TRUNG QUỐC RA ĐÒN VỚI "TỨ ĐẠI GIA TỘC" TỘI PHẠM KHÉT TIẾNG

“Tứ đại gia tộc” (Bạch, Ngụy, Lưu và Minh) là trục quyền lực chi phối kinh tế tội phạm tại khu tự trị Kokang ở miền Bắc Myanmar kể từ năm 2009.

"Tứ đại gia tộc" kể trên thiết lập một mạng lưới kiểm soát, với sự phân chia quyền lực không đơn thuần theo vùng mà là sự độc chiếm có tổ chức và hệ thống hóa mọi nguồn lợi, cơ chế điều hành khu vực.

Sự ra đời và quyền lực tuyệt đối của 4 gia tộc này bắt nguồn từ một sự kiện chính trị vào năm 2009. Trước năm 2009, quyền lực ở Kokang nằm trong tay Bành Gia Thanh (chỉ huy lực lượng gọi là Quân đồng minh dân tộc dân chủ Kokang (MNDAA)).

Tuy nhiên, khi căng thẳng leo thang thành xung đột vũ trang với quân đội Myanmar, những thành viên cấp cao dưới trướng Bành Gia Thanh đã tiến hành một cuộc phản bội nội bộ, lật đổ ông ta. Đổi lại, những thành viên cấp cao đó được trao quyền lực để hoạt động tại khu vực.

Phân chia quyền lực

Gia tộc họ Bạch được xem là hạt nhân, đứng đầu là Bạch Sở Thành.

Gia tộc này đồng thời kiểm soát sức mạnh vũ trang địa phương thông qua Bạch Ứng Thương (con trai của Bạch Sở Thành), chỉ huy Lực lượng dân quân Kokang, bảo đảm cho Bạch gia có tiếng nói quyết định trong các vấn đề hành chính và an ninh.

Trong khi đó, gia tộc họ Ngụy, với Ngụy Siêu Nhân đứng đầu, tập trung kiểm soát các lực lượng bán quân sự và biên phòng. Em trai Ngụy Siêu Nhân là Ngụy Hoài Nhân giữ chức chủ nhiệm ủy ban giám sát Tiểu đoàn Biên phòng 1006 thuộc Lực lượng Biên phòng Kokang.

Sự kiểm soát này không chỉ cho phép gia tộc họ Ngụy bảo vệ lợi ích kinh tế của mình mà còn tạo ra một lớp đệm quân sự hóa, củng cố vị thế của họ trong cơ cấu quyền lực tổng thể.

Trong khi đó, gia tộc Lưu, với Lưu Chính Tường (còn gọi là Lưu A Bảo) là nhân vật chủ chốt, giữ một số chức vụ như chủ nhiệm Ủy ban Giám sát phát triển đô thị Kokang.

Dù trỗi dậy muộn hơn, gia tộc họ Minh, với Minh Học Xương giữ chức Phó trưởng Khu tự trị Kokang, cũng nhanh chóng chen chân vào các vị trí then chốt.

Với nền tảng vững chắc này, các gia tộc chuyển sang kinh tế. Họ không chỉ kiểm soát các ngành truyền thống như khoáng sản và cờ bạc, mà còn biến Kokang thành thủ phủ của ngành công nghiệp lừa đảo qua mạng viễn thông trị giá hàng tỉ USD.

Gia tộc họ Lưu độc quyền lĩnh vực tài chính, cờ bạc và khách sạn thông qua các tổ chức như Tập đoàn Phúc Lợi Lai. Điều này biến gia tộc họ Lưu thành trung tâm kiểm soát nguồn vốn và mạng lưới tài chính bẩn, giữ vai trò cung cấp huyết mạch tiền tệ cho các hoạt động phi pháp.

Gia tộc họ Ngụy sử dụng Tập đoàn Henry để kinh doanh khoáng sản, bất động sản và du lịch, tạo ra một vỏ bọc kinh tế hợp pháp và xây dựng cơ sở hạ tầng cho các hoạt động ngầm.

Còn gia tộc họ Bạch kiểm soát lĩnh vực bất động sản và khu công nghiệp, trong đó nổi bật là Khu công nghệ Thương Thắng.

Sự sụp đổ chấn động

Chiến dịch truy quét tội phạm xuyên biên giới của cảnh sát Trung Quốc vào cuối năm 2023 đã giáng một đòn chí mạng vào Kokang, chấm dứt sự thống trị kéo dài của "tứ đại gia tộc".

Trong khi gia tộc họ Minh bị xóa sổ với bản án tử hình cho các thành viên chủ chốt, thì 3 gia tộc còn lại (Bạch, Ngụy và Lưu) cũng đang đối mặt với công lý, đánh dấu sự sụp đổ toàn diện của đế chế tội phạm lừa đảo qua mạng.

Ngày 30-1-2024, cơ quan chức năng Trung Quốc, phối hợp chặt chẽ với phía Myanmar, dẫn độ một số nhân vật cấp cao của 3 gia tộc Bạch, Ngụy và Lưu. Đây là một sự kiện mang tính biểu tượng, các ông trùm quyền lực nhất Kokang bị đưa về Trung Quốc bằng chuyên cơ.

Hai cha con nắm quyền lực chính trị tối cao của gia tộc họ Bạch là Bạch Sở Thành và con trai Bạch Ứng Thương bị bắt giữ.

Về gia tộc họ Ngụy, Ngụy Hoài Nhân đã sa lưới và bị dẫn độ về Trung Quốc. Tuy nhiên, các nhân vật chủ chốt khác như Ngụy Siêu Nhân, Ngụy Dung (con gái Ngụy Siêu Nhân) đang lẩn trốn và bị truy nã.

Còn về gia tộc họ Lưu, Lưu Chính Tường (chủ gia tộc, Chủ tịch Tập đoàn Phúc Lợi Lai) và em họ Lưu Chính Mậu cũng bị dẫn độ về Trung Quốc. Lưu Tích Quang (con trai Lưu Chính Tường, giám đốc điều hành Phúc Lợi Lai) vẫn đang lẩn trốn.

Theo tờ Kinh Báo, trong số 3 gia tộc Bạch, Ngụy và Lưu, gia tộc họ Bạch đã chính thức bị Trung Quốc truy tố và đang trong giai đoạn chờ tuyên án.

Phiên tòa xét xử sơ thẩm công khai Bạch Sở Thành, Bạch Ứng Thương và 19 đồng phạm diễn ra tại Tòa án Nhân dân Trung cấp TP Thâm Quyến từ ngày 19 đến 22-9-2025.

Các bị cáo đối mặt với 12 tội danh, bao gồm cố ý giết người, cưỡng bức mại dâm, buôn bán và sản xuất ma túy, cướp tài sản, lừa đảo qua mạng và tổ chức vượt biên trái phép.

Cáo trạng tiết lộ gia tộc họ Bạch đã bảo kê 41 khu phức hợp lừa đảo, gây ra cái chết của 6 công dân Trung Quốc và liên quan hàng trăm tỉ nhân dân tệ tiền phi pháp. Riêng Bạch Ứng Thương bị cáo buộc liên quan khoảng 11 tấn ma túy đá (methamphetamine).

Theo Kinh báo, khi Trung Quốc ra lệnh truy nã vào ngày 10-12-2023, Bạch Ứng Thương chế giễu, cho rằng chính quyền Trung Quốc không thể làm gì được y. Tuy nhiên, vài chục ngày sau đó, Bạch Ứng Thương bị quân đội Myanmar bắt giữ khi đang lẩn trốn trong chùa. Y đã nhầm tưởng lính Myanmar là cứu viện do chị gái cử đến.

CUỘC CHIẾN ĐẤT HIẾM - "CƠN BÃO" MỚI VỚI NGÀNH BÁN DẪN THẾ GIỚI

Trung Quốc siết xuất khẩu đất hiếm, Mỹ đáp trả bằng thuế và kiểm soát phần mềm, đẩy ngành bán dẫn toàn cầu vào nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng.

Các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng chất bán dẫn toàn cầu đang chuẩn bị cho nguy cơ gián đoạn sau khi Trung Quốc áp đặt hạn chế xuất khẩu khoáng sản đất hiếm, còn Mỹ đáp trả bằng việc cảnh báo áp thêm thuế và siết chặt kiểm soát việc bán phần mềm sang nước này.

Động thái của Trung Quốc - được đánh giá là bước đi mạnh tay nhất nhằm hạn chế nguồn cung đất hiếm - có thể làm chậm nguồn cung các con chip đang thúc đẩy làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI). Phản ứng với quyết định này, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế bổ sung 100% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và kiểm soát xuất khẩu với “mọi phần mềm quan trọng” của các công ty Mỹ.

Theo một nguồn tin am hiểu tình hình, việc hạn chế đất hiếm có thể khiến các lô hàng của ASML Holding NV - nhà sản xuất duy nhất trên thế giới cung cấp máy móc chế tạo chip tiên tiến - bị chậm giao cho người mua hàng tuần. Một quản lý cấp cao tại một công ty chip Mỹ cho biết họ vẫn đang đánh giá tác động, nhưng rủi ro thấy rõ nhất lúc này là giá nam châm phụ thuộc đất hiếm - linh kiện quan trọng trong chuỗi sản xuất chip - sẽ tăng mạnh.

Trong khi đó, lãnh đạo một hãng sản xuất chip khác của Mỹ cho biết doanh nghiệp đang gấp rút rà soát các sản phẩm sử dụng đất hiếm có nguồn gốc từ Trung Quốc và lo ngại rằng yêu cầu xin giấy phép từ Trung Quốc có thể khiến chuỗi cung ứng đình trệ hoàn toàn.

Hiện chưa rõ các sản phẩm phần mềm nào của Mỹ sẽ bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm xuất khẩu mới mà ông Trump vừa đề xuất. Hồi tháng 7/2025, Mỹ từng dỡ bỏ quy định yêu cầu xin giấy phép cho phần mềm thiết kế chip - một phần trong gói biện pháp đáp trả việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm trước đó.

Theo quy định mới của Trung Quốc, các công ty nước ngoài phải xin phép nếu tái xuất bất kỳ sản phẩm nào chứa - dù chỉ lượng rất nhỏ - đất hiếm từ Trung Quốc, bao gồm cả linh kiện dùng trong sản xuất chip và các sản phẩm phục vụ nghiên cứu AI có ứng dụng quân sự.

Ông Gracelin Baskaran, Giám đốc phụ trách khoáng sản chiến lược tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược (CSIS), nhận định: “Đây là những biện pháp kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt nhất mà Trung Quốc từng áp dụng. Rõ ràng Trung Quốc đang dùng đòn bẩy để buộc không chỉ các công ty Mỹ mà cả doanh nghiệp toàn cầu phải tuân thủ”.

Máy sản xuất chip của ASML hay Applied Materials đặc biệt phụ thuộc vào đất hiếm bởi chúng sử dụng các hệ thống laser, nam châm và thiết bị chính xác cao cần đến loại vật liệu này. Nguồn tin từ ASML cho biết công ty này đã chuẩn bị cho khả năng gián đoạn nguồn cung, đặc biệt vì điều khoản yêu cầu doanh nghiệp nước ngoài phải xin phép Trung Quốc khi tái xuất bất kỳ sản phẩm nào có chứa đất hiếm của họ. ASML hiện đang vận động Mỹ và Hà Lan tìm giải pháp thay thế.

Một số ý kiến cho rằng đây có thể là động tác mang tính đàm phán trước chuyến thăm châu Á của ông Trump – và theo dự kiến trước đó ông có thể sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tháng này. Cũng chưa rõ Trung Quốc sẽ theo dõi việc sử dụng đất hiếm với hàm lượng nhỏ như thế nào để thực thi quy định.

Tuy nhiên, thay vì tạo không gian đàm phán, động thái của Trung Quốc đã khiến căng thẳng thương mại giữa hai cường quốc kinh tế bùng phát trở lại. Thuế mới mà ông Trump công bố sẽ nâng mức thuế nhập khẩu với hàng Trung Quốc lên 130% từ tháng sau - chỉ thấp hơn mức 145% đưa ra hồi đầu năm nay, trước khi hai nước tạm hạ nhiệt căng thẳng thương mại để nối lại đàm phán.

Đây không phải lần đầu đất hiếm trở thành tâm điểm trong căng thẳng thương mại Mỹ - Trung. Sau khi Mỹ tăng thuế quan đối với Trung Quốc vào đầu năm 2025, Trung Quốc đã ngừng xuất khẩu khoáng sản sang Mỹ. Hai bên sau đó đã đạt thỏa thuận tạm đình chiến thương mại, theo đó Mỹ giảm thuế còn Trung Quốc nối lại xuất khẩu khoáng sản sang thị trường nước này.

Tại châu Âu, Đức - nền kinh tế lớn nhất khu vực này - cho biết đã triển khai các biện pháp đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu và coi những hạn chế của Trung Quốc là “mối lo ngại nghiêm trọng”. Đức cho hay đang làm việc với các doanh nghiệp bị ảnh hưởng và Ủy ban châu Âu (EC) để chuẩn bị phản ứng chung.

TRANH CÃI QUANH GIẢI NOBEL HÒA BÌNH

Hôm qua (giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết tân chủ nhân của giải Nobel Hòa bình 2025 là nhà lãnh đạo đối lập ở Venezuela Maria Corina Machado gọi điện và nói rằng đã nhận giải nhân danh ông.

Trước đó, Nhà Trắng chỉ trích Ủy ban Nobel đã quyết định chọn "chính trị thay vì hòa bình", theo Reuters.

Trên X, Trợ lý Tổng thống kiêm Giám đốc Truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung viết: "Tổng thống Trump sẽ tiếp tục thúc đẩy các thỏa thuận hòa bình, chấm dứt các cuộc chiến và cứu lấy mạng sống của nhiều người. Ông có trái tim giàu lòng nhân ái và sẽ chẳng bao giờ có ai khác đủ sức dời non lấp biển bằng sức mạnh ý chí như ông".

Trước áp lực từ Nhà Trắng, ông Jørgen Watne Frydnes, Chủ tịch Ủy ban giải Nobel Hòa bình, cho hay quy trình chọn người nhận giải ưu tiên lòng dũng cảm và sự chính trực. Về phần mình, khi được hỏi về giải Nobel Hòa bình năm nay, ông Trump không trực tiếp chỉ trích quyết định của Ủy ban Nobel, thay vào đó nói rằng bà Machado có lẽ sẽ nhường lại giải thưởng nếu ông đề nghị.

Ông Trump cũng nhấn mạnh bản thân đã chấm dứt 8 cuộc chiến kể từ khi nhậm chức nhiệm kỳ 2 và hoàn toàn xứng đáng được trao giải này. Tuy nhiên, gần đây chủ nhân Nhà Trắng cũng từng dự báo có lẽ mình vô duyên với giải năm nay. Ông cho rằng thật sự là một điều sỉ nhục cho nước Mỹ nếu nhà lãnh đạo của họ không được trao giải.

Trên thực tế, việc đề cử cho giải Nobel phải được thực hiện trước ngày 31.1 hằng năm để hợp lệ cho giải năm đó. Ông Trump quay lại Nhà Trắng cho nhiệm kỳ 2 từ ngày 20.1. Bản thân ông cũng thừa nhận quyết định của Ủy ban Nobel tập trung vào năm 2024, thời điểm ông đang tranh cử tổng thống. Thế nhưng, ông vẫn cho rằng với mức độ đóng góp của mình cho hòa bình thế giới, lẽ ra Ủy ban Nobel phải chọn ông chứ không phải ai khác.

Trả lời câu hỏi tại cuộc họp ở Tajikistan về việc liệu ông có cho rằng người đồng cấp Mỹ xứng đáng đoạt giải Nobel Hòa bình 2025 hay không, Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 10.10 cho hay bản thân ông không phải là bên có thể quyết định người thắng giải. "Tuy nhiên, ông ấy thật sự đang làm nhiều điều để giải quyết những cuộc khủng hoảng đầy phức tạp vốn kéo dài nhiều năm, thậm chí nhiều thập niên", chủ nhân Điện Kremlin nói, theo Đài NBC News.

Đề cập đến tình hình Trung Đông, ông Putin nhận xét: "Nếu chúng ta đạt được mọi điều mà ông Trump đã nỗ lực... đó sẽ là một sự kiện lịch sử". Bên cạnh đó, Tổng thống Nga cũng chỉ trích Ủy ban Nobel trong quá khứ từng trao giải Nobel Hòa bình cho những người chẳng làm gì cả cho hòa bình. Tổng thống Trump đã chia sẻ đoạn clip ghi lại lời nhận xét của ông Putin trên tài khoản Truth Social, kèm theo câu: "Cảm ơn Tổng thống Putin!".

Trên Instagram, con gái Tổng thống Trump là Ivanka Trump đã ca ngợi cha mình về sự lãnh đạo của ông trong quá trình làm trung gian cho thỏa thuận hòa bình ở Gaza.

ĐÒN ĐÁNH CHIẾN LƯỢC: NGA TẤN CÔNG “TRÁI TIM NĂNG LƯỢNG” CỦA UKRAINE

Các nhà máy điện chủ chốt của Ukraine đang hứng chịu những đợt tấn công dữ dội của Nga.

Từ đầu tháng 10, mức độ căng thẳng trong xung đột Ukraine đã leo thang rõ rệt. Moscow đã tăng mạnh quy mô tấn công bằng tên lửa và UAV vào lãnh thổ đối phương. Mục tiêu chính giờ không còn là các cơ sở quân sự mà là nhà máy điện và trạm nhiệt điện. Đây là bước đi hợp lý: khi mất điện, các nhà máy sẽ ngừng sản xuất, còn việc đình trệ vận tải đường sắt sẽ làm tê liệt hậu cần và gây hiệu ứng dây chuyền trên toàn tuyến.

Kyiv là mục tiêu đầu tiên. Đêm 10/10, Nga tiến hành một đợt tấn công kết hợp quy mô lớn bằng tên lửa và UAV nhằm vào hạ tầng năng lượng Ukraine. Hai nhà máy nhiệt điện TPP-5 và TPP-6 bị đánh trúng, khiến toàn bộ bờ tả ngạn của thủ đô chìm trong bóng tối. Hệ thống sưởi dân sinh bị gián đoạn, và thành phố mất khoảng 35% công suất phát điện sau đợt tấn công.

Không chỉ thủ đô, trung tâm Ukraine - đặc biệt là cụm thủy điện trên sông Dniepr - cũng bị tấn công.

Nhà máy nhiệt điện Prydniprovska: Ít nhất 10 vụ tấn công bằng 4 UAV, 3 tên lửa Iskander-K và 2 Iskander-M. Hai máy biến áp và nhiều hạng mục hạ tầng phụ trợ bị phá hủy, các tổ máy phải ngừng hoạt động hoàn toàn.

Nhà máy nhiệt điện Kryvyi Rih: Khoảng 10 vụ tấn công bằng 4 Iskander-M, 2 Iskander-K, 2 Kh-59 và 2 UAV Geran-2. Phòng động cơ bị hư hại nặng, khu dân cư lân cận mất điện hoàn toàn.

Nhà máy nhiệt điện Sredne-Dniprovskaya: Hai tên lửa Iskander-K và Kh-59 đánh trúng mục tiêu, phá hủy phòng động cơ cùng khu vực máy biến áp và trung tâm liên lạc.

Nhà máy thủy điện Dnipro: 12 UAV (8 vào HPP-1, 4 vào HPP-2) cùng 4 Iskander-M và 2 Kh-59 đã được sử dụng trong cuộc tấn công. Hai phòng máy bị phá hủy, hoạt động phát điện phải dừng.

Nhà máy thủy điện Kremenchug: Ghi nhận 11 UAV, 3 Iskander-K và một Kinzhal. Máy biến áp T-1 trúng đạn trực tiếp, gây hư hại nặng cho khu vực xung quanh.

Nhà máy thủy điện Sredne-Dnepr: Bị tấn công bằng một Iskander-M và một Kh-59, phá hủy phòng máy và bệ máy biến áp.

Nhà máy thủy điện Kanevskaya: 5 UAV Geran-2 và 3 Iskander-K đánh trúng khu vực công nghệ gần tổ máy số 6, gây thiệt hại nghiêm trọng cho phòng máy.

Theo báo cáo, các đợt tấn công vào hệ thống thủy điện sông Dniepr đã khiến sản lượng điện giảm 60–70%. Chuỗi nhà máy này, được xây dựng từ thời Liên Xô, là nguồn cung năng lượng chủ lực của Ukraine.

Kể từ đầu xung đột, Kyiv đã mất quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhya - cơ sở lớn nhất cả nước. Dù vẫn nắm trong tay ba nhà máy điện hạt nhân khác là Nam Ukraine, Khmelnytskyi và Rivne nhưng tổng công suất của chúng cũng không thể bù đắp được tổn thất từ Zaporizhzhya.

Các nhà máy thủy điện hiện mang ý nghĩa sống còn với Ukraine. Nếu chúng bị vô hiệu hóa trước mùa đông, hậu quả sẽ vô cùng nghiêm trọng.

Nguồn: Soha; CafeF; Thanh Niên; Người Đưa Tin