Ai đã 'đánh cắp' 1.200 tấn vàng của Nga?

(Ảnh minh họa).

Nga từng đứng ở vị trí thứ 2 thế giới về lượng dự trữ vàng, chỉ sau Mỹ. Điều gì đã khiến vàng dự trữ của họ cứ dần biến mất?

Đầu Thế chiến I, Nga có trữ lượng vàng khá lớn (lên tới 1.233 tấn) trong kho của Ngân hàng Nhà nước. Con số này chưa tính đến 300 tấn vàng được lưu hành dưới dạng tiền xu. Trước thềm chiến tranh, Nga đứng ở vị trí thứ 2 thế giới về lượng dự trữ vàng, chỉ sau Mỹ.

Nga đã tích lũy vàng trong nhiều thập kỷ với tốc độ tích lũy cao. Năm 1865, khi đất nước mới chuyển đường hướng phát triển, lượng tồn kho vàng chỉ còn 57 tấn. Tới năm 1895, nhờ những nỗ lực có mục tiêu của chính phủ, sản lượng vàng của Nga đã tăng lên gần 700 tấn.

Vàng đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc cải cách tiền tệ của Nga năm 1897, dẫn tới sự ra đời của đồng rúp vàng. Trong hai thập kỷ tiếp theo, dự trữ vàng của Nga đã tăng thêm 1,8 lần.

Nhờ đâu Nga tăng được lượng dự trữ vàng?

Thứ nhất , đó là nhờ hoạt động khai thác vàng. Theo ước tính của stoletie.ru, trong giai đoạn 1891-1914, khoảng 1.000 tấn kim loại vàng đã được khai thác ở Nga.

Thứ hai là vàng thu được thông qua hoạt động xuất khẩu các nông sản chủ lực của Nga như lúa mì và một số loại ngũ cốc.

Thứ ba là Nga thu hút vàng từ nước ngoài dưới hình thức các khoản vay.

Thế chiến I khiến việc phát hành tiền giấy song song với việc dự trữ vàng trở nên khó khăn. Nhiều lần trong chiến tranh, các tiêu chuẩn để giải quyết vấn đề tiền bạc bằng lượng vàng dự trữ đã được sửa đổi.

Vàng dần "biến mất"

Năm 1915-1916, Quyền phát hành của Ngân hàng nhà nước Nga được mở rộng 4 lần. Kết quả của việc tự do hóa chính sách này là khối lượng tiền giấy phát hành trong những năm chiến tranh đã tăng gấp 4 lần và sức mua của đồng rúp vào đầu năm 1917 chỉ bằng 1/3 mức lúc đầu năm 1914.

Nhằm bảo toàn lượng dự trữ vàng tại Ngân hàng nhà nước, chính quyền Nga đã thực hiện những bước sau:

- Dừng việc đổi tiền giấy lấy vàng.

- Tiến hành các biện pháp chống chuyển vàng ra nước ngoài thông qua các kênh tư nhân và thương mại, thắt chặt quy định về phát hành ngoại tệ khi cá nhân đi du lịch nước ngoài, đưa ra các biện pháp kiểm soát hợp đồng ngoại thương và các khoản thanh toán bắt buộc phải có ngoại tệ.

- Từ chối duy trì tỷ giá đồng rúp thông qua các biện pháp can thiệp bằng vàng và ngoại hối.

- Kêu gọi nhân dân đóng góp vàng hoặc các đồ vật bằng vàng để thể hiện lòng yêu nước (Tuy nhiên, biện pháp này có hiệu quả rất hạn chế, do hầu hết số tiền vàng lưu hành trước chiến tranh đều được người dân giữ dưới dạng tiết kiệm).

- Mua vàng từ các công ty khai thác.

- Thu hút các khoản vay trong và ngoài nước để tài trợ chi phí quân sự, đồng thời xây dựng vị thế "vàng ở nước ngoài".

Bên cạnh đó, các hoạt động sau đây đã được thực hiện tuần tự:

- Chuyển vàng từ Nga sang Anh làm tài sản thế chấp.

- Vương quốc Anh cung cấp các khoản vay cho Nga, đổi lại, họ được đảm bảo bằng số vàng nhận được. Về phần mình, thông qua cách này, Nga gia tăng số lượng "vàng ở nước ngoài".

- Ngân hàng Nhà nước Đế quốc Nga phát hành thêm một lượng cung tiền giấy, chiểu theo lượng vàng dự trữ.

Các hoạt động này có tính chất khá bí mật, khiến người ta duy trì "ảo tưởng" về mức độ đáng tin cậy của dự trữ vàng ở Nga.

Theo số liệu chính thức, lượng vàng dự trữ của Ngân hàng Nhà nước Nga trong giai đoạn 1914-1916 đã tăng giá trị từ 1695 lên 3617 triệu rúp. Tuy nhiên, nếu đầu thời kỳ này, "vàng ở nước ngoài" chỉ chiếm vài %, thì cuối kỳ nó chiếm khoảng 2/3 dự trữ vàng của Nga.

Trong những năm diễn ra Thế chiến I, trữ lượng vàng của Nga (không bao gồm 'vàng ở nước ngoài' đã sụt giảm do vàng được chuyển sang Anh để hình thành quỹ dự trữ vàng đặc biệt.

Khi bắt đầu chiến tranh, Nga đã chuyển 498 tấn vàng cho Ngân hàng Anh, trong đó 58 tấn đã sớm được bán đi và 440 tấn còn lại được giữ trong kho làm tài sản thế chấp. Ngoài ra, các cơ quan quản lý tiền tệ của Nga đã thất thoát một phần lớn số vàng lưu hành trước chiến tranh. Tính đến ngày 1/1/1917, theo Ngân hàng Nhà nước Nga, chỉ có 436 triệu rúp tiền vàng còn lại nằm trong tay người dân.

Bên cạnh đó, Nga liên tục chịu áp lực từ Anh và các đồng minh khác của nước này. Họ yêu cầu Nga đưa thêm vàng để làm điều kiện cung cấp các khoản vay quân sự.

Cuối năm 1918, trữ lượng vàng của Nga còn khá lớn, gần 780 triệu tấn. Tính theo vàng nguyên chất ngang giá đồng rúp thì con số này rơi vào khoảng 600 tấn, tức là gần 1/2 lượng vàng dự trữ của Ngân hàng Đế quốc Nga vào trước Thế chiến I. Song, lượng vàng dự trữ còn lại tiếp tục tiêu hao trong 3-4 năm tiếp theo. Đến năm 1922, kho vàng của Nga gần như trống rỗng.

Bong bóng AI sắp vỡ tung: Loạt startup sa thải nhân viên, hết tiền, nhà đầu tư vỡ mộng

Đã 1 năm kể từ sau sự bùng nổ của ChatGPT, nhiều startup vốn định tận dụng sự bùng nổ của AI hiện bắt đầu sa thải nhân sự.

Tờ WSJ mở đầu bài viết nhận định rằng, những nhà sáng lập và chuyên gia đầu tư mạo hiểm vốn đổ xô vào các startup trí tuệ nhân tạo (AI) đang nhận ra rằng biến chabot thành một hoạt động kinh doanh thành công khó hơn tưởng tượng.

Đã 1 năm kể từ sau sự bùng nổ của ChatGPT, nhiều startup vốn định tận dụng sự bùng nổ của AI hiện bắt đầu sa thải nhân sự và chứng kiến sự hứng thú của người dùng sụt giảm. Các nhà đầu tư thì vẫn chưa chắc chắn xem liệu đội quân các startup AI sẽ có thể sống sót hay không, đặc biệt là khi các gã khổng lồ như Microsoft và Google cũng đang nỗ lực củng cố sự thống trị của họ trong lĩnh vực này.

Trước đây, từng có sự lạc quan trong thế giới đầu tư mạo hiểm rằng các ứng dụng AI khi thương mại hoá “sẽ tạo ra tiền với tốc độ ánh sáng”, theo Mark Goldberg – một đối tác tại Index Ventures. Hiện tại, “mọi thứ đã vỡ mộng”.

Việc ra mắt ChatGPT đã thổi bùng sự lạc quan vào thế giới startup sau nhiều tháng ngành công nghiệp này đình trệ. Những tiếng nói dẫn đầu tại thung lũng Silicon khi ấy đã tuyên bố rằng AI sẽ mở ra một kỷ nguyên công nghệ mới. Ngay sau đó, các công ty đầu tư mạo hiểm đã tuyên bố những đợt tuyển dụng hoành tráng, tung hô rằng họ sẽ nguyện rót hàng tỷ USD để chống lưng cho lĩnh vực này.

Goldberg nói rằng sự gia tăng ban đầu với người dùng ChatGPT – mức nhanh nhất với một ứng dụng tiêu dùng, khiến các nhà đầu tư định giá quá cao. Các nhà đầu tư đua nhau rót tiền cho các startup đang xây dựng những sản phẩm này trước cả khi họ có bất kỳ khách hàng nào hay 1 đồng doanh thu nào. Tình huống này dẫn tới những lo ngại về tiềm năng thị trường quá nóng.

Thay vào đó, tần suất sử dụng các ứng dụng này đã giảm so với mức đỉnh. Lượng người hoạt động hàng tháng với ChatGPT đã giảm 10% trong giai đoạn từ tháng 6 – 7 sau nhiều tháng tăng trưởng. Một người phát ngôn của OpenAI thì lại nói rằng dữ liệu kể trên không theo dõi việc sử dụng trên ứng dụng ChatGPT – vốn được ra mắt vào tháng 5.

Midjourney – một công cụ AI có thể tạo ảnh từ sự mô tả của người dùng cũng chứng kiến lượng người dùng hàng tháng giảm trong 3 tháng liên tiếp kết thúc vào tháng 7. Synthesia – một công cụ tạo video từ văn bản đã huy động được 90 triệu USD vào hồi tháng 6 cũng chứng kiến lượng người dùng không đổi, thậm chí giảm.

Jasper – một công cụ viết bằng AI dành cho người tạo nội dung và doanh nghiệp cũng chứng kiến lượng người dùng sụt giảm trong 4 tháng liên tiếp kết thúc vào tháng 7. Công ty này đã huy động được 125 triệu USD vào mùa thu năm ngoái, nhưng hiện phải thực hiện 1 vòng sa thải nhân sự và giảm dự báo doanh thu trong năm nay.

CEO Synthesia là Victor Riparbelli nói rằng công ty gần đây đã tạo ra doanh thu tháng tốt nhất. Còn CEO của Midjourney và Jasper thì từ chối bình luận về vấn đề này.

Dẫu vậy, sự hứng thú với công nghệ AI vẫn còn tồn tại trong ngành công nghệ. Microsoft, Google và các công ty lâu đời khác đang đầu tư mạnh mẽ và tung ra các sản phẩm AI mới, đồng thời hoạt động kinh doanh của Nvidia đang bùng nổ bởi hãng có chip được sử dụng để đào tạo các mô hình AI. Các nhà đầu tư khởi nghiệp cho biết công nghệ này vẫn còn ở giai đoạn đầu và một ngày nào đó có thể tạo ra một thế hệ khởi nghiệp trị giá hàng tỷ USD mới.

Sunil Dhaliwal, một đối tác chung của Amplify Partners cho biết: “Chúng tôi đã chuyển từ thời điểm 'Điều này có thể lớn đến mức nào?' sang 'Làm cách nào để chúng tôi khiến nó hoạt động?'”. Dhaliwal là thành viên hội đồng quản trị của Runway, công ty xây dựng các công cụ AI tổng quát dành cho người sáng tạo nội dung và cho biết khoảng một nửa số khoản đầu tư gần đây của công ty ông là vào các công ty khởi nghiệp AI.

Cho đến nay, những tin đồn về AI vẫn chưa đủ để ngăn chặn sự sụt giảm nhanh chóng về tổng nguồn vốn khởi nghiệp. Nhìn chung, nguồn vốn đầu tư mạo hiểm của Mỹ đã giảm gần một nửa trong quý hai, ngay cả khi đầu tư vào các công ty khởi nghiệp AI mang tính sáng tạo - tập trung vào các hệ thống tạo ra văn bản, hình ảnh và mã máy tính giống con người - đã tăng 65% lên 3,3 tỷ USD, theo dữ liệu của PitchBook.

Các nhà đầu tư mạo hiểm cho biết họ vẫn chưa chắc chắn về mô hình kinh doanh thành công đối với một công ty khởi nghiệp xây dựng các sản phẩm mới dựa trên công nghệ. Nhiều doanh nghiệp trẻ vẫn chưa chứng minh được họ có thể giữ chân người dùng và phát triển những sản phẩm mà các công ty công nghệ hiện tại không thể dễ dàng bắt chước.

Việc đào tạo các mô hình tiên tiến có thể khiến các công ty tốn hàng tỷ USD do họ cần thu thập và phân tích khối lượng lớn dữ liệu. Các nhà đầu tư đã trở nên do dự trong việc cấp vốn cho những doanh nghiệp như vậy, do con đường dẫn đến lợi nhuận không chắc chắn và sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ được tài trợ tốt như Google và OpenAI do Microsoft hậu thuẫn.

Frank Slootman, giám đốc điều hành của công ty lưu trữ dữ liệu Snowflake, cho biết: “Chúng tôi không thể giải phóng AI và không có mô hình kinh doanh nào để trả tiền cho công nghệ này”. Ông nói, rất nhiều giám đốc điều hành “đã mô tả bước đột phá của họ vào các mô hình ngôn ngữ là mang tính thử nghiệm, khám phá và họ đang cố gắng nắm bắt xem kích thước của lĩnh vực này có thể lớn đến mức nào”.

Cho đến nay, các công ty khởi nghiệp AI lớn nhất đã tìm kiếm phần lớn nguồn tài trợ từ những gã khổng lồ công nghệ có khả năng cung cấp sức mạnh tính toán và các tài nguyên khác có lợi cho việc đào tạo các mô hình ngôn ngữ. Microsoft đã đồng ý đầu tư hơn 10 tỷ USD vào OpenAI. Đối thủ của họ là Anthropic, công ty đã phát hành một chatbot thông dụng, đã thu hút được cam kết hàng trăm triệu USD từ Google.

Vào tháng 6, Microsoft và nhà sản xuất chip Nvidia đã giúp Inflection AI huy động được 1,3 tỷ USD. Công ty khởi nghiệp do người đồng sáng lập LinkedIn Reid Hoffman đồng sáng lập, gần đây đã phát hành một chatbot cá nhân.

John Luttig, nhà đầu tư tại Founders Fund, quỹ đã đầu tư vào DeepMind, một phòng thí nghiệm nghiên cứu AI được Google mua vào năm 2014 và OpenAI cho biết: “Có rất nhiều lời tuyên truyền của các quỹ đầu tư mạo hiểm” về tiềm năng đầu tư vào AI. Ông nói: “Đó rõ ràng là sự lạc quan nhưng họ lại không đặt ra bất kỳ câu hỏi khó nào về sản phẩm, giao diện người dùng, phân phối hoặc thị trường cuối cùng”.

Trên thực tế, đã có một công ty khởi nghiệp AI giúp khơi dậy sự bùng nổ AI đã bị giám sát chặt chẽ.

Vào tháng 8/2022, Stability AI đã phát hành một công cụ tạo văn bản thành hình ảnh có tính lan truyền mang tên Stable Diffusion và ngay sau đó đã huy động được 101 triệu USD từ các nhà đầu tư mạo hiểm. Công ty đã tổ chức bữa tiệc ra mắt tại bảo tàng Exploratorium ở San Francisco vào tháng 10 năm ngoái.

Emad Mostaque, giám đốc điều hành của họ đã bị buộc tội gian lận. Mostaque đã phủ nhận các cáo buộc.

Vào tháng 7, Cyrus Hodes, một trong những nhà đồng sáng lập của Stability đã kiện Mostaque và công ty, cáo buộc rằng ông đã bán cổ phần của mình tại Stability chỉ với giá 100 USD sau khi Mostaque thuyết phục ông rằng công ty về cơ bản là vô giá trị. Người phát ngôn của Stability cho biết vụ kiện không có cơ sở.

Nền kinh tế Trung Quốc phải chăng là 'một quả bom hẹn giờ'?

(Ảnh minh họa).

Sáu tháng vừa qua đã mang đến một loạt tin xấu đối với nền kinh tế Trung Quốc: tăng trưởng chậm, tỷ lệ thanh niên thất nghiệp cao kỷ lục, đầu tư nước ngoài thấp, xuất khẩu và tiền tệ yếu, và bất động sản đang gặp khủng hoảng.

Tổng thống Mỹ Joe Biden đã mô tả nền kinh tế lớn thứ hai thế giới là một "quả bom hẹn giờ", dự đoán sự bất mãn ngày càng gia tăng ở quốc gia này.

Nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đáp trả, biện giải về “khả năng phục hồi mạnh mẽ, tiềm năng và sức sống to lớn” của nền kinh tế.

Vậy ai nói đúng - ông Biden hay ông Tập? Như thường lệ, câu trả lời có thể nằm đâu đó ở giữa phát ngôn của hai người.

Mặc dù nền kinh tế khó có thể sụp đổ trong tương lai gần, Trung Quốc phải đối mặt với những thách thức to lớn và sâu rộng.

Khủng hoảng bất động sản và các hộ gia đình nghèo hơn

Trọng tâm của các vấn đề kinh tế ở Trung Quốc là thị trường bất động sản. Cho đến gần đây, bất động sản chiếm 1/3 toàn bộ tài sản của nước này.

“Điều này thật không hợp lí. Chẳng có ý nghĩa gì cả”, giáo sư kinh tế Antonio Fatas tại trường kinh doanh INSEAD ở Singapore nói.

Trong hai thập niên, bất động sản ở Trung Quốc đã bùng nổ khi các nhà đầu tư thúc đẩy làn sóng tư nhân hóa. Nhưng cuộc khủng hoảng đã xảy ra vào năm 2020. Đại dịch Covid toàn cầu và dân số ngày càng giảm không phải là những yếu tố tốt cho các chương trình xây dựng nhà đất không ngừng nghỉ.

Chính phủ Tập Cận Bình lo ngại về một cuộc khủng hoảng kiểu Mỹ năm 2008 nên đã đặt ra giới hạn về số tiền mà các nhà đầu tư có thể vay. Chẳng bao lâu sau, họ nợ hàng tỷ đồng mà không thể trả được.

Hiện tại, nhu cầu về nhà ở đã sụt giảm và giá bất động sản cũng lao dốc. Điều này đã khiến những người sở hữu bất động sản ở Trung Quốc - vừa thoát khỏi ba năm bị hạn chế nghiêm ngặt vì Covid - trở nên nghèo hơn.

“Ở Trung Quốc, bất động sản thực sự là khoản tiết kiệm của bạn”, Alicia Garcia-Herrero, nhà kinh tế trưởng về châu Á tại công ty quản lý tài sản Natixis, cho biết: "Cho đến gần đây, đầu tư bất động sản dường như tốt hơn là bỏ tiền vào thị trường chứng khoán một cách điên cuồng hoặc bỏ vào tài khoản ngân hàng với lãi suất thấp"

Điều đó có nghĩa là, không giống như ở các nước Phương Tây, không có sự bùng nổ chi tiêu sau đại dịch hay sự phục hồi kinh tế lớn nào.

“Có quan niệm cho rằng người Trung Quốc sẽ chi tiêu điên cuồng sau Covid”, bà Garcia-Herrero nói: "Họ sẽ đi du lịch, đến Paris, mua mô hình tháp Eiffel. Nhưng thực ra họ biết số tiền tiết kiệm của mình đang bị ảnh hưởng do giá nhà giảm nên họ quyết định giữ lại số tiền mặt họ có."

Tình trạng này không chỉ khiến các hộ gia đình cảm thấy nghèo hơn mà còn làm trầm trọng thêm vấn đề nợ nần mà chính quyền địa phương phải đối mặt.

Theo ước tính, hơn 1/3 doanh thu hàng tỷ USD của họ đến từ việc bán đất cho các nhà đầu tư hiện đang gặp khủng hoảng.

Theo một số nhà kinh tế, phải mất nhiều năm nỗi đau này mới nguôi ngoai.

Một mô hình kinh tế thiếu sót

Cuộc khủng hoảng bất động sản cũng nêu bật những vấn đề trong cách vận hành của nền kinh tế Trung Quốc.

Sự tăng trưởng đáng kinh ngạc của đất nước 1,4 tỷ dân trong 30 năm qua được thúc đẩy bằng việc xây dựng: mọi thứ từ đường sá, cầu cống và đường xe lửa đến các nhà máy, sân bay và nhà ở. Chính quyền địa phương có trách nhiệm thực hiện việc này.

Tuy nhiên, một số nhà kinh tế cho rằng cách tiếp cận này đang bắt đầu lỗi thời, theo cả nghĩa bóng và nghĩa đen.

Một trong những ví dụ kỳ lạ hơn về thói nghiện xây dựng của Trung Quốc có thể được tìm thấy ở tỉnh Vân Nam, gần biên giới với Myanmar. Năm nay, các quan chức ở đó xác nhận một cách khó hiểu rằng họ sẽ tiếp tục kế hoạch xây dựng một cơ sở kiểm dịch Covid-19 mới trị giá hàng triệu USD.

Chính quyền địa phương mắc nợ nặng nề đang chịu áp lực lớn đến mức vào năm nay, một số người được cho là đã bán đất cho chính họ để tài trợ cho các chương trình xây dựng.

Điểm mấu chốt là Trung Quốc chỉ có thể xây dựng rất nhiều công trình khi chúng bắt đầu trở thành một sự lãng phí tiền bạc sau đó. Đất nước này cần tìm ra một phương án khác để tạo ra sự thịnh vượng cho người dân.

“Chúng ta đang ở thời điểm bước ngoặt”, theo giáo sư Fatas. “Mô hình cũ không còn hiệu quả, nhưng để thay đổi trọng tâm, bạn cần phải cải cách nghiêm túc về cơ cấu và thể chế”.

Ví dụ, ông lập luận, nếu Trung Quốc muốn lĩnh vực tài chính thúc đẩy nền kinh tế của mình và cạnh tranh với Mỹ hoặc châu Âu, trước tiên chính phủ cần phải nới lỏng đáng kể các quy định, nhường lại một lượng lớn quyền lực cho lợi ích cá nhân.

Trên thực tế, điều ngược lại đã diễn ra. Chính phủ Trung Quốc đã siết chặt lĩnh vực tài chính, chỉ trích các chủ ngân hàng “Phương Tây hóa” vì chủ nghĩa hưởng lạc của họ và đàn áp các công ty công nghệ lớn như Alibaba.

Điều này đã được phản ánh là tình trạng thất nghiệp của các thanh niên. Trên khắp Trung Quốc, hàng triệu sinh viên tốt nghiệp có trình độ học vấn cao đang phải vật lộn để tìm được một công việc văn phòng tử tế ở khu vực thành thị.

Hồi tháng 7, số liệu cho thấy con số kỷ lục 21,3% người tìm việc trong độ tuổi từ 16 đến 25 không có việc làm. Tháng sau, các quan chức tuyên bố họ sẽ ngừng công bố số liệu.

Theo Giáo sư Fatas, đó là minh chứng cho một “nền kinh tế tập trung, cứng nhắc” đang gặp khó khăn trong việc thu hút một lượng lớn người dân vào lực lượng lao động.

Hệ thống từ trên xuống sẽ có hiệu quả khi bạn muốn xây một cây cầu mới, nhưng sẽ trông cồng kềnh khi cây cầu đã được xây dựng và mọi người vẫn đang tìm việc làm.

Chính phủ sẽ làm gì lúc này?

Sự thay đổi định hướng kinh tế đòi hỏi phải thay đổi hệ tư tưởng chính trị. Đánh giá về sự kiểm soát chặt chẽ của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đối với cuộc sống gần đây và sự kiểm soát chặt chẽ của Chủ tịch Tập Cận Bình đối với ĐCSTQ, việc này có vẻ khó xảy ra. Ban lãnh đạo có thể cho rằng điều đó thậm chí không cần thiết.

Ở một khía cạnh nào đó, Trung Quốc là nạn nhân của sự thành công của chính mình. Tốc độ tăng trưởng hiện tại chỉ được coi là “chậm” khi so sánh với con số cao đáng kinh ngạc của những năm trước.

Kể từ năm 1989, Trung Quốc đã đạt tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 9% mỗi năm. Vào năm 2023, con số đó được dự đoán là khoảng 4,5%.

Đây là một mức giảm lớn nhưng vẫn cao hơn nhiều so với nền kinh tế của Mỹ, Anh và hầu hết các nước châu Âu. Một số người lập luận rằng điều này phù hợp với sự lãnh đạo của Trung Quốc.

Các nền kinh tế Phương Tây có xu hướng được thúc đẩy bằng chi tiêu của người dân, nhưng Bắc Kinh cảnh giác với mô hình tiêu dùng này. Nó không chỉ bị coi là lãng phí mà còn mang tính cá nhân.

Trao quyền cho người tiêu dùng mua TV mới, đăng ký dịch vụ truyền hình trực tuyến hoặc đi nghỉ mát có thể giúp kích thích nền kinh tế, nhưng điều đó không giúp gì cho an ninh quốc gia của Trung Quốc hoặc sự cạnh tranh của nước này với Mỹ.

Về cơ bản, ông Tập muốn tăng trưởng, nhưng không phải vì mục tiêu đó. Có thể đây là nguyên nhân đằng sau sự bùng nổ gần đây trong các ngành công nghiệp tiên tiến, như chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ xanh - tất cả đều giúp Trung Quốc có khả năng cạnh tranh toàn cầu và khiến nước này ít phụ thuộc hơn vào các quốc gia khác.

Ý tưởng này cũng có thể giải thích phản ứng hạn chế của chính phủ đối với nền kinh tế đang suy thoái. Cho đến nay, họ chỉ điều chỉnh một số khía cạnh - nới lỏng giới hạn vay hoặc giảm một phần lãi suất - thay vì bơm vào một lượng tiền lớn.

Các nhà đầu tư nước ngoài ở Trung Quốc đang lo lắng và muốn chính phủ hành động nhanh chóng, nhưng những người chịu trách nhiệm dường như đang chơi một ván bài dài hơi.

Họ biết rằng, trên giấy tờ, Trung Quốc vẫn có tiềm năng to lớn để tăng trưởng hơn nữa. Đất nước này có thể là một cường quốc kinh tế, nhưng thu nhập trung bình hàng năm vẫn chỉ là 12.850 USD. Gần 40% người dân vẫn sống ở khu vực nông thôn.

Vì vậy, một mặt, việc không bị ràng buộc với các chu kỳ bầu cử đã cho phép và sẽ cho phép Trung Quốc có được tầm nhìn dài hạn như vậy.

Nhưng mặt khác, nhiều nhà kinh tế cho rằng một hệ thống chính trị độc tài không tương thích với nền kinh tế mở, linh hoạt cần thiết để đảm bảo mức sống tương đương với các quốc gia thực sự “có thu nhập cao”.

Có thể có một nguy cơ là ông Tập đang ưu tiên hệ tư tưởng hơn là quản trị hiệu quả hoặc kiểm soát chủ nghĩa thực dụng.

Đối với hầu hết mọi người, điều này là bình thường khi nền kinh tế đang hoạt động tốt. Nhưng khi Trung Quốc bước ra sau ba năm thực hiện zero-Covid, với nhiều người phải chật vật tìm việc làm và giá trị nhà cửa sụt giảm, thì đó lại là một câu chuyện khác.

Điều này đưa chúng ta trở lại mô tả về "quả bom hẹn giờ" của Tổng thống Biden, cho thấy tình trạng bất ổn dân sự hoặc thậm chí nghiêm trọng hơn là một số hành động chính sách đối ngoại nguy hiểm để đáp trả.

Tuy nhiên, hiện tại, đó chỉ là suy đoán thuần túy. Trung Quốc đã thoát khỏi vô số cuộc khủng hoảng trong quá khứ. Nhưng không còn nghi ngờ gì nữa, giới lãnh đạo đất nước hiện đang phải đối mặt với một loạt thách thức đặc biệt.

“Họ có lo lắng về tình hình hiện tại không? Tất nhiên, họ nhìn thấy những con số”, Giáo sư Fatas nói.

"Họ có hiểu những gì cần phải thực hiện không? Tôi không chắc. Tôi đoán là họ đang thiếu một số điều đóng vai trò nền tảng cho tương lai của Trung Quốc."

Nga tấn công dồn dập, Kiev hứng đòn không kích dữ dội nhất từ đầu năm

Giới chức Ukraine xác nhận thủ đô Kiev vừa trải qua đợt không kích dữ dội nhất kể từ mùa xuân do các tên lửa và máy bay không người lái của Nga.

"Đối phương đã phát động một cuộc tấn công phối hợp quy mô lớn bằng cách sử dụng máy bay không người lái và tên lửa", chính quyền quân sự thủ đô Kiev thông báo trên Telegram hôm nay 30/8.

Theo chính quyền Kiev, hơn 20 tên lửa và máy bay không người lái (UAV) đã bị lực lượng phòng không Ukraine bắn hạ.

Thông báo của chính quyền Kiev cho biết đây là cuộc không kích "mạnh nhất" nhằm vào Kiev kể từ mùa xuân.

Giới chức Kiev xác nhận, ít nhất 2 người đã thiệt mạng do các mảnh vỡ rơi xuống trong trận tập kích tên lửa vào sáng nay.

"Do các mảnh vỡ rơi xuống quận Shevchenkivskyi của Kiev, 2 người đã chết, theo báo cáo ban đầu", Sergiy Popko, người đứng đầu chính quyền quân sự thành phố Kiev, thông báo.

Ông Popko cũng cho biết, một người khác bị thương và được hỗ trợ y tế sau trận tập kích.

Quan chức Ukraine nói rằng, một số nhóm UAV đã di chuyển về phía Kiev "từ các hướng khác nhau", sau đó tên lửa được phóng về phía thành phố từ máy bay ném bom chiến lược Tu-95MS.

Thị trưởng Kyiv Vitali Klitschko thông báo trên Telegram rằng, "thi thể hai người đàn ông được tìm thấy" trong một tòa nhà không có dân cư ở quận Shevchenkivskyi.

Chính quyền quân sự khu vực Kiev trước đó đã cảnh báo về một cuộc tấn công tên lửa, đồng thời tuyên bố lực lượng phòng không đã được triển khai hoạt động.

Một phóng viên của hãng tin AFP đã nghe thấy ít nhất ba tiếng nổ lớn ở trung tâm Kiev vào khoảng 5h sáng giờ địa phương.

Ông Popko cho biết các cơ quan ứng phó khẩn cấp cũng đã được triển khai tới quận Darnytskyi phía nam, nơi các mảnh vỡ rơi xuống một tòa nhà thương mại.

"Các lực lượng cứu hỏa và cứu hộ đang dập lửa ở quận Darnytskyi, nơi đang bùng phát các đám cháy sau khi các mảnh vỡ rơi xuống trung tâm thương mại", quan chức Kiev cho biết thêm.

Các vụ nổ cũng được nghe thấy ở các thành phố Krivoy Rog, Odessa và Cherkassy, cũng như ở các khu vực Kirovograd và Cherkassy.

Cảnh báo không kích đã được ban bố trên hầu hết lãnh thổ Ukraine vào sáng nay.

Nga gần đây có xu hướng tăng cường tấn công vào Kiev bằng nhiều loại vũ khí với tần suất cao.

Theo các chuyên gia quân sự, Nga sử dụng một lượng lớn UAV cho các cuộc tập kích này bởi đây là loại vũ khí có giá thành rẻ hơn nhiều so với tên lửa. Ngoài ra, chiến thuật tấn công ồ ạt ban đêm dường như nhằm tác động đến tâm lý của Ukraine.

Tuy nhiên, mục tiêu lớn hơn của Nga dường như nhằm làm suy yếu năng lực phòng không của Kiev, buộc họ phải tiêu tốn đạn dược nhiều hơn để bắn hạ các UAV giá rẻ.

Trận tập kích mới nhất của Nga vào Kiev diễn ra trong bối cảnh Ukraine bị cáo buộc tăng cường tập kích vào các mục tiêu tại thủ đô Moscow của Nga và bán đảo Crimea, khu vực sáp nhập vào Nga năm 2014.

Bộ Quốc phòng Nga ngày 30/8 cho biết quân đội nước này đã ngăn chặn một loạt cuộc tấn công bằng UAV trên nhiều khu vực trải dài từ biên giới giáp Ukraine đến Moscow.

“Vành đai đảo chính” Trung và Tây Phi “nóng” hơn bao giờ hết

(Ảnh minh họa).

Sau đảo chính ở Niger, Gabon lại rơi vào khủng hoảng khi giới lãnh đạo quân sự tuyên bố lên nắm quyền. Nếu thành công, đây sẽ là cuộc đảo chính thứ 8 kể từ năm 2020 ở Tây và Trung Phi – khu vực được cho là “vành đai đảo chính” tiềm ẩn nhiều bất ổn.

Một nhóm sĩ quan quân đội cấp cao ở Gabon đã thông báo trên truyền hình quốc gia ngày 30/8 rằng họ đã nắm quyền và kết quả bầu cử bị hủy bỏ, chỉ vài phút sau khi Tổng thống Ali Bongo chiến thắng nhiệm kỳ thứ ba.

Nếu thành công, đây sẽ là cuộc đảo chính thứ 8 kể từ năm 2020 ở Tây và Trung Phi - khu vực mà trong thập kỷ qua đã đạt được tiến triển để loại bỏ dần tên gọi "vành đai đảo chính" - chỉ tình trạng tham nhũng và mất an ninh liên tục mở ra cánh cửa cơ hội cho giới lãnh đạo quân sự lên nắm quyền. Dưới đây là một số cuộc đảo chính gần đây trong khu vực.

Niger

Tháng 7/2023, các thành viên của lực lượng bảo vệ tổng thống Niger đã giam giữ Tổng thống Mohamed Bazoum trong dinh thự của ông và xuất hiện trên truyền hình để tuyên bố nắm quyền nhằm chấm dứt "tình trạng an ninh suy giảm và quản lý yếu kém".

Việc chính quyền quân sự tuyên bố người đứng đầu lực lượng bảo vệ tổng thống - ông Abdourahamane Tiani là nguyên thủ quốc gia mới đã làm dấy lên lo ngại về tình hình an ninh khu vực, nơi mà Niger là một đối tác chủ chốt của nhiều nước phương Tây nhằm ngăn chặn các cuộc nổi dậy của những lực lượng có liên hệ với al-Qaeda và tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) trong khi cố gắng đàm phán với lãnh đạo phe đảo chính thì cũng tuyên bố sẵn sàng điều động quân đội tới Niger để khôi phục trật tự hiến pháp nếu nỗ lực ngoại giao thất bại. Niger đã đồng ý để các lực lượng vũ trang của Mali và Burkina Faso can thiệp trong trường hợp bị tấn công.

Burkina Faso

Tháng 1/2022, quân đội Burkina Faso lật đổ Tổng thống Roch Kabore khi đổ lỗi cho ông vì không thể ngăn chặn bạo lực do các nhóm phiến quân Hồi giáo gây ra.

Lãnh đạo phe đảo chính - Trung tá Paul-Henri Damiba cam kết sẽ khôi phục an ninh nhưng các cuộc tấn công ngày càng trở nên tồi tệ hơn, làm suy giảm tinh thần chiến đấu của lực lượng vũ trang. Điều đó đã dẫn đến cuộc đảo chính thứ hai vào tháng 9/2022 khi lãnh đạo chính quyền quân sự hiện nay là Đại úy Ibrahim Traore lên nắm quyền.

Guinea

Tháng 9/2021, chỉ huy lực lượng đặc biệt - Đại tá Mamady Doumbouya đã lật đổ Tổng thống Alpha Conde. Một năm trước đó, việc ông Conde thay đổi hiến pháp để tránh các hạn chế ngăn cản ông tiếp tục nhiệm kỳ thứ ba đã khiến các cuộc nổi loạn lan rộng.

Ông Doumbouya sau đó đã trở thành tổng thống lâm thời và cam kết sẽ có sự chuyển giao sang các cuộc bầu cử dân chủ trong 3 năm.

ECOWAS bác bỏ khung thời gian này và áp đặt hạn chế lên các thành viên của chính quyền quân sự cũng như gia đình họ, trong đó có việc đóng băng tài khoản ngân hàng.

Chính quyền quân sự đã đề xuất bắt đầu quá trình chuyển giao 24 tháng vào tháng 1/2023 nhưng các đảng phái đối lập cho biết họ hầu như không hành động gì để thực hiện lộ trình quay về các quy định theo hiến pháp.

Cộng hòa Chad

Tháng 4/2021, quân đội Chad nắm quyền sau khi Tổng thống Idriss Deby thiệt mạng khi thăm quân đội đang chiến đấu với lực lượng nổi dậy ở phía Bắc. Theo luật của Cộng hòa Chad, Chủ tịch Quốc hội sẽ trở thành tổng thống. Tuy nhiên, hội đồng quân sự đã can thiệp và giải tán quốc hội với lý do đảm bảo sự ổn định.

Con trai của ông Deby - Tướng Mahamat Idriss Deby trở thành tổng thống lâm thời và chịu trách nhiệm giám sát quá trình chuyển giao 18 tháng tới khi tổ chức bầu cử.

Sự chuyển giao quyền lực không theo hiến pháp này đã dẫn đến các cuộc bạo động ở thủ đô N'Djamena nhưng đã bị quân đội giải tán.

Mali

Tháng 8/2020, một nhóm các đại tá của Mali, dẫn đầu là ông Assimi Goita đã lật đổ Tổng thống Ibrahim Boubacar Keita. Cuộc đảo chính diễn ra sau khi các cuộc biểu tình chống chính phủ lan rộng do tình hình an ninh suy giảm, tranh cãi bầu cử và cáo buộc tham nhũng.

Dưới sức ép từ các nước láng giềng Tây Phi, chính quyền quân sự Mali nhất trí chuyển giao quyền lực cho chính quyền dân sự lâm thời, chịu trách nhiệm giám sát quá trình chuyển giao kéo dài 18 tháng tới khi các cuộc bầu cử dân chủ được tổ chức vào tháng 2/2022.

Tuy nhiên, lãnh đạo phe đảo chính đã bất đồng với tổng thống lâm thời - đại tá đã nghỉ hưu Bah Ndaw và tiến hành cuộc đảo chính thứ hai vào tháng 5/2021. Ông Goita - người từng là phó tổng thống lâm thời đã được đưa lên vị trí tổng thống.

ECOWAS dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt lên Mali sau khi giới cầm quyền quân sự đề xuất một quá trình chuyển giao kéo dài 2 năm sang chế độ dân chủ và công bố luật bầu cử mới. Quốc gia này dự kiến sẽ tổ chức bầu cử tổng thống vào tháng 2/2024 để khôi phục trật tự hiến pháp.

Nguồn: Soha; CafeF; BBC; Dân Trí; VOV