CHÂU ÂU ĐÓN CÚ SỐC NĂNG LƯỢNG MỚI TỪ QATAR

Cơ sở xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới tạm dừng đã khiến giá khí đốt tại châu Âu tăng vọt hơn 50%.

Việc tạm dừng hoạt động tại cơ sở xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới của Qatar đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu rung chuyển, đẩy giá khí đốt châu Âu tăng vọt hơn 50% chỉ trong thời gian ngắn.

Theo xác nhận từ QatarEnergy, hoạt động sản xuất LNG tại nhà máy Ras Laffan Industrial City đã bị tạm ngừng sau xung đột gần đây. Đây là lần gián đoạn chưa từng có tại cơ sở cung cấp khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu, làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về an ninh năng lượng.

Ngay sau thông tin trên, giá khí đốt tương lai chuẩn của châu Âu ghi nhận mức tăng trong ngày mạnh nhất kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022. Hợp đồng khí đốt kỳ hạn tháng gần nhất tại Hà Lan – chuẩn tham chiếu của khu vực đã tăng 46% lên 46,77 euro/MWh vào lúc 14h31 tại Amsterdam, mức cao nhất kể từ tháng 2/2025.

Đà tăng diễn ra trong bối cảnh tồn kho khí đốt của châu Âu đang ở mức thấp bất thường. Khu vực này cần nhập khẩu khối lượng lớn LNG trong mùa hè để tái bổ sung dự trữ trước mùa đông năm sau. Dù nguồn cung nội khối chưa bị gián đoạn trực tiếp, thị trường đang phản ứng mạnh trước rủi ro lan rộng từ Trung Đông.

Ông Simone Tagliapietra, chuyên gia phân tích tại Bruegel, nhận định: “Mối đe dọa đối với an ninh nguồn cung đang hiện hữu. Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào thời gian ngừng hoạt động, nhưng rõ ràng thị trường đang bước vào một kịch bản mới”.

Căng thẳng leo thang đã khiến lưu lượng tàu chở LNG qua Strait of Hormuz sụt giảm mạnh. Tuyến đường này vận chuyển khoảng 20% thương mại LNG toàn cầu, đóng vai trò huyết mạch của thị trường năng lượng quốc tế.

Việc tàu thuyền hạn chế di chuyển làm gia tăng nguy cơ tắc nghẽn hậu cần, thậm chí có thể khiến các bể chứa của QatarEnergy nhanh chóng đầy lên nếu hoạt động xuất khẩu tiếp tục đình trệ. Theo các nguồn tin am hiểu, doanh nghiệp này đã tuyên bố trường hợp bất khả kháng đối với một số nghĩa vụ hợp đồng cung cấp LNG.

Câu hỏi then chốt đối với giới giao dịch hiện nay là thời gian gián đoạn sẽ kéo dài bao lâu. Theo đánh giá của Goldman Sachs, nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn trong một tháng, giá khí đốt tại châu Âu có thể tăng hơn gấp đôi.

Dù Mỹ có thể gia tăng sản lượng LNG, thị trường nhận định nguồn cung bổ sung khó có thể thay thế hoàn toàn sản lượng từ Qatar trong ngắn hạn. Dự án mở rộng Golden Pass tại Mỹ do QatarEnergy tham gia dự kiến khởi công trong thời gian tới, song phải đến năm sau mới có thể vận hành hết công suất.

EU ĐIỀU CHỈNH DỰ LUẬT 'ƯU TIÊN MUA SẮM CHÂU ÂU'

Theo phóng viên TTXVN tại Berlin, ngày 3/3 Ủy ban châu Âu (EC) dự kiến công bố phiên bản điều chỉnh của dự thảo “Đạo luật tăng tốc công nghiệp” nhằm nới lỏng một số quy định trong sáng kiến “Ưu tiên mua sắm châu Âu” (Buy European) để bảo vệ ngành công nghiệp nội khối trước áp lực cạnh tranh toàn cầu.

Theo dự thảo mới, số lĩnh vực được áp dụng hạn ngạch “sản xuất tại EU” giảm so với kế hoạch ban đầu, đồng thời tiêu chí xác định sản phẩm “Made in EU” được mở rộng để bao gồm cả các đối tác thương mại có hiệp định tự do thương mại với EU.

Đạo luật hướng tới gắn trợ cấp nhà nước với tỷ lệ nội địa hóa trong các lĩnh vực chiến lược, như xe điện, pin mặt trời, thiết bị điện phân hydro, máy bơm nhiệt và nguyên liệu thô tiêu tốn nhiều năng lượng như nhôm, thép và xi măng. Đơn cử, chỉ các xe điện sử dụng linh kiện châu Âu mới đủ điều kiện nhận hỗ trợ, với tỷ lệ pin nội khối tăng dần theo thời gian.

Tuy nhiên, các lĩnh vực công nghệ cao như vi mạch, trí tuệ nhân tạo, phần mềm ô tô, robot và công nghệ sinh học đã bị loại khỏi phạm vi điều chỉnh sau các tranh luận nội bộ trong EC.

Chủ tịch EC Ursula von der Leyen được cho là ủng hộ phiên bản tinh gọn, đồng thời nhấn mạnh cần tính tới quan hệ thương mại với các đối tác chiến lược. Chính phủ Đức bày tỏ lo ngại về khả năng phản ứng từ các nước như Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ nếu EU áp dụng chính sách bảo hộ quá cứng rắn.

Theo nhà kinh tế Nils Redeker thuộc viện Jacques Delors, việc ưu tiên sản xuất châu Âu trong các lĩnh vực chiến lược là hợp lý trước sức ép từ chính sách trợ cấp mạnh mẽ của Trung Quốc. Tuy nhiên, ông cho rằng cần duy trì sự mở cửa đối với các đối tác thương mại thân cận như Anh, Nhật Bản hay Hàn Quốc nhằm bảo đảm cạnh tranh công bằng và tiếp cận công nghệ tiên tiến.

Việc điều chỉnh dự thảo cho thấy EU đang tìm cách cân bằng giữa mục tiêu củng cố năng lực công nghiệp nội khối và duy trì hệ thống thương mại mở với các đối tác toàn cầu, trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và kinh tế ngày càng gia tăng.

BÀI TOÁN KHÍ HẬU & CẠNH TRANH CÔNG NGHIỆP

Áp lực kinh tế buộc một số nước châu Âu xem xét nới lỏng quy định khí thải, làm dấy lên tranh luận về tác động đối với thị trường carbon, đầu tư xanh và định hướng năng lượng dài hạn của khu vực.

Nỗ lực điều chỉnh chính sách khí hậu của Liên minh châu Âu (EU) nhằm bảo vệ năng lực cạnh tranh công nghiệp đang làm dấy lên nhiều tranh luận về hướng đi của tiến trình chuyển đổi xanh.

Trong bối cảnh chi phí năng lượng tăng cao và tăng trưởng kinh tế suy yếu, một số chính phủ cho rằng cần nới lỏng các quy định môi trường để hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cảnh báo những thay đổi này có thể tạo lợi thế cho các ngành phát thải cao và gây bất lợi cho những doanh nghiệp đã sớm đầu tư vào công nghệ sạch.

Sự điều chỉnh định hướng chính sách đã tác động đến các trụ cột quan trọng trong luật môi trường EU, từ quy định chống phá rừng đến tiêu chuẩn chuỗi cung ứng bền vững. Tâm điểm tranh luận là hệ thống giao dịch khí thải ETS, nền tảng của chiến lược khí hậu châu Âu từ năm 2005.

Cơ chế này yêu cầu doanh nghiệp trả phí cho mỗi tấn carbon phát thải, qua đó khuyến khích giảm ô nhiễm và thúc đẩy đầu tư vào công nghệ sạch.

Trong bối cảnh các ngành công nghiệp châu Âu đối mặt sức ép cạnh tranh toàn cầu, một số nhà lãnh đạo cho rằng giá carbon cao đang làm tăng chi phí sản xuất và bào mòn lợi thế cạnh tranh. Vì vậy, họ kêu gọi điều chỉnh hoặc nới lỏng hệ thống ETS. Ngay cả tín hiệu chính trị cũng đủ khiến thị trường biến động, khi đề xuất cải cách chưa rõ ràng của Thủ tướng Đức Friedrich Merz hồi tháng Hai đã khiến giá carbon từ mức đỉnh hai năm giảm xuống dưới 70 euro mỗi tấn.

Căng thẳng gia tăng khi Bộ trưởng Doanh nghiệp và Sản xuất Ý Adolfo Urso kêu gọi đình chỉ hệ thống ETS để tiến hành đánh giá toàn diện. Ba Lan và Cộng hòa Séc cũng đạt thỏa thuận trì hoãn việc áp dụng cơ chế tính phí khí thải đối với hộ gia đình và giao thông đường bộ, dự kiến triển khai từ năm 2027. Những động thái này phản ánh áp lực kinh tế ngày càng lớn đối với các chính phủ.

Một số nhà lãnh đạo châu Âu cho rằng quy định khí hậu nghiêm ngặt có thể làm suy yếu vị thế kinh tế của khu vực. Thủ tướng Bỉ Bart De Wever nhấn mạnh, châu Âu khó duy trì vai trò cường quốc nếu doanh nghiệp phải chịu bất lợi mang tính cấu trúc. Trước đó, Ủy ban châu Âu đã nới lỏng lệnh cấm bán xe động cơ đốt trong mới từ năm 2035 nhằm xoa dịu lo ngại về việc làm trong ngành ô tô.

Trong khi đó, các chính phủ và doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào công nghệ sạch lo ngại rằng việc thay đổi chính sách có thể làm đảo lộn các kế hoạch dài hạn. Nghị sĩ Nghị viện châu Âu Thomas Pellerin-Carlin nhận định tranh luận về ETS phản ánh cuộc đấu tranh rộng hơn về tương lai năng lượng của châu Âu, giữa sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và vai trò dẫn đầu trong công nghệ sạch.

Một nhóm quốc gia gồm Đan Mạch, Phần Lan, Luxembourg, Hà Lan và Thụy Điển đã kêu gọi duy trì sự ổn định và khả năng dự đoán của chính sách khí hậu, cảnh báo việc can thiệp liên tục có thể làm suy yếu niềm tin thị trường và cản trở đầu tư dài hạn.

Tại Hà Lan, tập đoàn sản xuất thép Tata Steel và tổ chức môi trường Natuur & Milieu cũng kêu gọi bảo vệ cơ chế giới hạn và trao đổi phát thải, cho rằng các ngành như thép xanh hay hóa chất xanh cần môi trường chính sách ổn định để thu hút vốn.

Các nhà ngoại giao EU cảnh báo việc đảo ngược chính sách có thể làm gia tăng chia rẽ trong thị trường chung. Một số quốc gia ủng hộ tham vọng khí hậu đang xem xét triển khai biện pháp riêng ở cấp quốc gia nếu khung chung bị suy yếu.

Một số quan chức EU cho rằng vấn đề cạnh tranh không chỉ nằm ở chính sách khí hậu mà còn ở việc thiếu cải cách cấu trúc tại các quốc gia thành viên. Theo họ, nếu rút lại cam kết với ETS, các doanh nghiệp đã tuân thủ quy định có thể chịu bất lợi so với những bên trì hoãn hành động.

Việc xem xét lại ETS dự kiến diễn ra vào mùa hè, song các tín hiệu chính trị đã khiến thị trường lo ngại.

Marcus Ferdinand, giám đốc phân tích tại công ty dữ liệu carbon Veyt, cho biết sự chuyển hướng khỏi chính sách khí hậu ổn định đã khiến nhà đầu tư thu hẹp vị thế và làm giá giảm.

Trong khi đó, các doanh nghiệp tiên phong giảm phát thải bày tỏ quan ngại về rủi ro chính sách.

Giám đốc điều hành nhà sản xuất xi măng Ecocem có trụ sở tại Ireland, Donal O’Riain cho biết công ty đã triển khai chương trình đầu tư hàng trăm triệu euro dựa trên định hướng chính sách rõ ràng. Nếu định hướng này thay đổi, những bên đầu tư sớm sẽ chịu rủi ro lớn hơn.

Các nhà sản xuất phân bón cũng cảnh báo về khả năng đình chỉ cơ chế thuế biên giới carbon CBAM nếu giá đầu vào tăng quá cao đối với nông dân.

Heidi Peltonen, Phó Chủ tịch phụ trách phát triển bền vững của hãng thép xanh Outokumpu, cho rằng sự thiếu chắc chắn về phạm vi áp dụng biện pháp này đang làm suy giảm niềm tin thị trường.

Trong khi đó, Pierre-Etienne Franc, nhà sáng lập quỹ đầu tư hydro Hy24, bày tỏ lo ngại rằng sự thiếu ổn định chính sách có thể ảnh hưởng đến dòng vốn dài hạn và kế hoạch phát triển công nghệ phát thải thấp.

PHÁP MỞ RỘNG KHO VŨ KHÍ HẠT NHÂN LẦN ĐẦU TIÊN SAU HƠN 30 NĂM

Pháp quyết định tăng số lượng đầu đạn hạt nhân lần đầu tiên sau 34 năm, đồng thời để ngỏ khả năng triển khai máy bay chiến đấu mang vũ khí hạt nhân tới các nước đồng minh châu Âu.

Theo tờ Guardian, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 2/3 đã thông báo việc Paris sẽ mở rộng kho vũ khí hạt nhân.

"Trong giai đoạn biến động địa chính trị đầy rủi ro này, chúng ta phải phối hợp với các đồng minh châu Âu để tăng cường khả năng răn đe. Việc nâng cấp kho vũ khí hạt nhân là thiết yếu. Với tư cách là quốc gia duy nhất trong Liên minh châu Âu (EU) sở hữu vũ khí hạt nhân, Pháp có trách nhiệm bảo đảm năng lực răn đe của khối", ông Macron cho biết.

Ông Macron cũng xác nhận việc Paris đặt hàng thêm các đầu đạn hạt nhân mới, nhưng không công bố số lượng cụ thể. Pháp hiện sở hữu khoảng 290 đầu đạn hạt nhân và con số này đã được duy trì suốt 34 năm qua.

Theo Tổng thống Pháp, nước này sẵn sàng triển khai máy bay có khả năng mang vũ khí hạt nhân tới các nước đối tác châu Âu, nhưng quyền quyết định sử dụng cuối cùng vẫn do Paris nắm giữ.

"Điều cốt yếu là các đối thủ của chúng ta hoặc bất kỳ liên minh đối thủ nào cần hiểu rõ những hậu quả có thể xảy ra nếu tấn công Pháp và các đồng minh", ông Macron nhấn mạnh.

Sau tuyên bố của nhà lãnh đạo Pháp, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã xác nhận việc Warsaw đang thảo luận với Paris về kế hoạch tăng cường răn đe hạt nhân. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng thông báo Berlin và Paris đã thành lập một nhóm chỉ đạo hạt nhân để phối hợp về các chính sách răn đe.

Nguồn: CafeF; Báo Tin Tức; Hà Nội Mới; Vietnamnet