VOLKSWAGEN NGỪNG SẢN XUẤT XE ĐIỆN, HÀNG NGHÌN CÔNG NHÂN NGHỈ VIỆC

Khủng hoảng do tham vọng

Volkswagen, nhà sản xuất ô tô lớn nhất châu Âu kiêm biểu tượng của công nghiệp Đức, vừa đưa ra quyết định khó khăn: thu hẹp sản lượng và tạm dừng một số dây chuyền xe điện tại hai nhà máy ở Đức. Đây không chỉ là một điều chỉnh ngắn hạn để thích ứng với nhu cầu, mà còn phơi bày thực tế rằng tham vọng điện khí hóa của hãng – từng được xem là cú xoay trục lịch sử để cạnh tranh với Tesla và các hãng Trung Quốc – đang gặp phải khủng hoảng niềm tin từ thị trường.

Theo The Guardian, Volkswagen sẽ dừng sản xuất trong một tuần tại nhà máy Zwickau và Dresden, những nơi vốn là “trái tim” của mảng xe điện, khi sức mua thực tế thấp hơn nhiều so với dự báo.

Zwickau từng là niềm tự hào của VW khi trở thành nhà máy đầu tiên tại châu Âu chuyển hoàn toàn sang sản xuất xe điện từ năm 2020. Thế nhưng giờ đây, các dây chuyền sản xuất những mẫu Audi Q4 e-tron, Cupra Born hay VW ID.3 buộc phải tạm ngừng. Nhà máy Emden – nơi lắp ráp mẫu ID.4 và ID.7 – cũng cắt giảm giờ làm và dự kiến đóng cửa một số dây chuyền.

Tuy nhiên, trái ngược với cảnh ảm đạm ở các nhà máy EV, tại Wolfsburg – trung tâm sản xuất xe động cơ đốt trong – hãng lại phải bổ sung ca làm việc cuối tuần để đáp ứng nhu cầu cao với các mẫu truyền thống.

Việc tạm ngừng sản xuất phản ánh rõ sự lệch pha giữa tham vọng và thực tế. Trong khi giới lãnh đạo Volkswagen từng tuyên bố EV sẽ là “tương lai không thể đảo ngược”, thì người tiêu dùng lại tỏ ra dè dặt. Hạ tầng trạm sạc tại châu Âu vẫn thiếu, giá thành xe điện cao hơn xe động cơ xăng dầu, còn tâm lý lo ngại về khả năng giữ giá trị sau khi mua khiến khách hàng chần chừ.

Thực tế  thị trường

Theo số liệu của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu, xe điện chỉ chiếm khoảng 16% doanh số bán mới – con số thấp hơn nhiều so với mức cần thiết để đạt các mục tiêu khí thải. Trong khi đó, người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng các mẫu hybrid vì sự linh hoạt và chi phí hợp lý hơn.

Khó khăn không chỉ đến từ nhu cầu. Volkswagen còn phải hứng chịu tác động từ việc chậm triển khai nhiều mẫu EV trọng điểm. Các dự án được kỳ vọng như ID.Roc hay ID.Golf liên tục lùi thời điểm ra mắt, kéo theo nguy cơ mất thế chủ động trước các đối thủ. Ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc, vốn được nhà nước hậu thuẫn mạnh mẽ, đang xuất khẩu ồ ạt các mẫu EV giá rẻ vào châu Âu, tạo áp lực cạnh tranh khốc liệt. Ngay tại sân nhà, VW cũng không thể dựa mãi vào uy tín thương hiệu khi sản phẩm chậm đổi mới, thị phần tất yếu sẽ suy giảm.

Tình trạng dư thừa công suất ở những nhà máy đã được “điện khí hóa hoàn toàn” như Zwickau càng khiến Volkswagen gặp khó. Khi nhu cầu chỉ giảm nhẹ, hệ thống sản xuất tập trung vào EV đã trở nên mong manh: chi phí cố định cao, dây chuyền gần như không thể xoay sang dòng xe khác, và hệ quả là những tuần nghỉ việc bắt buộc cho hàng nghìn công nhân. Đó là lý do tại sao hãng vừa phải thương lượng một thỏa thuận lao động mới, nhằm tránh sa thải hàng loạt, chấp nhận giảm sản lượng để bảo toàn việc làm.

Rơi vào thế kẹt

Volkswagen mới đây công bố khoản thiệt hại hơn 5 tỷ euro liên quan đến việc chậm triển khai dòng EV tại Porsche, cộng thêm chi phí tái cấu trúc và áp lực từ thuế nhập khẩu của Mỹ. Nhiều nhà phân tích nhận định tình trạng này có thể kéo dài, bởi VW đang ở thế kẹt: nếu tiếp tục đầu tư mạnh vào EV, rủi ro tài chính phình to. Nếu quay lại dựa vào xe động cơ xăng dầu, hãng sẽ tụt hậu so với mục tiêu khí thải của Liên minh châu Âu.

Với một thương hiệu từng đứng đầu châu Âu và có lúc vượt Tesla về doanh số EV tại lục địa này, Volkswagen giờ đây lại phải vật lộn để giữ nhịp bước. Trong triển lãm IAA gần đây, hãng cùng BMW và Mercedes đồng loạt ra mắt các mẫu EV mới, nhấn mạnh phạm vi di chuyển xa hơn, công nghệ pin cải tiến và sạc nhanh vượt trội. Đó là nỗ lực giành lại niềm tin của khách hàng, nhưng câu hỏi đặt ra là liệu thị trường đã sẵn sàng, hay đó chỉ là một “nước cờ phòng thủ” trong cuộc chơi mà Tesla và các hãng Trung Quốc đang bứt phá.

Khoảng cách giữa chính sách và thị trường

Điều khiến nhiều chuyên gia lo ngại chính là khoảng cách giữa chính sách và thị trường. Châu Âu đặt mục tiêu cắt giảm khí thải CO2, buộc các hãng xe phải tăng nhanh tỷ trọng xe điện. Nhưng khi nhu cầu tiêu dùng không theo kịp, chi phí đầu tư lớn lại trở thành gánh nặng. Volkswagen nhiều lần kêu gọi EU điều chỉnh mục tiêu khí thải để phù hợp hơn với thực tế, song chưa có nhiều tín hiệu thay đổi. Trong khi đó, các chương trình hỗ trợ mua xe điện tại nhiều quốc gia châu Âu bị cắt giảm, càng khiến tình hình khó khăn hơn.

Trong bức tranh toàn cảnh, Volkswagen trở thành ví dụ điển hình cho những thách thức trong cuộc chuyển đổi xanh của ngành ô tô truyền thống. Đằng sau khẩu hiệu về “tương lai điện hóa” là những bài toán gai góc: làm sao cân bằng giữa kỳ vọng môi trường và sức mua của người tiêu dùng, làm sao cạnh tranh với Trung Quốc về giá và chuỗi cung ứng pin, làm sao tái cấu trúc các nhà máy đồ sộ để thích ứng với một sản phẩm chưa bùng nổ.

Câu chuyện thu hẹp sản xuất tại Zwickau và Dresden không phải dấu chấm hết, nhưng nó nhấn mạnh rằng Volkswagen đang bước vào giai đoạn thử thách lớn nhất kể từ sau vụ bê bối khí thải “Dieselgate” năm 2015. Khi ấy, hãng bị buộc phải xoay trục sang xe điện như một lối thoát danh dự.

Từ biểu tượng công nghiệp Đức đến người chơi chật vật trong cuộc đua điện hóa, Volkswagen đang cho thấy quá trình chuyển đổi sang xe điện không hề dễ dàng. Nếu không tìm được cách kết hợp giữa tầm nhìn dài hạn và nhịp điệu ngắn hạn của thị trường, những dây chuyền lặng yên hôm nay ở Zwickau có thể chỉ là khởi đầu cho một cuộc khủng hoảng lớn hơn trong tương lai.

THỦ TƯỚNG KÊU GỌI EU BỎ LỆNH CẤM ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG TỪ 2035

Đức thúc giục EU xem xét lại kế hoạch điện hóa 2035

Thủ tướng Đức Friedrich Merz kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) từ bỏ mốc thời gian 2035 nhằm chấm dứt bán xe chạy xăng, dầu, thay vào đó cho phép ngành công nghiệp ô tô đang gặp khó khăn có một lộ trình linh hoạt hơn để đạt mục tiêu trung hòa carbon.

Trong bối cảnh EU chuẩn bị thảo luận về việc siết chặt mục tiêu khí hậu 2040, ông Friedrich Merz đưa ra phát biểu mạnh mẽ nhất từ trước đến nay về vấn đề này. Ông cảnh báo rằng tốc độ chuyển đổi xanh quá nhanh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tăng trưởng kinh tế, năng lực quốc phòng cũng như làm gia tăng rủi ro xung đột thương mại.

Theo kế hoạch, Thủ tướng Đức sẽ chính thức đưa đề xuất này tại cuộc họp không chính thức của các lãnh đạo EU ở Copenhagen (Đan Mạch) ngày 1/10, trước khi tiếp tục thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh thường kỳ ở Brussels (Bỉ) vào tháng tới.

Ông Friedrich Merz phát biểu tại một sự kiện ở Berlin hôm thứ Sáu: "Tôi đang vận động các nguyên thủ EU, cũng như Ủy ban châu Âu (EC), dỡ bỏ lệnh cấm động cơ đốt trong. Chúng ta nên cho phép các công nghệ như EREV (động cơ xăng/dầu kết hợp để sạc pin) hay các hệ truyền động hybrid mà các doanh nghiệp Đức đang phát triển".

Quy định của EU, được thông qua đầu năm 2023, cấm bán xe xăng và diesel mới từ năm 2035, đồng nghĩa các hãng xe buộc phải cắt giảm khí thải về mức 0 trong vòng chưa đầy một thập kỷ. Đây là thách thức đặc biệt lớn với ngành công nghiệp ôtô khổng lồ của Đức, vốn là trụ cột của nền kinh tế tại quốc gia này.

Chính phủ tiền nhiệm dưới thời Thủ tướng Olaf Scholz từng đồng ý với kế hoạch sau khi đạt thỏa thuận cho phép ngoại lệ với xe sử dụng e-fuels, giải pháp nhằm bảo vệ các thương hiệu cao cấp như Porsche.

Hiện tại, ông Friedrich Merz vướng phải chia rẽ trong chính phủ liên minh: một bộ phận trong khối Dân chủ Cơ đốc do ông lãnh đạo muốn EU nới lỏng hoặc hủy bỏ lệnh cấm, trong khi các đối tác Xã hội Dân chủ lại ủng hộ mạnh mẽ.

Phản ứng của các nhà sản xuất ô tô

Nhiều hãng xe trong EU từ lâu không hài lòng với mốc 2035. CEO Mercedes-Benz Ola Källenius, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô châu Âu (ACEA), đã nhiều lần kêu gọi quy định khí thải cần linh hoạt hơn, cho phép các mẫu hybrid và động cơ đốt trong tiết kiệm nhiên liệu tiếp tục tồn tại. Ông cảnh báo lệnh cấm có thể khiến người tiêu dùng xa lánh và đe dọa hàng trăm nghìn việc làm.

Ngành ôtô Đức, dẫn đầu bởi Volkswagen, Mercedes-Benz và BMW, đang lao đao không chỉ vì quy định khí thải khắt khe, mà còn bởi sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các đối thủ Trung Quốc, cũng như căng thẳng thương mại với Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Ông Friedrich Merz nhấn mạnh: "Tôi ủng hộ để ngành ôtô và các nhà cung ứng tự quyết định con đường công nghệ, miễn là đưa chúng ta đến mục tiêu trung hòa CO₂, dù là vào 2035, 2040 hay 2045". Nếu EU tiếp tục cứng nhắc theo đuổi mục tiêu điện hóa vào năm 2035, điều đó có thể đánh đổi sự phát triển và tính ổn định của cả ngành công nghiệp ôtô châu Âu.

CẢNH BÁO QUÂN ĐỘI ĐỨC (BUNDESWEHR) ‘THỪA THẦY THIẾU THỢ’

Chuyên gia phàn nàn tình trạng Quân đội Đức

Theo quan điểm của nhà sử học quân sự Sönke Neitzel nêu trong bài viết của mình cho tờ “Báo Tổng hợp Frankfurt” (Frankfurter Allgemeine Zeitung), Quân đội Đức (Bundeswehr) là một cấu trúc bất lực và hoàn toàn không hiệu quả, có quá nhiều điểm yếu nên cần được cải cách cấp bách và triệt để.

Ông chỉ rõ rằng, Quân đội Đức hiện nay là một tổ chức yếu kém, cơ cấu bất hợp lý, có quá nhiều quản lý và ít binh lính, đồng thời cũng không có khả năng thích ứng với chiến tranh hiện đại

Ông nêu ví dụ về việc không mua được máy bay không người lái và các thiết bị khác trong thời gian qua có nguyên nhân chính là do sự quan liêu hóa của Bộ Quốc phòng, bởi các quan chức Bộ chỉ huy cao nhất của lực lượng vũ trang đã dành cả ngày để trao đổi ý kiến trong các nhóm công tác.

Ông nêu thêm rằng, trong số 180.000 quân nhân, chưa đến một nửa số này phục vụ trong các đơn vị chiến đấu, tỷ lệ đó cho thấy quân đội có quá nhiều người quản lý và quá ít binh lính.

“Một số lượng lớn các sĩ quan tham mưu cao tuổi đã đảm nhiệm các nhiệm vụ hành chính trong nhiều năm. Với một cơ cấu quá cồng kềnh như vậy, một đội quân không thể hướng đến một thành công bền vững” - nhà sử học lưu ý.

Nguyên nhân

Nói về nguyên nhân của tình hình hiện tại, ông Sönke Neitzel nhấn mạnh rằng, chúng là kết quả của nhiều thập kỷ hòa bình.

Trong một quân đội thời bình, phần thưởng không phải là kết quả quân sự tốt nhất, mà là “sự thực hiện quy trình một cách hoàn hảo” và trong một cấu trúc như vậy, không ai muốn đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm.

Nhà sử học Sönke Neitzel lưu ý, Quân đội Đức (Bundeswehr) hiện cần một “cuộc tái thiết toàn diện” và điều này phải được thực hiện bởi người đứng đầu Bộ Quốc phòng Đức hiện tại là ông Boris Pistoruis, ông này cần phải khởi xướng một “cuộc cải cách sâu rộng” về cơ cấu và văn hóa của quân đội Đức,

Cần nói thêm rằng, trong thời gian qua vị Tổng tư lệnh Bundeswehr thường xuyên nói về sự cần thiết phải chuẩn bị cho một cuộc xung đột quân sự trực tiếp với Nga có thể bắt đầu trong vòng năm năm tới, nhưng ông không có biện pháp thực tế mà chỉ thường đưa ra những bài phát biểu màu mè về vai trò của Quân đội trong “thời đại mới”.

Đề xuất các giải pháp cụ thể

Nhà sử học Đức tin rằng, Bundeswehr nên cắt giảm các vị trí không cần thiết, giới hạn tỷ lệ các sĩ quan chỉ huy và nhân viên phi quân sự xuống còn 30% tổng số biến chế để tăng số lượng binh sĩ trực tiếp chiến đấu.

Bên cạnh đó, các đơn vị chiến đấu phải được trang bị đầy đủ các trang bị, vũ khí tiên tiến, được huấn luyện bài bản sát với yêu cầu thực chiến, để họ khẩn trương thích ứng với công nghệ quân sự hiện đại và bắt kịp những yêu cầu của một cuộc chiến tranh hiện đại.

Nguồn: CafeF; Zing News; Soha