CHÂU ÂU DỒN DẬP ĐÓN CÚ SỐC LỚN

Châu Âu đang đối diện với tình hình giá khí đốt tăng mạnh và nguy cơ bị mất nguồn cung từ Nga.

Giá khí đốt tại châu Âu đang tăng mạnh sau khi xung đột ở Trung Đông bùng phát, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và một cuộc cạnh tranh gay gắt trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo dữ liệu thị trường, giá khí đốt hợp đồng tương lai chuẩn châu Âu trên sàn Title Transfer Facility đã tăng khoảng 60% chỉ trong một tuần, từ khoảng 30 euro lên hơn 50 euro mỗi MWh. Mức giá này vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh khủng hoảng năng lượng năm 2022 – khi giá từng vọt lên gần 340 euro mỗi MWh – nhưng các chuyên gia cảnh báo xu hướng tăng có thể tiếp diễn nếu căng thẳng kéo dài.

Ông Laurent David, Tổng thư ký International Group of Liquefied Natural Gas Importers, cho biết thị trường khí đốt nhạy cảm hơn so với thị trường dầu mỏ do thanh khoản thấp và nguồn cung hạn chế. Điều này khiến giá dễ biến động mạnh khi xuất hiện các rủi ro địa chính trị.

Một trong những yếu tố gây lo ngại lớn là tình trạng gián đoạn tại Eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Tuyến đường này mỗi ngày vận chuyển khoảng 20% lượng LNG toàn cầu, tương đương khoảng 120 tỷ m³ mỗi năm. Tính đến ngày 7/3, không có chuyến hàng LNG nào được ghi nhận đi qua khu vực này.

Tại Qatar, một trong những nhà cung cấp LNG lớn nhất thế giới, cơ sở hóa lỏng khí đốt lớn tại tổ hợp Ras Laffan đã phải ngừng hoạt động từ đầu tuần do ảnh hưởng của xung đột. Điều này làm gia tăng nguy cơ nguồn cung LNG toàn cầu bị thắt chặt.

Trong bối cảnh đó, châu Âu được cho là có rất ít dư địa để ứng phó. Các nhà máy LNG trên thế giới đang hoạt động gần như hết công suất, trong khi Na Uy – nhà cung cấp khí đốt đường ống lớn nhất của Liên minh châu Âu – cũng đang khai thác tối đa năng lực.

Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ xảy ra một “cuộc chiến giành khí đốt” giữa châu Âu và châu Á trên thị trường giao ngay, nơi các lô hàng LNG được bán cho bên trả giá cao nhất. Dữ liệu từ Kpler cho thấy từ ngày 4/3, ít nhất bốn tàu chở LNG đã thay đổi lộ trình. Ban đầu các tàu này dự kiến cập cảng tại Pháp, Bỉ hoặc Tây Ban Nha, nhưng sau đó đã chuyển hướng sang châu Á.

Theo ông Ole Hvalbye, nhà phân tích tại SEB Research, thị trường LNG toàn cầu có thể thiếu hụt khoảng 7 triệu tấn (tương đương 9,7 tỷ m³). Trong đó, châu Âu có nguy cơ mất tới 5,5 triệu tấn do áp lực cạnh tranh từ các khách hàng châu Á.

Nếu kịch bản này xảy ra, giá khí đốt tại châu Âu có thể vượt 60 euro mỗi MWh và thậm chí tiến gần 100 euro mỗi MWh, đặc biệt nếu việc gián đoạn tại Qatar kéo dài.

Tình hình càng trở nên phức tạp khi Nga – một nguồn cung LNG quan trọng của châu Âu – đang cân nhắc chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường châu Á. Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết các công ty năng lượng Nga đang xem xét tăng cường bán LNG cho Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan và Philippines.

Trong khi đó, Liên minh châu Âu khẳng định tình hình nguồn cung vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, sau mùa đông lạnh giá, mức dự trữ khí đốt của khu vực hiện chỉ còn khoảng 29%, thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ hai năm trước.

Theo Giáo sư Thierry Bros từ Sciences Po, châu Âu khó có thể lặp lại các gói hỗ trợ khổng lồ như trong khủng hoảng năm 2022, khi khu vực đã chi gần 4.000 tỷ euro để trợ giá năng lượng.

“Nếu giá khí đốt vượt 100 euro mỗi MWh, một số nhà máy có thể buộc phải đóng cửa hoặc chuyển hoạt động sang Mỹ”, ông cảnh báo.

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thị trường năng lượng châu Âu đang đứng trước nguy cơ bước vào một giai đoạn biến động mới với nhiều rủi ro khó lường.

KHI CHÂU ÂU ƯU TIÊN DÙNG HÀNG NỘI KHỐI

Ủy ban châu Âu (EC) đã công bố đề xuất bộ quy định mới nhằm thúc đẩy sản xuất công nghiệp nội khối thông qua cơ chế ưu tiên các sản phẩm “sản xuất tại châu Âu” trong các dự án sử dụng ngân sách công.

Hướng đến tự chủ chiến lược

Theo đề xuất của Ủy viên phụ trách công nghiệp Liên minh châu Âu (EU) Stephane Sejourne, các quốc gia thành viên trong tương lai chỉ được dùng ngân sách nhà nước để hỗ trợ những sản phẩm đáp ứng tiêu chí sản xuất tại châu Âu. Quy định dự kiến áp dụng với nhiều ngành công nghiệp chủ chốt như thép, xi măng, nhôm, công nghệ sạch, xe điện và xe hybrid sạc điện. EC cho biết mục tiêu là thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm thân thiện môi trường sản xuất trong khu vực, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và tăng năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp EU. Đề xuất vẫn cần được các quốc gia thành viên và Nghị viện châu Âu thông qua trước khi có hiệu lực.

Theo báo The Guardian (Anh), các quy định này đánh dấu một sự thay đổi lớn trong tư duy kinh tế từ Brussels, vốn từ lâu được coi là thành trì của thị trường mở. Đề cập đến tình trạng bất ổn ở Iran hiện nay, ông Sejourne nhấn mạnh: “Nếu không có nền tảng công nghiệp vững mạnh, không có mô hình xã hội châu Âu, chúng ta sẽ không thể đạt được quyền tự chủ chiến lược”.

Thận trọng

Lấy cảm hứng từ các ý tưởng của Chính phủ Pháp, kế hoạch của EC được xem là phản ứng của châu Âu trước sự cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc. EU từng có ngành sản xuất tấm pin mặt trời phát triển nhưng đã đánh mất vào tay Trung Quốc. Hiện khoảng 50% pin, 94% module và tế bào quang điện sử dụng tại EU được nhập khẩu từ nước này.

Ông Stephane Sejourne cảnh báo nếu không hành động, rất sớm toàn bộ công nghệ có thể được sản xuất tại Trung Quốc. Theo ông, các ngành xi măng và thép của châu Âu cũng có nguy cơ bị chuyển ra nước ngoài trong vài năm tới. Kế hoạch của EC nhằm đảo ngược đà suy giảm công nghiệp, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng sản xuất lên 20% GDP của châu Âu vào năm 2035, so với 14,3% năm 2024.

Để đạt mục tiêu này, chính quyền địa phương và quốc gia phải đáp ứng tỷ lệ “sản xuất tại EU” khi sử dụng ngân sách công hoặc thiết kế trợ cấp cho hàng hóa trong các lĩnh vực chiến lược như công nghệ xanh và ô tô. Chẳng hạn, khi chính phủ chi tiền mua ô tô điện hoặc doanh nghiệp sản xuất được hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, ít nhất 70% linh kiện của xe (không bao gồm pin) phải được sản xuất tại EU. Các nước thành viên cũng có thể phải mua thép xanh, nhôm và xi măng với chi phí cao hơn.

Trong khi đó, các công ty nước ngoài đầu tư vào EU trong những lĩnh vực quan trọng cũng phải cam kết tạo việc làm trong khối. Ví dụ, doanh nghiệp đầu tư từ 100 triệu EUR trở lên vào công nghệ sạch phải bảo đảm ít nhất 50% việc làm dành cho lao động EU. EC ước tính kế hoạch này có thể tạo và duy trì khoảng 150.000 việc làm trong lĩnh vực công nghệ sạch và phát thải carbon thấp.

Kế hoạch của EC được nghị sĩ đảng Xanh của Nghị viện châu Âu Bas Eickhout hoan nghênh. Ông cho rằng trong bối cảnh Mỹ, Trung Quốc và các cường quốc lớn đều triển khai chính sách công nghiệp, đã đến lúc châu Âu cũng hành động.

Tuy nhiên, trong khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ủng hộ sáng kiến này, thì Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng các quy định ưu tiên sản phẩm châu Âu chỉ nên áp dụng hạn chế, chủ yếu trong những lĩnh vực chiến lược, đồng thời châu Âu vẫn cần duy trì hợp tác với các đối tác thương mại quốc tế.

Giới công nghiệp Đức cũng tỏ ra thận trọng. Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp Đức Peter Leibinger cảnh báo các quy định mới có thể làm tăng gánh nặng thủ tục và dẫn tới nguy cơ trả đũa thương mại. Một số doanh nghiệp ô tô Đức lo ngại quy định có thể mang lại lợi thế lớn hơn cho các nhà sản xuất Pháp, trong khi nhiều mẫu xe cao cấp của Đức hiện được sản xuất một phần tại Mỹ rồi xuất khẩu sang châu Âu. Liên đoàn Kỹ thuật Đức, đại diện khoảng 3.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng cảnh báo các quy định về tỷ lệ nội địa hóa cần được thiết kế thận trọng.

CHÂU ÂU BỊ GIĂNG BẪY

Mỹ và Israel tiếp tục tấn công Iran, trong khi đồng minh châu Âu phản ứng theo những cách khác nhau, ngay cả các nước NATO cũng bị chia rẽ.

Theo RIA, một lý do cho sự khác biệt này là tác động tiềm tàng của tình hình đối với việc giải quyết vấn đề Ukraine.

Thiếu nguồn lực

Bất chấp khoảng cách địa lý, các sự kiện ở Trung Đông luôn thu hút sự chú ý của chính quyền Kiev.

Điều này dễ hiểu: Khi các nước phương Tây vướng vào một cuộc xung đột mới, viện trợ cho Ukraine sẽ bị cắt giảm. Ngay cả Mỹ, dù sở hữu nguồn lực đáng kể, cũng có thể thiếu vũ khí cần thiết cho chính họ và các đồng minh. Vấn đề này đã được nhận biết ở cấp cao nhất.

"Tất nhiên, điều này cũng tiềm ẩn những bất lợi đối với Ukraine. Cụ thể là nhu cầu rất cao về hệ thống phòng không. Như các bạn đã biết, việc cung cấp cho Ukraine những gì họ yêu cầu đã rất khó khăn.

Giờ đây, các quốc gia Trung Đông cũng đang cạn kiệt kho dự trữ quốc phòng và có thể sẽ cần nhiều hơn trước đây", Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Reuters.

Đồng thời, các đồng minh châu Âu của Mỹ cũng đang gặp khó khăn về mặt tư tưởng. Về lý lẽ, họ nên ủng hộ chiến dịch của Washington đối với Iran, đặc biệt là sau vụ bắn hạ tên lửa gần Thổ Nhĩ Kỳ.

Tuy nhiên, một số quốc gia đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ chiến dịch của Mỹ. Ví dụ, Tây Ban Nha: Chính phủ nước này đã cấm Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự trong nước cho hoạt động tấn công Iran. Lý do chính là Washington thiếu sự ủy quyền quốc tế để tiến hành hành động quân sự ở Iran.

Đồng minh khiến Mỹ không hài lòng

Thủ tướng Đức Friedrich Merz có quan điểm khoan dung hơn nhiều về cơ sở pháp lý cho chiến dịch của Mỹ: "Bây giờ không phải là lúc để dạy cho các đồng minh của chúng ta những bài học. Mặc dù có những nghi ngờ, chúng ta vẫn chia sẻ hầu hết các mục tiêu của Mỹ".

Câu cuối cùng này khó có thể áp dụng cho toàn bộ EU - hoặc có lẽ đó chỉ là suy nghĩ viển vông. Ông Rutte đã công khai xác nhận rằng, đúng vậy, không có sự thống nhất giữa các thành viên châu Âu của NATO về cuộc xung đột Iran.

Các nguồn tin của Politico cho rằng vấn đề nằm ở Ukraine. Logic của người châu Âu ở đây cực kỳ đơn giản: Bất kỳ sự ủng hộ nào đối với các cuộc tấn công của Mỹ đều đồng nghĩa với việc chấp thuận chiến dịch đặc biệt của Nga.

Có rất nhiều vấn đề với lời giải thích này. Thứ nhất, không giống như Ukraine, quốc gia giáp biên giới với Nga, Iran không giáp biên giới với Mỹ.

Thứ hai, các nước thứ ba không có ý định triển khai vũ khí chống Mỹ tới Cộng hòa Hồi giáo. Cuối cùng, Tehran đã thể hiện thiện chí đàm phán, nhưng lại vấp phải một Nhà Trắng cố tình tìm cớ để tấn công.

Theo nguồn tin của hãng thông tấn Anadolu, EU hiện đang ưu tiên ngăn chặn xung đột leo thang thành chiến tranh khu vực và hạn chế những hậu quả tiềm tàng đối với châu Âu. Tuy nhiên, cách tiếp cận thận trọng này đã khiến hầu hết các quốc gia bày tỏ "mối quan ngại sâu sắc", và nhà ngoại giao hàng đầu của liên minh, Kaja Kallas, lo ngại.

Thượng nghị sĩ nổi tiếng của đảng Cộng hòa, Lindsey Graham, đã chỉ trích chính sách của EU, gọi đó là "mềm yếu một cách đáng thương", trong khi một trong những chiến lược gia tranh cử của ông Donald Trump, Chris Lacivita, cáo buộc giới lãnh đạo châu Âu "yếu kém và thiếu quyết đoán".

Những tuyên bố này càng làm dấy lên nghi ngờ về mối quan hệ tương lai giữa Mỹ và châu Âu.

Châu Âu hiện đang rơi vào thế khó xử. Một mặt, Tổng thống Trump có thể lại cáo buộc các đối tác của mình thiếu sự hợp tác và gia tăng áp lực lên họ. Đồng thời, người châu Âu đã nhiều lần hứa trong những năm gần đây sẽ "phản ứng mạnh mẽ" trước những động thái không thân thiện từ Washington. Tình hình hiện tại có vẻ khá thuận lợi.

Xung đột với ông Trump rất nguy hiểm

Vladimir Olenchenko, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Châu Âu thuộc Viện Kinh tế Thế giới và Quan hệ Quốc tế (IMEMO), Viện Hàn lâm Khoa học Nga, nhận định rằng các cuộc thảo luận về hậu quả của cuộc khủng hoảng Iran đối với châu Âu có liên quan đến việc vấn đề Ukraine đang dần bị lu mờ, trong khi EU lại quan tâm đến việc thổi bùng vấn đề này.

"Trong tình huống này, tôi có thể nói rằng Nga sẽ được lợi. Theo nghĩa mà chính người châu Âu cũng xác nhận: Cuộc khủng hoảng Ukraine thực sự là một hiện tượng nhân tạo, và rất dễ bị tổn thương.

Bất kỳ cái cớ mới nào cũng đẩy nó ra phía sau và dẫn đến tổn thất về vũ khí và nguồn cung cấp tài chính. Tôi nghĩ rằng chính EU đơn giản là không biết nên tập trung vào điều gì.

Một mặt, họ đang bị gây áp lực phải ủng hộ Mỹ. Mặt khác, chính ông Rutte, giới truyền thông và các nguồn tin của họ đang ám chỉ rằng không nên quên Ukraine", chuyên gia giải thích.

Nikolai Topornin, Phó Giáo sư Luật châu Âu tại MGIMO và nhà khoa học chính trị, chỉ ra rằng các nước EU, bất chấp những nghi ngờ của họ, không muốn làm trầm trọng thêm quan hệ với Mỹ.

"Họ đã học được từ kinh nghiệm rằng Tổng thống Trump không thích những động thái ngoại giao, các cuộc đàm phán kéo dài và các cuộc tham vấn. Ông ấy giữ mọi việc đơn giản: Nếu ông ấy không thích ai đó hoặc không đồng ý với người đó, ông ấy ngay lập tức bắt đầu đe dọa, ví dụ, bằng việc tăng thuế quan.

Người châu Âu cũng không thể quên Ukraine. Họ vẫn lo sợ rằng sau chiến thắng của Nga, các quốc gia Đông Âu khác sẽ trở thành mục tiêu.

Nỗi sợ Nga rất mạnh, vì vậy họ thậm chí sẵn sàng hy sinh một số lợi ích kinh tế nhất định, bao gồm cả việc từ bỏ nguồn cung năng lượng. Do đó, các quốc gia đang cân nhắc lợi ích của mình", Topornin tin tưởng.

Chuyên gia này không loại trừ khả năng người châu Âu cuối cùng có thể làm ngơ trước các hành động của Mỹ. Xét cho cùng, với bản tính nóng nảy của ông Trump, điều này sẽ ít gây rủi ro hơn cho châu Âu.

CHÂU ÂU NGĂN CHẶN “LÀN SÓNG” THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRUNG QUỐC

Châu Âu đang thúc đẩy các biện pháp thuế quan, hiện đại hóa hải quan và đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm bảo vệ thị trường nội địa trước sự bùng nổ của các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc.

Hàng hóa kiện nhỏ sẽ không còn được miễn thuế khi vào thị trường Liên minh châu Âu

“Van xả” hàng giá rẻ Trung Quốc

Trước sự bùng nổ của các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc như Shein, Temu và AliExpress, châu Âu đang vội vã tìm cách tăng cường các biện pháp kiểm soát và đổi mới công nghệ nhằm bảo vệ thị trường nội địa, đồng thời thích ứng với những biến đổi sâu sắc trong mô hình tiêu dùng toàn cầu.

Nhờ lợi thế giá rẻ và chính sách miễn thuế đối với các kiện hàng nhỏ, hàng hóa Trung Quốc đang tràn sang châu Âu với tốc độ chóng mặt. Theo thống kê của Liên minh châu Âu (EU), trong năm 2024, có hơn 4,6 tỷ gói hàng nhỏ trị giá trị dưới 150 euro, được nhập trực tiếp từ Trung Quốc, tương đương hơn 145 kiện mỗi giây, chiếm hơn 90% tổng lượng đơn hàng loại này. Không chỉ dừng ở các sản phẩm giá thấp, nhiều nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc đang mở rộng sang các phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn.

Trong số các nền tảng điện tử của Trung Quốc, Temu và Shein chiếm thị phần đáng kể, bao gồm 34% thị phần tại Tây Ban Nha và 14% tại Italia… Năm 2025, tập đoàn Temu có trụ sở tại EU báo cáo doanh thu đạt 1,7 tỷ USD, trong khi tại Đức, Shein và Temu kết hợp tạo ra doanh thu khoảng 3,48 tỷ USD. Temu hiện có hơn 115 triệu khách hàng tại EU và tốc độ tăng trưởng của công ty tại khu vực này trong năm 2025 đã vượt quá 60% so với cùng kỳ năm trước.

Theo một báo cáo công bố ngày 5-3 của Viện Montaigne, tổ chức nghiên cứu chính sách có trụ sở tại Paris (Pháp), các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc đang nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường nhờ mô hình kinh doanh tích hợp cao, kết hợp giữa thiết kế, sản xuất, hậu cần và phân phối trong một chuỗi vận hành khép kín. Báo cáo của Viện Montaigne cho rằng thành công của các nền tảng Trung Quốc không chỉ đến từ giá rẻ mà còn từ khả năng tối ưu hóa toàn bộ chuỗi giá trị. Các doanh nghiệp này áp dụng mạnh mẽ tự động hóa trong sản xuất, bao gồm cả việc robot hóa nhiều khâu trong dây chuyền, giúp tăng tốc độ sản xuất và giảm chi phí.

Đáng chú ý là xu hướng robot hóa này không chỉ xuất hiện ở các tập đoàn lớn mà còn lan rộng tới các doanh nghiệp quy mô nhỏ. Bên cạnh đó, AI đang trở thành công cụ quan trọng giúp các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc phân tích dữ liệu người dùng, dự đoán nhu cầu thị trường và thậm chí điều chỉnh hoạt động kinh doanh để phù hợp với các quy định tại châu Âu.

Các nền tảng thương mại điện tử như Shein và Temu còn tận dụng rất tốt quỹ tắc miễn trừ de minimis, cho phép các sản phẩm có giá trị dưới 150 euro được miễn thuế và hưởng các thủ tục hải quan tối thiểu tại thị trường EU. Lỗ hổng này cho phép các nền tảng có thể duy trì mức giá cực thấp ngay cả khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung gia tăng.

Trong những năm gần đây, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung không chỉ làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, mà còn thu hẹp “sân chơi” của doanh nghiệp Trung Quốc tại thị trường Mỹ. Trong bối cảnh đó, châu Âu nổi lên như một điểm đến thay thế. Năm 2025, thặng dư thương mại của Trung Quốc đã chạm mức kỷ lục là 300 tỷ USD, gấp đôi giá trị hàng nhập khẩu của EU từ Trung Quốc.

Dòng chảy không ngừng nghỉ của những gói hàng nhỏ bé từ Trung Quốc đang đẩy ngành bán lẻ châu Âu vào thế phòng thủ, đe dọa làm tê liệt các ngành công nghiệp chủ chốt của “lục địa già”. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy các nhà sản xuất Trung Quốc đang chuyển hướng hàng hóa sang thị trường châu Âu để tránh né các rào cản thuế quan tại Mỹ, biến EU thành một “van xả” khổng lồ. Tình trạng mất cân bằng thương mại đã leo thang đến mức được Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng đây là vấn đề sống còn đối với ngành công nghiệp châu Âu.

Siết chặt quy định thuế quan và hải quan

Sự gia tăng đột biến của thương mại điện tử Trung Quốc khiến châu Âu phải tìm cách đối phó. Các chuyên gia cho rằng châu Âu cần kết hợp giữa chính sách thương mại, đổi mới công nghệ và cải cách quản lý để xây dựng một chiến lược dài hạn, nếu muốn duy trì khả năng cạnh tranh trước làn sóng thương mại điện tử đang tăng tốc từ Trung Quốc.

Trong số các thành viên EU, Pháp là một trong số những quốc gia đi tiên phong trong áp dụng các biện pháp cứng rắn để bảo vệ thị trường. Từ ngày 1-3, các kiện hàng nhỏ được gửi từ các quốc gia ngoài châu Âu vào Pháp đã bắt đầu chịu mức thuế 2 euro (2,32 USD) đối với mỗi loại sản phẩm trong gói hàng khi làm thủ tục thông quan. Biện pháp này chủ yếu nhắm tới các mặt hàng giá rẻ như quần áo hoặc đồ trang trí gia đình được bán qua các nền tảng trực tuyến của Trung Quốc.

Tháng trước, Hội đồng châu Âu cũng áp dụng biện pháp tương tự khi thông qua các quy định thuế quan mới đối với hàng hóa thương mại điện tử nhập khẩu. Theo đó, kể từ ngày 1-7 tới, EU sẽ chính thức chấm dứt việc miễn thuế nhập khẩu đối với các kiện hàng nhỏ dưới 150 euro. Quy định mới sẽ áp dụng phí xử lý 3 euro cho mỗi gói hàng nhập khẩu trực tiếp đến tay người tiêu dùng, một mức phí tuy nhỏ nhưng mang tính biểu tượng mạnh mẽ, gửi đi thông điệp rằng “thị trường tự do không đồng nghĩa với miễn kiểm soát”. Mức thuế này sẽ được áp dụng tạm thời cho đến khi EU hoàn tất xây dựng một cơ chế thuế lâu dài và toàn diện hơn đối với nhóm hàng hóa nhập khẩu nhỏ lẻ.

Ngoài ra, EU sẽ tăng cường kiểm tra hải quan và giám sát hàng hóa đến từ Temu và Shein, các nền tảng nổi bật vốn bị cáo buộc là “lách luật hệ thống” để né trách nhiệm về chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Bên cạnh quy định về thuế quan, châu Âu còn thúc đẩy đào tạo và ứng dụng AI trong hệ thống hải quan nhằm kiểm soát dòng chảy khổng lồ các kiện hàng nhỏ từ bên ngoài châu Âu. Với hàng triệu bưu kiện được chuyển tới mỗi ngày, việc kiểm tra toàn bộ là gần như không thể. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng châu Âu có thể nâng cao hiệu quả kiểm soát thông qua việc tăng cường sử dụng các thiết bị quét hiện đại và các công cụ phân tích dữ liệu để lựa chọn ngẫu nhiên những lô hàng có nguy cơ cao.

Việc hiện đại hóa hệ thống kiểm soát hải quan sẽ tập trung đơn giản hóa các quy định hiện hành. Hiện nay, châu Âu có tới khoảng 370 cơ quan khác nhau tham gia quản lý các tiêu chuẩn và quy định liên quan đến hàng hóa, khiến quá trình kiểm soát trở nên phức tạp và thiếu đồng bộ. Châu Âu sẽ đẩy mạnh số hóa các quy trình hải quan nhằm hỗ trợ việc kiểm tra vật lý theo phương pháp dự báo rủi ro, đồng thời tăng cường giám sát các vấn đề như sự phù hợp của sản phẩm với tiêu chuẩn châu Âu, các yêu cầu về môi trường và xã hội, cũng như bảo mật dữ liệu và thuật toán.

Nguồn: Soha; Sài Gòn Giải Phóng; CafeF; An Ninh Thủ Đô