Lo giá gạo tăng ảo, doanh nghiệp không dám ký hợp đồng xuất khẩu

(Ảnh minh họa).

Giá gạo tăng liên tục, nhiều doanh nghiệp lo ngại giá ảo nên không dám chốt hợp đồng mua bán vì sợ thua lỗ

Sáng 7-8, theo một số thương nhân kinh doanh gạo, giá gạo nguyên liệu tại ĐBSCL đầu tuần tương đương cuối tuần trước và kỳ vọng giữ được ổn định để các bên yên tâm giao dịch. Theo đó, giá gạo IR50404 ở mức từ 13.900-14.000 đồng/kg, gạo IR5451 từ 14.100 – 14.200 đồng/kg; gạo OM18 và DT8 từ 14.400 – 14.500 đồng/kg cao hơn tháng trước khoảng 2.000 đồng/kg.

Ông Nguyễn Văn Đôn, Giám đốc Công ty TNHH Việt Hưng (tỉnh Tiền Giang), cho biết từ khi Ấn Độ cấm xuất khẩu gạo, giá gạo trong nước ngày nào cũng tăng, có hiện tượng giá ảo. Bởi lẽ, giá gạo nguyên liệu hiện nay thì giá xuất khẩu phải tương đương 700 USD/tấn (loại 5% tấm) nhưng thực tế giá xuất khẩu chưa tăng cao như vậy.

"Giá như vầy, chỉ những doanh nghiệp thiếu hàng để giao theo hợp đồng trước buộc phải mua chứ chúng tôi phải chờ. Hợp đồng mới chưa ký, chúng tôi không mua để trữ vì sợ giá xuống khi Ấn Độ xuất khẩu gạo trở lại thì lỗ lớn"– ông Đôn phân tích.

Giám đốc một doanh nghiệp gạo tại Long An cho hay đang phải chịu lỗ đến 2.000 đồng/kg, tương đương 2 triệu đồng/tấn trong khi một số doanh nghiệp được đối tác cho tăng giá nên đỡ thiệt hại phần nào.

Còn ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại Phước Thành IV (tỉnh Vĩnh Long), cho hay với mặt hàng gạo, thông thường doanh nghiệp xuất khẩu chỉ lãi từ 5-10 USD/tấn trong khi chỉ hơn 1 tuần qua, giá gạo tăng hơn 100 USD/tấn khiến doanh nghiệp đối mặt rủi ro lớn.

Hiện tại, doanh nghiệp rất thận trọng với các hợp đồng mới vì rủi ro về giá rất lớn. Bởi lẽ doanh nghiệp chỉ dám ký hợp đồng xuất khẩu khi có gạo sẵn trong kho. Hiện trữ gạo cần nguồn vốn lớn hơn, lãi vay cao, cộng thêm chi phí bảo quản khiến hoạt động kinh doanh gặp nhiều rủi ro.

Tuy nhiên, ông Thành kỳ vọng mặt bằng giá gạo vẫn ở mức cao như hiện nay do Ấn Độ không thể thay đổi ngay chính sách cấm xuất khẩu gạo. Đồng thời, nếu nước này xuất khẩu gạo theo dạng đàm phán chính phủ thì mặt bằng giá cũng sẽ ở mức cao.

Doanh nghiệp đua nhau mua lại trái phiếu

Trong 7 tháng đầu năm 2023, cả nước chỉ có 36 doanh nghiệp phát hành trái phiếu riêng lẻ với khối lượng 62,3 nghìn tỷ đồng. Con số này giảm 77,8% so với cùng kỳ năm 2022. Kinh tế khó khăn khiến sức hấp thụ trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) kém hơn so với trước kia. Chưa kể, số TPDN phải đảo nợ cũng đang “đè” gánh nặng nên nhiều doanh nghiệp đã quyết tâm mua lại một phần lớn trái phiếu đã bán ra.

Phát hành mới giảm gần 78%

Bộ Tài chính cho biết, trong 7 tháng đầu năm 2023, có 36 doanh nghiệp phát hành riêng lẻ với khối lượng 62.300 tỷ đồng TPDN, giảm 77,8% so với cùng kỳ năm 2022. Trong đó, doanh nghiệp (DN) bất động sản phát hành chiếm 54,2% trái phiếu được phát hành; tổ chức tín dụng phát hành chiếm 31,6%. Có hơn 60% TPDN phát hành có tài sản đảm bảo.

Lý giải về việc thị trường TPDN giảm mạnh, Bộ Tài chính cho rằng, do kinh tế khó khăn nên nhu cầu vốn của DN giảm. Nhà đầu tư cá nhân thận trọng sau vụ việc về trái phiếu doanh nghiệp liên quan đến việc ngân hàng thương mại phân phối trái phiếu trong thời gian qua đang được cơ quan chức năng xử lý. Doanh nghiệp và tổ chức cung cấp dịch vụ quan ngại về vi phạm nên hạn chế việc phát hành mới.

Ngoài ra, cầu đầu tư TPDN giảm do theo Luật Kinh doanh bảo hiểm, DN bảo hiểm từ năm 2023 không được đầu tư một số sản phẩm trái phiếu.

Một trong những nguyên nhân khiến lượng phát hành TPDN giảm thời gian qua là niềm tin của nhà đầu tư chưa phục hồi. Anh Nguyễn Long (Hà Nội) đang sở hữu số TPDN Quang Thuận, An Đông với trị giá hơn 1 tỷ đồng. Sau khi Tập đoàn Vạn Thịnh Phát gặp sự cố, nhiều tháng nay anh Long không nhận được tiền lãi.

“Tôi cùng nhiều nhà đầu tư gửi đơn cầu cứu khắp nơi nhưng đến nay chỉ có thể nhìn tờ trái phiếu vô dụng. Khi chào mời, đơn vị môi giới cho biết, sẽ mua lại bất cứ khi nào nhưng đến nay doanh nghiệp phát hành gặp khó, đơn vị môi giới “phủi tay” khiến nhà đầu tư bơ vơ. Nhiều người thân, quen của tôi nghe tới TPDN lắc đầu từ chối”, anh Long chia sẻ.

Bộ Tài chính cho biết, đến cuối tháng 7/2023, dư nợ trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ khoảng 1,02 triệu tỷ đồng chiếm 10,8% GDP năm 2022, bằng 8,2% tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, do kinh tế khó khăn, tình trạng DN chậm trả lãi, gốc TPDN cũng khiến niềm tin của nhà đầu tư lung lay. Theo Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, đến cuối tháng 6/2023, gần 60 DN chậm thanh toán lãi, nợ gốc TPDN.

Công ty Chứng khoán VNDirect cũng vừa tung ra dự báo, hoạt động đàm phán gia hạn kỳ hạn trái phiếu sẽ tiếp tục gia tăng trong 2 quý cuối năm 2023. Trong bối cảnh nhiều tổ chức phát hành vẫn còn khó khăn trong hoạt động kinh doanh và khó khăn về dòng tiền, việc có thể đàm phán để gia hạn thời hạn TPDN đến hạn.

“Quý III/2023 sẽ có khoảng 75.900 tỷ đồng TPDN đáo hạn (tăng 14,9% so với quý II/2023). Trong đó, DN bất động sản chiếm gần 43%, tiếp theo nhóm tài chính - ngân hàng chiếm 30% tổng giá trị trái phiếu đáo hạn”, Công ty cổ phần chứng khoán VNDIRECT nhận định.

Đua nhau mua lại hàng đã bán ra

Số lượng TPDN phát hành mới giảm nhưng nhiều DN chủ động mua lại TPDN trước hạn để tái cơ cấu nguồn vốn. Tổng khối lượng TPDN mua lại trước hạn đạt 135.300 tỷ đồng, tăng 56,3% so với cùng kỳ năm 2022.

Nhiều DN đàm phán với các chủ sở hữu trái phiếu để cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Nhiều tổ chức phát hành trong lĩnh vực bất động sản đã đạt được thỏa thuận gia hạn thanh toán trái phiếu như Novaland, Hưng Thịnh Land...

“Việc các doanh nghiệp chủ động đàm phán với chủ sở hữu trái phiếu đã góp phần ổn định tâm lý của nhà đầu tư; đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp có thời gian tái cơ cấu, phục hồi sản xuất kinh doanh, qua đó có dòng tiền để trả nợ khi trái phiếu đến hạn sau quá trình tái cơ cấu”, Bộ Tài chính cho biết.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu, có nhiều lí do để DN mua lại trái phiếu trước hạn. Việc mua lại TPDN trước hạn có thể do dự án của DN không còn khả thi nên muốn tất toán để giảm chi phí tài chính. Bên cạnh đó, DN có thể tiếp cận nguồn vốn khác với lãi suất thấp hơn nên mua lại TPDN.

“Nghị định 65 cho phép DN mua lại TPDN trước hạn. Trong khi đó, trước đây có thể một số đợt phát hành trái phiếu chưa chuẩn về quy định như mục đích sử dụng vốn. Vì vậy, DN có thể lựa chọn mua lại trái phiếu nhằm tránh rủi ro pháp lý tiềm ẩn”, ông Hiếu nhận định.

Cùng quan điểm, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, việc mua lại TPDN là nhu cầu bình thường của DN. Theo ông Thịnh, mỗi DN có chiến lược kinh doanh riêng, việc phát hành và mua lại TPDN nằm trong chiến lược đó. Tuy nhiên, việc mua lại TPDN trước hạn cũng cho thấy, tình hình của DN nhiều bất lợi khi nền kinh tế còn đang vượt khó khăn.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục giải pháp ổn định và phát triển thị trường công khai, minh bạch, an toàn, bền vững nhằm khơi thông nguồn vốn trung và dài hạn cho đầu tư và phát triển. Hoàn thiện khung pháp lý và thể chế, đồng bộ giải pháp về hoàn thiện chính sách theo hướng tăng cường quản lý giám sát thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nâng cao chất lượng hàng hóa, cải thiện chất lượng của các tổ chức cung cấp dịch vụ.

Nỗi khổ của môi giới bất động sản: Tư vấn cả tháng, chuẩn bị “chốt” giao dịch, gặp ngay hàng xóm khiến khách mua bỏ về

(Ảnh minh họa).

Dù không diễn ra thường xuyên trên thị trường nhà đất nhưng trường hợp môi giới bị hàng xóm “phá giao dịch” vẫn âm thầm xảy ra ở một số khu vực.

Anh M, một môi giới đất tỉnh từng bị hàng xóm “phá” khi dẫn khách đi xem đất. Mới đây, anh M tư vấn cho khách lô đất khá đẹp tại Phú Yên. Hai bên chốt giá 490 triệu đồng. Đây là trường hợp, anh M đã tư vấn cho khách gần một tháng, khách mới chịu đi xem đất.

Thế nhưng, tới nơi, bà hàng xóm cận lô đất đang quét sân trước nhà nghe anh tư vấn giá cho khách liền nói: “Mới tuần trước kêu bán 400 triệu, giờ lên 490 triệu”. Dù khách không rõ thực hư thế nào nhưng khi nghe bà hàng xóm nói, liền bỏ về. Anh M xem như mất giao dịch này.

Tương tự, một nhà đầu tư chào bán lô đất thổ cư hơn 50m2 tại quận 9 với giá 2,5 tỉ đồng/căn. Giá này đã giảm khoảng 300 triệu đồng so với giá khu vực. Khi môi giới dẫn khách vào xem lô đất, liên tục bị người hàng xóm cạnh bên “khiêu khích”, theo kiểu: Hôm bữa, gần đây người ta bán lô đất tương tự có 2,3 tỉ đồng/nền…

“Khách nghe hàng xóm nói dù không phản ứng cụ thể nhưng tâm lý của họ bị dao động, môi giới sẽ khó chốt giao dịch vì đa số người mua sẽ chờ thêm hoặc tìm lô khác”, một môi giới cho biết.

Chị H, một môi giới tự do đất nền khu Đông Tp.HCM cũng từng một vài lần bị “hàng xóm phá” giao dịch. Theo chị H, có hàng xóm còn âm thầm xin số khách hàng rồi dẫn khách lô đất/căn nhà khác. “Có lần, mình rất khó chịu bởi giao dịch gần chốt thì bị hàng xóm gần căn nhà vào phá khiến khách sau đó không mua nữa”, chị H cho biết.

Tâm lý của khách mua nhà đất, nhất là những khu vực đất tỉnh thường tìm hàng xóm xung quanh để hỏi han tình hình. Có thể hỏi về giá cả, thị trường khu vực…đặc biệt, với những khách hàng lần đầu tiên đi xem nhà/đất. Dù thông tin hàng xóm chia sẻ có thể không đúng, nhưng đa phần khách hàng sẽ tin người hàng xóm hơn môi giới. Từ đó, người mua tâm lý bị dao động, môi giới khó chốt giao dịch.

Ở một số khu vực người nông dân, bà bán nước, người lái xe ôm… cũng trở thành môi giới hoặc liên kết với các môi giới khác. Theo đó, khi thấy môi giới dẫn khách dẫn đến xem đất đã cố tình vào “phá”, rồi giới thiệu khách sang lô đất khác. Cũng có trường hợp, người hàng xóm “không ưa” chủ đất bên cạnh nên thấy môi giới dẫn khách tới xem đất là “nói xấu” để chủ đất khó bán được hàng. Trường hợp khác, lô đất rao bán đang là nơi người hàng xóm tận dụng trồng rau/làm vườn, môi giới cũng rất khó bán.

Theo các môi giới, dù không thường xuyên gặp cảnh hàng xóm vào phá giao dịch, thế nhưng có những thương vụ tư vấn khách trong thời gian dài, khi khách chịu đi xem đất hoặc đến lúc quyết định “xuống tiền” thì gặp trường hợp như vậy khiến môi giới rất uất ức.

Với những môi giới có kinh nghiệm trong nghề sẽ biết cách “xử lý” trước đó với hàng xóm. Môi giới sẽ làm quen với hàng xóm, rồi đặt vấn đề, khi có khách đến hỏi về lô đất thì nói giúp một tiếng để bán được, sẽ gửi phí hoa hồng. Điều này sẽ khiến người hàng xóm có tâm lý tốt và tìm cách nói tốt về bất động sản đang bán hoặc ít ra là không “phá”.

Vì sao bất động sản TP.HCM tăng trưởng âm?

Tại TP.HCM, kinh doanh bất động sản quý 1 và 2 đều tăng trưởng âm, công ty phá sản nhiều hơn thành lập mới. Trong khi các ngân hàng khẳng định không thiếu room tín dụng cho bất động sản, lãi suất liên tục hạ. Rất nhiều chính sách được ban hành, các tổ công tác tháo gỡ cho bất động sản cũng đã được thành lập.

Nhà đầu tư vẫn còn e sợ

Anh Minh Luân (ngụ Q.10, TP.HCM) có 3 tỉ đồng nhàn rỗi nên muốn đầu tư bất động sản (BĐS) khi lãi suất tiết kiệm ngày càng đi xuống. Thế nhưng sau nhiều ngày chạy tới lui hết nơi này nơi khác, anh vẫn chưa thể chốt được vì thấy không an tâm.

"Đầu tư vào chứng khoán thì sợ rủi ro bởi không am hiểu và thấy cứ bữa trồi, bữa sụt. Mua nhà đất chắc ăn nhất, ai cũng nói thế nhưng lại sợ thị trường còn giảm nữa. Muốn bắt đáy nhưng không biết đáy ở đâu và khi nào sẽ đến đáy. Thấy nhiều người chôn vốn, nợ nần bán tháo lại sợ. Thế nên đến giờ tôi vẫn ôm mấy tỉ đồng mà không biết đầu tư vào phân khúc BĐS nào cho hiệu quả và an toàn", anh Luân chia sẻ.

Đó là tâm lý chung, còn tiền nhưng vẫn "ôm" chờ đợi, nghe ngóng chứ không xuống tiền. Tâm lý này ảnh hưởng lớn đến tính thanh khoản trên thị trường. Khiến doanh nghiệp (DN) vẫn rơi vào tình trạng thiếu dòng tiền, thậm chí mất thanh khoản. Vốn huy động của khách hàng không được, vốn trái phiếu DN, vốn vay ngân hàng, liên kết với các đối tác nước ngoài… đều tắc là nguyên nhân thị trường vẫn chưa thoát khỏi khó khăn.

Lãnh đạo một DN BĐS cho biết ngoài một số dự án thời gian gần đây có giao dịch do chính sách bán hàng trả góp, lịch thanh toán kéo dài, hỗ trợ lãi suất nhiều năm cũng như chiết khấu sâu thì phần lớn các dự án còn lại giao dịch vẫn chậm. Dù Ngân hàng Nhà nước báo cáo 6 tháng đầu năm 2023, tín dụng BĐS tăng trưởng 4,68% tương đương với tốc độ tăng trưởng tín dụng chung (4,73%).

Đặc biệt, tín dụng kinh doanh BĐS tăng trưởng với tốc độ cao hơn rất nhiều (17,4%) nhưng theo vị này, dòng tiền "đi đâu về đâu" không biết vì rất ít DN tiếp cận được vốn vay do các điều kiện đưa ra quá khắt khe, nhất là quy định dự án phải có giấy phép xây dựng mới được vay. Nhưng nếu có giấy phép xây dựng thì DN có thể huy động vốn từ khách hàng với rủi ro ít hơn thay vì đi vay ngân hàng.

Thị trường BĐS đang tăng trưởng âm được chứng minh bằng con số báo cáo của Ngân hàng Nhà nước rằng tín dụng cho tiêu dùng BĐS trong 6 tháng lại giảm 1,12%, trong khi cùng kỳ năm ngoái tăng tới 17,63%. "Không chỉ DN không tiếp cận được vốn ngân hàng mà các nhà đầu tư BĐS cá nhân và người mua nhà cũng khó vay được vốn hoặc không muốn vay vì lãi suất quá cao. Đây là nguyên nhân chính khiến thị trường BĐS TP.HCM và nhiều nơi tăng trưởng âm từ đầu năm đến nay bất chấp những nỗ lực của nhiều cấp, ngành từ T.Ư đến địa phương", vị lãnh đạo DN này phân tích.

Tiền, thủ tục, thanh khoản đều chưa gỡ

Minh chứng rõ nhất là tại TP.HCM. Theo báo cáo từ Sở Xây dựng TP.HCM, 6 tháng đầu năm nay, hoạt động thị trường BĐS tăng trưởng âm (giảm 11,58%) so với cùng kỳ. Doanh thu từ hoạt động kinh doanh này giảm 8,3% so với cùng kỳ. Tuy đà giảm quý 2/2023 có dấu hiệu chậm lại so với các tháng đầu năm, nhưng thị trường BĐS vẫn còn đối mặt với rất nhiều khó khăn. Số DN lập mới ít hơn một nửa so với cùng kỳ, còn 689 công ty. Vốn đăng ký cũng giảm 64%, còn 26.750 tỉ đồng.

Toàn TP chỉ có 8 dự án đủ điều kiện huy động vốn bán nhà ở hình thành trong tương lai với 6.313 căn, giảm 33,3% so với 6 tháng đầu năm 2022. Trong khi từ đầu năm đến nay mới có 2 dự án nhà ở thương mại được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư.

Không chỉ vậy, nguồn thu từ đất của TP.HCM cũng giảm. Theo Giám đốc Sở Tài chính Lê Duy Minh, trong 7 tháng đầu năm 2023 nguồn thu ngân sách từ đất chỉ bằng 41% so với cùng kỳ. Nguyên nhân do thị trường BĐS khó khăn, giao dịch chuyển nhượng của tổ chức, cá nhân giảm nhiều. Các chỉ số nêu trên đã nói lên được bức tranh ảm đạm, khó khăn của thị trường, DN BĐS và của các nhà đầu tư, nhà nước.

TS Dương Như Hùng (Trường ĐH Bách khoa TP.HCM) nhận định: Tiền không "chảy" vào BĐS thì không thể tăng trưởng. Dòng tiền đó đến từ khách hàng, ngân hàng, thị trường trái phiếu DN. Do vậy, trước mắt đối với các sai phạm của DN làm sao phải khoanh vùng để xử lý dứt điểm để họ an tâm làm ăn. Như vậy, "cán bộ" cũng an tâm ký duyệt hồ sơ cho DN. Đối với thị trường trái phiếu DN cũng cần phải ổn định vì đây là dòng vốn rất quan trọng cho các DN hoạt động, phát triển dự án trong dài hạn. Nguồn vốn này không chỉ đến từ các nhà đầu tư trong nước mà còn có thể dễ dàng huy động từ nước ngoài. Về lâu dài cần có chính sách thuế đánh vào những người ôm đất đầu cơ và đất DN bỏ hoang. Khi đó nguồn vốn vào BĐS không phải là nguồn vốn "chết" mà có thể sinh sôi nảy nở.

Là lãnh đạo một DN BĐS cũng là Phó chủ tịch Hiệp hội BĐS TP.HCM, ông Ngô Quang Phúc cho rằng hiện nay một dự án BĐS muốn hoàn thiện pháp lý, quy trình nhanh nhất cũng phải mất 2 - 3 năm. Trong khi thị trường BĐS muốn "dương" thì phải có dự án pháp lý hoàn chỉnh, phải có sản phẩm bán ra ngoài thị trường và phải bán được hàng. Nhưng hiện nay trên thị trường cả hai điều này đều không đạt nên thị trường BĐS vẫn "âm".

Theo ông Phúc, để thị trường tăng trưởng, đầu tiên và rất quan trọng là quy trình làm pháp lý phải được rút ngắn, thủ tục thông thoáng và chính quyền hỗ trợ cho DN hết mức để nhanh chóng có những dự án pháp lý hoàn chỉnh đưa ra thị trường. Những thủ tục nào không cần thiết và có thể cắt bỏ thì cắt để tiết kiệm thời gian, từ đó giúp giảm chi phí, hạ giá thành.

Ngoài ra, lãi suất cũng cần giảm và hướng đến người tiêu dùng mua các BĐS cho nhu cầu ở thật. Tiếp theo là thị trường phải được cải thiện về thanh khoản, tâm lý người mua tốt hơn. Điều này đang dần được cải thiện bởi chính sách vĩ mô tốt của Chính phủ và cần thời gian để thị trường thẩm thấu.

TS Dương Như Hùng nhận định: "Hiện Chính phủ đang tháo gỡ và có tín hiệu đi lên. Kỳ vọng qua năm 2024 thị trường BĐS sẽ phát triển mạnh mẽ trở lại".

Nguồn: Người Lao Động; Soha; CafeF; Thanh Niên