HỆ LỤY CỦA THƯƠNG CHIẾN MỸ - TRUNG VỚI THẾ GIỚI

Đòn thuế quan cùng các biện pháp "ăn miếng trả miếng" giữa Mỹ và Trung Quốc đang tạo ra những hệ lụy khó lường đối với nền kinh tế toàn cầu.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hôm 14/10 công bố báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu, trong đó ước tính tăng trưởng kinh tế thế giới sẽ giảm xuống 3,2% vào năm 2025, từ mức 3,3% của năm ngoái. Tăng trưởng được dự báo tiếp tục giảm còn 3,1% vào năm 2026.

"Có nhiều dấu hiệu cho thấy những tác động tiêu cực của các biện pháp bảo hộ đang bắt đầu bộc lộ. Khi nền kinh tế toàn cầu ngày càng trở nên hỗn loạn, rủi ro đối với triển vọng tăng trưởng sẽ gia tăng", báo cáo từ IMF lưu ý.

Tổ chức này nhận định thuế nhập khẩu của Mỹ có ảnh hưởng nhỏ hơn dự tính với toàn cầu, nhưng còn "quá sớm và thiếu chính xác" nếu kết luận việc này không có tác động đến tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, dự báo từ IMF vẫn chưa thể hiện hết những hỗn loạn mà nền kinh tế toàn cầu đang phải trải qua. Ngay trong lúc IMF chuẩn bị báo cáo, hàng loạt diễn biến mới đã làm thay đổi tình hình tổng thể.

Các mức thuế mới của Mỹ đối với đồ nội thất, tủ bếp và gỗ xẻ nhập khẩu có hiệu lực từ 14/10. Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung lại bùng lên vào tuần trước, sau khi Tổng thống Donald Trump đe dọa tăng thêm 100% thuế quan với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc nhằm đáp trả các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới của nước này. Việc chính phủ liên bang Mỹ đóng cửa kéo dài cũng có thể đè nặng lên nền kinh tế lớn nhất thế giới trong năm nay.

Tuần trước, Trung Quốc quyết định tăng cường hơn nữa các biện pháp hạn chế xuất khẩu đất hiếm, những vật liệu thiết yếu trong sản xuất chất bán dẫn, điện thoại di động, turbine gió và gần như mọi thiết bị tiên tiến khác. Hạn chế mới đối với những nguyên vật liệu cần thiết để sản xuất pin xe điện cũng dự kiến có hiệu lực vào tháng tới.

Cơn giận dữ từ Tổng thống Donald Trump về việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm đã dịu đi vào cuối tuần, sau khi phản ứng ban đầu của ông khiến thị trường chứng khoán Mỹ trải qua cú sụt giảm mạnh nhất kể từ tháng 4, thời điểm ông tuyên bố về các biện pháp thuế quan. Tuy nhiên, lời đe dọa áp thêm 100% thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vẫn còn bỏ ngỏ.

"Mối quan hệ Mỹ - Trung Quốc rất dễ biến động. Người ta thực sự không biết điều gì sẽ xảy ra chỉ trong hôm nay hay ngày mai, và đây chính là đặc điểm điển hình của chính quyền Trump hiện tại", Richard Portes, giáo sư tại Trường Kinh doanh London, nhận xét.

Căng thẳng leo thang giữa hai siêu cường kinh tế đang khiến hầu hết các quốc gia khác bị cuốn vào vòng xoáy. Ví dụ, những hạn chế của Trung Quốc đối với kim loại và nam châm sẽ ảnh hưởng đến các nhà sản xuất ôtô châu Âu vốn sử dụng những vật liệu này và vận chuyển chúng qua biên giới trong nội bộ EU. Và khoản thuế đối với tàu được đóng tại Trung Quốc cũng được áp dụng ngay cả với tàu thuộc những công ty vận tải biển không phải của Trung Quốc khi cập cảng Mỹ.

Chính phủ Trung Quốc đã leo thang trả đũa bằng cách thêm 5 công ty con của Mỹ thuộc công ty vận tải biển Hàn Quốc Hanwha vào danh sách trừng phạt, cáo buộc những công ty này "hỗ trợ và tiếp tay" cho Washington trong các động thái liên quan đến ngành đóng tàu.

Theo giới chuyên gia, Trung Quốc và Mỹ về cơ bản đang gây áp lực buộc các quốc gia trên thế giới phải chọn phe. Mexico, một trong những nước nhập khẩu ôtô Trung Quốc lớn nhất thế giới, tháng trước đề xuất áp thuế 50% đối với ôtô sau khi bị chính quyền Trump vận động hành lang gắt gao.

Trong khi đó, Ấn Độ đang xích lại gần Trung Quốc hơn kể từ khi Nhà Trắng áp thuế lên đến 50% đối với hàng hóa của họ vì New Delhi tiếp tục mua dầu Nga. Hồi tháng 8, Thủ tướng Narendra Modi đến thăm Trung Quốc lần đầu tiên sau 7 năm để tham dự một hội nghị kinh tế và an ninh. Động thái trên dường như là cách để lãnh đạo Ấn Độ thể hiện công khai rằng đất nước ông còn có rất nhiều đồng minh nếu chính quyền Trump tiếp tục giáng đòn trừng phạt lên họ.

Kể từ khi Tổng thống Trump nhậm chức, những thay đổi trong chính sách thương mại toàn cầu đã diễn ra với tốc độ chớp nhoáng và tác động theo những cách khó lường nhất.

Khi ông Trump hồi mùa hè công bố kế hoạch áp thuế 50% đối với hầu hết thép và nhôm nhập khẩu vào Mỹ, các nhà sản xuất thép Anh cảm thấy may mắn. Chính phủ Anh đã đạt được thỏa thuận rằng thép của họ sẽ chỉ bị đánh thuế ở mức 25%.

Nhưng tâm trạng ở Anh trở nên tồi tệ hơn nhiều vào tuần trước, khi Liên minh châu Âu (EU) công bố loạt biện pháp thuế trừng phạt riêng đối với thép nhập khẩu vào khối. Chính sách trên giáng một đòn mạnh vào ngành thép Anh, vốn xuất khẩu gần 80% sản phẩm sang EU.

Tuy nhiên, Anh không phải mục tiêu của chính sách này, mà chỉ là một bên bị vạ lây trong các động thái nhằm vào Bắc Kinh và Washington.

Mức thuế 50% của EU thực tế nhắm vào Trung Quốc, quốc gia bị cáo buộc bán phá giá thép với giá thấp trên thị trường toàn cầu. Nó cũng được đưa ra nhằm giúp đưa EU vào vị thế đàm phán tốt hơn với Mỹ.

"Liên minh sẵn sàng hợp tác với các quốc gia cùng chí hướng để bảo vệ nền kinh tế của họ khỏi tình trạng dư thừa năng lực toàn cầu. Chúng tôi sẽ tiếp tục khám phá những cách thức hợp tác mới với Mỹ", Ủy ban châu Âu (EC) tuần trước cho biết.

Xu hướng bảo hộ cũng đang lan rộng, với việc Canada, Brazil và Mexico thực hiện hàng loạt biện pháp nhằm bảo vệ nhà sản xuất thép trong nước của họ.

Tăng trưởng đang chậm lại ở cả Mỹ và Trung Quốc, trong khi giới chuyên gia đánh giá bất ổn hiện là đặc điểm chung của cả triển vọng kinh tế ngắn hạn lẫn dài hạn.

"Trung Quốc có các mục tiêu ổn định, rõ ràng và kiên quyết. Chính quyền Trump thì thay đổi từ ngày này sang ngày khác, về cả quan điểm và chính sách", giáo sư Portes từ Trường Kinh doanh London nhận xét. "Mức độ bất ổn và rất lớn và điều đó chắc chắn sẽ mang tới những hệ lụy đối với kinh tế toàn cầu".

POKROVSK TRONG VÒNG XOÁY: QUÂN NGA SIẾT CHẶT GỌNG KÌM, UKRAINE KIỆT SỨC CHỐNG TRẢ

Tuyến phòng thủ của Ukraine tại Pokrovsk đang dần sụp đổ khi quân Nga mở rộng tấn công từ nhiều hướng, siết chặt vòng vây và áp sát trung tâm thành phố.

Theo các báo cáo ngày 14/10, tuyến phòng thủ của Ukraine tại Pokrovsk đang dần sụp đổ chậm, khi quân đội Nga mở rộng các hoạt động bên trong và xung quanh thành phố này theo hướng Donetsk.

Nhóm tác chiến Trung tâm của Nga được cho là đã giành thêm các bước tiến trong khu vực vành lồi Dobropillia, nằm ở phía đông bắc Pokrovsk.

Quân Nga tấn công từ hướng đông nam vào khu định cư Shakhove và đã kiểm soát được những ngôi nhà đầu tiên tại đây. Đợt tiến công này gây thêm áp lực lên cụm quân Ukraine đang bị chia cắt trong khu vực lồi, kéo dài từ Shakhove đến Sofiivka và Toret’ske ở phía bắc.

Lực lượng Kiev có vẻ đang rút khỏi các vị trí trong khu vực này. Nhóm tác chiến Tsentr có thể sẽ quét sạch khu vực trong vài tuần, thậm chí vài ngày tới. Khi hoàn tất, họ sẽ tập trung trở lại vào Pokrovsk hoặc có khả năng cao hơn là tiếp tục tiến về phía bắc, hướng tới Zolotyi Kolodyaz và các khu định cư lân cận.

Trở lại khu vực quanh Pokrovsk, Bộ Quốc phòng Nga cho biết, nhóm Tsentr đã chiếm được Balagan.

Bộ Quốc phòng Nga cũng báo cáo rằng quân Nga đạt thêm tiến triển tại phần phía đông của Myrnohrad.

Ngoài ra, nhóm Tsentr vẫn đang giao tranh với lực lượng Ukraine bên trong Pokrovsk, với các báo cáo cho thấy họ đã giành được bước tiến ở khu dân cư Lazurny, phía nam thành phố. Quân Nga cũng được cho là đang tiến từ Kotlyne về hướng cửa ngõ tây bắc Pokrovsk.

Các video gần đây từ khu vực này cho thấy cường độ không kích và pháo kích của Nga vào các vị trí Ukraine tại cả Pokrovsk và Myrnohrad đang gia tăng.

Trong vài tháng qua, Ukraine đã điều lượng lớn quân tiếp viện, bao gồm một số đơn vị tinh nhuệ nhất của mình, tới Pokrovsk. Động thái này khiến đà tiến công của Nga bị chậm lại, nhưng cái giá phải trả vô cùng nặng nề: lực lượng Kiev không chỉ tổn thất lớn về binh sĩ và trang thiết bị để bảo vệ thành phố, mà còn đánh mất nhiều khu vực xung quanh. Điều này thể hiện rõ nhất ở khu vực giữa các hướng Dnepropetrovsk và Zaporozhye.

Kiev nhiều khả năng sẽ tiếp tục lặp lại chiến lược này - bằng cách điều thêm lực lượng đến Pokrovsk - dù rằng số phận của thành phố và khu vực xung quanh dường như đã được định đoạt.

BINH BIẾN TẠI MADAGASCAR: TỔNG THỐNG BỊ LUẬN TỘI, QUÂN ĐỘI TUYÊN BỐ NẮM QUYỀN

Tổng thống Madagascar Andry Rajoelina đã bị luận tội và ra nước ngoài, trong khi một đại tá quân đội tuyên bố kiểm soát quyền lực.

Đại tá Michael Randrianirina, chỉ huy đơn vị tinh nhuệ CAPSAT thuộc quân đội Madagascar, ngày 14.10 tuyên bố trên đài phát thanh quốc gia rằng quân đội đã kiểm soát quyền lực và giải tán tất cả các cơ quan nhà nước, ngoại trừ hạ viện, theo Reuters.

Sau đó, ông Randrianirina thông báo trước các phóng viên rằng một ủy ban do quân đội dẫn đầu sẽ điều hành đất nước trong tối đa 2 năm cùng một chính quyền chuyển tiếp, trước khi tổ chức một cuộc bầu cử mới.

Cuộc khủng hoảng quyền lực diễn ra giữa làn sóng biểu tình từ cuối tháng 9 nhằm phản đối chính quyền Tổng thống Andry Rajoelina.

Đơn vị CAPSAT của ông Randrianirina từng hỗ trợ ông Rajoelina nắm quyền sau cuộc đảo chính năm 2009, đã nổi dậy và tham gia cùng người biểu tình trong những ngày gần đây. Hiến binh và cảnh sát sau đó cũng tuyên bố bất tuân mệnh lệnh của tổng thống.

Trong một bài phát biểu vào tối 13.10, ông Rajoelina nói đã buộc phải đến nơi an toàn vì bị đe dọa tính mạng, đồng thời tuyên bố sẽ không từ chức. Phe đối lập cho rằng ông đã ra nước ngoài trên máy bay quân sự của Pháp.

Ngày 14.10, ông Rajoelina tuyên bố đã giải tán hạ viện để mở đường cho cuộc bầu cử trong 60 ngày. Ông cho rằng đây là hành động cần thiết để khôi phục trật tự và kêu gọi lắng nghe người dân.

Tuy nhiên, lãnh đạo phe đối lập tại quốc hội Siteny Randrianasoloniaiko cho rằng sắc lệnh của ông Rajoelina không hợp pháp. Các nghị sĩ sau đó bỏ phiếu luận tội ông Rajoelina, trong khi văn phòng tổng thống tuyên bố cuộc bỏ phiếu là vi hiến và bất cứ quyết định nào từ cơ quan lập pháp này đều vô hiệu do đã bị giải tán.

Đại tá Randrianirina tuyên bố kiểm soát chính quyền chỉ vài phút sau đó. Tòa án Tối cao Madagascar cùng ngày đề nghị ông Randrianirina làm tổng thống mới, giải thích rằng Tổng thống Rajoelina đã không thể thực hiện chức trách và đã ra nước ngoài.

Những diễn biến trên xảy ra giữa làn sóng biểu tình tại quốc đảo Đông Phi, bùng phát vào hôm 25.9 nhằm phản đối việc cắt điện và nước. Đợt biểu tình sau đó leo thang dẫn đến việc ông Rajoelina phải cách chức toàn bộ nội các nhưng người biểu tình vẫn kêu gọi tổng thống từ chức.

Theo Liên Hiệp Quốc, ít nhất 22 người đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ giữa người biểu tình và lực lượng an ninh từ ngày 25.9.

LEO THANG BẠO LỰC Ở BIÊN GIỚI PAKISTAN - AFGHANISTAN, NHIỀU NGƯỜI THIỆT MẠNG

Căng thẳng tại khu vực biên giới Pakistan - Afghanistan tiếp tục leo thang sau những cuộc giao tranh đẫm máu cuối tuần qua.

Kênh Al Jazeera dẫn lời các quan chức Afghanistan cho biết khoảng 58 binh sĩ Pakistan đã thiệt mạng trong khi Pakistan cho biết 200 phiến quân Taliban và các "kẻ khủng bố" có liên hệ đã chết trong các cuộc đụng độ biên giới từ hôm 10/10.

Đây được xem là vụ bạo lực nghiêm trọng nhất giữa hai nước kể từ khi Taliban lên nắm quyền tại Kabul, Afghanistan năm 2021.

Nguồn tin quân sự từ Islamabad cho biết Pakistan đã tiến hành không kích vào thủ đô Kabul và một khu chợ ở miền Đông Afghanistan vào hôm 8/10, nhằm đáp trả loạt tấn công do Taliban thực hiện. Dù Pakistan chưa thừa nhận chính thức, các cuộc không kích này được cho là đã kích động Taliban mở các đợt phản công dữ dội. Quân đội Afghanistan nã pháo vào các đồn biên giới Pakistan tối 10/10, buộc Islamabad đáp trả bằng hỏa lực pháo binh. Cả hai bên đều tuyên bố đã phá hủy các chốt biên giới của đối phương, song chưa có bằng chứng độc lập xác nhận.

Tính đến ngày 14/10, các cửa khẩu chính tại Torkham và Chaman, cùng ít nhất 3 lối qua lại nhỏ hơn gồm Kharlachi, Angoor Adda và Ghulam Khan, vẫn bị phong tỏa dọc tuyến biên giới dài 2.600 km - đường phân định được người Anh vẽ ra năm 1893, nay vẫn là nguồn gốc của nhiều tranh chấp. Việc đóng cửa này khiến hàng trăm người dân và xe chở hàng hóa bị mắc kẹt, đồng thời làm trầm trọng thêm tình hình của hàng nghìn người tị nạn Afghanistan đang chờ rời khỏi Pakistan trong bối cảnh chính quyền Islamabad tăng cường trục xuất người nhập cư bất hợp pháp.

Người dân khu vực hiện đang lo ngại xung đột có thể bùng phát và lan rộng bất cứ lúc nào, đặc biệt khi Islamabad tiếp tục yêu cầu Taliban trấn áp các tay súng thuộc phong trào Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP) mà họ cho rằng đang ẩn náu trong lãnh thổ Afghanistan - cáo buộc mà Kabul kiên quyết bác bỏ.

Trước tình hình căng thẳng leo thang, Trung Quốc đã lên tiếng bày tỏ "quan ngại sâu sắc" và kêu gọi hai nước kiềm chế. Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh Bắc Kinh mong muốn Islamabad và Kabul "giải quyết bất đồng thông qua đối thoại" và tránh để xung đột lan rộng, đồng thời sẵn sàng tiếp tục đóng vai trò trung gian, thúc đẩy cải thiện quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng, trên cơ sở các cơ chế hợp tác ba bên đã được thiết lập trước đây.

Nguồn: Vnexpress; Người Đưa Tin; Thanh Niên; Soha