản xuất phân bón lớn nhất thế giới, cho hay họ rút khỏi Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen vì thỏa thuận này chỉ mang lại lợi ích cho Ukraine và yêu cầu nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với ngũ cốc và phân bón xuất khẩu của họ đã không được phương Tây đáp ứng.

"Chỉ khi nhận được kết quả cụ thể, chứ không phải những lời hứa hẹn và đảm bảo, chúng tôi mới sẵn sàng xem xét khôi phục thỏa thuận", Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố.

Giới chức Mỹ bác bỏ những cáo buộc từ Nga và cho rằng Điện Kremlin đang thực hiện một chiến lược rõ ràng.

"Điều này là hoàn toàn có chủ ý", Samantha Power, quản lý Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ, tuần trước nói với báo giới sau chuyến đi đến Odessa.

Bà Power cho rằng Nga không chỉ sử dụng "lương thực làm vũ khí" mà đây dường như là một phần trong chiến dịch nhằm gây sức ép tối đa lên nền kinh tế Ukraine.

Thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen được ký kết hồi tháng 7 năm ngoái đã chấm dứt 4 tháng Nga phong tỏa các cảng Ukraine, vốn đã làm giảm đáng kể hoạt động xuất khẩu và gây tê liệt nền kinh tế của Kiev. Trong một năm qua, thỏa thuận đã cho phép Ukraine xuất khẩu 33 triệu tấn ngũ cốc và các sản phẩm thực phẩm khác.

Power đã đặt mục tiêu cứu vãn ngành nông nghiệp Ukraine, thông báo bổ sung 250 triệu USD viện trợ để tăng tốc độ bốc dỡ tại các cảng trên sông Danube, mở rộng khả năng tiếp cận tài chính cho những nông dân bị mất việc do xung đột và không đủ khả năng tái canh tác, đồng thời hợp lý hóa các trạm kiểm soát biên giới phía tây để tăng giao dịch.

Đến nay, việc sử dụng sông Danube như một tuyến đường thương mại thay thế kênh vận chuyển lương thực qua Biển Đen đã cho thấy nhiều hứa hẹn nhất. Tháng 3/2022, các chuyến hàng trên sông Danube chỉ vận chuyển được khoảng 55.000 tấn nông sản, nhưng hiện được mở rộng công suất đáng kể, với 2,2 triệu tấn vận chuyển trong tháng 5. "Đó là mức tăng gần 4.000 phần trăm", Power nói.

Nhưng khối lượng này vẫn chưa đáp ứng được tiềm năng xuất khẩu của Kiev. Ukraine dự kiến thu hoạch 44 triệu tấn ngũ cốc trong năm nay, giảm gần một nửa so với mức 86 triệu tấn vào năm 2021.

Chủ tịch Hội đồng Nông nghiệp Ukraine Andrii Dykun thừa nhận vai trò của Mỹ "rất quan trọng đối với nông dân Ukraine", nhấn mạnh lợi ích mà hỗ trợ vay vốn đã mang lại cho những nông dân bị ảnh hưởng nặng nề do chi phí vận chuyển tăng hoặc không thể đưa nông sản ra thị trường.

"Nếu không có nguồn hỗ trợ đó, chúng tôi sẽ không thể tồn tại", Dykun nói.

Tuy nhiên, những nông dân khác tỏ ra bi quan, lo lắng rằng chính phủ hoặc các tổ chức quốc tế sẽ không thể tạo ra tác động đủ lớn để giúp họ tồn tại, khi Nga rút khỏi thỏa thuận Biển Đen và không ngừng phá hủy các nhà kho, bến cảng.

"Việc buôn bán ngũ cốc ra thế giới ngay bây giờ là không khả thi về mặt kinh tế", Oleksandr Chumak, chủ nông trại với 200 nhân công, lưu ý.

Chumak cho biết khoảng vài tháng trong năm ngoái, thỏa thuận Biển Đen đã giúp thúc đẩy xuất khẩu nhanh chóng, nhưng Nga sau đó bắt đầu hạn chế hoạt động của tàu hàng một cách khó lường, làm tăng chi phí vận chuyển cho nông dân. "6 tháng qua, nó không phát huy hiệu quả", ông nói.

Dù có thể xuất khẩu một số nông sản qua sông Danube, Chumak cho hay chi phí vận chuyển qua tuyến đường này quá đắt đỏ nên rất khó có lãi.

Một số nông dân, như Anatoliy Artemenko, người trồng lúa mì ở vùng Odessa, cho biết nông sản của ông "vẫn chất đống trong kho từ năm nay sang năm khác", dù các quan chức đã nhiều lần tuyên bố sẽ tăng công suất xuất khẩu.

Một vấn đề quan trọng khác là cạnh tranh hợp đồng xuất khẩu tại thời điểm nguồn cung dư thừa. "Chúng tôi chỉ nhận được hợp đồng 1.000 tấn và đó là tất cả những gì chúng tôi xuất khẩu được", Artemenko cho biết thêm.

Nga không phải là vấn đề duy nhất đối với nông dân Ukraine. Chính phủ Ba Lan đang thúc đẩy Liên minh châu Âu (EU) mở rộng hạn chế nhập khẩu đối với nông sản Ukraine, do lo ngại lương thực giá rẻ của nước này sẽ cạnh tranh và lấn át hàng trong nước.

"Đây hoàn toàn là thảm họa đối với chúng tôi, nhất là lại từ một đất nước luôn nói 'các bạn giống như anh chị em của chúng tôi'", Dykun cho hay.

Đối với Power, khôi phục ngành nông nghiệp là chìa khóa để giúp nền kinh tế Ukraine không sụp đổ khi chiến sự kéo dài, đồng thời giảm bớt gánh nặng tài chính cho Mỹ, nước đã chi hàng chục tỷ USD hỗ trợ kinh tế và quân sự cho Ukraine.

Theo bà, những người nông dân có công ăn việc làm là một "nguồn thu thuế quan trọng cho chính phủ Ukraine".

"Mỹ và châu Âu đang cung cấp hỗ trợ ngân sách trực tiếp rất đáng kể cho chính phủ Ukraine, nhưng tất nhiên, mục tiêu là giảm mức đó theo thời gian, khi nền kinh tế Ukraine phục hồi", bà lưu ý.

Nguồn: Soha; VnEconomy; CafeF; BBC; Vnexpress