El Nino 'nung nóng' toàn cầu: 84 nghìn tỷ USD có nguy cơ 'bốc cháy'

(Ảnh minh họa).

Mới đây, Tổ chức Khí tượng Thế giới thông báo, vùng biển nhiệt đới Thái Bình Dương đã hình thành các điều kiện cho sự xuất hiện của hiện tượng El Nino lần đầu tiên sau bảy năm, tạo tiền đề cho sự phá vỡ các kỷ lục nhiệt độ, dẫn tới các điều kiện thời tiết khắc nghiệt ở nhiều nơi trên thế giới.

Kỷ lục nóng liên tục bị xô đổ

Tổ chức này kêu gọi các quốc gia chuẩn bị cảnh báo sớm và ứng phó trước "để giảm thiểu tác động đối với sức khỏe con người, hệ sinh thái và nền kinh tế".

Từ đầu năm đến nay, khu vực Đông Á, Bắc Mỹ và châu Âu trải qua nhiều đợt nắng nóng cao điểm, sau khi bước sang tháng 5, nhiệt độ nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là bắc bán cầu, thường xuyên ghi nhận các kỷ lục nóng nhất.

Cơ quan theo dõi khí hậu của Liên minh châu Âu, Dịch vụ biến đổi khí hậu Copernicus, cho biết nhiệt độ trung bình toàn cầu trong tháng 6 là cao nhất trong cùng kỳ được ghi nhận.

Ngày 4/7, Cơ quan Khí tượng Mỹ công bố, ngày 3/7 là ngày có nhiệt độ trung bình cao nhất từng được ghi nhận trên thế giới, lần đầu tiên vượt ngưỡng 17 độ C.

Tuy nhiên, chỉ một ngày sau (5/7), trung tâm đã tự "bác bỏ" kết luận này, khẳng định ngày 4/7 mới là ngày nóng nhất với nhiệt độ trung bình toàn cầu lên tới 17,18 độ C, phá kỷ lục 3 ngày trước đó.

Nhiệt độ cực cao thường xuyên đã gây ra các vấn đề tiêu cực liên quan đến lương thực, năng lượng, vận chuyển và hệ sinh thái, đồng thời có tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu.

Ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu

Theo Nhật báo Kinh tế (Trung Quốc), nhiệt độ cao đã làm giảm sản lượng ngũ cốc, kèm theo biến động giá nghiêm trọng. Kể từ đầu năm nay, nhiều quốc gia sản xuất ngũ cốc lớn đã bị ảnh hưởng bởi nắng nóng và hạn hán khắc nghiệt.

Cục Khoa học và Kinh tế Nông nghiệp và Tài nguyên Úc (ABARES) dự báo sản lượng lúa mì của Úc có thể giảm 34% xuống 26,2 triệu tấn, trong khi sản lượng lúa mạch sẽ giảm 30% xuống 9,9 triệu tấn.

Tại Tây Ban Nha, hơn 3,5 triệu ha cây trồng ở 60% diện tích nông nghiệp bị "thiệt hại không thể khắc phục" do hạn hán khắc nghiệt.

Một số nhà phân tích chỉ ra, hạn hán không chỉ dẫn đến giảm sản lượng ngũ cốc mà còn là lý do tốt nhất khiến giá ngũ cốc tăng mạnh. Biến động giá lương thực có thể gây ra sự mất cân bằng thị trường, làm gián đoạn thương mại trong nước và quốc tế, ảnh hưởng đến nguồn cung lương thực và làm trầm trọng thêm nạn đói toàn cầu.

Nhiệt độ cao còn ảnh hưởng đến thương mại và giao thông vận tải trên toàn thế giới. Hạn hán do nhiệt độ cao gây ra đã làm giảm đáng kể mực nước và việc vận chuyển nước bị hạn chế rất nhiều.

Ở châu Âu, sông Rhine, huyết mạch giao thông và thương mại chính, lại xuống mức cực thấp vào mùa hè này.

Dữ liệu của Đức cho thấy mực nước tại Kaub, một điểm quan trọng ở phía tây Frankfurt, đã giảm từ cuối tháng 5 và hiện ở mức khoảng 1,13 mét, mức thấp nhất trong 30 năm. Khi mực nước ở sông Rhine giảm, chi phí cho các tàu container sẽ tăng lên.

Tại châu Mỹ, do hạn hán tồi tệ nhất trong 70 năm qua, Cơ quan quản lý kênh đào Panama đã 5 lần hạ mức nước của tàu trong năm nay, từ 15,24m xuống 13,41m và dự kiến hạ thêm lần nữa vào tháng 7 để hạn chế lượng tàu qua lại.

Theo ước tính, một số tàu chở container có thể phải giảm 40% sức chứa hàng hóa để đi qua, điều này sẽ càng hạn chế sức tải của các tàu đi qua kênh. Được biết, một số công ty vận chuyển phụ thuộc vào tuyến kênh đào Panama đã tăng giá vận chuyển một container từ 300 USD lên 500 USD.

Vấn đề thiếu điện cũng nghiêm trọng không kém. Khi nhiệt độ tăng cao liên tục, Ấn Độ, Bangladesh và các nước khác liên tiếp xảy ra tình trạng thiếu điện.

Tập đoàn North American Electric Reliability gần đây đã báo cáo rằng thời tiết càng nóng thì khả năng xảy ra sự cố với lưới điện của Mỹ càng cao.

Ngoài ra, tác động của nhiệt độ cực cao đối với hệ sinh thái dễ gây ra các thảm họa thứ cấp.

Cơ quan Môi trường Châu Âu hồi tháng 6 tuyên bối, sóng nhiệt đã trở thành hiện tượng thời tiết cực đoan nguy hiểm nhất ở Châu Âu. Những đợt nắng nóng gây chết người sẽ trở nên thường xuyên hơn, kéo dài hơn và dữ dội hơn trong tương lai. Trung Âu sẽ khô và nóng hơn, nông nghiệp sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đồng thời, cháy rừng tàn phá Canada, Mỹ, Úc, Bồ Đào Nha và các quốc gia khác ngày càng trở nên thường xuyên hơn.

Đặc biệt, theo Washington Post, một nghiên cứu trên Tạp chí Science cho thấy, một số sự kiện El Nino dữ dội nhất trong quá khứ đã gây thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu hơn 4 nghìn tỷ USD trong những năm tiếp theo.

Do biến đổi khí hậu có thể làm tăng tần suất và cường độ của các sự kiện El Nino trong tương lai. Nghiên cứu này dự đoán rằng thiệt hại kinh tế toàn cầu có thể lên tới 84 nghìn tỷ USD vào cuối thế kỷ 21, ngay cả khi các cam kết giảm lượng khí thải carbon hiện tại được đáp ứng.

Cơn đau đầu ở hàng loạt quốc gia

Theo Liên Hợp Quốc, vào đầu những năm 1970, trung bình mỗi phụ nữ có 4,5 con. Đến năm 2015, tổng mức sinh của thế giới đã giảm xuống dưới 2,5 con/phụ nữ.

Ông John Wilmoth, giám đốc Ban Dân số của Liên Hợp Quốc cho biết nhiều chính phủ lo ngại tỷ suất sinh quá thấp nên đã thử một số biện pháp nhưng đạt được kết quả khác nhau.

“Chúng tôi nhận thấy rằng đôi khi các biện pháp này có hiệu quả trong thời gian ngắn. Nó có thể khuyến khích người dân có con sớm hơn. Nhưng biện pháp đó có thực sự làm thay đổi số con mà họ có không? Điều đó không rõ ràng”, CNA dẫn lời ông hôm 11/7.

Theo chuyên gia, để tăng tỷ suất sinh đang giảm ở một số quốc gia, các nhà hoạch định chính sách nên nhìn xa hơn những biện pháp tạm thời và đầu tư để hỗ trợ dài hạn cho người dân.

Vì sao các chính sách tăng tỷ suất sinh không hiệu quả?

Ông Wilmoth kêu gọi các chính phủ chú ý đến “những thách thức về thời gian trong cuộc sống của người dân, khi họ đang cố gắng vừa làm việc và vừa chăm con”.

“Sự hỗ trợ của cộng đồng đối với việc chăm sóc trẻ em là rất quan trọng”, ông nhấn mạnh.

Theo ông, chính phủ đã triển khai một số cách tiếp cận khác, như trả cho người dân một khoản tiền thưởng lớn để khuyến khích họ sinh con.

“Nhưng điều thực sự quan trọng là họ có được hỗ trợ hàng ngày, hàng tháng, hàng năm khi họ nuôi con hay không?”, ông nói.

Một số chuyên gia cho biết đầu tư vào các gia đình - những người sẽ nuôi dưỡng thế hệ tiếp theo rất quan trọng.

“Nếu họ có thể được hỗ trợ giải quyết những thách thức khi sinh con và nuôi nấng gia đình, thì có thể tỷ suất sinh sẽ tăng trở lại”, ông Wilmoth nhận định.

Ông cũng kêu gọi bình đẳng giới nhiều hơn, không chỉ ở nơi làm việc mà còn ở nhà.

“Phụ nữ không muốn phải làm một công việc toàn thời gian ở cơ quan và sau đó lại làm một công việc toàn thời gian ở nhà. Tôi nghĩ điều đó khá dễ hiểu”, ông nói.

Tuy nhiên, một số nhà quan sát tin rằng có rất ít quốc gia có thể hành động để tác động đến tỷ suất sinh.

Vậy nên, “thay vì cảm thấy chúng ta có thể quay trở lại cảnh tỷ suất sinh cao, cách tốt nhất là đảm bảo việc có đủ khả năng xây dựng một gia đình (và) người lớn tuổi được hỗ trợ”, tiến sĩ Gretchen Donehower, chuyên gia tại Đại học California, Trung tâm Kinh tế và Nhân khẩu học về lão hóa của Berkeley, cho hay.

Thách thức khi già hóa dân số

Dân số thế giới đã chạm mốc 8 tỷ vào tháng 11/2022. Theo Liên Hợp Quốc, con số này dự kiến tăng lên khoảng 8,5 tỷ vào năm 2030.

Liên Hợp Quốc cũng cho biết tuổi thọ trung bình toàn cầu đã tăng từ 64,6 tuổi vào đầu những năm 1990 lên 72,6 tuổi vào năm 2019, nhờ chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, vệ sinh và thuốc men tốt hơn.

Tuy nhiên, tuổi thọ ngày càng tăng làm nổi bật nhu cầu chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh nhóm dân số này ngày càng mở rộng.

Tiến sĩ Donahower chỉ ra hầu hết quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh là ở châu Á, lấy ví dụ Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Tuy nhiên, những quốc gia đó “dường như có các nguồn lực và nhận thức được điều gì sắp xảy ra trong tương lai”, bà nói thêm.

Chẳng hạn ở Nhật Bản, nhiều người qua tuổi nghỉ hưu vẫn đang đi làm.

“(Dù vậy), đây là vấn đề nếu nó xảy ra trong bối cảnh sức khỏe kém hoặc khuyết tật”, bà nói. “Chúng tôi không muốn mọi người phải tiếp tục làm việc nếu đó là gánh nặng đối với họ. Vì vậy, có rất nhiều thử nghiệm với điều này”.

Bà nói thêm cho đến nay, các quốc gia thành công nhất trong việc giải quyết vấn đề dân số già là những nước loại bỏ chính sách hưu trí dựa trên tuổi tác và xây dựng thị trường linh hoạt hơn cho người lao động lớn tuổi.

Tiến sĩ Donehower cho biết các chính phủ cũng có thể đóng vai trò lớn hơn để giảm bớt áp lực cho những người có cả con nhỏ và cha mẹ già phải chăm sóc.

“Cân bằng nghĩa vụ nhà nước và nghĩa vụ gia đình sẽ giúp ích rất nhiều cho việc thích ứng với những thay đổi này”, bà nhận định.

Các chuyên gia cũng chia sẻ cần chú ý hơn đến lĩnh vực chăm sóc phòng ngừa sớm, như dinh dưỡng, giấc ngủ và tập thể dục.

Lấy ví dụ về chứng sa sút trí tuệ, bà Diane Ty, giám đốc cấp cao của Trung tâm Tương lai Người cao tuổi thuộc Viện Milken, cho biết việc cải thiện khả năng phát hiện sớm rất quan trọng.

Bà chỉ ra rằng vào giữa thế kỷ này, hơn một nửa số người mắc chứng mất trí nhớ trên toàn thế giới sẽ sống ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Tác động của biến đổi khí hậu

Chuyên gia cũng kêu gọi các nhà hoạch định chính sách xem xét biến đổi khí hậu - điều có thể ảnh hưởng mạnh đến sự gia tăng dân số.

“Điều kiện thời tiết khắc nghiệt mà biến đổi khí hậu đang mang lại sẽ khiến tỷ lệ tử vong cao hơn, ít nhất là theo từng giai đoạn. Những thời kỳ nắng nóng cực độ có thể gây ra cái chết”, ông Wilmoth cho biết.

“Những điều này sẽ đóng vai trò quan trọng như thế nào trong kế hoạch lớn hơn? Chúng tôi thực sự không biết”, ông nói. “Nó có đảo ngược xu hướng về tuổi thọ không? Tôi không chắc chắn”.

Ông đề cập đến vấn đề di cư như mối quan tâm lớn và cuộc khủng hoảng khí hậu có thể khiến người dân phải rời bỏ nhà cửa, chẳng hạn ở các vùng trũng thấp thường xảy ra lũ lụt.

Thế giới đang chứng kiến ​​quá trình đô thị hóa và di cư ngày càng tăng. Liên Hợp Quốc cho biết đến năm 2050, khoảng 66% tổng dân số sẽ sống ở các thành phố.

“Tôi nghĩ vấn đề lớn hơn là liệu biến đổi khí hậu ở một số khu vực có thể dẫn đến thay đổi cơ bản trong nền kinh tế hay không”, ông nhấn mạnh. “Nó có thể tàn phá một số ngành nhất định, đặc biệt là nông nghiệp ở một số nơi, và điều đó sẽ khiến mọi người muốn chuyển đi”.

‘

Dằn mặt’ Nga, G7 cam kết an ninh lâu dài cho Ukraine

(Ảnh minh họa).

Các nước G7 ngày 12/7 công bố một khuôn khổ quốc tế về an ninh lâu dài cho Ukraine nhằm tăng cường khả năng phòng thủ của nước này trước Nga và ngăn chặn Moscow gây hấn trong tương lai, các quan chức cho biết.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy gặp các nhà lãnh đạo NATO tại hội nghị thượng đỉnh của liên minh phương Tây gồm 31 thành viên, một ngày sau khi họ tuyên bố rằng tương lai của Ukraine nằm trong NATO nhưng từ chối lời kêu gọi của ông về thời gian trở thành thành viên.

Không thể gia nhập NATO trong khi cuộc chiến với Nga vẫn tiếp diễn - do Điều 5 của NATO, quy định rằng một cuộc tấn công vào một thành viên là một cuộc tấn công vào tất cả, có thể đẩy NATO vào cuộc chiến với Nga - tuy nhiên Ukraine đã gặt hái được phần thưởng dưới hình thức các cam kết an ninh hiện tại và lâu dài mà nước này đã vận động.

NATO đã kiên quyết không cung cấp hỗ trợ quân sự cho Ukraine với tư cách là một tổ chức, để tránh xung đột trực tiếp với Nga.

Anh, Pháp, Đức và Mỹ đã đàm phán với Kyiv trong nhiều tuần về một văn bản đa phương nhằm tạo ra một khuôn khổ quốc tế rộng lớn, bao gồm các yếu tố trong đó có thiết bị quân sự tiên tiến, như máy bay chiến đấu, cũng như đào tạo, chia sẻ thông tin tình báo và phòng thủ mạng.

Nhóm Bảy nước lớn công nghiệp phát triển G7 cho biết trong một tuyên bố: “Hôm nay chúng tôi đang khởi động các cuộc đàm phán với Ukraine để chính thức hóa - thông qua các cam kết và thỏa thuận an ninh song phương phù hợp với khuôn khổ đa phương này, phù hợp với các yêu cầu pháp lý và hiến pháp tương ứng của chúng tôi - sự hỗ trợ lâu dài của chúng tôi đối với Ukraine khi nước này bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của mình.”

Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden cho biết tại lễ ký kết kế hoạch rằng đó là “một tuyên bố mạnh mẽ về cam kết của chúng tôi đối với Ukraine.”

Ông Zelenskyy nói: “Hôm nay có những đảm bảo an ninh cho Ukraine trên con đường gia nhập NATO... điều đó sẽ được mở rộng hơn nữa thông qua các thỏa thuận với các đối tác chính của chúng tôi.”

“Phái đoàn (của chúng tôi) đang mang về một chiến thắng an ninh quan trọng cho Ukraine,” ông nói thêm.

Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov gọi động thái của G7 là sai lầm và “có khả năng rất nguy hiểm” khi phương Tây đảm bảo an ninh cho Ukraine, điều mà Moscow nói sẽ xâm phạm an ninh của chính Nga.

Moscow viện dẫn việc NATO mở rộng về phía đông đến biên giới Nga như một yếu tố khiến nước này năm ngoái quyết định xâm lược Ukraine thân phương Tây, vốn từng là một phần của Liên Xô cũ do Nga thống trị.

G7, bao gồm Hoa Kỳ, Đức, Nhật Bản, Pháp, Canada, Ý và Anh, cũng như Liên hiệp châu Âu, nói các quốc gia khác cũng có thể ký kết để thực hiện các cam kết của riêng họ.

Tuyên bố cho biết các quốc gia G7 sẽ bắt đầu đàm phán song phương với Ukraine ngay lập tức.

“Tài liệu mới sẽ có hiệu lực chừng nào Ukraine chưa vào NATO,” ông Zelenskyy nói trong một cuộc họp báo riêng. “Tuyên bố hôm nay mở ra khả năng đó với các thỏa thuận song phương mạnh mẽ,” ông tiếp tục, đồng thời nói thêm rằng sự đảm bảo tốt nhất vẫn là ở chính liên minh NATO.

‘Thời gian không ở phía Nga’

Đổi lại, tuyên bố của G7 cho biết, Ukraine sẽ cam kết các biện pháp cải thiện quản trị dân chủ, bao gồm thông qua cải cách tư pháp và kinh tế cũng như tăng cường tính minh bạch.

“Chúng tôi sẽ làm việc với Ukraine về một gói tăng cường các cam kết và dàn xếp an ninh trong trường hợp xảy ra xâm lược trong tương lai để Ukraine có thể bảo vệ lãnh thổ và chủ quyền của mình”, G7 nói.

“Tuyên bố đa phương này sẽ gửi một tín hiệu quan trọng tới Nga rằng thời gian không đứng về phía họ”, một quan chức Tòa Bạch Ốc nói với các phóng viên.

Một quan chức Mỹ cho biết Washington sẽ sớm bắt đầu đàm phán riêng với Kyiv. Tổng thống Joe Biden đã nói về việc sử dụng sự hỗ trợ của Hoa Kỳ dành cho Israel như một mô hình khả thi.

Viện trợ quân sự của Hoa Kỳ cho Israel trị giá khoảng 3,5 tỷ đô la mỗi năm, nhưng mối quan hệ này cũng đòi hỏi rất nhiều hỗ trợ chính trị.

Đức đã nói rằng ban đầu họ sẽ cung cấp 12 tỷ euro hỗ trợ quân sự cho Ukraine cho đến năm 2032, bao gồm 3,2 tỷ euro cho năm 2023.

Pháp, hôm 11/7 cho biết sẽ lần đầu tiên cung cấp phi đạn hành trình tầm xa cho Kyiv, cũng đang đàm phán với Ukraine nhưng có thể sẽ phải đối mặt với các cuộc thảo luận khó khăn tại quốc hội khi tranh luận về ngân sách quân sự từ năm 2025 đến năm 2030.

Phát biểu với các phóng viên, Bộ trưởng Quốc phòng Anh Ben Wallace cho biết nước ông và các nước khác dự kiến gửi nhân sự tới Ukraine sau chiến tranh để tiếp tục huấn luyện lực lượng vũ trang của nước này.

Thách thức mới đối với Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ OPEC

Sản lượng hàng tháng của Iran đang dần tăng lên, đặt ra thách thức ngày càng lớn đối với việc kiểm soát thị trường dầu mỏ của OPEC.

Trong những tháng gần đây, xuất khẩu dầu của Iran đã đạt mức cao nhất 5 năm, bổ sung một lượng lớn dầu thô giảm giá cho thị trường năng lượng toàn cầu vốn đang gặp khó khăn do lo ngại về nhu cầu.

Theo các nhà cung cấp dữ liệu hàng hóa Kpler và Petro-Logistics, các chuyến hàng dầu của Iran đạt trung bình khoảng 1,6 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 5 và tháng 6, cao hơn gấp đôi so với khoảng một năm trước và cao nhất kể từ năm 2018, khi các biện pháp trừng phạt của Mỹ gây ra sự sụt giảm.

Điểm đến hàng đầu

Mặc dù khó đánh giá được quy mô và điểm đến cuối cùng của dầu Iran, nhưng dữ liệu từ một số công ty giám sát thương mại năng lượng toàn cầu cho thấy, Trung Quốc vẫn là khách hàng hàng đầu của nước này.

Theo nhà cung cấp dữ liệu hàng hóa Kpler, Bắc Kinh đã nhập khẩu trực tiếp 359.000 thùng dầu mỗi ngày từ Iran trong tháng 5, tăng từ khoảng 266.000 thùng trong cùng kỳ năm ngoái. Các nhà quan sát trong ngành cho biết, doanh số bán hàng thực tế của Iran cho Trung Quốc có thể cao hơn nhiều và bao gồm cả dầu được vận chuyển qua các nước châu Á và Trung Đông khác.

Kpler cho biết, các nhà máy lọc dầu của Trung Quốc - đặc biệt là các công ty nhỏ độc lập ở tỉnh Sơn Đông - đang tăng cường mua hàng hóa của Iran bởi dầu giảm giá của quốc gia này giúp bù đắp cho sự sụt giảm gần đây về tỉ suất lợi nhuận.

Ông Iman Nasseri, giám đốc điều hành công ty tư vấn năng lượng FGE có trụ sở ở Dubai cho biết, Iran đã phải giảm giá sâu hơn đối với dầu thô của mình để cạnh tranh với dòng dầu thô của Nga bị đẩy ra khỏi châu Âu do các lệnh trừng phạt.

Theo các quan chức dầu mỏ Iran, nước này đang giảm giá khoảng 30 USD/thùng so với các đối thủ ở Vịnh Ba Tư, bao gồm cả Ả Rập Xê-út, cho phép nước này cạnh tranh với dầu giá rẻ của Nga.

“Việc Trung Quốc sẵn sàng hỗ trợ Iran bằng cách mua dầu bị trừng phạt của nước này cho thấy mối quan hệ Iran - Trung Quốc đã cải thiện đôi chút. Tất cả những điều này cho thấy vị thế của Iran đang được cải thiện, và nước này đang tiến tới bình thường hóa quan hệ với các quốc gia khác trong khu vực”, ông Greg Brew, nhà phân tích tại Eurasia Group cho biết.

Ngoài Trung Quốc, Syria và Venezuela là những khách hàng mua dầu thô hàng đầu khác của Iran. Cả 2 quốc gia này đều đang chịu lệnh trừng phạt của Mỹ. Các thương nhân Iran cho biết, quốc gia này cũng nhận thấy sự quan tâm ngày càng tăng từ những khách hàng khác ở Mỹ Latinh và châu Phi.

Iran, quốc gia có nguồn ngoại tệ lớn nhất là dầu mỏ, đã kiếm được 28 tỷ USD từ việc bán dầu thô trong năm dương lịch Ba Tư kết thúc vào tháng 3/2023, gần gấp 4 lần so với năm 2021, theo cựu giám đốc ngân hàng trung ương Iran Abdolnaser Hemmati.

Doanh số bán hàng tăng trở lại là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy đất nước này dù vẫn đang quay cuồng vì vấn đề tài chính sau nhiều năm bị cô lập nhưng đang tự khẳng định lại mình, bắt đầu hàn gắn quan hệ với các đối thủ trong khu vực, thúc đẩy quan hệ với cường quốc hàng đầu châu Á.

Thách thức đối với OPEC

Iran là thành viên của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ nhưng quốc gia này được miễn cắt giảm sản lượng sau khi chịu lệnh trừng phạt của Mỹ. Với tình hình hiện tại, sự gia tăng nguồn cung dầu của Iran có nguy cơ làm đảo lộn nỗ lực của Ả Rập Xê-út và các nhà sản xuất dầu thô lớn khác nhằm nâng giá bằng cách cắt giảm sản lượng.

Do kỳ vọng về nền kinh tế toàn cầu đang chậm lại và tình trạng dư thừa hàng hóa giá rẻ của Nga, giá dầu thô Brent chuẩn quốc tế đã giảm khoảng 20% kể từ khi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và các đồng minh do Nga dẫn đầu (OPEC+) tuyên bố cắt giảm giảm sản lượng 2 triệu thùng mỗi ngày vào tháng 10/2022.

Hồi tháng 4, một số thành viên sản xuất nhiều dầu nhất trong liên minh này, bao gồm Ả Rập Xê-út và Nga, đã cắt giảm thêm 1,6 triệu thùng mỗi ngày.

Ả Rập Xê-út sau đó cho biết, họ sẽ cắt giảm thêm 1 triệu thùng dầu mỗi ngày trong tháng 7, sau đó gia hạn việc cắt giảm đến tháng 8. Theo ước tính của một số nhà phân tích, quốc gia vùng Vịnh cần giá dầu ở mức trên 80 USD/thùng để tài trợ cho chương trình kinh tế mở rộng của mình.

Trong khi đó, sản lượng của Iran giảm khoảng 2 triệu thùng mỗi ngày do các lệnh trừng phạt của Mỹ và chạm đáy vào giữa năm 2020. Kể từ đó, sản lượng đã tăng khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày.

Hồi tháng 5/2023, Iran tuyên bố quốc gia này đã tăng sản lượng dầu thô lên hơn 3 triệu thùng/ngày nhằm lấp đầy khoảng trống mà Riyadh để lại và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của Bắc Kinh đối với dầu giá rẻ.

Nếu các cơ sở sản xuất và xuất khẩu của Iran vẫn được duy trì trong 5 năm qua, thì dữ liệu lịch sử cho thấy Iran có thể tăng sản lượng thêm 1 triệu thùng mỗi ngày nếu lệnh trừng phạt được dỡ bỏ hoặc nếu việc thực thi bị đình trệ.

Đến lúc đó, câu hỏi đặt ra sẽ là liệu OPEC có yêu cầu Iran tham gia vào việc cắt giảm sản lượng hay không?

Ả Rập Xê-út đã tự “gồng gánh” việc cắt giảm sản lượng nhằm vực dậy giá dầu nhưng không mang về hiệu quả như mong muốn. Giá dầu Brent thậm chí còn giảm xuống dưới 75 USD/thùng, thấp hơn mức trước khi quốc gia này gia hạn giảm sản lượng.

Với việc đẩy mạnh xuất khẩu dầu, Iran đang đi ngược lại chương trình nghị sự của Ả Rập Xê-út và khiến OPEC đứng trước viễn cảnh phải yêu cầu các thành viên khác cắt giảm thêm sản lượng để tăng giá

Ấn Độ có thể cấm xuất khẩu gạo

(Ảnh minh họa).

Nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới đang cân nhắc siết bán ra để hạ giá trong nước, dù việc này có thể kéo giá toàn cầu lên cao.

Bloomberg trích nguồn tin thân cận cho biết chính phủ Ấn Độ đang thảo luận kế hoạch cấm xuất khẩu tất cả loại gạo không phải là Basmati (một loại gạo phổ biến tại Nam Á). Nguyên nhân là giá gạo trong nước tăng và họ muốn kiềm chế lạm phát. Giá gạo bán lẻ tại Delhi đã tăng 15% năm nay, trong khi giá trung bình cả nước tăng 8%, theo số liệu từ Bộ Lương thực Ấn Độ.

Nếu được thực hiện, lệnh cấm này sẽ tác động đến 80% gạo xuất khẩu của Ấn Độ. Động thái này có thể hạ nhiệt giá trong nước, nhưng sẽ kéo giá gạo toàn cầu lên cao. Gạo là lương thực thiết yếu với nửa dân số thế giới. Trong đó, châu Á tiêu thụ 90% nguồn cung toàn cầu. Giá gạo tại khu vực này đã lên cao nhất 2 năm do lo ngại El Nino xuất hiện ảnh hưởng đến mùa màng.

Tháng trước, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Ấn Độ tăng tốc, chủ yếu do giá lương thực cao. Lạm phát của Ấn Độ được dự báo tiếp tục tăng khi giá cà chua - nguyên liệu thiết yếu tại nước này - đã tăng 341% năm nay, theo Số liệu từ Bộ phụ trách Các vấn đề Tiêu dùng.

Ấn Độ hiện đóng góp khoảng 40% hoạt động kinh doanh gạo trên toàn cầu. Năm ngoái, họ cấm xuất khẩu gạo tấm và áp thuế 20% với gạo trắng, lứt, do xung đột Nga - Ukraine kéo giá lương thực thiết yếu như ngô và lúa mỳ lên cao. Họ cũng hạn chế xuất khẩu đường và lúa mỳ.

Ấn Độ cung cấp gạo cho hơn 100 quốc gia. Trung Quốc, Senegal và Bờ Biển Ngà là các khách hàng lớn nhất của họ. Sau tin tức trên, cổ phiếu các hãng xuất khẩu gạo lớn nhất Ấn Độ đồng loạt đi xuống trong phiên hôm nay. Mức giảm hiện tại vào khoảng 2-4%.

Các nước nhập khẩu như Indonesia, Trung Quốc và Philippines đang tăng tốc tích trữ gạo. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết El Nino đã phát triển tại vùng nhiệt đới Thái Bình Dương lần đầu tiên sau 7 năm, gây ra khô hạn tại nhiều khu vực trồng lúa. Lệnh cấm của Ấn Độ sẽ càng khiến nỗi lo nguồn cung thêm trầm trọng.

Nguồn: Soha; Zing News; VOA; Người Đưa Tin; Vnexpress