CHÂU ÂU THUA TRUNG QUỐC TRONG CUỘC ĐUA ROBOT HÌNH NGƯỜI

Châu Âu đang hụt hơi trước Trung Quốc trong cuộc đua robot hình người do thiếu vốn và rào cản pháp lý, buộc khu vực này phải chuyển hướng sang mảng phần mềm và dữ liệu.

Tháng 2, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã tận mắt chứng kiến màn trình diễn khiêu vũ, nhào lộn và đấm bốc của các robot hình người tại Hàng Châu (Trung Quốc). Sau chuyến đi, ông Merz thừa nhận Đức "đơn giản là không còn đủ năng suất nữa".

Sự kiện đầu năm đã khẳng định vị thế thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực này. Năm 2025, 87% lượng robot hình người được giao trên toàn cầu có xuất xứ từ quốc gia châu Á. Dù thu hút nhiều sự chú ý, quy mô thị trường thực tế vẫn khiêm tốn với hơn 13.000 thiết bị được bán ra trong năm 2025.

Theo tạp chí Forbes, Agibot dẫn đầu với 5.168 đơn vị, xếp thứ hai là Unitree với hơn 4.000 đơn vị. Bất chấp doanh số nhỏ, nghiên cứu của Barclays vào tháng 1/2026 dự báo thị trường có thể tăng từ 2-3 tỷ USD hiện tại lên 200 tỷ USD vào năm 2035.

Bài toán vốn và tính thực tiễn tại châu Âu

Rodion Shishkov, nhà sáng lập công ty công nghệ xây dựng All3 (London, Anh), nhận định nguồn vốn cho các startup robot tại châu Âu chỉ bằng một phần nhỏ so với Mỹ và Trung Quốc. Dòng tiền đầu tư hiện đang đổ dồn vào các dự án robot hình người "hot", thay vì các robot chức năng phi hình người mang lại hiệu quả cao hơn trong thực tế.

"Bạn cần ưu tiên chức năng. Nếu cần đào một cái hố lớn, chúng ta cần máy xúc chứ không phải một robot hình người cầm xẻng. Chúng ta cần ngừng việc bắt đầu từ hình dáng mà hãy bắt đầu từ chức năng", ông Shishkov nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, Andrei Danescu, CEO của Dexory - công ty khởi nghiệp về trí tuệ nhân tạo logistics và robot tự động nhận định chuyến đi tới Trung Quốc của Thủ tướng Đức "có nguy cơ biến một cuộc đua công nghệ rất nghiêm túc thành một cuộc thi sắc đẹp". Theo ông, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc robot có đi bằng hai chân hay không, mà là liệu chúng có giải quyết được các vấn đề thực tế.

Để minh chứng, Danescu liệt kê các ví dụ về những cỗ máy đang định hình lại các ngành công nghiệp tại châu Âu, bao gồm cánh tay robot cộng tác trên các sàn nhà máy, phương tiện logistics tự động trong nhà kho, hoặc trợ lý phẫu thuật trong phòng mổ.

Dù đề cao tính ứng dụng thực tiễn của châu Âu, vị CEO cũng đưa ra lời cảnh báo rằng khu vực này tuyệt đối không được phép tự mãn hay chủ quan trước làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực robot từ phía Trung Quốc.

Ông kêu gọi các cơ quan quản lý châu Âu đẩy nhanh việc ban hành tiêu chuẩn và khung pháp lý về trách nhiệm bồi thường cho các hệ thống tự động, đồng thời tăng cường đầu tư công.

Theo Sam Baker, người dành một thập kỷ làm việc với robot trong sản xuất công nghiệp trước khi gia nhập quỹ đầu tư Planet A, rào cản lớn nhất hiện nay là độ an toàn khi tích hợp robot vào môi trường làm việc cùng con người, đặc biệt trong các ngành như xây dựng. Hiện tại, chưa có bộ quy tắc chuẩn mực nào hướng dẫn chi tiết về cách thức triển khai và quy trình an toàn cho các thiết bị này.

Bất chấp những khó khăn, một số doanh nghiệp châu Âu đã bắt đầu hành động. Hãng xe BMW thông báo sẽ thử nghiệm robot hình người tại nhà máy ở Leipzig (Đức) để tích hợp vào dây chuyền sản xuất và hỗ trợ phát triển linh kiện.

Đánh giá về năng lực cạnh tranh, chuyên gia Baker cho rằng châu Âu khó có thể đạt được sự tự chủ và độc lập về chuỗi cung ứng phần cứng trước Trung Quốc. Tuy nhiên, khu vực này vẫn còn nhiều cơ hội để phát triển mạnh mẽ ở khía cạnh trí tuệ nhân tạo và dữ liệu.

TRANH CÃI VỀ THÉP XANH Ở CHÂU ÂU

Các nhà sản xuất ô tô châu Âu vốn đã chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ Trung Quốc, nay còn đối mặt khả năng phải sử dụng thép đắt tiền sản xuất bằng công nghệ hydro xanh, nhằm đáp ứng chiến lược củng cố ngành thép của Liên minh châu Âu (EU) và các mục tiêu môi trường.

Theo tạp chí của Anh Global Banking & Finance Review, tháng 12 năm ngoái, EU đã đặt mục tiêu giảm 90% lượng khí thải CO2 đối với tất cả ô tô mới từ năm 2035, thay vì mức 100% như kế hoạch trước đó. Đồng thời, Brussels cũng bãi bỏ lệnh cấm hoàn toàn đối với các phương tiện sử dụng động cơ đốt trong.

Theo đề xuất mới, gắn liền với Đạo luật Thúc đẩy công nghiệp của EU, các nhà sản xuất ô tô - chiếm 1/5 nhu cầu thép của châu Âu, phải bù đắp 10% còn lại bằng thép carbon thấp (thép xanh) và nhiên liệu thay thế. Vấn đề nằm ở chỗ các dự án thép xanh của châu Âu đang bị trì hoãn, tạm dừng hoặc hủy bỏ vì hydro xanh (được sản xuất bằng năng lượng tái tạo) rất đắt đỏ và chưa thể sản xuất trên quy mô lớn. Stegra, một công ty chuyên về thép xanh của Thụy Điển, cho biết, khi có mặt trên thị trường, loại thép này dự kiến sẽ có giá cao hơn khoảng 1/3 so với sản phẩm thép thông thường.

Ngoài vấn đề giá thành, thêm một thách thức nữa là việc thiếu một định nghĩa thống nhất về thép xanh. Theo đó, các nhà sản xuất thép sử dụng các thuật ngữ, chỉ số và ngưỡng không thống nhất để tiếp thị các sản phẩm phát thải thấp của họ.

Dữ liệu từ Nhóm lãnh đạo về chuyển đổi công nghiệp - một sáng kiến tập hợp các chính phủ và các công ty toàn cầu, cho thấy công suất thép xanh dự kiến sẽ đạt khoảng 28 triệu tấn/năm vào năm 2050. Tuy nhiên, số nhà máy đủ tiêu chuẩn sản xuất thép carbon thấp đang được xây dựng chỉ có thể đáp ứng được 1/3 công suất dự kiến trên.

Tiếp đến, việc chuyển đổi từ lò cao sử dụng than sang hệ thống sản xuất sắt khử trực tiếp sử dụng hydro và lò hồ quang điện (EAF) đòi hỏi đầu tư hàng tỷ EUR. Do đó, nhiều nhà sản xuất thép như tập đoàn đa quốc gia ArcelorMittal hay Salzgitter (Đức) đang chuyển sang một chiến lược thận trọng hơn, từng bước một, tập trung vào các lò hồ quang điện sử dụng bằng phế liệu trước khi chuyển sang sử dụng sắt khử trực tiếp sử dụng hydro. Dù vậy, theo nhiều chuyên gia trong ngành, lò điện hồ quang sử dụng phế liệu thải ra lượng carbon ít hơn nhiều so với lò cao nhưng không thể là giải pháp lâu dài vì nguồn phế liệu chất lượng cao rất hạn chế.

Hiệp hội Công nghiệp ô tô Đức (VDA) đã chỉ trích kế hoạch của EU. “Điều này có nghĩa là ngành công nghiệp ô tô một lần nữa lại phải phụ thuộc vào những diễn biến không liên quan gì đến ngành”, Chủ tịch VDA Hildegard Mueller nói. Nhiều giám đốc điều hành và chuyên gia từ ngành công nghiệp ô tô và thép kỳ vọng Brussels sẽ đưa ra các chính sách hợp lý để tạo ra một thị trường mới cho thép phát thải thấp và khuyến khích nhu cầu.

CHÂU ÂU ĐÓN HUNG TIN TỪ XUNG ĐỘT TẠI IRAN

Châu Âu đang đứng trước rủi ro rơi vào khủng hoảng vì căng thẳng leo thang ở Iran.

Giữa lúc xung đột tại Trung Đông leo thang, châu Âu đang đối mặt với một nhiệm vụ vốn đã nặng nề là lấp đầy các kho dự trữ khí đốt cho mùa đông sắp tới. Việc này bất ngờ trở thành thách thức lớn hơn nhiều do hoạt động sản xuất và vận chuyển LNG gián đoạn nghiêm trọng. Nguồn cung toàn cầu thắt chặt đẩy giá khí tăng vọt, đe dọa an ninh năng lượng và ngân sách của cả khu vực.

Dự trữ khí đóng vai trò thiết yếu, giúp châu Âu đáp ứng nhu cầu sưởi ấm và phát điện trong mùa đông. Nhưng năm nay, các kho dự trữ được dự báo sẽ kết thúc mùa sưởi ấm ở mức thấp bất thường, buộc khu vực phải mua lượng lớn khí đốt trong mùa hè để bơm trở lại các kho chứa trên toàn lục địa.

Từ sau khi chấm dứt hầu hết nhập khẩu khí đường ống từ Nga vì mâu thuẫn tại Ukraine, châu Âu ngày càng phụ thuộc vào khí tự nhiên hóa lỏng. Trước năm 2022, LNG chỉ chiếm khoảng 19% nguồn cung khí của khu vực. Con số này dự kiến tăng lên 45% trong năm nay, khoảng 174 tỷ mét khối, tương đương gần 1.800 chuyến tàu LNG, theo S&P Global Energy.

Chỉ riêng trong mùa hè năm nay, người mua tại châu Âu cần tìm khoảng 700 chuyến LNG, tương đương 67 tỷ mét khối, để lấp đầy kho dự trữ, cao hơn 180 chuyến so với năm ngoái. Một phần nhu cầu sẽ được bù đắp bằng khí đường ống từ Na Uy, Algeria và ở mức nhỏ hơn là Nga, còn lại chủ yếu phải phụ thuộc vào LNG.

Tuy nhiên, giá khí đốt đã tăng vọt ngay sau khi xung đột Iran nổ ra. Giá tham chiếu tại châu Âu có lúc chạm mức cao nhất kể từ đầu năm 2023 và tăng gần 50% trong tuần, sau khi Qatar buộc phải đóng cửa các mỏ khí - nơi chiếm tới 1/5 nguồn cung LNG toàn cầu. Chỉ số LNG tham chiếu JKM (Japan-Korea Marker) cũng tăng tới 68% khi các nước vội vàng tìm nguồn thay thế.

Theo tính toán của Reuters, chỉ trong vòng vài ngày, chi phí mà châu Âu phải trả cho 180 chuyến LNG bổ sung đã tăng từ 6,7 tỷ USD lên 10,1 tỷ USD. Tổng chi phí cho 67 tỷ mét khối khí dự trữ mùa hè đã tăng thêm 13,6 tỷ USD, lên 40 tỷ USD.

Reuters trích dẫn dự báo của 4 nhóm chuyên gia cho biết lượng khí còn lại trong kho của châu Âu vào cuối tháng 3 chỉ còn 22-27%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 5 năm là 41%. Nếu lượng LNG nhập khẩu suy giảm trong 4 tuần tới do gián đoạn vận chuyển qua Trung Đông, mức tồn kho có thể còn rơi xuống thấp hơn nữa.

Rủi ro đặc biệt lớn nằm ở eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 120 tỷ mét khối LNG mỗi năm, tương đương 20% nguồn cung toàn cầu. Nếu tình trạng tê liệt kéo dài 1 tháng, phân tích của Energy Aspects cho thấy châu Âu có thể chứng kiến mức tồn kho thấp kỷ lục vào cuối mùa đông và gặp khó khăn lớn khi bước vào chu kỳ tích trữ tháng 10.

SEB Research ước tính, 1 tháng gián đoạn có thể khiến thị trường mất khoảng 7 triệu tấn LNG (9,7 tỷ mét khối). Riêng châu Âu có thể mất thêm 5,5 triệu tấn (7,6 tỷ mét khối) vì sự cạnh tranh gay gắt từ châu Á.

Diễn biến này có thể đẩy giá khí tại châu Âu lên trên 60 euro/MWh, so với mức khoảng 50 hiện tại và 32 hồi cuối tuần trước. Nếu tổ hợp LNG Ras Laffan của Qatar tiếp tục đóng cửa, giá có thể quay lại mức trên 100 euro/MWh như khủng hoảng năng lượng 2022.

Na Uy, nhà cung cấp khí đốt lớn nhất châu Âu. hiện đã đẩy tối đa công suất. Do đó, hoạt động bổ sung dự trữ mùa hè sẽ phụ thuộc đáng kể vào LNG, đúng vào thời điểm chi phí tăng mạnh. Theo chuyên gia Erisa Pasko, giá cao sẽ khiến doanh nghiệp có ít động lực tích trữ, với hy vọng giá sẽ hạ khi tình hình lắng dịu và nguồn cung mới đi vào hoạt động.

Mỹ hiện là nhà cung cấp LNG lớn nhất cho châu Âu và cũng là nhà cung ứng khí lớn thứ 2 cho khu vực. Dù Washington thúc giục EU ký thêm hợp đồng dài hạn, song họ khó có thể tăng sản lượng đủ nhanh để bù đắp sự sụt giảm đột ngột từ Qatar. Năm 2025, khí đốt từ Qatar chỉ chiếm 3,5% nguồn cung của EU, còn Mỹ chiếm tới 25,4%.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế dự báo nguồn cung LNG toàn cầu sẽ tăng 7% vào năm 2026, tương đương 42 tỷ mét khối, chủ yếu đến từ Mỹ. Nhưng với châu Âu, điều quan trọng hơn cả là làm thế nào vượt qua mùa hè năm nay, khi mọi yếu tố bất định đều đang đẩy an ninh năng lượng của khu vực đến giới hạn.

CHÂU ÂU TĂNG CƯỜNG HIỆN DIỆN QUÂN SỰ VÀ PHÒNG THỦ TẠI TRUNG ĐÔNG

Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang, gây thương vong và thiệt hại lớn, nhiều nước châu Âu đã đẩy mạnh hiện diện quân sự và cam kết hỗ trợ bảo vệ Cộng hoà (CH) Síp, nhằm bảo đảm an ninh và lợi ích quốc gia trong khu vực.

Tây Ban Nha không cho quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ của mình nhưng thông báo sẽ điều tàu khu trục tiên tiến nhất đến bảo vệ CH Síp. Trong khi đó, Anh, Hy Lạp và Bồ Đào Nha tiến xa hơn khi cho phép quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ trong một số điều kiện nhất định.

Mới đây nhất, Pháp cũng đã cho phép máy bay quân sự Mỹ tạm thời sử dụng một số căn cứ của nước này tại Trung Đông sau khi nhận được đảm bảo chắc chắn rằng các máy bay này không tham gia chiến dịch quân sự tại Iran.

Trước đó, Pháp đã điều tàu sân bay chủ lực Charles de Gaulle đến phía Đông Địa Trung Hải, cùng với 20 máy bay chiến đấu Rafale và 2 máy bay radar Hawkeye.

Trong khi đó, Italia cho biết chưa nhận được yêu cầu tương tự từ phía Mỹ, song cho biết nước này cũng sẽ điều động các phương tiện hải quân để bảo vệ đảo Síp trong những ngày tới, cũng như các hệ thống phòng không chống máy bay không người lái và chống tên lửa đến các quốc gia Trung Đông.

Thổ Nhĩ Kỳ lên kế hoạch xây vùng đệm ở Iran

Thổ Nhĩ Kỳ mới đây thông báo Ankara đang đánh giá mọi phương án và chuẩn bị cho ba kịch bản khác nhau nhằm đối phó với khả năng xuất hiện làn sóng di cư từ Iran, quốc gia đã bị Mỹ và Israel tấn công kể từ ngày 28/2.

Để chuẩn bị cho khả năng dòng người tràn sang, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ trước mắt đang xây dựng năng lực tiếp nhận khoảng 90.000 người. Các biện pháp chuẩn bị bao gồm việc dựng các thành phố lều trại và khu trú ẩn tạm thời. Trước đó, ngày 4/3, Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ cho biết các hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Đông Địa Trung Hải đã đánh chặn một tên lửa đạn đạo của Iran. Tên lửa đạn đạo này được phát hiện đang hướng về không phận Thổ Nhĩ Kỳ sau khi được phóng từ Iran và bay qua không phận Iraq và Syria.

Đây được xem là lần đầu tiên một quốc gia thành viên NATO bị Iran trực tiếp nhắm mục tiêu kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tuần trước. Sau khi vụ việc xảy ra, người phát ngôn NATO lên án việc Iran nhắm mục tiêu vào Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời khẳng định liên minh quân sự này kiên quyết bảo vệ các đồng minh, trong đó có Thổ Nhĩ Kỳ.

G7 thảo luận về hiệp định thương mại khoáng sản thiết yếu

Các quốc gia thuộc Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) cùng với các nước có cùng quan điểm đang tiến hành các cuộc thảo luận nhằm đạt được một thỏa thuận thương mại về các khoáng sản thiết yếu, trong bối cảnh lo ngại về sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc đối với đất hiếm và các vật liệu khác cần thiết cho các công nghệ công nghiệp hiện đại.

Chính phủ Nhật Bản cho biết thông qua khuôn khổ được dự kiến nói trên, các quốc gia mong muốn tăng cường chuỗi cung ứng trong lĩnh vực này, chẳng hạn như cắt giảm thuế quan giữa các thành viên và tạo ra một khu vực kinh tế mới dành cho các khoáng sản. Ngoài việc giảm thuế quan, các nước G7 và những quốc gia khác cũng đang thảo luận về khả năng áp thêm thuế đối với các sản phẩm khoáng sản thiết yếu nhập khẩu từ Trung Quốc. Các nguồn thạo tin cho biết nhóm này cũng đang xem xét các biện pháp hỗ trợ sản xuất khoáng sản thiết yếu tại các quốc gia tham gia khuôn khổ, chẳng hạn như cung cấp trợ cấp. Dự kiến, việc tăng cường hợp tác trong mua sắm khoáng sản thiết yếu sẽ nằm trong chương trình nghị sự tại hội nghị thượng đỉnh có thể diễn ra giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Sanae Takaichi vào ngày 19/3.

Nguồn: Vietnamnet; Sài Gòn Giải Phóng; Soha; ANTV